Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10

Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10

1 Lý do chọn đề tài:

Cũng như hầu hết các thầy cô giáo khác, trong những năm học vừa quabản thân tôi đã trăn trở tìm tòi, từng bước thực hiện việc đổi mới phương phápgiảng dạy theo yêu cầu của ngành giáo dục đề ra bởi chúng ta đều biết phươngpháp giảng dạy là một trong những yếu tố cơ bản và quan trọng nhằm truyềnđạt kiến thức tới học sinh đạt hiệu quả tốt nhất Phương pháp giảng dạy phùhợp, khoa học sẽ là con đường giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệuquả, phát huy trí lực của người học Mỗi cấp học, mỗi bộ môn đều phải có mộtphương pháp giảng dạy phù hợp và không ngừng đổi mới, hoàn thiện là mộttrong những yếu tố, động lực nhằm không ngừng nâng cao chất lượng toàndiện cho học sinh hiện nay

Từ những suy nghĩ trên tôi thấy rằng một trong những nội dung đổi mớiphương pháp dạy học môn vật lý để kích thích gây hứng thú cho học sinh họctập là việc nghiên cứu khai thác các thí nghiệm trong các giờ học

Dạy học với thí nghiệm giúp học sinh hiểu đúng bản chất của hện tượngvật lý,làm cơ sở nghiên cứu sâu hơn các kiến thức vật lý,hình thành và pháttriển năng lực học sinh, thu hút sự chú ý của học sinh, tạo đam mê, hứng thú,kích thích học sinh chủ động tích cực nhận thức Trong đó, Thí nghiệm vật lýgắn kết với cuộc sống là các thí nghiệm xuất phát từ các vấn đề cuộc sống,được thực hiện bằng các phương tiện gần gũi, thực hiện trong các hoàn cảnhcuộc sống và trả lời các câu hỏi vật lý cũng như câu hỏi gần gũi khác từ cuộcsống Như vậy, Thí nghiệm gắn kết với thực tiễn giúp cho Môn Vật lý gần gũihơn với cuộc sống

Từ những lý do trên, với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dạy

học Vật Lý ở trường phổ thông, tôi chọn đề tài: “Thí nghiệm gắn kết với

cuộc sống trong giảng dạy một số bài học vật lý 10” trong chương trình cơ

bản

2 Cơ sở thực tiễn:

Quá trình học tập cần hướng tới năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn củahọc sinh Vì vậy, sử dụng thí nghiệm gắn kết với cuộc sống tạo điều kiện chogiáo viên – học sinh gắn kết các kiến thức vật lý vào thực tiễn qua đó pháttriển năng lực quan sát, giải quyết các vấn đề thực tiễn Những thí nghiêm gắnkết với cuộc sống thường dẫn đến kết quả thú vị,những khía cạnh vật lý thú vịtrong cuộc sống, từ đó tạo sức hút mãnh liệt với các đối tượng học sinh Quađó,giúp học sinh yêu thích khoa học nói chung và vật lý nói riêng, tạo động cơhọc tập tốt cho học sinh.Các thí nghiệm gắn kết cuộc sống có thể thực hiệnbên ngoài nhà trường sẽ tạo cơ hội cho học sinh kết nối,tương tác xã hội Hìnhthành năng lực giao tiếp, kỷ năng sống.Trong chương trình vật lý 10 có nộidung về các lực cơ học có các nội dung gắn liền với thực tiễn cuộc sống nhưbài: Lực hấp dẫn, lực đàn hồi, lực ma sát

Vì vậy, nếu trong việc giảng dạy các bài học trên có sử dụng các thínghiệm gắn kết với cuộc sống thì sẽ sinh động hơn, học sinh có thời giannghiên cứu sâu sắc hơn, góp phần phát triển năng lực người học và giải quyếtcác tình huống thực tiễn sáng tạo cho học sinh

3 Tính cần thiết và mục đích của đề tài:

Một trong những đặc điểm của chương trình giáo dục phổ thông mới là:

vấn đề trong học tập và đời sống; tích hợp cao ở các lớp học dưới, phân vật

lý dần ở các lớp học trên; thông qua các phương pháp, hình thức tổ chức giáodục phát huy tính chủ động và tiềm năng của mỗi học sinh, các phương phápkiểm tra đánh giá phù hợp với mục tiêu giáo dục và phương pháp giáo dục đểđạt mục tiêu đó”

Như vậy, Môn vật lý chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức để giảiquyết vấn đề trong học tập và đời sống cho học sinh Do đó trong việc dạy họcphải xuất phải từ các hiện tượng thực tế trong cuộc sống hay các kiến thứcphải gắn liền để giải thích, vận dụng vào cuộc sống

Do vậy, bản thân tôi chọn đề tài nghiên cứu và soạn giáo án có sử dụngthí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong dạy học các bài về các lực cơ học củachương trình vật lý 10 ban cơ bản, nhằm thu hút sự chú ý của học sinh, tạođam mê, hứng thú, kích thích học sinh chủ động tích cực nhận thức,góp phầnphát triển năng lực và giải quyết vấn đề thực tiễn

4 Phương pháp nghiên cứu:

Nghiên cứu lý luận về thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong dạy họcmôn vật lý

Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập,các sách tham khảo để xác định nội dung, cấu trúc logic của các kiến thức củachương: Các lực cơ học trong chương trình vật lý 10 ban cơ bản

Áp dụng sọan giáo án có sử dụng thí nghiệm gắn kết với cuộc sốngtrong trong dạy học các bài: Lực hấp dẫn, lực đàn hồi và lực ma sát.

5 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài:

Đề tài này nghiên cứu vận dụng thí nghiệm gắn kết với cuộc sống

trong giảng dạy một số bài: “Lực hấp dẫn, lực đàn hồi, lực ma sát” trong

chương trình vật lý 10, cơ bản

6 Những đóng góp mới của đề tài:

Vận dụng các thí nghiệm gắn kết cuộc sống trong dạy học môn vật lý

Xây dựng giáo án vận dụng thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong

giảng dạy một số bài: “Lực hấp dẫn, lực đàn hồi, lực ma sát” trong

chương trình vật lý 10, cơ bản

Làm tư liệu tham khảo cho đồng nghiệp quan tâm đến chủ đề thínghiệm gắn kết với cuộc sống trong dạy học vật lý nhằm thu hút sự chú ý củahọc sinh, tạo đam mê, hứng thú, kích thích học sinh chủ động tích cực nhậnthức, góp phần phát triển năng lực và giải quyết vấn đề thực tiễn

PHẦN II: NGHIÊN CỨU VỀ THÍ NGHIỆM GẮN KẾT VỚI CUỘC

SỐNG TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ.

I Khái niệm.

Thí nghiệm vật lý gắn kết với cuộc sống là các thí nghiệm xuất phát từcác vấn đề cuộc sống, được thực hiện bằng các phương tiên gần gũi, thực hiệntrong các hoàn cảnh cuộc sống và trả lời các câu hỏi vật lý cũng như câu hỏigần gũi khác từ cuộc sống

II Các đặc trưng của thí nghiệm gắn kết với cuộc sống:

Thí nghiệm khởi động từ các vấn đề, tình huống thực tiễn Ví dụ: Lựcmát sát liên quan đến hiện tượng trượt ngã, xe bị lầy khi trời mưa, tay không

“bắt” dính được con lươn

Thí nghiệm được thực hiện nhờ các phương tiện hoặc các đối tượng gầngũi với cuộc sống Ví dụ: Lực hấp dẫn có thể dùng quả táo rơi, vật nặng buộcvào sợi dây và quay vòng tròn Lực đàn hồi: Kéo sợi dây cao su, lò xo, uốncong thước nhựa

Thí nghiệm giải quyết các vấn đề của cuộc sống, có sự tham gia của các

cá thể trong cuộc sống Thí nghiệm có thể thực hiện tại nhà, ngoài cuộc sốngchứ không nhất định làm trong phòng thí nghiệm, có thể được học sinh quaylại, giới thiệu trên trang mạng internet, tăng cường tính tương tác, phản hồi từ

xã hội, qua đó giúp học sinh tự tin, tích cực trong nghiên cứu thí nghiệm vàphát triển năng lực

tránh sa đà vào yếu tố cuộc sống mà bỏ qua yêu cầu tối thiểu của một thínghiệm vật lý trong dạy học Đó là, luôn làm rõ thành phần của thí nghiệm;cách tiến hành thí nghiệm; mục đích thí nghiệm; giả thuyết; kết quả thínghiệm so sánh với giả thuyết.

III Sử dụng thí nghiệm gắn kết cuộc sống trong dạy học vật lý.

Xây dựng và lựa chọn các thí nghiệm phù hợp; thiết kế kế hoạch dạyhọc phải phù hợp; tiến hành, quan sát, tiếp nhận, phản hồi và cải tiến

Thí nghiệm phải liên quan đến kiến thức vật lý, sự liên quan có thểkhông cần trực diện, nhưng phải nói lên hiện tượng hoặc qui luật vật lý đangthể hiện

Các thí nghiệm dùng để nghiên cứu các hiện tượng, làm xuất hiện cácvấn đề nghiên cứu hoặc để kiểm tra, ứng dụng kiến thức

Khi sử dụng thí nghiệm đòi hỏi tâm thế người giáo viên trong việc triểnkhai thí nghiệm, đặt vấn đề, định hướng tư duy và hướng dẫn học sinh học tập.Các kỹ thuật dạy học hiện đại, các câu hỏi mở,định hướng và sự kiên nhẫn củagiáo viên trong việc chờ đợi học sinh tư duy, khả năng lôi kéo học sinh vàocùng tìm hiểu hiện tượng là yếu tố ảnh hưởng quyết định đến một thí nghiệmgắn kết với cuộc sống được sử dụng thành công trong dạy học

IV Thiết kế các thí nghiệm gắn kết với cuộc sống trong dạy học vật lý.

1 Thí nghiệm tạo tình huống khởi động cho bài “Lực hấp dẫn Định luật vạn vật hấp dẫn”: thả rơi quả táo và quay vật chuyển động tròn.

a Ý tưởng:

Cầm quả táo trên tay rồi thả tay ra, quả táo rơi xuống đất Buộc một vậtnặng vào một sợi dây rồi quay cho vật chuyển động tròn Thí nghiệm quay vậtchuyển động tròn nhằm chỉ ra cho học sinh khi một vật chuyển động tròn xungquanh vật khác thì có một lực để giữ cho nó lại Trong thực tế Mặt Trăngchuyển động tròn xung quanh Trái Đất Như vậy có lực nào đó đã giữ MặtTrăng lại Sau đó đặc câu hỏi dẫn dắt đưa đến khái niệm lực hấp dẫn

b Dụng cụ thí nghiệm:

- quả táo, sợi dây, vật nặng

c Các bước tiến hành thí nghiệm

- Học sinh tiến hành thả quả táo

- Buộc sợi dây vào vật nặng và quay cho vật nặng chuyển động tròn

d Gợi ý sử dụng trong dạy học.

Thí nghiệm này có thể thực hiện tại lớp và kết hợp với các ví dụ thực tếTrái Đất chuyển động tròn quanh Mặt Trời tạo ra tình huống khởi động làmnảy sinh lực hấp dẫn Có thể sử dụng các câu hỏi định hướng như sau:

Một vật chuyển động tròn quanh vật

khác thì phải có một lực để giữ nó lại

đúng không?

Khẳng định có lực giữ hòn đá chuyểnđộng tròn, nếu sợi dây bị đứt thì hòn

đá bị văng ra xa không còn chuyểnđộng tròn nữa

Tại sao quả táo rơi xuống đất? Do trọng lực Trọng lực là lực hấp dẫn

Tại sao Mặt Trăng chuyển động tròn

xung quanh Trái Đất?

Do lực hấp dẫn giữa Trái Đất và MặtTrăng

Cho ví dụ về chuyển động tương tự

b Dụng cụ thí nghiệm:

- Lò xo, thước, các quả cân, giấy cartong

- Một số vật cần cân và cân đồng hồ

- Giấy,bút, máy tính

c Các bước tiến hành thí nghiệm

- Học sinh tiến hành sử dụng các quả cân treo vào lò xo, đánh dấu các độ giãn,thiết kế bảng chia khối lượng đo

- Tiến hành dùng cân lò xo này cân một số vật xung quanh

- Ghi nhận và so sánh kết quả

d Gợi ý sử dụng trong dạy học

Thí nghiệm này dùng để dạy bài Lực đàn hồi, có thể giao cho các nhómhọc sinh làm ở nhà và báo cáo lại kết quả Có thể dùng để kiểm chứng “độ lớnlực đàn hồi tỉ lệ thuận với độ giãn của lò xo” hay “Hướng của lực đàn hồi của

lò xo” theo các câu hởi định hướng sau:

Lò xo chưa biến dạng có xuất hiện

lực đàn hồi không?

Khi treo quả cân vào lò xo, lực đàn

hồi có hướng như thế nào so với

trọng lực? Điểm đặc của lực đàn

hồi?

Trọng lực có hướng nào?

Suy ra lực đàn hồi có hướng nào?

Treo quả cân vào lò xo, lực đàn hồi

có độ lớn bằng bao nhiêu?

Xác định độ giãn của lò xo khi treo 1

quả cân? 2 quả cân? 3 quả cân? (1

quả cân 50g)

Độgiãn

0

Độ giãn của lò xo có tỉ lệ thuận với

khối lượng không? Có tỉ lệ thuận với

trọng lượng không?

Suy ra: Độ lớn lực đàn hồi tỉ lệ thuận

với độ giãn lò xo được không?

Như vậy thống qua hệ thống câu hỏi này ta có thể hình thành kiến thức:Hướng, điểm đặc của lực đàn hồi lò xo và Định luật Huc Các nội dung còn lại

có thể tổ chức hoạt động cá nhân thông qua các câu hỏi để hoàn thành kiếnthức của bài Lực đàn hồi

3 Thí nghiệm tạo tình huống khởi động bài lực ma sát: Dùng tay giữ một

cuốn sánh đứng yên trên bảng

a Ý tưởng:

Dùng tay giữ một cuốn sách đứng yên trên bảng Có những lực nào tácdụng vào cuốn sách? Ta thấy được Lực ép của tay cân bằng với lực đẩy củabảng, Vì cuốn sách đứng yên nên có một lực nào đó cân bằng với trọng lực, đó

là lực ma sát nghỉ

Nếu ép nhẹ tay thì cuốn sách sẽ trượt xuống, xuất hiện lực ma sát trượt.Thí nghiệm còn cho thấy nếu bảng càng trơn, có nghĩa là ma sát nhỏ thì

lực ép của tay càng lớn Như vậy khi ma sát càng nhỏ thì việc cầm, giữ các vậtphải dùng lực lớn hơn tương tự như thực tế có câu “Bắt cá hai tay”.

b Dụng cụ thí nghiệm:

- Một cuốn sách hoặc một khúc gỗ hình hộp chữ nhật

c Các bước tiến hành thí nghiệm

- Dùng tay ép sách cuốn sách với 1 lực vuông góc với bảng cho sách đứngyên

- Thả nhẹ tay cho lực ép giảm xuống đến khi sách chuyển động trượt xuống

d Gợi ý sử dụng trong dạy học

Dùng để tạo tình huống khởi động và hình thành khái niệm lực ma sáttrượt, ma sát nghỉ cho bài Lực ma sát Có thể sử dụng các câu hỏi định hướngnhư sau:

Câu hỏi Mục đích định hướng

Các lực nào đã tác dụng vào cuốn

sách và giữ cho nó đứng yên?

Nếu bảng càng trơn thì lực ép phải

tăng hay giảm?

Lực ép của tay cân bằng với phản lựccủa bảng

Xuất hiện một lực ma sát nghỉ cânbằng với trọng lực

Nếu ép nhẹ tay thì cuốn sách có thể

trượt đều xuống? Lúc này có lực ma

sát xuất hiện không?

Xuất hiện lực ma sát trượt cân bằngvới Trọng lực

Tại sao cuốn sách không thể rơi tự do

được?

Lực ma sát trượt cản trở chuyển động.Lực ma sát trượt liệu có phụ thuộc

vào lực ép (áp lực) của tay không?

PHẦN III: THIẾT KẾ BÀI DẠY CÓ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM

- Thiết bị dạy học: Máy chiếu.

-Video mô tả chuyển động của Mặt Trăng xung quanh Trái Đất và các

hành tinh xung quanh Mặt Trời

- Phiếu học tập

PHIẾU HỌC TẬP 1

GV: Thả rơi quả táo Quay vật chuyển động tròn Chiếu Video mô tả

chuyển động của Mặt Trăng xung quanh Trái Đất và các hành tinh xung quanh Mặt Trời.

Một vật chuyển động tròn quanh vật khác thì phải có một lực để giữ nó lại đúng không?

Tại sao quả táo rơi xuống đất?

Tại sao Mặt Trăng chuyển động tròn xung quanh Trái Đất?

Cho ví dụ về chuyển động tương tự như Mặt trăng?

Lực hấp dẫn có phải là tác dụng lên mọi vật?

PHIẾU HỌC TẬP 2

1 Nội dung định luật van vật hấp dẫn

2 Biểu thức định luật hấp dẫn?

3 Điều kiện áp dụng?

PHIẾU HỌC TẬP 3 Trái Đất: khối lượng M, bán kính R.

Vật: khối lượng m, ở độ cao h so với mặt đất.

Viết công thức lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vật:

………

Viết công thức trọng lực mà Trái Đất tác dụng lên vật:………

Suy ra công thức gia tốc rơi tự do ở độ cao h: g 

Nếu vật ở gần mặt đất (h rất nhỏ so với R thì): g 

Nhận xét: về gia tốc rơi tự do của các vật ở gần mặt đất?

2 Học sinh:

- Ôn lại kiến thức về sự rơi tự do và trọng lực

- Chuẩn bị bài thuyết trình về các hiện tượng liên quan đến lực hấp dẫn

- Bảng phụ

3 Bảng tham chiếu các mức yêu cầu cần đạt của câu hỏi, bài tập, kiểm tra, đánh giá.

Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng

cao Lực hấp

dẫn.

Định luật

vạn vật hấp

dẫn

- Biết được mọi vật trong

vũ trụ đều hút nhau với một lực gọi là lực hấp dẫn

- Phát biểu được định luật vạn vật hấp dẫn và viết được công thức của định luật này

- Nêu được các yếu tố ảnh hưởng đến lực hấp dẫn

- Lực hấp dẫn chỉ đáng kể khi ít nhất một trong hai vật có khối lượng lớn

- Trọng lực của vật có khối lượng m

là lực hấp dẫn

- Giải thích được một cách định tính

sự rơi tự do

và chuyển động của các hành tinh, vệ tinh bằng lực hấp dẫn

- Biết cách tính lực hấp dẫn và các đại lượng trong công thức của

- Vận dụng được các công thức của lực hấp dẫn

để giải các bài tập

- Tính gia tốc rơi tự do ở các độ cao khác nhau so với mặt đất

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

A KHỞI ĐỘNG:

Hoạt động 1: GV: Thả rơi quả táo Quay vật chuyển động tròn ChiếuVideo

mô tả chuyển động của Mặt Trăng xung quanh Trái Đất và các hành tinh xung quanh Mặt Trời.

1 Mục tiêu: Tạo tình huống học tập để học sinh tìm hiểu kiến thức mới Định nghĩa lực hấp dẫn

2 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Thảo luận nhóm

3 Hình thức tổ chức hoạt động:

4 Phương tiện dạy học: Máy chiếu, quả táo Vật nặng và sợi dây

5 Sản phẩm:- Mọi vật trong vũ trụ đều hút nhau với một lực gọi là lực hấp dẫn

6 Đánh giá sản phẩm:

+ GV theo dõi cá nhân và các nhóm học sinh

+ GV có thể cho học sinh đánh giá lẫn trong quá trình báo cáo kết quả hoạtđộng

+ Căn cứ vào sản phẩm học tập và thái độ học tập đánh giá được khả năngvận dụng giải quyết tình huống vào thực tiễn

PHIẾU HỌC TẬP 1

GV: Thả rơi quả táo Quay vật chuyển động tròn Chiếu Video mô tả

chuyển động của Mặt Trăng xung quanh Trái Đất và các hành tinh xung quanh Mặt Trời.

Một vật chuyển động tròn quanh vật khác thì phải có một lực để giữ nó lại đúng không?

Tại sao quả táo rơi xuống đất?

Tại sao Mặt Trăng chuyển động tròn xung quanh Trái Đất?

Cho ví dụ về chuyển động tương tự như Mặt trăng?

Lực hấp dẫn có phải là tác dụng lên mọi vật?

- Chuyển giao nhiệm vụ học tập: Yêu

cầu HS quan sát thí nghiệm và trả lời

câu hỏiPHT 1

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS hoạt động nhóm giải quyết vấn đề

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận trước lớp

- Các nhóm khác nghe và nhận xét

- Báo cáo kết quả đã ghi nhớ

Kết luận

I Lực hấp dẫn.

- Mọi vật trong vũ trụ đều hút nhau với một lực gọi là lực hấp dẫn.

- Lực hấp dẫn là lực tác dụng từ xa

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 2: Tìm hiểu kiến thức Định luật vạn vật hấp dẫn.

1 Mục tiêu: Phát biểu được định luật vạn vật hấp dẫn và viết được công thức của lực hấp dẫn

2 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Giải quyết vấn đề Dạy học nhóm Vấn đáp

3 Hình thức tổ chức hoạt động: HS thực hiện công việc theo nhóm

4 Phương tiện dạy học: Máy chiếu

5 Sản phẩm: Báo cáo kết quả hoạt động nhóm

6 Đánh giá sản phẩm:

+ GV theo dõi cá nhân và các nhóm học sinh

+ GV có thể cho học sinh đánh giá lẫn trong quá trình báo cáo kết quả hoạtđộng

+ Căn cứ vào sản phẩm học tập và thái độ học tập đánh giá được khả năngvận dụng giải quyết tình huống vào thực tiễn

PHIẾU HỌC TẬP 2

1 Nội dung định luật van vật hấp dẫn

2 Biểu thức định luật hấp dẫn?

3 Điều kiện áp dụng?

- Chuyển giao nhiệm vụ học tập: Yêu

cầu các nhóm thảo luận và trả lời câu

hỏi PHT2:

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS hoạt động nhóm giải quyết vấn đề

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận trước lớp

- Yêu cầu các nhóm hoàn thành PHT,

trình bày vào bảng phụ

- Theo dõi, hướng dẫn, giúp đỡ HS

thực hiện nhiệm vụ - Đánh giá kết quả

- HS nhận nhiệm vụ

- Các nhóm trình bày trên bảng phụ Đại diện nhóm thuyết trình

- Các nhóm khác nhận xét

- Khoảng cách giữa hai vật rất lớn so với kích thước của chúng.

- Các vật đồng chất và có dạng hính cầu Khi đó r là khoảng cách giữa hai tâm

Hoạt động 3: Tìm biểu thức của gia tốc rơi tự do.

1 Mục tiêu: Tìm được biểu thức của gia tốc rơi tự do ở độ cao h, và ở gần mặtđất

2 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: dạy học nhóm

3 Hình thức tổ chức hoạt động: Nhiệm vụ được giao cho cả lớp HS thực hiện công việc theo nhóm

4 Phương tiện dạy học: Phiếu học tập, Bảng phụ

5 Sản phẩm: Bài báo cáo kết quả hoạt động nhóm trên bảng phụ

Biểu thức gia tốc rơi tự do: + Ở độ cao h so với mặt đất: 2

M

g G (R h)

+ GV theo dõi cá nhân và các nhóm học sinh

+ GV có thể cho học sinh đánh giá lẫn trong quá trình báo cáo kết quả hoạtđộng

+ Căn cứ vào sản phẩm học tập và thái độ học tập đánh giá được khả năngvận dụng giải quyết tình huống vào thực tiễn

- Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

Yêu cầu các nhóm hoàn thành PHT,

trình bày vào bảng phụ

- Áp dụng biểu thức gia tốc rơi tự do

Kiểm tra lại gia tốc rơi tự do của quả

cân

- Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Trao đổi thảo luận

- Các nhóm trình bày trên bảng phụ Đại diện nhóm thuyết trình

- Theo dõi, hướng dẫn, giúp đỡ HS

thực hiện nhiệm vụ

- Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm cụ

của HS

PHIẾU HỌC TẬP 3 Trái Đất: khối lượng M, bán kính R.

Vật: khối lượng m, ở độ cao h so với mặt đất.

Viết công thức lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vật:

………

Viết công thức trọng lực mà Trái Đất tác dụng lên vật:………

Suy ra công thức gia tốc rơi tự do ở độ cao h: g 

Nếu vật ở gần mặt đất (h rất nhỏ so với R thì): g 

Nhận xét: về gia tốc rơi tự do của các vật ở gần mặt đất?

Kết luận:

III Trọng lực là trường hợp riêng của lực hấp dân.

Trọng lực của vật có khối lượng m là lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vật đó

 Biểu thức gia tốc rơi tự do:

+ Ở độ cao h so với mặt đất: 2

M

g G (R h)





+ Ở gần mặt đất (h<<R): go G M2

R



C VẬN DỤNG, TÌM TÒI, MỞ RỘNG

Hoạt động 3: Tìm hiểu các hiện tượng liên quan đến lực hấp dẫn.

1 Mục tiêu: Hiểu được lực hấp dẫn chi phối chuyển động của các thiên thể trong hệ Mặt Trời cũng như trong toàn vũ trụ Lực hấp dẫn là nguyên nhân tạo

ra thủy triều Và gợi mở cho việc phóng vệ tinh nhân tạo của Trái Đất

2 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: giao nhiệm vụ ở nhà

3 Hình thức tổ chức hoạt động: Các nhóm chuẩn bị trước bài thuyết trình bằng Powerpoin ở nhà

4 Phương tiện dạy học: Máy chiếu

5 Sản phẩm: Bài trình chiếu của HS

6 Đánh giá sản phẩm:

+ GV theo dõi cá nhân và các nhóm học sinh

+ GV có thể cho học sinh đánh giá lẫn trong quá trình báo cáo kết quả hoạt động

+ Căn cứ vào sản phẩm học tập và thái độ học tập đánh giá được khả năng vận dụng giải quyết tình huống vào thực tiễn