(TIỂU LUẬN) chủ đề những lý do khiến nhà đầu tư cổ phiếu “f0” gặp rủi ro trên thị trường

Hiện tượng: Thông tin bất cân xứng trên Thị trường chứng khoán * Khái niệm:Thông tin bất cân xứng Asymmetric information xảy ra khi một trong các bên giao dịch không biết tất cả và chín

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-*** -NỘI DUNG THUYẾT TRÌNH

MÔN: THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

Chủ đề: Những lý do khiến nhà đầu tư cổ phiếu “F0”

gặp rủi ro trên thị trường

Lớp: Tài chính doanh nghiệp CLC 61A

Thành viên nhóm:

Trưởng nhóm: Chu Nguyễn Khánh Vân Đào Huyền Trang

Nguyễn Thị Hà Trang Cao Ngọc Phương Trinh Trần Hoàng Yến

HÀ NỘI, NĂM 2021

MỤC LỤC

I ĐỘNG LỰC KHIẾN NHÀ ĐẦU TƯ F0 “LÊN SÀN” 3

II LÝ DO KHÁCH QUAN 5

1 Hiện tượng “Thông tin bất cân xứng” 5

2 Thao túng thị trường 6

III LÝ DO CHỦ QUAN 8

1 Thiếu chiến lược đầu tư 8

2 Thiếu kiến thức và tư duy về đầu tư 11

3 Thiếu kinh nghiệm và mối quan hệ trong đầu tư 13

IV GIẢI PHÁP 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

2

I ĐỘNG LỰC KHIẾN NHÀ ĐẦU TƯ F0 “LÊN SÀN”

- Nhà đầu tư F0 là gì?

Nhà đầu tư F0 (F0 Investor) là thuật ngữ được “dân” chứng khoán sử dụng để nói về nhóm nhà đầu tư mới xuất hiện từ đầu năm 2020 cho đến nay Có thể nói, F0 chính là nhóm nhà đầu tư có vai trò quan trọng bậc nhất của thị trường chứng khoán trong thời điểm hiện tại

Nhà đầu tư F0 thường là những nhà đầu tư trẻ thiếu kinh nghiệm và thiếu kiến thức trên thị trường chứng khoán Các nhà đầu tư F0 thường mua bán theo tin tức hoặc dựa trên biến động của cổ phiếu mà không có bất kỳ một chiến lược cụ thể nào Việc này có thể có hiệu quả trong thị trường đang tăng giá - nơi mà hầu hết các cổ phiếu đều tạo ra lợi nhuận Tuy nhiên, nếu thị trường biến động mạnh hoặc giảm giá mạnh thì những biến động của thị trường có thể làm cho các nhà đầu tư F0 có những quyết định sai lầm hoặc mua bán liên tục Hành động nóng vội này có thể sẽ vô cùng nguy hiểm cho nhà đầu tư F0 và kết quả có thể dẫn đến những khoản thua lỗ rất lớn

- Nhóm em đã thực hiện một khảo sát nhỏ với đối tượng là các bạn sinh viên tại lớp Tài chính Doanh Nghiệp để tìm kiếm động lực khiến các bạn muốn đầu tư Chứng khoán và thu thập được một số kết quả như sau:

II LÝ DO KHÁCH QUAN

1 Hiện tượng: Thông tin bất cân xứng (trên Thị trường chứng khoán)

* Khái niệm:Thông tin bất cân xứng (Asymmetric information) xảy ra khi một trong các bên giao dịch không biết tất cả và chính xác những thông tin cần biết về bên kia để đưa ra quyết định đúng đắn trong giao dịch Khi đó, giá cả trên thị trường sẽ có thể quá thấp hoặc quá cao so với giá cân bằng của thị trường

* Ví dụ: Trên thị trường thì có quá nhiều luồng thông tin, đôi khi không phải cứ

doanh nghiệp tốt thì mã sẽ tăng giá Ví dụ có thông tin 1 mã mai trần, thì các ông lớn,

tự doanh họ đã nắm bắt từ 2 3 hôm trước để mua, đến tai F0 thì mua vào sẽ đu đỉnh

* Tác động: Kìm hãm giao dịch và dẫn tới 2 rủi ro chính sau:

a Lựa chọn trái ý (Adverse Selection)

- Đặc điểm: Xảy ra trong cuộc giao dịch, khi người đi vay có rủi ro cao không

trả được nợ nhưng lại tích cực đi vay nhất và có nhiều khả năng được người cho vay chọn nhất

- Ví dụ: Trên thị trường chứng khoán, trong điều kiện bất cân xứng thông tin,

những người tham gia có thể đẩy thị trường đến trạng thái lựa chọn đối nghịch, đó là: Mua chứng khoán của những công ty hoạt động kém và đẩy những chứng khoán chất lượng cao ra khỏi thị trường

- Hậu quả: Thị trường chứng khoán sẽ mất dần tính thanh khoản và ngày càng bị

thu hẹp, hàng hóa chỉ còn những loại chứng khoán chất lượng kém

b Rủi ro đạo đức (Moral Hazard)

- Đặc điểm:

+ Xảy ra sau cuộc giao dịch

+ Xuất hiện những hoạt động không tích cực (thiếu đạo đức)

Ví dụ: Tình trạng thao túng các mặt hoạt động của công ty cổ phần và giá cổ phiếu:

Các cổ đông lớn/ Các thành viên trong ban điều hành công ty: Tạo ra những sự kiện rồi liên kết mua bán để đẩy giá cổ phiếu tăng cao → kéo những nhà đầu tư nhỏ,

ít kinh nghiệm vào cuộc → khi những cổ đông lớn đã rút ra khỏi thị trường thì những

cổ đông nhỏ lại đang nắm giữ những cổ phiếu giá cao

2 Thao túng thị trường (Market manipulation)

* Khái niệm: Thao túng thị trường (Market manipulation) là những hành vi cố ý

gây tác động đến thị trường bằng cách vận dụng quy luật cung - cầu hoặc các hành vi nhân tạo khác, để tác động đến giá chứng khoán, nhằm đạt được mục tiêu có lợi cho riêng mình

* Các hình thức thao túng:

6

a Kết hợp với nhau cùng liên tục mua, hoặc bán một loại chứng khoán, gây

nên sự khan hiếm hay thừa thãi một cách giả tạo, dẫn đến giá chứng khoán gia tăng hoặc giảm sút một cách đột ngột

Ví dụ: Vụ thao túng cổ phiếu Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đức Quân

(FTM)

Xử phạt hai cá nhân mỗi người 600 triệu đồng Ngày 30/8/2021, Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước ban hành Quyết định số 549 và số 550, xử phạt 600 triệu đồng đối với ông Lê Mạnh Thường (Hà Nội) và bà Phạm Thị Phương (Tp.HCM)

Thời điểm tháng 9/2019, 2 cá nhân này đã sử dụng 50 tài khoản để giao dịch nhằm mục đích tạo cung cầu giả tạo, thao túng cổ phiếu FTM của Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Đức Quân Sự việc đã gây rúng động thị trường chứng khoán với màn thao túng giá có một không hai trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam

(Hình ảnh: những phiên giao dịch cổ phiếu FTM gần đây)

Nguồn ảnh: Báo Vneconomy

b Hiện tượng chèn ép, cá lớn nuốt cá bé: là hành vi những thương gia lớn đẩy

giá lên hoặc dìm giá xuống để thu lợi, gây nên những thiệt hại cho những người có số lượng chứng khoán ít ỏi (nhà đầu tư nhỏ lẻ), vì trên thị trường chứng khoán giá cả hoàn toàn do cung cầu quyết định

Ví dụ: Doanh nghiệp liên kết với Công ty chứng khoán thao túng giá Cổ phiếu

Phó chủ tịch VAFI Nguyễn Hoàng Hải nhấn mạnh: “Có DN mua lại công ty chứng khoán nhỏ để làm công cụ giao dịch Có hàng ngàn tài khoản giao dịch được mượn đứng tên từ người lao động trong DN, người thân nhưng giao dịch hằng ngày đều do công ty chứng khoán thực hiện Điều này có thể dễ dàng xác định với những tài khoản thường xuyên có giao dịch hàng chục, hàng trăm tỉ đồng trong khi chủ tài khoản chỉ là người lao động có thu nhập bình thường.” Điển hình như vụ của Công ty

CP Công nghiệp Khoáng sản Bình Thuận (KSA)

- Tháng 9.2015, KSA chào bán hơn 66 triệu CP cho cổ đông hiện hữu và cổ đông chiến lược để tăng vốn điều lệ Lúc đó giá KSA trên sàn đang giao dịch là 4.300 đồng/CP nhưng giá bán là 10.000 đồng/CP nên không có cổ đông nào đăng ký mua Chỉ có bà Phạm Thị Hinh, cựu Chủ tịch HĐQT KSA, đăng ký mua 1,2 triệu CP, số còn lại được phân phối cho 10 DN, cá nhân là người thân, người quen

- Để có 560 tỷ đồng nộp vào tài khoản tương ứng với số CP đăng ký mua, ngoài trực tiếp vay tiền ngân hàng, bà Hinh còn nhờ thêm một số cá nhân đứng tên vay tiền Sau khi báo cáo và được UBCKNN công nhận kết quả chào bán CP ra công chúng, bà rút tiền trả nợ ngân hàng

- Tiếp theo, bà tiến hành giao dịch lượng lớn CP thông qua nhiều tài khoản để đẩy giá Bà Hinh và các đồng phạm đã sử dụng 69 tài khoản chứng khoán để giao dịch chéo, tạo cung cầu giả, đẩy tăng giá cổ phiếu KSA, dụ các NĐT nhỏ lẻ “đua theo sóng”

- Từ 12.2015 - 7.2016, có 1.490 NĐT tham gia giao dịch CP KSA và mua, bán hơn 29,7 triệu CP với chênh lệch giá bán thấp hơn giá mua là 8,1 tỉ đồng và đây cũng

là thiệt hại của các NĐT

- Tháng 5.2015, Tòa án nhân dân TP Hà Nội mở phiên sơ thẩm xét xử bị cáo Hinh cùng các đồng phạm về tội thao túng thị trường chứng khoán và tuyên phạt Hinh

18 tháng tù

III CHỦ QUAN

Cổ phiếu ngân hàng hiện nay vẫn là một trong những kênh đầu tư hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước Dù vậy, từ ngày bắt đầu lên sàn cho đến nay,

cổ phiếu ngân hàng đã trải qua nhiều thăng trầm cùng với sự thăng trầm của nền kinh

tế và của hoạt động ngân hàng Sau thời kỳ được sự chào đón hồ hởi của giới đầu tư lúc mới lên sàn, cổ phiếu ngân hàng đã rơi vào thời kỳ trầm lắng và đi xuống Ngoài những yếu tổ khách quan đã kể trên, một số yếu tổ quan tác động không nhỏ đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư F0

1 Thiếu chiến lược đầu tư (Lack of Trading Strategy)

8

Một trong những sai lầm lớn nhất của nhà đầu tư F0 khi tham gia thị trường chứng khoán là không vạch sẵn cho bản thân một kế hoặc hoặc một chiến lược đầu tư

cụ thể Điều này kéo theo rất nhiều những sai lầm có thể tránh được như Tâm lý đuổi

theo thị trường, Không nhìn nhận lại khoản đầu tư, Không phân bổ danh mục đầu tư.

a Tâm lý đuổi theo thị trường (Chasing After Performance):

- Tâm lý đuổi theo thị trường của nhà đầu tư F0 được thể hiện khi F0 có xu hướng ra quyết định đầu tư dựa trên tự tăng giá nhanh chóng của cổ phiếu Hiện tượng này còn được hiểu sâu hơn với thuật ngữ “Phân phối đỉnh”

- Phân phối đỉnh: là hiện tượng phổ biến diễn ra ở giai đoạn cuối của xu hướng tăng giá, tại đây diễn ra sự chuyển giao xu hướng từ tăng (uptrend) sang giảm (downtrend) Sau nhịp tăng mạnh, giá cổ phiếu bị chững lại một vài phiên hoặc một thời gian dài, đi kèm với khối lượng giao dịch tăng cao đột biến Kết thúc giai đoạn này là xu hướng giảm giá hoặc điều chỉnh

=> Việc phân phối đỉnh xảy ra gây ra những sai lầm trong việc đuổi theo thị trường: giá cổ phiếu tăng một cách nhanh chóng, liên tục dư mua giá trần khiến nhiều nhà đầu tư sợ mình ko được ăn theo nên đặt lệnh mua với mọi giá, và khi họ khớp được lệnh thì giá ngừng tăng và rơi xuống dần=> Nhà đầu tư nhỏ lẻ ôm lỗ trong ngắn hạn hoặc dài hạn

b Không nhìn nhận lại những khoản đầu tư (Shirking Your Homework):

- Không nhìn nhận lại những khoản đầu tư là yếu tổ chủ quan do nhà đầu tư quá

tự tin hoặc tự ti về khả năng của bản thân mình, không dành thời gian để tìm hiểu kỹ

về thị trường cũng như nhìn nhận lại các quyết định mà bản thân đã thực hiện

=> Đối với nhà đầu tư F0 - những nhân tố chưa có đủ kinh nghiệm và dễ bị ảnh hưởng bởi thị trường thì việc nhìn nhận lại khoản đầu tư theo chu kỳ là một việc nhất thiết

- Trong trường hợp thị trường tích cực, thu về nhiều lợi nhuận, nhà đầu tư dễ dàng rơi vào bẫy tâm lý “ Overconfidence bias” Xu hướng này khiến F0 tự thừa nhận

về năng lực phân tích đầu tư của bản thân mà quên đi những yếu tố khách quan khác

Từ đó, các F0 nhanh chóng và dễ dàng đầu tư vào những khoản có rủi ro cao hơn

- Trong trường hợp thị trường biến động, nhà đầu tư gặp phải những khoản lỗ dù

ít hay nhiều cũng sẽ nảy sinh xu hướng bỏ cuộc hoặc tiếp tục đưa ra các quyết định sai lầm chạy theo thị trường tương tự trong quá trình đầu tư tiếp theo

Ví dụ: Cổ phiếu AfterPay đợt dịch đầu tiên:

Một trong những thương vụ lớn nhất của thị trường chứng khoán thế giới năm nay đó là thương vụ Square mua lại AfterPay AfterPay là một công ty liên quan đến lĩnh vực công nghệ tài chính với mô hình sáng tạo và đổi mới hết sức tiềm năng đối với các nhà đầu tư, có xu hướng phát triển dài hạn Cổ phiếu của công ty được đánh giá là một trong những cổ phiếu “high risk- high return” Nhìn vào biểu đồ tăng trưởng ta thấy được xu hướng tăng dài hạn của cổ phiếu Tuy nhiên bước vào đầu năm

2020, khi thế giới chúng ta bắt đầu xuất hiện đại dịch Covid - đại dịch có ảnh hưởng mạnh đến nền kinh tế, thị trường chứng khoán của cả thế giới trao đảo, và thị trường chứng khoán của Úc cũng không ngoại lệ: Giữa tháng 12 năm 2020, cổ phiếu tăng từ

$30/ cổ đến $40/cổ Đến khi dịch bùng phát mạnh hơn, cổ phiếu lao dốc xuống còn dưới $10 vào cuối tháng 3

=> Thời gian này, nếu nhà đầu tư không có đủ tỉnh táo ngồi lại và phân tích những yếu tố thị trường và quyết định đầu tư của mình, F0 sẽ dễ bị nao núng trước sự sụt giảm cố phiếu này dẫn đến hành vi bán tháo cổ phiếu với giá rẻ Và chứng minh

10

cho thấy, sau hơn 1 năm phát triển , cố phiếu của Afterpay đã tăng trở lại và nhỉnh hơn trước

c Không phân bổ danh mục đầu tư (Portfolio Non-Diversification)

- Trong thị trường chứng khoán nói riêng và trong đầu tư nói chung, một quy luật đầu tư không tư không thể phủ nhận được đó là: Rủi ro cao, lợi nhuận lớn Tuy vẫn tồn tại những khoản đầu tư rủi ro ít, lợi nhuận cao nhưng trường hợp đó cực kì hiếm gặp Khi vào một thương vụ đầu tư, một số nhà đầu tư có xu hướng đầu tư quá nhiều vào một hoạt động duy nhất:

+ Được ăn cả, ngã về không: dành hết các nguồn vốn của mình cho 1 hoạt động đầu tư duy nhất

+ Đầu tư an toàn lợi nhuận thấp: Chỉ đầu từ vào những hoạt động có mức an toàn cao

- Đối với những nhà đầu tư đã có kinh nghiệm, tỷ lệ rủi ro khi không đa dạng các khoản đầu tư sẽ mang lại ít những rủi ro hơn Đối với trường hợp nhà đầu tư F0, khi

chưa chuẩn bị đủ kiến thức, kinh nghiệm và tâm lý vững vàng sẽ dẫn đến việc dễ chạy theo thị trường và dành quá nhiều cho một khoản đầu tư rủi ro, không biết cân bằng giữa các mã cổ phiếu Chúng ta nên cân bằng bằng cách thiết lập ra những quỹ nhỏ cho từng khoản mục, như hình vẽ dưới đây:

2 Thiếu kiến thức và tư duy về đầu tư (Lack of Knowledge and Mindset)

a Thiếu kiến thức (Lack of Knowledge)

- Thực trạng:

Ông Nguyễn Minh Tuấn - Tổng giám đốc AFA Capital cho biết: “Có đến 90% nhà đầu tư mất 90% tài sản của mình trong 90 ngày đầu tiên khi tham gia giao dịch

ngắn hạn trên thị trường chứng khoán.” Còn trong năm 2017, nghiên cứu cho thấy, có 95% nhà đầu tư thua lỗ Vòng quay bình quân của một nhà đầu tư tham gia thị trường

là 1,96 năm, tức trung bình 1 nhà đầu tư mới tham gia thị trường thì khoảng 1,96 năm sau là phải “xách dép ra về” vì thua lỗ

=> Điều đó để kích thích nhà đầu tư mua bán càng nhiều càng tốt, trading liên tục để tạo doanh thu, thu phí giao dịch cho công ty chứng khoán Việc room chứng khoán nở rộ sẽ khiến nhiều nhà đầu tư F0 đặc biệt là những người mới tham gia, không có kiến thức sẽ khó khăn lựa chọn môi giới, room chat để tạo lợi nhuận của mình Bởi vâ •y, nếu lên sàn với lượng kiến thức chưa đủ hay không có kiến thức thì

chứng khoán không khác gì canh bạc “Đầu tư chứng khoán không phải canh bạc đen đỏ Kiến thức, tư duy mang đến thành công Bởi vậy, học hỏi, trau dồi kinh nghiệm luôn luôn là điều cần thiết với các nhà đầu tư”.

- Những kiến thức mà F0 thường bỏ qua trước khi đầu tư:

+ Phân tích cơ bản (Fundamental Analysis): để ra quyết định đầu tư

 Kiến thức về tài chính: Tài chính cá nhân: để quản lý tài chính cá nhân hiê •u quả và Tài chính doanh nghiê •p: để phân tích tài chính doanh nghiê •p, phải đọc

và hiểu được báo cáo tài chính doanh nghiê •p -> để tìm ra doanh nghiê •p có sức khỏe tài chính lành mạnh

 Kiến thức về kinh tế: Kinh tế vĩ mô và kinh tế vi mô

 Kiến thức về kinh doanh: Để hiểu hơn và phân tích về doanh nghiê •p (mô hình kinh doanh của doanh nghiê •p, lợi thế cạnh tranh, yếu tố rủi ro nhất của doanh nghiê •p, và tầm nhìn, định hướng phát triển của doanh nghiê •p)

 Kiến thức về Chứng khoán: Nguyên tắc hoạt đô •ng của sàn chứng khoán, quy định giao dịch

 Kiến thức nền tảng về toán học, kĩ thuâ •t, hoă •c các ngành khoa học

+ Phân tích kỹ thuật (Technical Analysis): là dựa vào biểu đồ, đồ thị diễn biến

giá cả và khối lượng giao dịch của cổ phiếu để phân tích các biến động cung – cầu đối với cổ phiếu để giúp cho nhà đầu tư quyết định thời điểm nên mua vào, bán ra hay giữ cổ phiếu trên thị trường

 Công cụ báo động: PTKT cảnh cáo sự phá vỡ ngưỡng an toàn của giá -> trader nhận biết được sự thay đổi về mức giá để có hoạt động mua bán phù hợp

 Công cụ xác nhận: đánh giá xu thế của chứng khoán -> các nhà đầu tư có kết luận chính xác và tối ưu hơn

 Công cụ dự đoán: để dự đoán giá tương lai với kỳ vọng

=> Sự kết hợp giữa hai phương pháp phân tích trở thành công cụ đắc lực hỗ trợ các nhà đầu tư ra quyết định.Hiê •n nay, trên thị trường có rất nhiều khóa học, bài viết

12