(TIỂU LUẬN) đề tài lý LUẬN về sản XUẤT HÀNG hóa và vận DỤNG TRONG PHÁT TRIỂN KINH tế THỊ TRƯỜNG ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Từ đó, nền sản xuất hàng hóa đãtrở thành nền tảng, động lực thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.Vì vậy, em quyết định lựa chọn đề tài: “ Lý luận về sản xuất hàng hóa và vận dụng trong

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN Khoa Bất động sản và Kinh tế tài nguyên

BÀI TẬP LỚNHọc phần: Kinh tế chính trị Mác – Lênin

ĐỀ TÀI: LÝ LUẬN VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA VÀ VẬN DỤNG TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN

HÀ NỘI 4/2022 MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 3

B NỘI DUNG 4

I Những lý luận cơ bản về sản xuất hàng hóa 4

1 Sản xuất hàng hóa 4

2 Nền kinh tế sản xuất hàng hóa 9

II Vận dụng lý luận Mác Lênin về sản xuất hàng hóa vào thực tiễn phát triển nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay 12

1 Lịch sử ra đời và đặc điểm của nền sản xuất hàng hóa ở Việt Nam 12

2 Thực trạng nền kinh tế hàng hóa Việt Nam 15

III Giải pháp phát triển sản xuất hàng hóa ở Việt Nam 17

C KẾT LUẬN 19

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

A.MỞ ĐẦU

Sau một thời gian dài toàn cầu hóa thì những năm gần đây, nền kinh tế thế giới bị tác động bởi đại dịch Covid-19 đã làm cho nhiều quốc gia phải nhìn lại về thực trạng của một nền kinh tế quá mở, đây thực sự trở thành mối đe dọa của phần lớn các nước trên thế giới Chính vì thế đã xuất hiện những lời kêu gọi trở về nền kinh tế

tự lực tự cường, một giấc mộng không ít lần tan vỡ của nhiều quốcgia Trước đây, nhiều nước theo đuổi giấc mộng độc lập hoàn toàn.Đơn cử như đế quốc Anh được xây dựng trên nề tảng lý tưởng “ sự

cô lập vinh quang” Hay ở phương Đông là thời kỳ “ bế quan tỏa cảng” kéo dài ở Trung Quốc, Nhật Bản và cả Việt Nam Một thế giới

bị ngăn cách là một thế giới nghèo khổ, chịu nhiều tổn thất về kinh tế và các lĩnh vực khác Thế chiến thứ II nổ ra một phần cũng

vì sự xung đột của các đế quốc muốn tự cường bởi một thế giới không có giao lưu sẽ dễ dàng nghi kỵ và xảy ra xung đột hơn Không có thương mại, các nguồn lực khó có được sẽ trở thành những mồi lửa châm ngòi cho xung đột

Trước năm 1986, Việt Nam áp dụng nền kinh tế tự cung tự cấp và phần nào cũng có những thành công nhất định Tuy nhiên, với tình hình định hướng chung của Việt Nam, nó không còn phù hợp và bộc lộ ra những hạn chế kìm hãm sự phát triển, đặc biệt trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Lúc này, các cơ sở sản xuất thực hiện theo kế hoạch của Nhà nước, năng suất lao động giảm sút, nền kinh tế thị trường Việt Nam đứng trước nguy cơ suy thoái; nước ta thực hiện bao cấp với một loạt những sai lầm dẫn đến khủng hoảng kinh tế trầm trọng Nhận thấy tình hình, tại đại hội

VI, Đảng và Nhà nước ta đã có quyết định quan trọng trong việc đổi mới nền kinh tế, thay nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp

thành kinh tế sản xuất hàng hóa Từ đó, nền sản xuất hàng hóa đãtrở thành nền tảng, động lực thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

Vì vậy, em quyết định lựa chọn đề tài: “ Lý luận về sản xuất hàng hóa và vận dụng trong phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay” cho bài tiểu luận của mình Tuy nhiên do vốn kiến thức còn hạn hẹp về cả lý luận và thực tiễn nên bài viết không tránh khỏi những thiếu sót Em mong được Thầy nhận xét và góp ý để cho bài tiểu luận được hoàn chỉnh hơn Cảm ơn Thầy đã dành thời gian đọc bài

Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà ở đó, những

người sản xuất ra sản phẩm không nhằm phục vụ mục đích nhu cầu của chính mình mà để trao đổi, mua bán

Trên thực tế, lịch sử loài người đã và đang trải qua hai kiểu tổ chức hoạt động kinh tế cơ bản Đầu tiên là sản xuất tự cung tự cấp Ở thời kỳ này, sản phẩm của lao động được tạo ra chỉ để phục vụ cho nhu cầu của chính người sản xuất ra chúng Đây là kiểu tổ chức sản xuất mà mỗi người sản xuất tồn tại độc lập với nhau Muốn có sản phẩm phải tự sản xuất để thỏa mãn những nhucầu của cuộc sống Ví dụ muốn có lương thực phải tìm cách gieo trồng, hái lượm Muốn có thực phẩm phải tìm các chăn nuôi, săn bắt… Tất cả mọi việc phải tự làm, tự sử dụng, không có quan hệ trao đổi với nhau Hình thức tự cung tự cấp có trong thời kì công

xã nguyên thủy và tồn tại chủ yếu trong thời kỳ chiếm hữu nô lệ Khi lực lượng sản xuất phát triển, phân công lao động mở rộng thì dần xuất hiện trao đổi hàng hóa Khi trao đổi hàng hóa trở nên thường xuyên hơn trong việc sản xuất thì sản xuất hàng hóa ra đờitheo đúng quy luật tất yếu của nó Ngoài ra từng xuất hiện mầm mống của một kiểu tổ chức kinh tế thứ ba đó là tổ chức kinh tế kế hoạch hóa tập trung Nó xuất hiện ở Liên Xô, Đông Âu và một số quốc gia theo con đường xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên do lực lượng sản xuất chưa đạt tới trình độ thích ứng với kiểu tổ chức kinh tế này cho nên vừa xuất hiện được một thời gian ngắn đã không tồn tại được.

Sản xuất hàng hóa ra đời là bước ngoặt căn bản trong lịch sử phát

triển của xã hội loài người, đưa loài người ra khỏi tình trạng “

mông muội”, xóa bỏ nền kinh tế tự nhiên, phát triển nhanh chóng lực lượng sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội

Sản xuất hàng hóa chỉ ra đời khi có đủ hai điều kiện sau đây:

 Phân công lao động xã hội: là sự phân chia trong xã hội thành

các ngành, các lĩnh vực sản xuất khác nhau, tạo nên sự chuyên môn hóa của những người sản xuất thành những ngành, nghề khác nhau Khi đó, mỗi người sản xuất một hoặc một số sản phẩm nhất định trong khi nhu cầu của họ lại đòi hỏi nhiều loại sản phẩm Chính vì vậy, để thỏa mãn nhu cầu của mình rõ ràng

họ phải có sự trao đổi sản phẩm lẫn nhau

Xã hội phân chia thành rất nhiều ngành nghề khác nhau, có những người chuyên trồng rau, chuyên nuôi cá, chuyên chăn

thả gia súc gia cầm… và mỗi họ đều làm việc với trình độ

chuyên môn cao cho nên năng suất cũng cao Khi mà xã hội được chia thành nhiều ngành nghề độc lập với nhau như vậy thì những người sản xuất này không thể tồn tại một cách riêng biệtđược nữa mà phải phụ thuộc lẫn nhau Bởi người trồng lúa

không chỉ ăn mỗi cơm trắng mà họ cũng cần ăn thịt, cá và rau hay người dệt vải không chỉ dệt vải tối ngày mà không cần đến lương thực để sống… Chính sự phân công lao động xã hội, mỗi người mỗi nghề đó làm cho họ buộc phải phụ thuộc vào nhau vì nhu cầu cuộc sống cần rất nhiều loại sản phẩm trong khi mỗi người chỉ có khả năng tạo ra một hoặc một số sản phẩm nhất định

Phân công lao động xã hội là tiền đề và cũng là cơ sở cho sản xuất hàng hóa, C Mác viết “ Sự phân công lao động xã hội là điều kiện tồn tại của nền sản xuất hàng hóa, mặc dầu ngược lại,sản xuất hàng hóa không phải là điều kiện tồn tại của sự phân công lao động xã hội.” Tuy nhiên, phân công lao động xã hội mới chỉ là điều kiện cần nhưng chưa đủ để sản xuất hàng hóa rađời và tồn tại Theo C Mác “ Trong công xã Ấn Độ thời cổ đại, lao động đã có sự phân công xã hội, nhưng các sản phẩm khôngtrở thành hàng hóa… Chỉ có sản phẩm của những lao động tư nhân độc lập, không phụ thuộc vào nhau mới đối diện với nhau như là những hàng hóa.” Thật vậy, trong những thị tộc bộ lạc thời kỳ công xã nguyên thủy thì việc lao động được chia như sau: những người trai tráng khỏe mạnh thì đảm nhận việc săn bắt, hái lượm để đảm bảo nguồn lương thực cho các thành viên;những người phụ nữ thì đảm đương việc trồng trọt, chăn nuôi,

se tơ, dệt vải… còn những người già thì thường giữ vai trò như

trông nhà, dạy trẻ… Ở đó đã có sự phân chia nhất định nhưng lại không có trao đổi sản phẩm bởi sản phẩm mà họ tạo ra là của chung, những con thú bắt về được chia cho cả bộ tộc Vì vậy muốn sản xuất hàng hóa ra đời và phát triển cần phải có điều kiện thứ hai.

 Sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế của những người sản xuất: những người sản xuất trở thành những chủ thể có sự độc

lập nhất định với nhau Sự tách biệt này là do các quan hệ sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất mà khởi nguồn là chế độ tư hữu nhỏ về tư liệu sản xuất đã xác định người sở hữu tư liệu sảnxuất là người sở hữu sản phẩm lao động của người khác cần phải có được thông qua trao đổi, mua bán hàng hóa Thời xa xưa, sự tách biệt này do chế độ tự hữu về tư liệu sản xuất quy định Ta thấy, chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất thì tư liệu sản xuất thuộc sở hữu của mỗi cá nhân và điều tất yếu là kết quả làm ra sản phẩm đương nhiên cũng sẽ thuộc quyền sở hữu cá nhân của bản thân họ Như vậy, chính quan hệ sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất đã làm cho những người sản xuất độc lập, đối lập với nhau nhưng họ lại nằm trong hệ thống phân công lao động xã hội nên họ phụ thuộc lẫn nhau về sản xuất và tiêu dùng Trong điều kiện ấy, người này muốn tiêu dùng sản phẩm của người khác phải thông qua việc mua bán hàng hóa, tức là phải trao đổi dưới hình thái hàng hóa

Hai điều kiện trên kết hợp làm nảy sinh quan hệ trao đổi sản phẩmgiữa những người sản xuất với nhau Mọi người sản xuất phải lấy sản phẩm mình làm ra để trao đổi lấy nhiều sản phẩm khác do những người sản xuất khác tạo ra Khi quan hệ trao đổi này được diễn ra một cách phổ biến thì kiểu tổ chức kinh tế sản xuất hàng

hóa được xuất hiện Chế độ tư hữu chia rẽ những người sản xuất độc lập với nhau còn phân công lao động xã hội làm họ phải phục thuộc lẫn nhau Đây là một mâu thuẫn và muân thuẫn này chỉ có thể được giải quyết thông qua việc trao đổi, mua bán sản phẩm lẫn nhau Chính vì thế sản xuất hàng hóa bắt nguồn từ nhu cầu của cuộc sống.

Qua quá trình nghiên cứu và tìm hiểu, ta có thể rút ra được sản

xuất hàng hóa có những đặc trưng cơ bản sau:

 Sản xuất hàng hóa là sản xuất để trao đổi, mua bán.

Trong lịch sử loài người tồn tại hai kiểu tổ chức kinh tế khác nhau

là sản xuất tự cung tự cấp và sản xuất hàng hóa Sản xuất tự cung

tự cấp là kiểu tổ chức kinh tế trong đó sản phẩm được sản xuất ra nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của chính bản thân người sản xuất cũng như sản xuất của người dân trong thời kỳ công xã

nguyên thủy, sản xuất của những người nông dân gia trưởng dưới chế độ phong kiến… Ngược lại, sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế trong đó sản phẩm được sản xuất ra để bán chứ không phải để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của chính người sản xuất ra

nó, tức là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người khác thông quaviệc trao đổi, mua bán

Theo chủ nghĩa Mác Lênin trong lịch sử xã hội loài người tồn tại theo hai kiểu tổ chức kinh tế khác nhau đó là sản xuất tự cấp tự túc và sản xuất hàng hóa

Sản xuất tự cấp tự túc là kiểu tổ chức kinh tế mà sản phẩm do lao động tạo ra nhằm để thóa mãn trực tiếp nhu cầu của người sản

xuất Lấy ví dụ về ngành nông nghiệp tự cung tự cấp Đây là hệ thống canh tác trong đó người nông dân tập trung vào sản xuất đủ

để nuôi bản thân và gia đình Sản lượng chủ yếu chỉ dành cho yêu cầu tại chỗ với thặng dư mậu dịch rất ít hoặc không có, điển hình

là hình thức trang trại có nhiều cây trồng và động vật cần thiết cho gia đình và quần áo mặc trong năm Các quyết định canh tác được thực hiện chủ yếu hướng về những gì gia đình cần trong nămtới

Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà ở đó sản phẩm được sản xuất ra để trao đổi hoặc mua bán trên thị trường với điềukiện là hàng hóa được mang đi trao đổi có giá trị hữu ích với người

sử dụng chúng Tính chất mở cửa sản xuất hàng hóa là tạo ra cơ

sở cho việc mở rộng giao lưu kinh tế, chính trị, văn hóa… từ đó tạo

ra tiền đề cho xã hội không ngừng phát triển Lấy ví dụ về nền kinh tế nước ta thời kỳ đổi mới, đây là nền kinh tế chỉ huy nên không thể phát huy được lợi thế so sánh, hàng hóa khan hiếm, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn Sau gần 20 năm đổi mới và hội nhập chuyển từ nền kinh tế chỉ huy sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, khai thác được lợi thế so sánh của từng vùng từng địa phương, các hàng hóa đa dạng, đời sống của nhân dân được cải thiện rõ rệt Nếu sản phẩm làm ra không ai cần đến,

không ai muốn dùng và không có giá trị trao đổi hay sử dụng thì không được coi là hàng hóa

 Lao động của người sản xuất hàng hóa vừa mang tính tư nhân vừa mang tính xã hội.

Lao động của người sản xuất hàng hóa mang tính chất xã hội vì sản phẩm làm ra cho xã hội, đáp ứng nhu cầu của con người trong

xã hội Nhưng với sự tách biệt tương đối về kinh tế, thì lao động của người sản xuất hàng hóa đồng thời cũng mang tính tư nhân bởi việc sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào là công việc riêng, mang tính độc lập của mỗi người Tính chất tư nhân có thể phù hợp hoặc không phù hợp với tính chất xã hội Đây chính là mâu thuẫn cơ bản của sản xuất hàng hóa Mâu thuẫn giữa lao động tư nhân và lao động xã hội là mầm mống của khủng hoảng trong nềnkinh tế hàng hóa.

 Mục đích của sản xuất hàng hóa là giá trị vật chất, lợi nhuận hàng hóa mang lại chứ không phải giá trị sử dụng của hàng hóa đó.

So với sản xuất tự cấp tự túc, sản xuất hàng hóa có nhiều ưu thế vượt trội hơn hẳn

 Sản xuất hàng hóa ra đời trên cơ sở của sự phân công lao động

xã hội, sự chuyên môn hóa sản xuất Do đó nó khai thác được những lợi thế về tự nhiên, xã hội, kỹ thuật của từng người, từng

cơ sở sản xuất cũng như từng vùng từng địa phương Đồng thời,

sự phát triển của sản xuất hàng hóa lại có tác động ngược trở lại, thúc đẩy sự phát triển của phân công lao động xã hội làm cho chuyên môn hóa lao động ngày càng tăng, mối liên hệ giữa các ngành các các vùng ngày càng trở nên sâu sắc Từ đó nó phá vỡ tính tự cấp tự túc, bảo thủ, trì trệ, lạc hậu của mỗi

ngành, mỗi địa phương làm cho năng suất lao động xã hội tăng lên nhanh chóng, nhu cầu của xã hội được đáp ứng đầy đủ hơn Khi sản xuất và trao đổi hàng hóa được mở rộng giữa các quốc giá thì nó còn khai thác được lợi thế của các quốc gia với nhau

 Trong nền sản xuất hàng hóa, quy mô sản xuất không còn bị giới hạn bởi nhu cầu và nguồn lực mang tính hạn hẹp của mỗi

cá nhân, gia đình, mỗi cơ sở, mỗi vùng, mỗi địa phương mà nó được mở rộng, dựa trên cơ sở nhu cầu và nguồn lực của xã hội Điều đó lại tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng những thành tựu khoa hoạc – kỹ thuật vào sản xuất… thúc đẩy sản xuất phát triển

 Trong nền sản xuất hàng hóa, sự tác động của quy luật vốn có của sản xuất và trao đổi hàng hóa là quy luật giá trị, cung – cầu cạnh tranh… buộc người sản xuất hàng hóa phải luôn năng động, nhạy bén, biết tính toán, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế, cải tiến hình thức, quy cách và chủng loại hàng hóa, làm cho chi phí sản xuất hạ xuống đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng

 Trong nền sản xuất hàng hóa, sự phát triển của sản xuất, sự mởrộng và giao lưu kinh tế giữa các cá nhân, giữa các vùng, giữa các nước không chỉ làm cho đời sống vật chất mà cả đời sống tinh thần cũng được nâng cao hơn, phong phú đa dạng hơn

Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, sản xuất hàng hóa cũng có những mặt trái Không thể không kể đến đó là sự phân hóa giàu– nghèo giữa những người sản xuất hàng hóa; tiềm ẩn những khả năng khủng hoảng, phá hoại moi trường sinh thái xã hội và nhiều vấ đề nhức nhối khác

Kinh tế sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế xã hội mà trong

đó hình thái phổ biến của sản xuất hàng hóa là sản xuất ra sản phẩm để bán, trao đổi trên thị trường

Ở thưở sơ khai, trao đổi hàng hóa mang hình thức trực tiếp,

nghĩa là hàng đổi lấy hàng Người sản xuất gạo và cần thịt có thể gặp người sản xuất thịt và cần gạo để đổi trực tiếp gạo lấy thịt Đây đã là kinh tế hàng hóa Tuy nhiên, nếu không gặp được người

có thứ mình cần và cần những thứ mình có thì trao đổi không đượcthực hiện

Khi tiền đã xuất hiện, có nhiều hơn hai cá nhân, các cá nhân có thể sử dụng tiền là phương tiện để trao đổi Người A bán gạo cho người B và nhận tiền để mua rượu từ người C Người C bán rượu cho người A và nhận tiền để mua thịt từ người B Người B lại bán thịt cho người C để lấy tiền mua gạo của người A Lúc này nền kinh

tế hàng hóa đồng thời là kinh tế tiền tệ

Khi cơ chế trao đổi dựa trên giá cả thị trường, kinh tế hàng hóa cũng là kinh tế thị trường Khi cơ chế trao đổi dựa trên những sắp xếp quy hoạch từ một trung tâm, kinh tế hàng hóa đồng thời là kinh tế kế hoạch

Kinh tế hàng hóa là một hình thái của nền sản xuất xã hội nối tiếp và cao hơn nền sản xuất tự cung tự cấp, trong đó sản phẩm được sản xuất ra để trao đổi thông qua mua bán trên thị trường Hình thái quan hệ kinh tế thống trị của các mối liên hệ kinh tế là quan hệ hàng hóa – tiền tệ Nó đối lập với kinh tế tự nhiên, trong

đó hình thái thống trị là các quan hệ hiện vật Theo C Mác, kinh tếhàng hóa là một giai đoạn phát triển nhất trong lịch sử phát triển

của xã hội theo tiến trình: kinh tế tự nhiên – kinh tế hàng hóa – kinh tế sản phẩm Nền kinh tế xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa cộng sản về tổng thể là một nền kinh tế hàng hóa Điều kiện chung tồn tại của sản xuất hàng hóa là sự phân công lao động xã họi và sự độc lập kinh tế giữa những người sản xuất Đặcc trưng chung của kinh tế hàng hóa trong bất kỳ chế độ

xã hội nào là sự tồn tại hình thái giá trị và thị trường trong đó giá trị của hàng hóa – lượng lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra hàng hóa đó, được đo bằng tiền tệ và mang hình thái giá cả; quy luật đặc trưng cuẩ sản xuất hàng hóa là quy luật giá trị, và những quy luật liên quan như quy luật cung cầu, quy luật lưu thông tiền

tệ, quy lật hàng hóa được trao đổi theo nguyên tắc ngang giá

 Là điều kiện để thúc đẩy các hoạt động sản xuất

Trong nền kinh tế sản xuất hàng hóa, nếu lượng cầu cao hơn cung thì giá cả hàng hóa sẽ lập tức tăng lên Mức lợi nhuận cũng tăng, điều này khuyến khích người sản xuất tăng lượng cung Ai có cơ chế sản xuất hiệu quả hơn thì có tỷ suất lợi

nhuận cao hơn Nhờ đó cho phép tăng quy mô sản xuất Do đó các nguồn lực sản xuất sẽ chảy về phía những người sản xuất hiệu quả hơn

 Thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất

Kinh tế sản xuất hàng hóa đã tạo ra nhiều sản phẩm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của con người Điều đó buộc phải có nguồn lao động dào, người sản xuất phải năng động, cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động…