(TIỂU LUẬN) đảng và nhà nước việt nam ta luôn quan tâm đến việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, để bảo đảm cho mọi người được thụ hưởng đầy đủ quyền con người

Tổ chức thực thi Hiến pháp, pháp luật và chính sách bảo đảm quyền con người...6 Lập luận 2: Việt Nam đang là thành viên của những chương trình, cơ quan, Công ước, văn kiện đảm bảo nhân q

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM MÔN: Luật Hiến Pháp

Hà Nội, 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 4

NỘI DUNG 4

Lập luận 1: Đảng và Nhà nước Việt Nam ta luôn quan tâm đến việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, để bảo đảm cho mọi người được thụ hưởng đầy đủ quyền con người 4

1.1 Pháp luật Việt Nam về quyền con người 4

1.2 Tổ chức thực thi Hiến pháp, pháp luật và chính sách bảo đảm quyền con người 6

Lập luận 2: Việt Nam đang là thành viên của những chương trình, cơ quan, Công ước, văn kiện đảm bảo nhân quyền mà Liên Hợp Quốc và quốc tế đã thành lập 6

2.1 Việt Nam đã tham gia hầu hết các Công ước quốc tế về quyền con người 7

2.2 Việt Nam đã có những đóng góp, làm giàu thêm những giá trị chung của nhân loại về quyền con người 7

Lập luận 3: Việc thành lập cơ quan nhân quyền quốc gia chưa phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội ở Việt Nam 8

Lập luận 4: Việc thành lập cơ quan nhân quyền sẽ ít nhiều làm hạn chế quyền bảo vệ con người của các cơ quan quyền lực nhà nước và các tổ chức thuộc hệ thống chính trị 9

Lập luận 5: Việc thành lập cơ quan nhân quyền quốc gia có thể gây ảnh hưởng đến an ninh chính trị xã hội 9

KẾT LUẬN 11

PHỤ LỤC 12

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

PHẦN NỘI DUNG TRANH BIỆN.

MỞ ĐẦU

Nhà nước ta từ khi thành lập cho đến nay luôn tôn trọng các quyền con người, luôn coi đó là một trong những nguyên tắc xây dựng pháp luật Việt Nam đã và đang làm rất tốt việc bảo vệ và thúc đẩy quyền con người Nhưng lại có có ý kiến cho rằng cần thành lập cơ quan nhân quyền quốc gia ở Việt Nam Dưới đây là những lập luận Nhóm 2 lớp 4616 đưa ra để bảo vệ cho ý kiến phản đối việc thành lập cơ quan nhân quyền quốc gia ở Việt Nam

NỘI DUNG Lập luận 1: Đảng và Nhà nước Việt Nam ta luôn quan tâm đến việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, để bảo đảm cho mọi người được thụ hưởng đầy đủ quyền con người

1.1 Pháp luật Việt Nam về quyền con người

1.1.1 Chế định quyền con người trong Hiến pháp

*, Nhà nước ta từ khi thành lập cho đến nay luôn luôn tôn trọng các quyền con người Tuy nhiên, quyền con người chưa được thể chế hóa trong các Hiến pháp

1946, 1959, 1980 Với Hiến pháp 1992, lần đầu tiên trong lịch sử lập hiến nước ta, nguyên tắc tôn trọng các quyền con người được thể chế hóa trong đạo luật cơ bản của Nhà nước Đến Hiến pháp 2013, chế định “Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân” đã được thay đổi thành “Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân” Lần đầu tiên trong lịch sử lập hiến nước ta các quyền con người được thể chế hóa cụ thể trong 21 điều của Hiến pháp Hiến pháp năm 2013 gồm 11 chương, 120 điều, trong đó riêng Chương II có 36 điều quy định về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân Điều đáng lưu ý, các nội dung liên quan đến quyền con người không chỉ được quy định trong Chương II mà còn được đưa vào nhiều chương khác của Hiến pháp nhằm tạo cơ sở pháp lý cao nhất để mọi người được thụ hưởng, thực hiện và bảo vệ quyền con người của mình

*, So với Hiến pháp 1992, Hiến pháp 2013 có những sửa đổi, bổ sung và phát triển quan trọng về quyền con người ở một số điểm cơ bản sau:

- Thứ nhất: Chủ thể về quyền con người

+ Hiến pháp 1992 (sửa đổi năm 2001) quyền con người gắn chặt với quyền công dân và thể hiện trong các quyền công dân, tại Điều 50 Hiến pháp 1992 : “Ở nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, các quyền con người về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa và xã hội được tôn trọng, thể hiện ở các quyền công dân và được quy định trong Hiến pháp và luật” Ở Hiến pháp 2013, các chủ thể của quyền con người thuộc về tất cả mọi người chứ không chỉ là công dân Khoản 1 Điều 14 Hiến pháp 2013 :“Ở nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo

vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật” Việc ghi nhận có ý nghĩa quan trọng trong việc nội luật hóa các công ước quốc tế, phù hợp với xu thế hội nhập và phát triển, tránh được sự nhầm lẫn giữa quyền con người và quyền công dân

+ Khác với Hiến pháp 1992, Hiến pháp 2013 đã thay thế thuật ngữ “mọi công dân” bằng thuật ngữ “mọi người” trong nhiều điều luật quy định về quyền của cá nhân nhằm khẳng định tính pháp lý của các quyền được Hiến pháp thừa nhận, tôn trọng

và bảo vệ Ví dụ: Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật (khoản 1 Điều 16);…

- Thứ hai: Hiến pháp 2013 bổ sung thêm một số quyền mới mang tính thực tế, phù

hợp với điều kiện kinh tế, xã hội, thể hiện vai trò làm chủ thực chất của người dân.

Ví dụ: Mọi người có quyền được sống trong môi trường trong lành và có nghĩa vụ bảo vệ môi trường (Điều 43);

- Thứ ba: Hiến pháp năm 2013 khẳng định và làm rõ hơn các nguyên tắc hạn chế quyền con người

Điều 14: 1 Ở nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật

2 Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật

tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng

1.1.2 Nhà nước chú trọng nâng cao chất lượng xây dựng, hoàn thiện pháp luật về

quyền con người : Chỉ tính từ khi Hiến pháp 2013 đến nay, công tác cải cách pháp

luật, hoàn thiện thể chế, chính sách được đẩy mạnh với hơn 100 luật, bộ luật có liên quan đến quyền con người được ban hành mới hoặc sửa đổi, bổ sung Việc1

xây dựng các đạo luật theo nguyên tắc tôn trọng và bảo đảm quyền con người, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật được tiến hành công khai, minh bạch, dân chủ, công bố rộng rãi, lấy ý kiến đóng góp của nhân dân và chỉnh lý trên cơ sở các ý kiến đóng góp của nhân dân

1.2 Tổ chức thực thi Hiến pháp, pháp luật và chính sách bảo đảm quyền con người

+ Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, các cấp chính quyền địa phương,… thường xuyên tổ chức, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện pháp luật; kịp thời ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm quyền con người, quyền công dân 2

+ Xây dựng và củng cố các thiết chế bảo đảm con người 3

+ Việc giáo dục, nâng cao nhận thức pháp luật về quyền con người cho các tầng lớp nhân dân được Việt Nam đặc biệt chú trọng 4

+ Nhà nước triển khai nhiều chương trình kinh tế - xã hội lớn nhằm bảo đảm và nâng cao chất lượng thụ hưởng các quyền con người của mọi người dân 5

Lập luận 2: Việt Nam đang là thành viên của những chương trình, cơ quan, Công ước, văn kiện đảm bảo nhân quyền mà Liên Hợp Quốc và quốc tế đã thành lập

1 Phụ lục 1

2 Phụ lục 2

3 Phụ lục 3

4 Phụ lục 4

5 Phụ lục 5

2.1 Việt Nam đã tham gia hầu hết các Công ước quốc tế về quyền con người

- Bốn Công ước quốc tế Genève về bảo hộ nạn nhân chiến tranh, đối xử nhân đạo

với tù nhân chiến tranh năm 1957;

- Năm 1981, gia nhập Công ước quốc tế về xóa bỏ các hình thức phân biệt chủng

tộc và ký Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ;

- Năm 1990, Việt Nam ký và phê chuẩn Công ước về quyền trẻ em;

- Trong năm 2013 và 2014, Việt Nam phê chuẩn Công ước về chống tra tấn và Công ước về quyền của người khuyết tật; …

Việc Việt Nam tham gia vào các Công ước đảm bảo nhân quyền mà Liên Hợp Quốc (LHQ) và quốc tế thành lập đã có thể đáp ứng được một số chức năng, nhiệm

vụ của cơ quan nhân quyền (CQNQ); dựa vào đó nước ta không cần thành lập cơ quan chuyên trách để đảm bảo vấn đề nhân quyền Ví dụ:

kiện pháp lý quốc tế và áp dụng chúng một cách hiệu quả

quốc tế về quyền con người

các uỷ ban và cơ quan LHQ cũng như các cơ quan khu vực

quan khu vực và các cơ quan quốc gia về thúc đẩy và bảo vệ quyền con người của các nước khác

2.2 Việt Nam đã có những đóng góp, làm giàu thêm những giá trị chung của nhân loại về quyền con người

- Năm 2017, Hội đồng Nhân quyền LHQ thông qua 2 dự thảo nghị quyết do Việt Nam là đồng tác giả Nghị quyết về biến đổi khí hậu do Việt Nam, Philippines và Bangladesh là đồng tác giả tập trung vào tác động của biến đổi khí hậu đối với việc

thụ hưởng quyền của người di cư và di dân qua biên giới, quyết định tổ chức tọa đàm về chủ đề: “Quyền con người, biến đổi khí hậu, người di cư và di dân qua biên giới” (tháng 12/2017)

- Việt Nam còn tham gia đồng bảo trợ các nghị quyết về đóng góp của phát triển thụ hưởng quyền con người, xóa bỏ phân biệt đối xử đối với người bệnh phong và gia đình Việt Nam phối hợp cùng Australia, Đức, Madagascar và Fiji tổ chức thành công sự kiện bên lề về chủ đề: “Thúc đẩy và bảo vệ quyền của phụ nữ ven biển trong biến đổi khí hậu”

- Trong năm 2021 kết thúc khoá họp thường kỳ lần thứ 46 Hội đồng Nhân quyền LHQ với 51 phiên họp được tổ chức tại trụ sở LHQ tại Geneva (Thuỵ Sỹ)

- Việt Nam với tư cách ứng viên của ASEAN, tham gia ứng cử thành viên Hội đồng Nhân quyền LHQ nhiệm kỳ 2023-2025, với mong muốn đóng góp nhiều hơn nữa vào các nỗ lực chung của thế giới nhằm thúc đẩy và bảo vệ quyền người

- Việt Nam được thông qua Nghị quyết về đảm bảo tiếp cận công bằng, kịp thời và toàn cầu với giá cả hợp lý của tất cả các quốc gia đối với vaccine phòng chống đại dịch COVID-19

Lập luận 3: Việc thành lập cơ quan nhân quyền quốc gia chưa phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội ở Việt Nam

- CQNQ là một thiết chế mang tính chất nhà nước nên việc duy trì, hoạt động cơ quan này cần có sự hỗ trợ về mặt tài chính từ Nhà nước Trong khi đó, nước ta là một nước đang phát triển, điều kiện kinh tế - xã hội chưa quá phát triển so với các nước khác vì vậy việc xây dựng CQNQ sẽ trở thành gánh nặng cho nền kinh tế nước ra Đặc biệt, trong thời điểm cả đất nước đang phải gồng mình lên để vừa đẩy lùi dịch bệnh vừa có thể trở về bình thường hoá các hoạt động để phát triển kinh tế

- CQNQ cần phải có một đội ngũ chuyên gia có kiến thức chuyên sâu và dày dặn kinh nghiệm, nhưng với một nước đang phát triển như Việt Nam đồng nghĩa với việc là có tỷ lệ chảy máu chất xám cao thì sẽ có rất ít người lựa chọn ở lại để phát triển và đóng góp cho nước nhà bởi mức lương họ nhận được chưa chắc đã xứng

với những gì họ đã bỏ ra Mặt khác, nếu mời chuyên gia từ nước ngoài về làm thì việc chi trả cho mức lương của họ lại càng cần nhiều chi phí hơn, và có thể sẽ có một số đối tượng phản động chà trộm vào nhằm lật đổ nhà nước ta

Lập luận 4: Việc thành lập cơ quan nhân quyền sẽ ít nhiều làm hạn chế quyền bảo vệ con người của các cơ quan quyền lực nhà nước và các tổ chức thuộc hệ thống chính trị

Tại Việt Nam, việc bảo vệ quyền con người thuộc về các cơ quan quyền lực nhà nước (được tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ, song có chức năng kiểm soát lẫn nhau) và cả tổ chức thuộc hệ thống chính trị chứ không phải nhờ 1 cơ quan độc lập với hệ thống chính trị, bộ máy nhà nước Do đó, việc thành lập CQNQ quốc gia (CQNQQG) sẽ làm hạn chế quyền bảo vệ con người của các cơ quan quyền lực nhà nước và cả của các tổ chức thuộc hệ thống chính trị Mặt khác, CQNQQG Việt Nam nếu thành lập sẽ cần được giao những thẩm quyền rộng rãi, trong đó ngoài những thẩm quyền về nghiên cứu, giáo dục, tuyên truyền, tư vấn về nhân quyền còn có những thẩm quyền thẩm tra các văn bản pháp luật, giám sát và khuyến nghị xử lý những hành vi vi phạm nhân quyền trong thực tế, cũng như tham gia vào hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này Trong khi đó, cơ quan này quá độc lập với nhà nước, gây ra sự phân chia quyền lực dù chủ trương của Đảng và nhà nước ta “Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.” 6

Lập luận 5: Việc thành lập cơ quan nhân quyền quốc gia có thể gây ảnh hưởng đến an ninh chính trị xã hội

*, Hiện nay, hoạt động lợi dụng vấn đề nhân quyền chống Việt Nam đang được các thế lực thù địch trong và ngoài nước không ngừng đẩy mạnh Các thế lực đó lợi dụng vấn đề nhân quyền để chống phá Việt Nam bằng các phương thức:

người để công kích, phủ nhận nền tảng tư tưởng vị trí, vai trò lãnh đạo của Đảng

6 Khoản 3 điều 2 hiến pháp 2013

Cộng sản và thể chế chính trị Việt Nam, tuyên truyền công kích vào Hiến pháp, pháp luật, từ đó, đòi thay đổi cương lĩnh, đường lối của Đảng,…

- Thứ hai, ra sức xuyên tạc thực trạng dân chủ, nhân quyền ở nước ta, triệt để khai thác các vấn đề nhạy cảm, phức tạp như tham nhũng, tình hình dịch bệnh

COVID-19, … để vu cáo Việt Nam vi phạm nhân quyền

“chuẩn mực” ,“điều kiện”, “tiêu chuẩn” về nhân quyền trong quan hệ ngoại giao, hợp tác kinh tế, thương mại, an ninh, từ đó gây sức ép, tác động chuyển hóa nội

bộ Việt Nam

lẫn tinh thần cho các phần tử, tổ chức chống Đảng, Nhà nước Việt Nam trong và ngoài nước

thiếu sót, hạn chế để kích động hoạt động chống nhà nước Việt Nam, gây chia rẽ giữa Đảng, Nhà nước với các tầng lớp nhân dân

*, Trên cơ sở nguyên tắc Paris , các CQNQ thường được coi là:7

- Một dạng tổ chức không thuộc về bất cứ thiết chế chính phủ nào:

quốc gia

tiện của các CQNQ và các chủ thể khác nên nó không tồn tại thuộc sự điều hành, chi phối, kiểm soát của bất cứ thiết chế nào khác

hẳn về bên nào nên cơ quan này phải có thành phần từ cả hai khối Nhà nước và các

tổ chức xã hội

7 Ph l c 6 ụ ụ

- Một tổ chức phi chính phủ: Rất nhiều người đồng nhất CQNQ với các tổ chức phi

chính phủ, thậm chí với các tổ chức đối lập với nhà nước Cụ thể, các CQNQ: + Không phải là một cơ quan lập pháp (vì không có chức năng đại diện, không có quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật,…);

+ Không phải là một cơ quan tư pháp (vì không có chức năng tài phán);

+ Không hẳn là một cơ quan hành chính (trong một số trường hợp, CQNQ được đặt trong/dưới một cơ quan hành pháp, nhưng nó được hưởng mức độ độc lập nhất định về cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và hoạt động)

- Một tổ chức đối lập với chính phủ: Việc thành lập CQNQ có tính độc lập theo các

nguyên tắc Paris khó khả thi ở nước ta hiện nay, vì:

+ Tính độc lập của CQNQ có nghĩa là không phải chịu sự can thiệp tùy tiện của các cơ quan công quyền và các chủ thể khác

+ Một CQNQ độc lập dễ dẫn đến một thiết chế “vô chính phủ”, “muốn làm gì thì làm”

=> Quá nhiều quyền lực tập trung vào một vị trí cơ quan dễ dẫn đến chuyên quyền, lạm quyền, do cơ quan nhân quyền quốc gia đòi hỏi sự độc lập, tự chủ cao Sự độc lập ấy có thể dẫn đến sự đối lập thậm chí còn có nguy cơ rơi vào tay các thế lực thù địch, chống phá, gây phương hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc

KẾT LUẬN

Không thể phủ nhận những hiệu quả mà CQNQQG mang lại trong công tác bảo vệ

và thúc đẩy quyền con người Tuy nhiên, việc xây dựng một CQNQQG ở thời điểm này tại Việt Nam là chưa hợp lý Quyền con người tại Việt Nam đã và đang được Đảng, Nhà nước quan tâm, thể hiện trong việc hoàn thiện pháp luật và thực thi pháp luật về quyền con người, tạo điều kiện tối đa cho mọi chủ thể trong xã hội được phát triển toàn diện Tóm lại, tại thời điểm này, việc xây dựng một CQNQQG

là chưa cần thiết, chưa phù hợp với tình hình hiện tại ở Việt Nam

PHỤ LỤC

1 Chỉ tính từ khi Hiến pháp năm 2013 đến nay, công tác cải cách pháp luật, hoàn thiện thể chế, chính sách được đẩy mạnh với hơn 100 luật, bộ luật có liên quan đến quyền con người được ban hành mới hoặc sửa đổi, bổ sung Trong số đó có những Luật cơ bản, quan trọng như: Bộ luật Hình sự; Bộ luật Tố tụng Hình sự; Bộ luật Dân sự; Bộ luật Tố tụng Dân sự; Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam; Luật Trưng cầu dân ý; Luật Tín ngưỡng tôn giáo; Luật Trẻ em; Luật Báo chí; Luật Tiếp cận thông tin; Luật Đặc xá; Luật Thi hành án hình sự; Bộ Luật lao động; Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam; Luật Cư trú; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính… Ví dụ, ngày 20/11/2019, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Lao động (sửa đổi) với nhiều quy định mới, bảo đảm tốt hơn quyền của người lao động, cơ bản tương thích với các điều ước quốc tế quan trọng của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO)

2 Quyết định số 366/QĐ-TTg, ngày 14/3/2011, của Thủ tướng Chính phủ, “Ban

hành kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị 44-CT/TW, ngày 20-7-2010 của Ban Bí thư về công tác nhân quyền trong tình hình mới” nhằm cụ thể hóa một bước quan

trọng nghĩa vụ bảo đảm quyền con người của các chủ thể có trách nhiệm Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, các cấp chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện pháp luật; kịp thời ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm quyền con người, quyền công dân

3 Các thiết chế nhà nước có nghĩa vụ bảo đảm quyền con người gồm: Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan Tư pháp (Tòa án, Viện kiểm sát), các bộ, ngành có liên quan và chính quyền địa phương các cấp Những năm qua, Nhà nước Việt Nam đã

có nhiều nỗ lực trong việc đổi mới, kiện toàn tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước và đã thu được nhiều thành tựu quan trọng Hầu hết các cơ quan nhà nước đã được tổ chức, sắp xếp lại theo hướng gọn nhẹ, chuyên môn hóa, hoạt động hiệu quả theo cơ chế phân công và phối hợp trong ba quyền lập pháp, hành pháp và

tư pháp nhằm hạn chế sự lạm dụng quyền, xâm phạm lợi ích hợp pháp của công dân từ phía các cơ quan nhà nước Các cơ quan chuyên môn, chuyên trách về