Cũng như các môn học khác, hiệu quả của giờ học môn Giáo dục thể chất GDTC phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó tính tự giác, tích cực của sinh viên SV là một trong những yếu tố tác
Trang 1ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TÍNH TỰ GIÁC, TÍCH CỰC CỦA SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC
KHI HỌC MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT
Trịnh Thế Linh - Trường Đại học Tây Bắc
Ngày nhận bài: 28/07/2018; ngày sửa chữa: 18/08/2018; ngày duyệt đăng: 10/09/2018
Abstract: The effectiveness of school hours Physical education depends on many factors, in which
the self-consciousness and positiveness of students is one of the factors that greatly affect the
quality of class hours The article studies and assesses the reality of self-consciousness,
positiveness of non-specialized students in Tay Bac University, which based on 12 criteria to
improve the quality and efficiency of physical education in schools
Keywords: Self-consciousness, positiveness, physical education, non-specialized students, Tay
Bac University
1 Mở đầu
Hiện nay, các trường đại học đều hướng đến sử dụng
phương pháp giảng dạy tích cực, “lấy người học là trung
tâm” của quá trình giảng dạy Người học tiếp nhận kiến
thức không phải một cách thụ động mà là chủ thể của quá
trình nhận thức, chủ động trong việc tiếp nhận thông tin
Bởi vậy, muốn nâng cao chất lượng dạy và học thì phải
nâng cao tính chủ động, tích cực của người học trong quá
trình tiếp thu tri thức
Cũng như các môn học khác, hiệu quả của giờ học
môn Giáo dục thể chất (GDTC) phụ thuộc vào rất nhiều
yếu tố, trong đó tính tự giác, tích cực của sinh viên (SV)
là một trong những yếu tố tác động rất lớn đến chất lượng
giờ học Tính tự giác, tích cực giúp SV chủ động, sáng
tạo trong quá trình học tập, từ đó dễ dàng đạt được nhiều
tiến bộ và đạt kết quả cao trong môn học GDTC
Trong thời gian vừa qua, cùng với việc nâng cao chất
lượng đội ngũ giảng viên khoa Thể dục thể thao và đầu
tư cho cơ sở vật chất, Trường Đại học Tây Bắc đã quan
tâm, chú trọng tới việc nâng cao tính tự giác, tích cực của
SV trong giờ học môn GDTC, qua đó chất lượng giờ học
được nâng lên đáng kể, nhiều SV có hứng thú hơn với
môn học Song bên cạnh đó, giờ học GDTC tại Trường
Đại học Tây Bắc vẫn còn những mặt hạn chế nhất định
như: một số SV chưa nhận thức được vai trò, ý nghĩa của
môn GDTC nên không tập trung trong giờ học, chưa có
ý thức tự giác tập luyện; một số SV có tâm lí ngại vận động, luyện tập mang tính chất hình thức, đối phó với giảng viên; một số SV có tâm lí sợ học môn GDTC,…; phương pháp giảng dạy của một số giảng viên chưa hấp dẫn, chưa phát huy được tính chủ động, tích cực của SV trong giờ học Do vậy, cần phải đánh giá thực trạng tính tích cực, tự giác trong giờ học GDTC của SV nhằm đề xuất các biện pháp khắc phục phù hợp
Bài viết nghiên cứu, đánh giá thực trạng tính tự giác, tích cực trong giờ học môn GDTC của SV không chuyên Trường Đại học Tây Bắc
2 Nội dung nghiên cứu
2.1 Xác định tiêu chí đánh giá tính tự giác, tích cực của sinh viên không chuyên Trường Đại học Tây Bắc khi học môn Giáo dục thể chất
Để xác định được các tiêu chí đánh giá tính tự giác, tích cực trong giờ học môn GDTC, chúng tôi căn cứ vào các biểu hiện của tính tự giác, tích cực và đưa ra các tiêu chí cụ thể, bước tiếp theo là tiến hành phỏng vấn để lựa chọn các tiêu chí khoa học và phù hợp Đối tượng phỏng vấn là 28 giảng viên khoa Thể dục thể thao của Trường Đại học Tây Bắc năm học 2017-2018 vào tháng 4/2018
(với 5 mức: Rất cần thiết: 5 điểm, Cần thiết: 4 điểm, Bình
thường: 3 điểm, Không cần thiết: 2 điểm và Rất không cần thiết: 1 điểm) Kết quả phỏng vấn được trình bày ở
bảng 1:
Bảng 1 Kết quả phỏng vấn các tiêu chí đánh giá tính tự giác, tích cực trong giờ học GDTC của SV không chuyên
Trường Đại học Tây Bắc (n=28)
TT Nội dung phỏng vấn 5 Kết quả phỏng vấn 4 3 2 1 Σ Trung bình
Biểu hiện ở xúc cảm học tập:
1 Thái độ của SV đối với môn học GDTC 21 5 2 131 4,68
2 Tâm trạng của SV đối với kết quả môn học 25 3 137 4,89
Trang 2Biểu hiện chú ý:
3 Chuyên tâm lắng nghe lời giảng của giảng viên 22 4 2 132 4,71
4 Chú ý quan sát động tác mẫu của giảng viên và của bạn 24 4 136 4,85
Biểu hiện sự nỗ lực ý chí:
5 Cố gắng hoàn thành bài tập giảng viên giao ở trên lớp 26 2 138 4,92
6 Tham gia tập luyện ngoại khóa 23 3 2 133 4,75
Biểu hiện bằng hành vi:
7 Không bỏ giờ học GDTC 24 4 133 4,75
8 Đến lớp đúng giờ 26 2 138 4,92
9 Chủ động lấy dụng cụ và sắp xếp dụng cụ trên lớp 5 3 4 16 81 2,89
10 Sốt sắng khi được giao nhiệm vụ 19 4 5 126 4,50
11 Chịu khó hỏi han giảng viên về bài học 20 5 3 135 4,82
12 Nhiệt tình giúp đỡ bạn bè trong giờ học 21 6 1 132 4,71
Biểu hiện ở kết quả lĩnh hội:
13 Trình độ thể lực chung 19 4 5 126 4,50
Kết quả bảng 1 cho thấy, trong 13 tiêu chí mà chúng
tôi đưa ra phỏng vấn, có 12 tiêu chí được các giảng viên
khoa Thể dục thể thao của Trường Đại học Tây Bắc lựa
chọn (với điểm số trung bình 4,50-5,0, ở mức độ cần thiết
đến rất cần thiết) Chỉ có một tiêu chí duy nhất “Chủ
động lấy dụng cụ và sắp xếp dụng cụ trên lớp” không
được lựa chọn (với điểm số trung bình là 2,89 - ở mức độ
không cần thiết)
2.2 Thực trạng tính tự giác, tích cực của sinh viên
không chuyên Trường Đại học Tây Bắc khi học môn
Giáo dục thể chất
Để tìm hiểu thực trạng tính tự giác, tích cực trong giờ
học môn GDTC của SV không chuyên Trường Đại học
Tây Bắc đối với môn học GDTC, chúng tôi tiến hành phỏng vấn bằng phiếu hỏi đối với 240 SV không chuyên khóa 57 Trường Đại học Tây Bắc vào tháng 4/2018
2.2.1 Thực trạng tính tự giác, tích cực về biểu hiện ở xúc cảm học tập
Để tìm hiểu biểu hiện cảm xúc học tập của SV, chúng tôi tiến hành phỏng vấn dựa trên 2 tiêu chí:
- Tiêu chí 1: Thái độ đối với môn học GDTC
- Tiêu chí 2: Tâm trạng của SV đối với kết quả môn học Chúng tôi đưa ra 4 câu hỏi, mỗi câu có 3 phương án trả lời Kết quả trả lời phỏng vấn được trình bày cụ thể
tại bảng 2
Bảng 2 Biểu hiện xúc cảm học tập của SV không chuyên Trường Đại học Tây Bắc (n=240)
TT Nội dung phỏng vấn Phương án lựa chọn Kết quả
Số lượng Tỉ lệ % Thứ bậc
1 Em có thích học môn GDTC
không?
Thích 30 12,50 3 Bình thường 120 50,00 1 Không thích 90 37,50 2
2 Em thấy mức độ cần thiết của môn
học GDTC như thế nào?
Cần thiết 62 25,83 3 Bình thường 110 45,83 1 Không cần thiết 68 28,33 2
3 Tâm trạng của em khi “Đạt” môn
GDTC?
Vui 97 40,42 2 Bình thường 143 59,58 1 Không vui 0 0,00 3
4 Tâm trạng của em khi “Không
đạt” môn GDTC?
Buồn 101 42,08 2 Bình thường 129 53,75 1 Không buồn 10 4,17 3
Trang 3Bảng 2 cho thấy: Số SV lựa chọn phương án trả lời là
“Bình thường” luôn chiếm vị trí số 1 Điều đó có nghĩa là
đa số SV thể hiện xúc cảm khá hời hợt đối với môn học
GDTC Nhiều SV chưa nhận thức được tầm quan trọng
của việc rèn luyện GDTC trong nhà trường Điều này tác
động rất lớn, gây hạn chế đến tính tích cực, tự giác học tập
của SV khi tham gia học tập các môn học GDTC
2.2.2 Thực trạng tính tự giác, tích cực về biểu hiện chú ý
Để tìm hiểu biểu hiện chú ý của SV, chúng tôi tiến
hành phỏng vấn dựa trên 2 tiêu chí:
- Tiêu chí 3: Chuyên tâm lắng nghe lời giảng của
giảng viên
- Tiêu chí 4: Chú ý quan sát động tác mẫu của giảng
viên và của bạn
Chúng tôi đưa ra 2 câu hỏi, mỗi câu có 3 phương án trả lời
Kết quả trả lời phỏng vấn được trình bày cụ thể tại bảng 3.
Kết quả bảng 3 cho thấy, số SV lựa chọn phương án
trả lời là “Bình thường” luôn ở mức cao Như vậy, có thể
khẳng định là đa số SV thể hiện xúc cảm khá hời hợt, rất
ít SV có biểu hiện chuyên tâm, chú ý đến bài học Điều
này dẫn đến hành vi thiếu tích cực, nhiều SV chưa thật
sự tập trung, quan tâm đối với môn học GDTC
2.2.3 Thực trạng tính tự giác, tích cực về biểu hiện sự nỗ
lực ý chí
Để tìm hiểu biểu hiện sự nỗ lực ý chí của SV, chúng
tôi tiến hành phỏng vấn dựa trên 2 tiêu chí:
- Tiêu chí 5: Cố gắng hoàn thành bài tập giảng viên
giao ở trên lớp
- Tiêu chí 6: Tham gia tập luyện ngoại khóa
Chúng tôi đưa ra 2 câu hỏi Kết quả trả lời phỏng vấn
được trình bày cụ thể tại bảng 4 (trang bên)
Kết quả bảng 4 cho thấy hầu hết SV đều không cố
gắng hoàn thành bài tập giảng viên giao ở trên lớp (chiếm
tỉ lệ 77,08%) Điều này phù hợp với thực tiễn giảng dạy,
qua quan sát giờ giảng cho thấy hiện nay SV rất thiếu sự
nỗ lực, ý chí trong học tập Trong giờ bài tập, khi giảng
viên giao bài thường kêu khó, mệt; nhiều SV còn rất thụ động trong việc tập luyện Bên cạnh đó, kết quả khảo sát cũng cho thấy có rất ít SV tham gia tập luyện ngoại khóa (chiếm tỉ lệ 12,5%)
2.2.4 Thực trạng tính tự giác, tích cực về biểu hiện bằng hành vi
Để tìm hiểu biểu hiện sự nỗ lực ý chí của SV, chúng tôi tiến hành phỏng vấn dựa trên 6 tiêu chí:
- Tiêu chí 7: Không bỏ giờ học GDTC
- Tiêu chí 8: Đến lớp đúng giờ
- Tiêu chí 9: Sốt sắng khi được giao nhiệm vụ
- Tiêu chí 10: Chịu khó hỏi han giảng viên về bài học
- Tiêu chí 11: Nhiệt tình giúp đỡ bạn bè trong giờ học
- Tiêu chí 12: Theo dõi các thông tin có liên quan đến TDTT
Chúng tôi đưa ra 6 câu hỏi Mỗi câu đều có 3 phương
án trả lời Kết quả trả lời phỏng vấn được trình bày cụ thể
tại bảng 5 (trang bên)
Qua bảng 5, có thể kết luận số SV nghỉ học còn chiếm
tỉ lệ cao Số SV đi học muộn còn nhiều Số SV sốt sắng khi được giao nhiệm vụ, chịu khó hỏi han giảng viên về bài học, tham khảo các tài liệu có liên quan đến môn học chiếm tỉ lệ thấp Các biểu hiện hành vi này cho thấy tính tích cực, tự giác của SV trong giờ học môn GDTC là rất thấp
3 Kết luận
Dựa trên các nguyên tắc lựa chọn, phỏng vấn, tổng kết kinh nghiệm, chúng tôi lựa chọn được 12 tiêu chí đánh giá tính tự giác, tích cực của SV trong giờ học môn GDTC; trên cơ sở đó, tiến hành đánh giá được thực trạng tính tự giác, tích cực của SV thông qua biểu hiện ở xúc cảm học tập, biểu hiện chú ý, biểu hiện sự nỗ lực ý chí, biểu hiện bằng hành vi Kết quả đánh giá thực trạng này
sẽ là cơ sở để tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất các biện pháp phù hợp với thực tiễn giảng dạy nhằm nâng cao tính
tự giác, tích cực của SV không chuyên Trường Đại học Tây Bắc, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho SV của nhà trường
Bảng 3 Biểu hiện chú ý của SV không chuyên Trường Đại học Tây Bắc (n=240)
TT Nội dung phỏng vấn Phương án lựa chọn Kết quả
Số lượng Tỉ lệ % Thứ bậc
1
Trong giờ học GDTC em có chuyên
tâm lắng nghe lời giảng của giảng
viên không?
Chuyên tâm 46 19,16 3 Bình thường 139 57,92 1 Không chuyên tâm 55 22,92 2
2
Trong giờ học GDTC em có chú ý
quan sát động tác mẫu của giảng viên
và của bạn không?
Bình thường 130 54,16 1 Không chú ý 59 24,59 2
Trang 4Tài liệu tham khảo
[1] Dương Nghiệp Chí - Trần Đức Dũng - Tạ Hữu Hiếu
- Nguyễn Đức Văn (2004) Đo lường thể thao NXB
Thể dục Thể thao
[2] Nguyễn Đức Văn (2008) Phương pháp thống kê
trong thể dục thể thao NXB Thể dục thể thao
[3] Phạn Ngọc Viễn - Lê Văn Xem - Mai Văn Muôn
(1991) Tâm lí học thể dục thể thao NXB Thể dục
thể thao
[4] Phạm Viết Vượng (2010) Giáo dục học NXB Đại
học Sư phạm
[5] Nguyễn Toán - Phạm Danh Tốn (2006) Lí luận và phương pháp thể dục thể thao NXB Thể dục thể thao [6] Hồ Đắc Sơn - Nguyễn Thị Kim Thục (2006 ) Định hướng đổi mới phương pháp thực hiện chương trình môn học Thể dục nhằm tích cực hóa người học ở các trường trung học cơ sở quận Cầu Giấy - Hà Nội
Tuyển tập Nghiên cứu khoa học giáo dục sức khỏe, thể chất trong nhà trường các cấp lần thức I NXB Thể dục thể thao, tr 99-104
[7] Lê Văn Lẫm (2000) Thực trạng phát triển thể chất của sinh viên trước thềm thế kỉ XXI NXB Thể dục
thể thao
Bảng 4 Biểu hiện sự nỗ lực ý chí của SV không chuyên Trường Đại học Tây Bắc (n=240)
TT Nội dung phỏng vấn Phương án
lựa chọn
Kết quả
Số lượng Tỉ lệ % Thứ bậc
1
Trong giờ học GDTC em có cố gắng
hoàn thành bài tập giảng viên giao ở
trên lớp không?
Cố gắng 55 22,92 3 Bình thường 115 47,92 1 Không cố gắng 70 29,16 2
2 Em có tham gia tập luyện ngoại khóa
không?
Thường xuyên 30 12,50 3 Thỉnh thoảng 95 39,58 2 Không tập 115 47,92 1
Bảng 5 Biểu hiện bằng hành vi của SV không chuyên trường Đại học Tây Bắc (n=240)
TT Nội dung phỏng vấn Phương án lựa chọn Kết quả
Số lượng Tỉ lệ % Thứ bậc
1 Em có nghỉ buổi học GDTC nào
không?
Không 62 25,83 3 1-3 buổi 108 45,00 1 Trên 3 buổi 70 29,17 2
2 Em có đi học muộn giờ học
GDTC không?
Không 57 23,75 3 1-3 buổi 118 49,17 1 Trên 3 buổi 65 27,08 2
3
Em có sốt sắng khi được giao
nhiệm vụ trong giờ học GDTC
không?
Sốt sắng 52 21,67 3 Bình thường 108 45,00 1 Không sốt sắng 80 33,33 2
4 Em có chịu khó hỏi han giáo viên
về bài học không?
Thường xuyên 40 16,67 3 Thỉnh thoảng 88 36,67 2 Không bao giờ 112 46,66 1
5 Em có nhiệt tình giúp đỡ bạn bè
trong giờ học GDTC không?
Thường xuyên 44 18,33 3 Thỉnh thoảng 94 39,17 2 Không bao giờ 102 42,50 1
6 Em có theo dõi các thông tin có
liên quan đến TDTT không?
Thường xuyên 45 18,75 3 Thỉnh thoảng 86 35,83 2 Không bao giờ 109 45,42 1
