Bài giảng Kinh tế vĩ mô - Chương 1: Giới thiệu kinh tế học và kinh tế học vĩ mô

Bài giảng Kinh tế vĩ mô - Chương 1: Giới thiệu kinh tế học và kinh tế học vĩ mô với mục tiêu nhằm giúp các bạn làm quen với môn học Kinh tế học vĩ mô với tư cách là một bộ phận của kinh tế học; Khái niệm kinh tế học; Hiệu quả sử dụng các nguồn lực và nội dung cơ bản của KTK; Một số vấn đề chung về Kinh tế học vĩ mô. Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

N.A.§OµN –KTQL- §HBKHN

KINH TẾ HỌC

VĨ MÔ

KINH TẾ HỌC

VĨ MÔ

Nghiên cứu kinh tế học để làm gì?

-Để biết về hoạt động quan trọng nhất

- Để tác động vào nền kinh tế Trên cơ sở hiểu về hoạt động của nền kinh tế  tác động vào nó ntn?

Mọi người đều quan tâm đến các vấn đề kinh tế

Ở Việt Nam, thay thế nền kinh tế kế hoạch

hóa tập trung – kinh tế thị trường đang tác

động mạnh mẽ đến cuộc sống của mỗi

chúng ta

Trên thế giới, kinh

tế thị trường phát

triển

Mang lại sự giàu

có, sự liên kết, hòa nhập ……

Đối tượng của kinh

tế học

Nền kinh tế

N.A.§ - KTQL - §HBKHN

• Kinh tế học là môn khoa học đề cập đến lĩnh vực quan trọng nhất trong cuộc sống của chúng ta - hoạt động kinh tế

• Kinh tế học nghiên cứu cơ chế vận hành của nền kinh tế, tìm ra những ưu, nhược điểm của nó và khả năng tác động, can thiệp vào nó, nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của xã hội

Trang 2

Kinh tế học

Môn khoa học mang tính phổ cập Môn cơ sở chuyên ngành, trang bị những kiến thức

cơ bản về:

Cơ chế hoạt động của nền kinh tế thị trường Hành vi của các chủ thể kinh tế Môi trường kinh tế Các chính sách kinh tế

………

Kinh tế học nghiên cứu các vấn đề liên quan trực tiếp

đến mỗi chúng ta như hành vi của các chủ thể kinh

tế, tăng trưởng kinh tế, thất nghiệp, lạm phát,…

PGS.TS NGUYỄN ÁI ĐOÀN

Giáo trình KINH TẾ HỌC

VĨ MÔ

NHÀ XUẤT BẢN BÁCH KHOA – HÀ NỘI

Chương 1 GiỚI THIỆU KINH TẾ HỌC

VÀ KINH TẾ HỌC VĨ MÔ

Chương 1 GiỚI THIỆU KINH TẾ HỌC

VÀ KINH TẾ HỌC VĨ MÔ

N.A.§OµN –KTQL- §HBKHN

– Làm quen với môn học Kinh tế học vĩ mô với tư cách là một bộ phận của kinh tế học

– Hiểu được:

+ Khái niệm kinh tế học + Hiệu quả sử dụng các nguồn lực và nội dung cơ bản của KTK

+ Một số vấn đề chung về Kinh tế học vĩ mô

EM1100 Kinh tế học vĩ mô đại cương

Mục tiêu của bài

8

Trang 3

MỘT SỐ TƯ LIỆU THAM KHẢO

Danh sách quốc gia theo GDP (PPP) bình quân đầu người

quốc tế

3 Singapore 100,345

9 Switzerland 64,649

— Hồng Kông 64,216

15 Thụy Điển 52,984

26 Vương quốc

28 Nhật Bản 44,227

29 Hàn Quốc 41,351

68 Thái Lan 19,476

73 Trung Quốc 18,110

82 Algérie 15,440

96 Indonesia 13,230

121 Việt Nam 7,510

136 Bangladesh 4,620

137 Campuchia 4,335

…

Trang 4

GDP của Việt Nam và các nước trong khu vực (Đơn vị nghìn tỷ USD),

tính đến 2017, nguồn World Bank [12]

So sánh quy mô kinh tế (GDP-PPP) trong nền kinh tế toàn cầu giữa Việt Nam và một

số quốc gia và vùng lãnh thổ khu vực Đông Á và Đông Nam Á, giai đoạn 1980-2014.

Trang 5

Lạm phát của Việt Nam so với một số nước năm 2010) Lạm phát 12 tháng tính đến tháng 3/2011 (Mozambique, Pakistan và Ấn Độ

tính đến tháng 2/2011) Nguồn: Trading Economics

• Kinh tế học có mục đích gì và nghiên cứu cái gì?

Mục đích: Chăm sóc sức khoẻ cộng đồng

Chữa bệnh……

Trả lời câu hỏi: Sức khoẻ con người = ƒ(?)

Đối tượng nghiên cứu:

Cơ thể con người:

- Cấu trúc

- Cơ chế (cách thức) hoạt động

TỔNG QUAN

Y HỌC

Mục đích:

- Phát triển kinh tế (Chăm sóc sức khoẻ nền kinh tế)

- Tăng trưởng kinh tế

- Chống suy thoái, khủng hoảng

- Công bằng xã hội

- Thương mại, hội nhập kinh tế quốc tế

- Môi trường

- Y tế, giáo dục

- ……

KINH TẾ HỌC

TỔNG QUAN

Trang 6

Đối tượng nghiên cứu:

Nền kinh tế

- Cấu trúc nền kinh tế

- Cơ chế (cách thức) hoạt động của nền kinh tế

TỔNG QUAN

KINH TẾ HỌC

Cơ chế là cách thức hoạt động của một tập hợp

các yếu tố phụ thuộc lẫn nhau

Trả lời câu hỏi: Phát triển kinh tế = ƒ(?)

Mục tiêu cụ thể của chương 1:

* Khái niệm Kinh tế học và kinh tế học vĩ mô

* Nội dung cơ bản của Kinh tế học vĩ mô

* Phương pháp mô hình trong kinh tế học

NỘI DUNG:

1.1 KHAN HIẾM CÁC NGUỒN LỰC VÀ BA VẤN ĐỀ KINH TẾ CƠ BẢN

1.2 KHÁI NIỆM KINH TẾ HỌC 1.3 HIỆU QUẢ SỬ DỤNG CÁC NGUỒN LỰC VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA KINH TẾ HỌC

1.4 KINH TẾ HỌC THỰC CHỨNG VÀ KINH TẾ HỌC CHUẨN TẮC 1.5 KINH TẾ HỌC VI MÔ VÀ KINH TẾ HỌC VĨ MÔ

1.6 NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA KINH TẾ HỌC VĨ MÔ 1.7 PHƠƯNG PHÁP MÔ HÌNH TRONG KINH TẾ HỌC

TỔNG QUAN

Nảy sinh các vấn đề:

Lựa chọn sản xuất sản phẩm gì?

Sản xuất như thế nào để có nhiều sản phẩm nhất từ nguồn

lực có hạn?

Phân phối lượng sản phẩm có hạn như thế nào?

Các nhà kinh tế tư duy như thế nào?

Cần những gì?

LĐSX hay hoạt động kinh tế Đáp ứng nhu cầu.

Để làm gì?

Các nguồn lực (các yếu tố đầu vào)

Để sản xuất ra lương thực, nhà ở và của cải, vật chất nói chung, chúng ta cần sử dụng các nguồn lực - còn được gọi là các yếu tố sản xuất - bao gồm lao động, vốn tài sản và đất đai.

Lao động là thời gian của con người sử dụng cho sản xuất, như làm việc trong các phân xưởng, làm đất để trồng hoa, nấu phở,…

Đất đai - hay tổng quát hơn là các tài nguyên thiên nhiên -bao gồm đất trồng, đất xây dựng, tài nguyên rừng, khoáng sản, nước, khí hậu, là những điều kiện không thể thiếu cho quá trình sản xuất.

Vốn tài sản là các sản phẩm lâu bền của nền kinh tế, được chế tạo để sản xuất ra các sản phẩm khác Vốn tài sản bao gồm máy móc, thiết bị, nhà xưởng, đường giao thông,

Các nguồn lực luôn ở trong tình trạng khan hiếm

Trang 7

Hình 1.1 Khan hiếm các nguồn lực và những vấn đề kinh tế

cơ bản của xã hội

Của cải sản xuất ra hạn chế

Thiên tai, tài nguyên thiên nhiên

Sản xuất cái gì?

Sản xuất như thế nào?

Sản xuất cho ai?

Nhu cầu

tang nhanh

1.1 KHAN HIẾM CÁC NGUỒN LỰC VÀ BA

VẤN ĐỀ KINH TẾ CƠ BẢN

25

CƠ CHẾ VẬN ĐỘNG CỦA NỀN KINH TẾ

Cơ chế kinh tế cộng đồng

Cơ chế kinh tế tự nhiên

Cơ chế kinh tế thị trường

Cơ chế kế hoạch hóa tập trung

Cơ chế kinh tế hỗn hợp

1.2 KHÁI NIỆM KINH TẾ HỌC

Cơ chế hoạt động của nền kinh tế là cách thức giải quyết các vấn đề kinh tế cơ bản

ĐỐI TƯỢNG CỦA KINH TẾ HỌC

PHƯƠNG THỨC GIẢI QUYẾT 3 VẤN ĐỀ

- SẢN XUẤT CÁI GÌ?

- SẢN XUẤT NHƯ THẾ NÀO?

- SẢN XUẤT CHO AI?

Kinh tế học nghiên cứu cơ chế vận động của nền kinh tế

Cơ chế vận động của nền kinh tế là cách thức giải quyết các vấn đề kinh tế cơ bản

Kinh tế học nghiên cứu cách thức xã hội giải quyết các

vấn đề kinh tế cơ bản là: sản xuất cái gì? sản xuất như

thế nào và sản xuất cho ai?

Nội dung chủ yếu của kinh tế học hiện đại là nghiên cứu

cơ chế vận động của thị trưường - cách thức thị trường

giải quyết 3 vấn đề kinh tế cơ bản

CÁC DOANH NGHIỆP

Gi¸ c¶ trªn thÞ trêng yÕu tè s¶n xuÊt

GÍA CẢ TRÊN THỊ TRƯỜNG HÀNG HÓA

Gạo, quần áo, nhà ở …

CÁC

HỘ GIA ĐÌNH Cầu của người TD

Cho thuê - cung

Sản xuất - cung

Đi thuê – cầu

Sản xuất cái gì?

Sản xuất như thế nào?

Sản xuất cho ai?

Gạo, quần

áo, nhà ở…

Cơ chế thị trường

Lao động, đất đai, vốn…

Trang 8

THỊ TRƯỜNG

HÀNG HÓA

THỊ TRƯỜNG

NGOẠI HỐI

THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG

THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ

MUA VÀ NGƯỜI BÁN TƯƠNG TÁC VỚI NHAU ĐỂ XÁC ĐỊNH GIÁ CẢ VÀ SẢN LƯỢNG CỦA HÀNG HÓA HAY DỊCH VỤ.

CÂN BẰNG THỊ TRƯỜNG LÀ SỰ CÂN BẰNG GIỮA TẤT

CẢ NGƯỜI MUA VÀ NGƯỜI BÁN KHÁC NHAU

Đặc điểm của cơ chế thị trường:

- Cơ chế tự cân bằng

- Phù hợp cho phát triển chuyên môn hóa

- Kết hợp lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội

- Phân bổ các nguồn lực dựa trên cung – cầu, giá

- Động lực phát triển kinh tế - lợi ích, lợi nhuận

- Môi trường, động lực, phương thức thúc đẩy sản xuất là cạnh tranh

- Phân hóa giàu nghèo quá mức

- Có xu hướng hội nhập khu vực và quốc tế

- Có những bất cập cần đến sự can thiệp của nhà nước

- Phát triển mang tính chu kỳ

……….

•Kinh tế học là môn khoa học nghiên cứu cách thức xã hội sử dụng

các nguồn lực khan hiếm như thế nào để sản xuất ra các sản phẩm

và phân phối chúng cho các đối tượng khác nhau

Mục tiêu

Giải thích cơ chế vận động của nền kinh tế Luận chứng các khả năng điều tiết kinh tế từ phía nhà nước

Kinh tế thị trường

Ưu điểm?

Nhược điểm?

Nhà nước tác động như thế nào?

Khái niệm hiệu quả

• Hiệu quả là sử dụng các nguồn lực có hạn một cách tốt nhất, có lợi nhất

Trường hợp cụ thể:

Nguồn lực khan hiếm  Hiệu

quả

32

1.3 HIỆU QUẢ SỬ DỤNG CÁC NGUỒN LỰC VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA KINH TẾ HỌC

Hiệu quả = Lợi ích

Nguồn lực sử dụng

Trang 9

EM1100 Kinh tế học vĩ mô đại cương 33

Hiệu quả nền kinh tế:

Nền kinh tế đạt hiệu quả khi đạt tình

trạng tối ưu, từ các nguồn lực cho trước,

không có cách nào khác để có các lợi ích

tốt hơn từ các nguồn lực cho trước.

Chú ý:

- Hiệu quả là vấn đề so sánh

1.3 HIỆU QUẢ SỬ DỤNG CÁC NGUỒN LỰC VÀ

NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA KINH TẾ HỌC

34

Cách xây dựng

Diện tích đất 1 Diện tích đất 2

Lúa: 6 tấn Ngô: 4 tấn Lúa: 3 tấn Ngô: 8 tấn

Phương án A:

lúa: 9 t; ngô: 0 t Phương án C:

lúa: 0 t; ngô: 12 t Phương án B:

lúa: 6 t; ngô: 8 t

35

Các khả năng A B C D E

Ngô

12 8

Hình 1.3 Đường giới hạn khả năng sản xuất

(PPF)

F



 E

 H



A



 G

B

Thay đổi đường giới hạn khả năng sản xuất Ngô

12

8

Hình 1.3a Thay đổi giới hạn khả năng sản xuất (PPF)

B



A



8

Hình 1.3b Thay đổi giới hạn khả năng sản xuất (PPF)

Lúa

B



A

 C

Trang 10

- Hiệu quả và phi hiệu

quả

- Các nhân tố ảnh

hưởng đến hiệu quả:

+ Phân bổ nguồn

lực

+ Sử dụng nguồn

lực

1.3 HIỆU QUẢ SỬ DỤNG CÁC NGUỒN LỰC VÀ

NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA KINH TẾ HỌC

Ngô 12 8

Hình 1.3 Đường giới hạn khả năng sản xuất

F



 E

 H



A



 G

B

38

NỘI DUNG CỤ THỂ CỦA KINH TẾ HỌC

• Nghiên cứu hành vi của các chủ thể kinh tế, thị trường sản phẩm

• Nghiên cứu thị trường các yếu tố sản xuất và cách thức phân bổ các nguồn lực

• Nghiên cứu thị trường tài chính…

• Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế

• Nghiên cứu chu kỳ kinh doanh

• Nghiên cứu phân phối thu nhập

• Nghiên cứu khả năng điều tiết của chính phủ

• Nghiên cứu thương mại quốc tế

………

39

Nghiên cứu cơ chế

kinh tế thị trường

Tính hiệu quả của cơ chế?

Những yếu tố làm giảm hiệu quả?

Giải pháp nâng cao hiệu quả?

Nguồn lực khan hiếm

Hàng hóa Dịch vụ

NỘI DUNG CỦA KINH TẾ HỌC

Giải thích sự hoạt động của nền kinh tế một cách khách quan, khoa học, dựa trên các chứng cứ thực tế

1.4 KINH TẾ HỌC THỰC CHỨNG VÀ KINH TẾ HỌC CHUẨN TẮC

Kinh tế học thực chứng

Kinh tế học chuẩn tắc

Đưa ra các chỉ dẫn hoặc khuyến nghị dựa trên những đánh giá theo tiêu chuẩn của cá nhân

Trang 11

Kinh tế

học vi mô

Kinh tế

học vĩ mô

Nghiên cứu hành vi của

các chủ thể kinh tế

Nghiên cứu hoạt động tổng

thể của nền kinh tế

Các chủ thể của nền kinh tế thị trường?

1.4 KINH TẾ HỌC VI MÔ VÀ

1.6.1 NHỮNG QUAN TÂM CƠ BẢN CỦA CHÍNH SÁCH KINH

TẾ VĨ MÔ

Sản lượng Mức giá

Tỷ lệ thất nghiệp Cán cân thương mại

Nợ nước ngoài Thâm hụt ngân sách

……

Phát triển kinh tế Các chỉ tiêu

SẢN LƯỢNG

Tổng sản lượng

Sản lượng/đầu người

Tốc độ tăng trưởng Tốc độ tăng trưởng /đầu người

Tốc độ tăng trưởng kinh tế Chu kỳ kinh doanh Lạm phát

……

Các vấn

đề cơ bản

của chính

sách kinh

tế vĩ mô

Đặc trưng của kinh

tế thị trường?

1.6 NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA KINH TẾ HỌC VĨ MÔ

1.6.1 NHỮNG QUAN TÂM CƠ BẢN CỦA CHÍNH SÁCH KINH

TẾ VĨ MÔ

SL = (LAO ĐỘNG, VỐN, ĐẤT ĐAI)

Yn=ƒ(lao động, vốn, đất đai…)

Y =ƒ(lao động, vốn, đất đai…

thực sử dụng)

SẢN LƯỢNG CỦA NỀN KINH TẾ

t

Sản lượng tiềm năng

Sản lượng thực tế

Mức thất nghiệp cao; sản lượng thấp

Y

Trang 12

Chu kỳ kinh doanh

t

Y

• A

Tính chu kỳ và các tình trạng của nền kinh tế thị trường

Y=Y n Y<Y n Y>Y n

t Y

DÀI HẠN

NGẮN HẠN

Các chiến lược dài hạn có mục tiêu là tác động đến các yếu tố sản xuất, các nguồn lực, tăng

Các chính sách kinh tế ngắn hạn (ổn định hoá) có mục tiêu chống dao động chu kỳ, ổn định tăng trưởng, làm cho sản lượng thực tế bằng với sản lưượng tiềm năng

QUẢN LÝ KINH TẾ VĨ MÔ

QUẢN

LÝ KINH

TẾ VĨ MÔ

1.6.2 CÁC CÔNG CỤ QUẢN LÝ KINH TẾ VĨ MÔ

Nhà nước tác động vào nền kinh

tế thị trường bằng cách nào?

Các

chính

sách

kinh tế

Chính sách tài chính Chính sách tiền tệ Chính sách thu nhập Chính sách kinh tế đối ngoại

………

- Chính sách là đường lối cụ thể của một chính đảng hoặc một chủ thể quyền lực về một lĩnh vực nhất định cùng các biện pháp,

kế hoạch thực hiện đường lối ấy

“Chính sách là tổng thể các quan điểm, tư tưởng, mục tiêu và hành động của Nhà nước”

Trang 13

Quỹ vốn, quỹ tiền

Ngân sách nhà nước

Tài chính là gì?

* Chính sách tài chính là các chính sách của chính phủ

về chi tiêu ngân sách và đánh thuế

* Chính sách tiền tệ là các chính sách đối với cung tiền

và lai suất

* Chính sách thu nhập là việc kiểm soát tiền công, giá

cả và thu nhập thực tế nói chung

* Chính sách kinh tế đối ngoại là việc kiểm soát quan

hệ kinh tế với nưước ngoài, bao gồm kiểm soát xuất, nhập khẩu, tỷ giá hối đoái

*

Các chính sách kinh tế

Khái quát về tác động của

các chính sách kinh tế

Chính sách tài chính

G Y ?

Tính chu kỳ và các tình trạng của nền kinh tế thị trường

Y=Y n Y<Y n Y>Y n

t Y

Khái quát về tác động của các chính sách kinh tế

Phản ứng lan truyền

Ví dụ:

Xi măng

dư thừa

Giảm sản xuất

Thu nhập giảm Mua ít quần áo, dầy dép,

Thu nhập giảm Thu nhập giảm

Mua ít bàn ghế, tủ,

Giảm sản xuất Giảm sản xuất

Quần áo

dư thừa…

Bàn ghế

dư thừa…

Trang 14

NT  Yd  C  Tổng cầu Y

Y NT Yd

Y<Yn Tổng cầu Y G

Chính sách tài chính Khái quát về tác động của các chính sách kinh tế

Chính sách tiền tệ

R  I Yn

Tổng cầu Y<Yn

Y

ơng trình

Chương trình

Thị trường hoạt động

ntn?

Phát triển kinh tế = f(?)

Y, P,… = f(?)

C.2 NC một thị trường

điển hình P,Q=f(?)

- Chính phủ tác động vào

P,Q ntn?

C.3 P,Q,U đo lường ntn?

Ý nghĩa P,Q,U

C.4 Mô hình số nhân Trong điều kiện Y<Yn Y=f(?)

Yad= C+I+G+X-M

- CP tác động vào Y ntn?

C.5 Mô hình cung – cầu

về tiền

R=f(?)

- Chính phủ tác động vào

I thông qua R ntn?

C.6 Mô hình IS-LM

Y R

- CP tác động vào Y ntn? C.7 Mô hình AD-AS

Y, P,U =f(?)

- Chính phủ tác động vào Y,P,U ntn?

C.8 Các lý thuyết về tổng cung

Trang 15

C.9 Thất nghiệp và

lạm phát

Quan hệ P U

C.10 Tăng trưởng kinh tế và chu kỳ kinh doanh

Y trong dài hạn

C.11, 12 Nền kinh tế mở

NX =f(?) e=f(?)

- Tác động của các chính sách kinh tế trong nền kinh tế mở

Hình 1.5 Mô hình ?

Mô hình kinh tế là sự thể hiện đúc kết lý thuyết, trình bày thực tế dưới dạng tóm tắt,

thường sử dụng đồ thị hoặc

phương trình, nhằm mục đích chỉ

ra những mối liên hệ then chốt giữa các biến số kinh tế

1.7 Phương pháp mô hình trong kinh tế học

Ví dụ: Mô tả việc mua gạo

Số tiền: Z=(P;Q) hoặc Z=PQ

Q=f(?)

P=f(?)

Giả định:

- Lượng gạo cần mua là 20 kg  Z=20P

hoặc Q=20

- Giá gạo là 10 nghìn đ/kg Z=10Q

 Mô hình mua gạo

Z = 10Q

Q = 20

Z=200

Hình 1.7 Mô hình tổng quát về mua gạo.

Q=20

E Z=10Q

20 Q

Z 200

Tiêu đề	Giới thiệu kinh tế học và kinh tế học vĩ mô
Tác giả	Nguyễn Ái Đoàn
Trường học	Trường Đại học Bách khoa Hà Nội
Chuyên ngành	Kinh tế học vĩ mô
Thể loại	Bài giảng
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	1,98 MB