VIỆN THƯƠNG MẠI & KINH TẾ QUỐC TẾ CHƯƠNG SOẠN THẢO HỢP ĐỒNG NGOẠI THƯƠNG ThS Trần Trọng Đức

Điều khoản để HĐ quốc tế có hiệu lực1 Các bên tham gia phải đủ tư cách • Theo luật quốc gia • Theo các hiệp định ký kết song phương và đa phương • Theo thông lệ quốc tế 3 Phản gắn với

MỤC TIÊU CHƯƠNG 9

và điều kiện pháp lý của HĐNT

bày đúng kết cấu và đảm bảo tính chặt chẽ của HĐNT

đặc biệt như hợp đồng đại lý, mua bán đối lưu, gia công xuất khẩu…

2

NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN ĐẶT RA TRONG

HỢP ĐỒNG NGOẠI THƯƠNG

ü Hợp đồng ngoại thương là gì? Phân biệt hợp đồng

ngoại thương với hợp đồng nội thương.

ü Điều kiện nào đảm bảo cho một hợp đồng ngoại

Hợp đồng ngoại thương là gì?

Hợp đồng ngoại thương là văn bản ghi lại các cam kết kinh doanh trong ngoại thương do các Bên tham gia

đã thống nhất và ghi dưới dạng các điều khoản.

4

Đặc điểm của hợp đồng ngoại thương

- Chủ thể của hợp đồng: người Mua và người Bán (có tư cách pháp nhân), không nhất thiết hai người có quốc tịch khác

nhau nhưng trụ sở đăng ký kinh doanh ở hai nước khác

nhau

- Tiền tệ sử dụng trong thanh toán: Phải là ngoại tệ đối với ít nhất một bên.

- Đối tượng của hợp đồng: Phải có sự di chuyển hàng hóa vượt

ra khỏi biên giới một quốc gia.

- Luật pháp điều chỉnh hợp đồng: Hợp đồng ngoại thương là sự thống nhất và nhất trí giữa các bên tham gia, được biểu hiện dưới dạng văn bản nên có đặc điểm về tính pháp lý quốc tế.

5

Các loại hợp đồng ngoại thương

1) Căn cứ theo thời gian có hiệu lực của hợp đồng

ü Hợp đồng ngắn hạn

ü Hợp đồng dài hạn

2) Căn cứ vào nội dung quan hệ kinh doanh trong hợp đồng

ü Hợp đồng xuất khẩu, hợp đồng nhập khẩu

ü Hợp đồng tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập

ü Hợp đồng gia công quốc tế

ü Hợp đồng chuyển giao công nghệ

3) Căn cứ vào hình thức hợp đồng

ü Hợp đồng văn bản

ü Hợp đồng miệng

Điều khoản để HĐ quốc tế có hiệu lực

(1) Các bên tham gia phải đủ tư cách

• Theo luật quốc gia

• Theo các hiệp định ký kết song

phương và đa phương

• Theo thông lệ quốc tế

(3) Phản gắn với thời gian cụ thể

• Có thời điểm bắt đầu và kết thúc

• Hiệu lực thực hiện, khiếu nại và khiếu kiện

(4) Phải đầy đủ 6 nội dung Tên hàng, số lượng, chất lượng, thanh toán, giao hàng, vv…

Các điều khoản của hợp đồng

1 Điều khoản tên hàng

2 Điều khoản số lượng, trọng lượng

3 Điều khoản chất lượng

4 Điều khoản giá cả

5 Điều khoản về điều kiện và cơ sở giao hàng

6 Điều khoản về thanh toán

7 Điều khoản về giao hàng

8 Điều khoản về ký mã hiệu

9 Điều khoản về điều kiện bất khả kháng

10 Điều khoản về trọng tài

11 Điều khoản về thưởng, phạt, khiếu nại

Phân loại hợp đồng ngoại thương

TT Điều khoản Mua

bán Đối lưu công Gia

XK

Tạm nhập, Tái xuất

Đại lý, thuê Thiết bị Công nghệ

Một số phát sinh tranh chấp của HĐNT

Cách quy định tên hàng, chất lượng

Bước 1: Nghiên cứu đối tượng hợp đồng (sản phẩm đồng loại, đồng tên…)

Bước 2: Lựa chọn cách đặt tên, quy định chất lượng Bước 3: Lựa chọn ngôn ngữ và thông báo cho đối tác

Bước 4: Thống nhất cách gọi tên và thể hiện chất

lượng (hiểu cùng một nghĩa)

Lưu ý: Theo mẫu có chú thích hoặc mua thử, xuất thử

12

Các cách gọi tên hàng hóa

1 Tên gọi hàng hóa theo tên gọi khoa học của loại sản phẩm đó

(chủ yếu dùng cho các loại dược phẩm, hóa chất, thực động vật)

2 Tên gọi theo địa danh, xuất xứ của sản phẩm.

3 Tên gọi gắn với thương hiệu, biểu tượng sản phẩm.

4 Tên gọi gắn với công dụng sản phẩm cũng thường được đặt tên

trong hợp đồng ngoại thương.

5 Tên gọi gắn với tên hãng, tên công ty cũng được sử dụng đặt tên

trong hợp đồng ngoại thương khi tên các hãng và công ty trở thành những tên tuổi nổi tiếng

6 Tên gọi gắn với mác hàng nhất định nào đó như thép C30, C45 vv…

7 Cách đặt tên hàng hóa trong hợp đồng ngoại thương có thể kết hợp

tổng hợp các cách đăt tên ở trên Việc đặt tên hàng hóa trong ngoại thương đòi hỏi phải rõ ràng và tránh nhầm lẫn.

13

Cách quy định chất lượng

1 Quy định chất lượng hàng hóa dựa vào thương hiệu hàng hóa

2 Quy định chất lượng hàng hóa gắn liền với tên hãng sản xuất

như xe ô tô TOYOTA, JAGUAR

3 Quy định chất lượng hàng hóa dựa vào địa danh nơi sản xuất.

4 Quy định chất lượng hàng hóa cũng được gắn với hàm lượng

chất chủ yếu

5 Quy định chất lượng sản phẩm gắn với phẩm cấp hàng hóa.

6 Quy định chất lượng sản phẩm gắn với quy cách hàng hóa Một

số loại hàng hóa quy định chất lượng dựa vào tiêu chuẩn kỹ

thuật như thép C45, C30 vv Inốc SUS 304, SUS 201 vv…

7 Quy định chất lượng dựa vào mô tả hàng hóa.

14

Cách quy định chất lượng

8 Quy định chất lượng hàng hóa dựa vào tài liệu kỹ thuật và hình ảnh.

9 Quy định chất lượng dựa vào hiện trạng hàng hóa như việc xem hàng trước.

10 Quy định chất lượng hàng hóa dựa vào công dụng hàng hóa như đối với keo

nhưng có loại keo dán gỗ, keo dán kính và keo dán đa dụng vv…

11 Quy định chất lượng hàng hóa theo mẫu

ü Hàng mẫu bên Bán:

ü Hàng mẫu bên Mua:

ü Hàng mẫu đối đẳng:

ü Hàng mẫu tham khảo:

12 -Quy định chất lượng hàng hóa dựa vào chất lượng trung bình hợp lý (Fair

average quality-FAQ) hoặc phẩm chất mua bán tốt (Good merchantable

Quanlity – GMQ).

13 Việc quy định về điều khoản chất lượng còn có thể quy định dựa vào xuất xứ

hàng hóa hay dựa vào sự tổng hợp cách vận dụng mô tả ở trên Các mặt hàng mang tính kỹ thuật cần đưa vào các tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc các bộ tiêu chí

Cách quy định giao hàng

Bước 1: Lựa chọn phương thức giao hàng và quy định giao hàng

ü Phương thức chuyên chở (công, chuyến, liên hợp…)

ü Cách thức giao hàng (1 lần, nhiều lần, chuyển tải…)

ü Thời điểm tính giao hàng và hạn giao hàng (khoảng thời gian, hoặc ấn định trước)

ü Địa điểm giao hàng (Phù hợp với Incoterms)

Bước 2: Cách quy định trên hợp đồng

16

INCOTERM 2010

18

Cách quy định thanh toán

Bước 1: Lựa chọn phương thức thanh toán

ü Tiền mặt (cash on…)

ü Chuyển tiền (Telegraph transfer)

ü Nhờ thu (Collection, D/A, D/P)

ü Thư tín dụng (Letter of Credit), nhiều loại khác nhau

Bước 2: Cách quy định trên hợp đồng

Bước 3: Thông báo cho đối tác và sửa đổi nếu có

19

Điều khoản số lượng, trọng lượng

Phương pháp xác định trọng lượng bao bì

CÁC LOẠI HỢP ĐỒNG NT ĐẶC BiỆT

sáng chế, bản quyền, thương hiệu

22

Hợp đồng đại lý

• Đối tượng mua bán: hàng hóa vô hình

• Bổ sung điều khoản về đối tượng hợp đồng: loại hình đại lý, phạm vi, lãnh thổ, các điều kiện triển khai và điều kiện hạn chế

• Bổ sung điều khoản trách nhiệm của các bên: quyền và trách nhiệm của đại lý, phạm vi và thời hạn đại lý…

• Điều khoản xác định quyền lợi: cơ sở tính thù lao: khoán, giá trần, giá sàn…

• Điều chỉnh giá, khung giá và các mức chiết khấu cụ thể

Là hợp đồng mang tính nguyên tắc mà 1 bên ủy thác cho bên kia nghĩa vụ, trách nhiệm, quyền lợi liên quan đến hoạt

động KDQT

23

Hợp đồng mua bán đối lưu

o Ký hai hợp đồng độc lập: một xuất – một nhập, và có điều khoản bảo đảm hợp đồng thứ 1 có hiệu lực khi và chỉ khi hợp đồng thứ

2 có hiệu lực

o Ký một hợp đồng nguyên tắc: liệt kê các đợt giao hàng để bù trừ

và quyết toán cho nhau.

v Nội dung của hợp đồng phải ghi cả giá trị của hàng hóa để:

Hợp đồng gia công quốc tế

v Điều khoản hàng hóa: thành phẩm/bán thành phẩm

v Điều khoản nguyên vật liệu: nguyên vật liệu chính/ nguyên vật liệu phụ

v Điều khoản giá cả: phân theo các bước công việc

CMT: cutting + making + trimming CMP: cutting + making + packing CMTQ: cutting + making + trimming + quota CMTth: cutting + making + trimming + thread

v Điều khoản thanh toán: số tiền, thời hạn thanh toán

v Điều khoản giao hàng: giao NVL trước, thành phẩm sau

v Bổ sung điều khoản thưởng phạt, khiếu nại về trách nhiệm của các bên: chất lượng NVL, định mức tiêu hao…

Hợp đồng nguyên tắc giữa bên đặt gia công và bên nhận gia công.25

Hợp đồng tái xuất

hàng hóa tương tự như hợp đồng nhập khẩu

người nhập khẩu trước, trả tiền người xuất khẩu sau

người xuất khẩu trước, giao hàng cho người

nhập khẩu sau

26

Hợp đồng mua bán thiết bị lẻ

v Điều khoản hàng hóa: quy định chi tiết về tiêu chuẩn kỹ thuật, tài liệu kỹ thuật, hình ảnh, kích thước máy.

v Điều khoản hướng dẫn, vận hành, chạy thử, nghiệm thu:

o Hướng dẫn vận hành: quy định vấn đề chuyên gia như số lượng, trình độ, chi phí…

o Lắp đặt thiết bị: quy định trách nhiệm cung cấp sơ đồ máy móc, yêu cầu về thiết kế

o Vận hành: quy định chế độ vận hành không tải, có tải, thời gian tối thiểu, tối đa

o Chạy thử: quy định thời gian chạy thử, chạy thử ra sản phẩm/không ra sản phẩm

o Nghiệm thu: tiêu chuẩn nghiệm thu, các thành phần tham gia nghiệm thu, thời gian nghiệm thu…

v Điều khoản bảo hành: thời gian bảo hành, số lượng sản phẩm xuất ra, trách nhiệm bảo hành đ/v linh kiện

v Điều khoản dịch vụ sau bán hàng: hướng dẫn xử lý sự cố, sửa chữa linh kiện…

Hợp đồng mua bán thiết bị toàn bộ

v Đặc điểm:

o Có giá trị lớn

o Dây chuyền gắn với quy trình công nghệ kỹ thuật

o Máy móc thường được chuyển giao ở nơi có kỹ thuật cao sang nơi có

kỹ thuật thấp, tổ hợp của nhiều thiết bị lẻ

v Quy trình nhập:

B1: Nghiên cứu thị trường và lập phương án nhập khẩu

B2: Nghiên cứu khả thi

B3: Nghiên cứu thiết kế cơ bản

B4: Thiết kế kỹ thuật chi tiết

B5: Nghiên cứu thiết kế kỹ thuật tổng thể

B6: Nghiên cứu thiết kế về lắp đặt, vận hành và chạy thử

B7: Tổng kết, đánh giá nghiệm thu và đưa vào vận hành sản xuất

28

Hợp đồng mua bán thiết bị toàn bộ

• Điều khoản định nghĩa: từ ngữ, thuật ngữ được sử dụng trong HĐ

• Điều khoản chất lượng hàng hóa: chất lượng sản phẩm sản xuất ra và của chính những máy móc nằm trong dây chuyền

• Điều khoản thanh toán: thanh toán nhiều lần phù hợp với tiến độ

• Điều khoản chậm trễ: thời gian được phép trì hoãn kéo dài, nghĩa vụ và trách nhiệm về mặt tài chính

• Điều khoản về thưởng phạt: phương pháp tính, cơ sở

tính, phương pháp thanh toán và bồi hoàn

29

Hợp đồng mua bán công nghệ, phát

minh sáng chế, bản quyền, thương hiệu

Đặc điểm:

lượng kỹ thuật cao

o Mang nặng tính quy trình, ý tưởng hoặc bí quyết, quyền sở hữu trí tuệ

cả

30

Hợp đồng mua bán công nghệ, phát

minh sáng chế, bản quyền, thương hiệu

v Điều khoản định nghĩa

v Điều khoản giá cả:

o Định giá trên cơ sở phần trăm doanh thu hoặc lợi nhuận

o Định giá trên cơ sở định giá trị tuyệt đối trong 1 thời gian xác định

o Hạn chế về quyền cung ứng vật tư, NVL

o Hạn chế quyền chuyển giao cho một bên thứ ba

o Hạn chế về quyền định đoạt giá cả và phương pháp tiếp thị

v Điều khoản thanh toán: gắn với tiến trình phát triển công nghệ

v Điều khoản về thưởng phạt: hiệu quả ứng dụng của phát minh sáng chế công nghệ

v Điều khoản phê duyệt của Nhà nước và đảm bảo điều kiện môi trường

31

Hợp đồng thuê mướn

Đặc điểm:

giao quyền sở hữu

o Liên quan đến những tài sản có giá trị lớn, thời

gian sử dụng lâu dài, do đó phải có sự bàn giao

trao trả

của các tài sản cho thuê

32

Hợp đồng thuê mướn

• Điều khoản đối tượng hợp đồng: quy định rõ giá trị hiện tại tương ứng giá trị sử dụng, các tính năng và công dụng của đối tượng

• Điều khoản chất lượng được xác định:

Lập tổ định giá (cả 2 bên) à Định giá tài sản à Lập biên bản xác nhận nguyên trạng hàng hóa trước khi cho thuê

• Điều khoản trách nhiệm: quyền sửa chữa, thay thế, bảo

dưỡng…

• Điều khoản trách nhiệm bồi thường khi xảy ra sự cố, tai nạn…

33

NGHIỆP VỤ NGOẠI THƯƠNG