(TIỂU LUẬN) đề tài tư tưởng hồ chí minh về xây dựng nhà nước trong sạch, vững mạnh và sự vận dụng thực tiễn vào nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở việt nam hiện nay

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN KHOA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINHTIỂU LUẬN MÔN: Tư tưởng Hồ Chí Minh Đề tài: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh và sự vận dụng thực

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN KHOA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN MÔN: Tư tưởng Hồ Chí Minh

Đề tài: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh và sự vận dụng thực tiễn vào Nhà nước pháp quyền xã hội

chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay.

Học viên: Nguyễn Thu Ngân

Mã sinh viên: 2154030052

Lớp tín chỉ: TH01001_03_TT HỒ CHÍ MINH K41

HÀ NỘI - 2021

1.1.Kiểm soát quyền lực của Nhà nước

1.1.1.Nguyên nhân cần phải kiểm soát quyền lực Nhà nước 51.1.2.Một số hình thức kiểm soát 6

1.2.Đề phòng, khắc phục các hoạt động tiêu cực trong Nhà nước

1.2.1.Đặc quyền, đặc lợi 91.2.2.Tham ô, lãng phí, quan liêu 101.2.3.Tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo 11

1.3.Quản lý đất nước nghiêm minh trong khuôn khổ “pháp trị” và “đức trị”

1.3.1.Tăng cường áp dụng pháp luật 121.3.2.Đẩy mạnh giáo dục đạo đức pháp luật Cách mạng 141.3.3.Xây dựng đội ngũ cán bộ đủ sức đủ tài……… 15

Chương 2: Sự vận dụng thực tiễn tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng Nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay 18

2.1.Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch

2.1.1.Xây dựng kiện toàn và cải cách toàn diện bộ máy hành chính nhà nước 192.1.2.Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước………20

2.2 Phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

2.2.1.Xây dựng và đảm bảo một cơ chế làm chủ cho nhân dân……… 212.2.2 Tăng cường pháp luật đi đôi đẩy mạnh giáo dục đạo đức cho nhân dân 22

KẾT LUẬN………23 TÀI LIỆU THAM KHẢO………24

1

Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh và sự vận dụng thực tiễn vào Nhà nước pháp quyền xã hội

chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay.

MỞ ĐẦU Tính cấp thiết của đề tài:

Mỗi một thời đại lịch sử của nhân loại sẽ gắn liền với những vị lãnh tụ vôcùng nổi bật và xuất chúng, tài năng, tư tưởng cũng như sự nghiệp của họ có thểcoi là những dấu ấn chói lọi trong lịch sự thời đại Những vĩ nhân như Mác,Anghen, V.I.Lenin, hay Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là những người đã cốnghiến trọn vẹn cuộc đời mình để mang đến những tinh hoa cho dân tộc và thờiđại

Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ đáng quý của dân tộc Việt Nam, người

đã sáng lập ra Nhà Nước Việt Nam dân chủ cộng hoà Với cương vị của Chủtịch nước Người luôn đề cao và nhắc nhở về xây dựng một đất nước Việt Nam

mà bên trong phải là một Nhà Nước trong sạch, vững mạnh và hiệu quả Người

đã vận dụng một cách sáng tạo, chọn lọc cặn kẽ những tinh hoa, văn hóa của dântộc và thời đại được hình thành từ học thuyết về nhà nước xã hội chủ nghĩa củaMác- Lenin nhằm xây dựng Nhà nước ta trong sạch vững mạnh và hiệu quả Trong tư tưởng xây dựng đất nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nhà

nước trong sạch vững mạnh hiệu quả phải là một nhà nước thật sự “của nhân

dân, do nhân dân và vì nhân dân” bên cạnh đặc quyền đó thì người dân phải

biết sống và làm việc tuân thủ theo quy định của Hiến Pháp và pháp luật mà nhànước đã đề ra Chủ trương của Người là đào tạo và bồi dưỡng một đội ngũ cán

bộ chính quyền cách mạng thấm nhuần tinh thần và bản chất của nhà nước ta và

luôn đặt quyền lợi nhân dân lên hàng đầu: “dân là chủ, cán bộ là đầy tớ trung

thành của nhân dân” Bên cạnh đó Hồ Chí Minh còn luôn đề cao vai trò của

2

giáo dục pháp luật và đạo đức trong quản lý xã hội và đời sống của nhân dân.

Tư tưởng của Hồ Chí Minh về mô hình Nhà nước trong sạch và vữngmạnh cho tới hiện nay vẫn phát huy thành quả tích cực trong suốt sự nghiệpcách mạng của dân tộc Việt Nam hơn 60 năm qua Trong thời kì xã hội đổi mớihiện nay thì di sản tư tưởng của Người vẫn luôn được Đảng và Nhà nước ta tiếptục vận dụng sáng tạo trong việc xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa Việt Nam

Trong thời kỳ nước ta quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, cùng với những khó

khăn, thử thách thì mục tiêu của Chủ tịch Hồ Chí Minh là xây dựng một đấtnước mà dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh, cùng với

một thể chế nhà nước pháp quyền “TRONG SẠCH-VỮNG MẠNH-HIỆU QUẢ”

chính là điều kiện tiên quyết và là nền tảng để ta xây dựng thành công xã hộichủ nghĩa Do đó, tôi chọn đề tài này để có thể nghiên cứu chi tiết hơn về tưtưởng Hồ Chí Minh trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam

Cơ sở lý luận cốt yếu, quan trọng, có sức ảnh hưởng nhất để hình thànhnên tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước chính từ học thuyết Mác-Lenin về nhànước nói chung, nhà nước chuyên chính vô sản và nhà nước xã hội chủ nghĩanói riêng

Đối với tất cả các nước trong thời kỳ quá độ lên xã hội chủ nghĩa thì có thể

có những chính sách rất khác nhau, nhưng trong quan điểm chủ nghĩa Lenin thì chúng chỉ là một: chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản Nhànước xã hội chủ nghĩa luôn đặt quyền lợi nhân dân lên hàng đầu, với chủ trương

Mác-xây dựng nhà nước trong sạch vững mạnh “của nhân dân do nhân dân và vì

nhân dân”

Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lenin đã góp phần không nhỏ vàoviệc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh để giải quyết những vấn đề hạn chế củanhà nước, hiểu rõ bản chất tổ chức bộ máy nhà nước để từ đó xây dựng và hoànthiện bộ máy nhà nước Việt Nam

3

=> Những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-lenin về vấn đề nhà nướcnói chung, nhà nước xã hội chủ nghĩa nói riêng là cơ sở lý luận khoa học đểNgười đánh giá, khảo sát thực tiễn về việc xây dựng nhà nước một cách chínhxác, khách quan Sau khi đánh giá khảo sát Người đã chọn lọc một cách khoahọc những điều phù hợp với nhà nước ta, từ đó mà hình thành nên tư tưởng HồChí Minh thật sự cách mạng, soi sáng, dẫn đường trở thành nền tảng tư tưởngcủa đường lối xây dựng và hoàn thiện nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam củaĐảng ta

Kết hợp giữa phương pháp luận là chủ nghĩa Mác-Lenin và tư tưởng Hồ ChíMinh sẽ giúp bài luận có tính tư duy va logic cao hơn, đem lại hiệu quả và sức thuyết phục rõ rệt hơn Bên cạnh đó tôi còn sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp để có thể nghiên cứu sâu hơn bài luận về đề tài này

4

NỘI DUNG Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước trong sạch và vững

mạnh

1.1.Kiểm soát quyền lực của Nhà nước

1.1.1.Nguyên nhân cần phải kiểm soát quyền lực Nhà nước

Trước hết, kiểm soát quyền lực nhà nước bắt nguồn từ nguồn gốc và bản chất

của Nhà nước pháp quyền XHCN đó là “Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về

nhân dân” Quyền lực nhà nước không phải là quyền lực tự có của Nhà nước

mà quyền lực của nhân dân, được nhân dân ủy quyền, nhân dân giao quyền.Nhân dân không trực tiếp thực hiện quyền lực nhà nước của mình mà lại giaocho Nhà nước thay mình thực hiện

=> Vì vậy để giữ vững bản chất của Nhà nước, bảo đảm cho Nhà nướchoạt động có hiệu quả, phòng chống thoái hóa, biến chất trong đội ngũ cán bộNhà nước, Hồ Chí Minh rất chú trọng vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng: “nhốt quyền lực trong lồng cơ chế”

5

Học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọngcũng xác định tầm ảnh hưởng to lớn của những người nắm quyền lực trong tay.Đặc biệt là các cơ quan nhà nước, cán bộ, là những người điều hành, nắm giữquyền lực nhà nước Tuy nhiên cán bộ phải luôn nhớ rằng quyền lực này là do

sự tin tưởng của nhân dân ủy thác vì thế mà họ phải luôn làm hết chức trách củamình, không thể chỉ vì có quyền lực mà trở nên lạm quyền, làm phụ sự tin tưởng

của nhân dân “Phải nhốt quyền lực vào trong lòng cơ chế” không được để

“nhân dân ghét các ông chủ tịch, các ông Ủy viên vì cái tật ngông nghênh, cậy thế, cậy quyền Những ông này không hiểu nhiệm vụ và chính sách của Việt Minh, nên khi nắm được chút quyền trong tay vẫn hay lạm dụng”

=> Để xây dựng một nhà nước mà nhân dân tin tưởng, cống hiến, nghe theothì phải đảm bảo tất cả mọi quyền lực thuộc về nhân dân, cán bộ nhà nước phảibiết lắng nghe nhân dân và kiểm soát quyền lực nhà nước tối ưu nhất

1.1.2.Một số hình thức kiểm soát

*

Thường xuyên, nghiêm túc tự phê bình và phê bình :

6 Đảng là đội tiền phong của giai cấp công nhân, là Đảng cầm quyền, lãnh đạoNhà nước và xã hội, Đảng có quyền và có trách nhiệm kiểm soát quyền lực Nhà

nước, vì vậy Đảng ta phải chấp hành nghiêm chỉnh đường lối và chính sách,nghiêm túc phê bình và tự phê bình thì nhà nước mới vững mạnh, hiệu quả Hồ

Chí Minh nhấn mạnh: “Một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một

đảng hỏng Một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm mọi cách để sửa chữa khuyết điểm đó Như thế mới là một Đảng tiến bộ,chân chính để người dân có thể tin tưởng noi theo”

Để nhà nước trong sạch, vững mạnh, Đảng và mỗi cán bộ đảng viên cần phải

tự giác thừa nhận sai lầm, “nghiên cứu cẩn thận những biện pháp để sửa chữa

sai lầm ấy, đó là dấu hiệu chứng tỏ một đảng nghiêm túc, đó là đảng làm tròn nghĩa vụ của mình” Cán bộ cấp trên phải làm gương mẫu thật thà tự phê bình,phải hoan nghênh khuyến khích mọi người phê bình mình, từ đấy các cán bộ,đảng viên cấp dưới sẽ noi theo, làm việc, cống hiến hết mình để xây dựng nhànước, nhân dân vững mạnh

*

Chú trọng thực hiện công tác kiểm tra và giám sát :

Kiểm tra và giám sát là điểm xuất phát, là khâu trung tâm trong phương thứclãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và toàn xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh cho

rằng thường xuyên “kiểm tra Đảng mới huy đô ^ng được tinh thần tích cực và lực

lượng to tát của nhân dân, mới biết rõ năng lực và khuyết điểm của cán bô ^, mới sửa chữa và giúp đ` kịp thời” Thực tế cho thấy, “kiểm tra không nên chỉ bằng

cứ vào các tờ báo cáo, mà phải đi đến tận nơi”… do đó, phải kiểm tra tại cơ sở,

phải thông qua công tác kiểm tra để xem "những nghị quyết đó đã thực hànhđược đến đâu, có những sự khó khăn trở ngại gì, dân chúng có ra sức tham giahay không", để vừa phát huy ưu điểm, phát hiện cái mới, cái tốt hơn nhằm điềuchỉnh phương thức lãnh đạo sát hợp hơn; đồng thời, ngăn ngừa, khắc phụcnhững biểu hiện quan liêu, xa dân, không sâu sát thực tiễn trong phong cách

7công tác của đội ngũ cán bộ, đảng viên, của người đúng đầu

Để công tác kiểm tra và giám sát góp phần làm cho việc kiểm soát quyền lực

được thực thi hiệu quả, Hồ Chí Minh yêu cầu: “Các ủy ban và cán bộ kiểm tra

phải học tập và thấm nhuần đường lối, quan điểm của Đảng, phải luôn luôn chú

ý nâng cao khả năng chuyên môn, phải cố gắng công tác, phải trau dồi đạo đức cách mạng Đặc biệt là phải nâng cao ý thức tổ chức và kỷ luật, phải thật thà phê bình và tự phê bình để làm gương mẫu trong việc chấp hành kỷ luật Phải chí công vô tư, không thiên vị, không thành kiến Như thế thì mới làm tốt được công tác kiểm tra” Trong đó, tự người lãnh đạo phải tiến hành việc kiểm tra;

phải tổ chức một nhóm cán bộ nhiều kinh nghiệm, giàu năng lực để giúp ngườilãnh đạo đi kiểm tra; đồng thời người đi kiểm tra phải nâng cao trách nhiệm

công tác, “ai đi kiểm tra việc gì, nơi nào nếu có sơ suất thì người ấy phải chịu

trách nhiệm” Thông qua công tác kiểm tra, giám sát, góp phần ngăn ngừa

những biểu hiện hách dịch, lạm quyền, tham nhũng, tiêu cực, v.v gây bức xúctrong, đe dọa sự tồn vong của Đảng và các cơ quan công quyền

Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực Nhà nước, mọi quyền lực Nhà nướcđều bắt nguồn từ nhân dân, vì thế nhân dân có quyền kiểm soát quyền lực Nhà

nước Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Phải tổ chức sự kiểm soát, mà muốn kiểm

soát đúng thì cũng phải có quần chúng giúp mới được” Đảng cầm quyền cần

chú ý phát huy vai trò kiểm soát quyền lực của nhân dân, bởi so với số nhân dânthì số đảng viên chỉ là tối thiểu, hàng trăm người dân mới có một đảng viên Nếukhông có nhân dân giúp sức, thì Đảng không làm được việc gì hết Đối với Nhà

nước, là công bộc của dân, “mọi công tác phải dựa hẳn vào quần chúng, hoan

nghênh quần chúng đôn đốc và kiểm tra”.

1.2.Đề phòng, khắc phục các hoạt động tiêu cực trong Nhà nước

Một Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, và vì nhân dân sẽ thật sự đượcthực thi nếu đó là một Nhà nước trong sạch, vững mạnh Khi đất nước mớigiành được độc lập, chính quyền cách mạng còn non trẻ cũng như lúc cách mạng

8

chuyển sang giai đoạn mới, Hồ Chí Minh luôn đề cao sự trong sạch, vững mạnhcủa các cấp chính quyền Đảng và nhà nước, bởi lẽ trong giai đoạn đấy nhà nước

ta phải đối mặt với những thách thức dễ khiến đội ngũ cán bộ các cấp bị tha hóa.Trong bức thư Hồ Chí Minh gửi cho Ủy ban nhân dân các kỳ tỉnh huyện,…Người đã chỉ ra sáu căn bệnh cần đề phòng để xây dựng Nhà nước trong sạch là:

“trái phép, cậy thế, hủ hoá, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo” Người nhắc nhở “

Chúng ta không sợ sai lầm, nhưng đã nhận biết được sai lầm thì phải ra sức sửa chữa Vậy nên, ai không phạm những lầm lỗi trên này, thì nên chú ý tránh để tiến bộ lên Ai đã phạm những lầm lỗi trên này, thì phải hết sức sửa chữa; nếu không tự sửa chữa thì Chính Phủ sẽ không khoan dung Vì hạnh phúc của dân tộc, vì lợi ích của nước nhà mà tôi phải nói Chúng ta phải ghi sâu những chữ

“công bình, chính trực” vào lòng”

1.2.1.Đặc quyền, đặc lợi

Để xây dựng nhà nước trong sạch, vững mạnh cần có những chính sách, quyđịnh để tẩy trừ thói lộng quyền của những người làm trong cơ quan chính quyềnlạm dụng quyền lực để hách dịch, vơ vét tiền bạc của dân, có những hành vitham nhũng tiêu cực để có lợi cho cá nhân mình

=> Cần phải khẩn thiết bài trừ những đặc quyền, đặc lợi này của những cán

9

bộ, chính quyền không nghiêm túc, để trả lại sự công bằng, tin tưởng cho nhân dân và sự trong sạch cho bộ máy Nhà nước

1.2.2.Tham ô, lãng phí, quan liêu:

Với Hồ Chí Minh một nhà Cách mạng chân chính phải là một người không chỉ chí công vô tư mà còn phải cần kiệm liêm chính Đừng để cốt cách , phẩm chất của bản thân cuốn theo những danh vọng vô thực, tham ô, lãng phí, quan liêu chính là thứ “giặc nội xâm”, “giặc ở trong lòng”, thứ giặc nguy hiểm hơn cả

giặc ngoại xâm Người phê bình những người “lấy của công dùng vảo việc tư,

quên cả thanh liêm, đạo đức” Quan điểm của Hồ Chí Minh là: “Tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu dù cố ý hay không, cũng là bạn đồng minh của thực dân

và phong kiến… Tội lỗi ấy cũng nặng như tội lỗi Việt gian, mật thám”

Ngày 27/11/1946, Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh 223 ấn định hình phạt tội

đưa và nhận hối lộ với mức từ 5 năm đến 20 năm tù khổ sai và phải nộp phạt gấp đôi số tiền nhận hối lộ

Ngày 26/1/1947, Hồ Chí Minh ký lệnh nói rõ tội phạm tham ô, trộm cắp của

công là tội tử hình.

Lãng phí là một căn bệnh mà Hồ Chí Minh lên án gay gắt như: lãng phí sức

lao động, lãng phí thời giờ, lãng phí tiền của => Chống lãng phí là biện pháp

để tiết kiệm ngân sách của nhà nước và nhân dân Đây cũng là vấn đề quốc sáchquan trọng của mọi quốc gia 10

Hồ Chí Minh đã chỉ rõ ra rằng bệnh quan liêu là thứ bệnh giấy tờ, mệnh lệnh,hành chính, xa dân, khinh dân, thiếu hiểu biết dân, không tin dân và không yêu

thương nhân dân Bệnh quan liêu thường gắn với lãng phí, tham ô, tham nhũng,

trốn trách nhiệm, chủ quan kiêu ngạo, dân chủ hình thức, miệng nói “ phụng sự

quần chúng” nhưng việc làm ngược lại với lợi ích quần chúng

Quan liêu là đối lập với dân chủ, là nguyên nhân dẫn đến tình trạng thoái hoá,biến chất trong tổ chức bộ máy nhà nước Quan liêu nảy sinh ở mọi cấp, mọingành Đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước thựchiện đến đâu, những tiêu cực nhất là trong lĩnh vực kinh tế, những tệ nạn xã hộivẫn chậm được khắc phục Những đau thương, mất mát trong chiến tranh, nhữngkhó khăn, thiếu thốn trong cuộc sống vần còn hiện hữu trong nhiều vùng, nhiềugia đình chưa được khắc phục Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chínhsách thiết thực, tạo những điều kiện thuận lợi để từng bước vượt qua những khókhăn thử thách, từng bước nâng cao đời sống của nhân dân Nhưng một số cán

bộ chỉ lo thu vén cá nhân, lợi dụng vị trí công tác của mình để đục khoét tiền củacủa nhân dân

=> Có thể khẳng định tình trạng bất bình dẳng và tệ tham nhũng là hiểm hoạ

lớn nhất của sự nghiệp cách mạng .

1.2.3.Tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo

Những căn bệnh trên gây mất đoàn kết, gây rối cho công tác Hồ Chí Minh

kịch liệt lên án tệ nạn kéo bè, kéo cánh, tệ nạn bà con bạn hữu mình không tài

năng gì cũng kéo vào chức này chức nọ Người có tài có đức, nhưng không vừa

lòng mình thì đẩy ra ngoài Trong chính quyền, còn hiện tượng gây mất đoànkết, không biết cách làm cho mọi người hoà thuận với nhau, còn có người

“bệnh vực lớp này, chống lại lớp khác”

Ngoài bệnh cậy thế, có người còn kiêu ngạo, “tưởng mình ở trong cơ quan

Chính phủ là thần thánh rồi…cử chỉ lúc nào cũng vác mặt “quan cách mạng”

làm mất uy tín của Chính phủ

11

1.3.Quản lý đất nước nghiêm minh trong khuôn khổ “pháp trị” và “đức trị”

1.3.1.Tăng cường áp dụng pháp luật