VAI TRO CƯA TRƯƠNG ĐẠI HỌC TRONG HỆ SINH THÁI KHỞI NGHIỆP ĐÔI VỚI PHỤ Nữ TỈNH KON TUM PHAN THỊ THANH TRÚC' Bài viết xác định vai trò của các trường đại học trong hệ sinh thái khởi nghiệ
Trang 1VAI TRO CƯA TRƯƠNG ĐẠI HỌC TRONG HỆ SINH THÁI KHỞI NGHIỆP
ĐÔI VỚI PHỤ Nữ TỈNH KON TUM
PHAN THỊ THANH TRÚC'
Bài viết xác định vai trò của các trường đại học trong hệ sinh thái khởi nghiệp đối với phụ nữ tại tỉnh Kon Tum Nghiên cứu trong bài chỉ ra vai trò của trường đại học hiện nay là tương đối thấp theo tiêu chí đánh giá của GEM; từ đó, bài viết đề xuất giải pháp nhằm xác định các hoạt động cần thực hiện của trường đại học trong việc hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đối với phụ nữ tại tỉnh Kon Turn.
Từ khóa: trường đại học, hệ sinh thái khởi nghiệp, phụ nữ
The paper aims to clarify the role of universities in the start-up ecosystem for women in Kon Turn province In the light of GEM'S evaluation criteria, it has been shown that the role of universities is currently insignificant Therefore, some solutions need to be done to promote the role of universities
in supporting the start-up ecosystem for women in Kon Turn province.
Keywords: university, entrepreneurship, start-up ecosystem, women
Ngày nhận: 10/02/2022 Ngày đánh giá,phản biện: 05/3/2022 Ngày duyệt đăng: 15/3/2022
Tại Việt Nam, vai trò của trường đại học
trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới và sáng
tạo quốc gia được thể hiện rất rõ trong các
văn bản như Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày
16/5/2016 của Chính phủ về hỗ trợ và phát
triển doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2020;
Quyết định số 844/QĐ-TTg ngày 18/5/2016
của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ hệ sinh
thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia
đến năm 2025 và Quyết định 1665/QĐ-TTg
ngày 30/10/2017 của Thủ tướng Chính phủ
về hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến
năm 2025
Trên địa bàn tỉnh Kon Tum hiện chỉ có
Phân hiệu Đại học Đà Nắng và Trường Cao
đẳng Sư phạm cộng đồng Các báo cáo về
việc hỗ trợ của trường đại học, cao đẳng đối
với hoạt động khởi nghiệp, trong đó bao gồm
hoạt động khởi nghiệp của phụ nữ trên địa
bàn tỉnh đã chỉ ra rằng hầu như các trường
* Phan Thị Thanh Trúc, Trường Đại học Đà Nang,
phân hiệu tại Kon Turn Nghiên cứu này được tài trợ
bởi Quỹ Khoa học công nghệ, Đại học Đà Nằng, Phân
hiệu tại Kon Turn trong đề tài mã số PH-2021-04
mới chỉ dừng lại ở việc tập huấn các khóa đào tạo ngắn ngày, không theo sát và hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp đến khi họ thực hiện khởi nghiệp thành công và các trường chỉ mới hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp thông qua các hoạt động đào tạo mà chưa có những hoạt động hỗ trợ khác
1 Cu sở lý thuyết vế vai trò của trường đại học đối với hệ sinh thái khởi nghiệp
Nguyễn Thị Thanh An và Đinh Thị Ngọc Quỳnh (2021) nghiên cứu vai trò của trường đại học trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam dựa trên các yếu tố: i) Nguồn chất xám, (ii) Nguồn ý tuởng đổi mới sáng tạo, (iii) Cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu và (iv) Mạng lưới kết nối cựu sinh viên, kết nối doanh nghiệp Thông qua khảo sát 22 trung tâm khởi nghiệp và 100 doanh nghiệp tại Việt Nam, các tác giả kết luận trường đại học có vai trò quan trọng và là một thành phần của hệ sinh thái (Hình 1)
SỐ 43 (3-2022) I TẠP CHÍ KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ I 71
Trang 2TH ực TẺ-KINH NGHIỆM
Hình 1: Mô hình hệ sinh thái khởi nghiệp
Nguôn: ITP (2018), trích trong Nguyễn Thị Thanh An và Đinh Thị Ngọc Quỳnh (2021)
Tác giả Bùi Anh Tuấn và Lê Thị Thu Hà
(2020) cho rằng, vị trí của trường đại học "là
một tổ chức có nguồn gốc từ một địa phương
nhất định (tỉnh/thành phố), trường đại học
không chỉ là một địa chỉ đổi mới sáng tạo
quan trọng có nhiệm vụ kết nối với nhiều bên
liên quan, mà còn là nơi khuyến khích phát
triển các kỹ năng mới cho người học - những
chủ nhân trong tương lai"
Sứ mệnh của trường đại học trong hệ sinh
thái khởi nghiệp cũng đâ được Diễn đàn Kinh
tế thế giới (2014) đề cập, bao gồm: thúc đẩy
văn hóa và tôn trọng tinh thần khởi nghiệp
cho sinh viên; giữ vai trò quan trọng trong việc
hình thành Ý tưởng (idea-formation) về các
lĩnh vực và ngành nghề mới; cung cấp nguồn
nhân lực phù hợp cho các doanh nghiệp, lĩnh
vực và ngành nghề mới Như vậy, trong hệ
sinh thái này, trường đại học phải tham gia
đào tạo nguồn nhân lực phù hợp phục vụ khởi
nghiệp, đổi mới sáng tạo
Nhằm có góc nhìn tổng quan về môi
trường khởi nghiệp, hệ sinh thái khởi nghiệp
đối với phụ nữ tại địa phương được tiếp cận
dựa trên khung đo lường hệ số khởi nghiệp
toàn cầu (Global Entrepreneurship Monitor -
GEM) của Hiệp hội Nghiên cứu Khởi nghiệp
Toàn cầu (Global Entrepreneurship Research
Association - GERA) Hệ số khởi nghiệp của từng quốc gia được đánh giá dựa trên khảo sát tối thiểu từ 36 chuyên gia trở lên, tại 9 lĩnh vực chủ yếu: chính sách, tài chính, văn hóa, dịch vụ hỗ trợ, vốn nhân lực, thị trường thông qua các phát biểu của các chuyên gia
có liên quan và được lượng giá bằng thang đo Likert gồm 9 mức độ, với mức độ 1: hoàn toàn sai và mức độ 9: hoàn toàn đúng
2 Dữ liệu nghiên cứu
Đe làm rõ vai trò của trường đại học trong
hệ sinh thái khởi nghiệp đối với phụ nữ tại địa phương, nghiên cứu này sử dụng kết quả đánh giá của GEM về thang đo đánh glá giáo dục bậc đại học tác động như thế nào đến việc đào tạo khởi nghiệp - thang đo Likert 9 mức độ
Nghiên cứu tiến hành khảo sát 48 chuyên gia đến từ Trung tâm Xúc tiến và hỗ trợ khởi nghiệp tỉnh Kon Turn, Phân hiệu Đại học Đà Nang tại Kon Turn, Trường Cao đẳng Cộng đồng tỉnh Kon Turn; Hội Liên hiệp phụ nữ và các doanh nghiệp Thang đo của GEM gồm
9 trụ cột, trong đó UTỊ cột về giáo dục hỗ trợ khởi nghiệp được đo lường thông qua giáo dục trung học phổ thông (3 biến) và giao dục sau trung học phổ thông (3 biến) Thông tin
cỡ mẫu như sau:
72 I TẠP CHÍ KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ I số 43 (3-2022)
Trang 3Bảng 1: Thông tin cỡ mẩu khảo sát chuyên gia
Giới tính
Đơn vị Trung tâm Xúc tiến đầu tư và hỗ trợ khởi nghiệp tỉnh KonTum 4 8,3
Phân hiệu Đại học Đà Nằng tại Kon Turn 9 18,8
Trường Cao đẳng Cộng đổng Kon Turn 2 4,2
Trình độ
Số năm kinh nghiệm
Nguồn: Dữ liệu khảo sát.
Cỡ mẫu tham gia khảo sát có 75% nữ giới,
25% là nam; 8,3% chuyên gia từ Trung tâm
Xúc tiến đầu tư và hỗ trợ khởi nghiệp tỉnh
Kon Turn; 8,3% từ Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh;
các sở, ban, ngành khác chiếm 16,7% (gồm
những đơn vị liên quan đến hoạt động khởi
nghiệp); 23% từ các trường đại học và cao
đẳng trên địa bàn và 43,8% là do các chủ
doanh nghiệp khởi nghiệp Bảng hỏi được gửi đến các chuyên gia thông qua buổi tập huấn khởi nghiệp tại địa phương
Nghiên cứu cũng tiến hành khảo sát 50 doanh nghiệp có phụ nữ làm chủ trên địa bàn để đánh giá kỳ vọng hỗ trợ của trường đại học đối với hệ sinh thái khởi nghiệp đối với phụ nữ
Bảng 2: Thông tin cở mẫu khảo sát doanh nghiệp khởi nghiệp có phụ nữ làm chủ
vể kỳ vọng với đối với hỗ trợ trường đại học
Độ tuổi
Đơn vị
Doanh nghiệp đã thành lập trên 5 năm 12 24
Trình độ
Số năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh doanh
Nguồn: Dữ liệu khảo sát
SỐ 43 (3-2022) I TẠP CHÍ KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ I 73
Trang 4THựC TẾ-KINH NGHIỆM
_ • _ •
Cỡ mẫu khảo sát về phía doanh nghiệp bao
gồm 76% doanh nghiệp mới khởi nghiệp, 24%
doanh nghiệp đã khởi nghiệp tồn tại 5 năm;
có 94% trình độ đại học, 6% trình độ thạc sĩ;
72% có số năm kinh nghiệm trong lĩnh vực
kinh doanh từ 5 năm đến 10 năm và 8% trên
10 năm
3 Kết quả khảo sát
Kết quả khảo sát từ các chuyên gia đối với giáo dục đại học trong hệ sinh thái khởi nghiệp theo thang đo của GEM dành cho phụ
nữ tại tỉnh Kon Turn thể hiện tại Bảng 3
Bảng 3: Thống kê mô tả thang đo đánh giá của GEM vế giáo dục đại học vãi hệ sinh thái
Thang đo
Tần suất
Các trường cao đẳng và đại học cung cấp đẩy đủ kiến thức chuẩn bị chó việc khởi
sự doanh nghiệp mới và phát triển các doanh nghiệp
Các trường đào tạo vé kinh doanh và quản trị hướng dẫn tốt và đẩy đủ sự chuan
bị cho việc khởi sự doanh nghiệp mới và phát triển các doanh nghiệp
Hệ thống giáo dục dạy nghé, chuyên nghiệp hướng dẫn tot và đầy đủ sự chuẩn bị cho việc khởi sự doanh nghiệp mới và phát triển các doanh nghiệp
Tỷ lệ (%) Tẩn suất (%) Tỳ lệ (%) Tẩn suất (%) Tỷ lệ (%) Tẩn suất (%)
Kết quả phân tích tần suất cho thấy, hầu
hết các tiêu chí đạt ở mức thang đo 6 điểm
chiếm tỷ lệ cao nhất, cụ thể "Các trường cao
đẳng và đại học cung cáp đầy đủ kiến thức
chuẩn bị cho việc khởi sự doanh nghiệp mới
và phát triển các doanh nghiệp" đạt 39,6%;
"Các trường đào tạo về kinh doanh và quản
trị hướng dẫn tốt và đầy đủ sự chuẩn bị cho
việc khởi sự doanh nghiệp mới và phát triển
các doanh nghiệp" đạt 58,3%; "Hệ thống giáo
dục dạy nghề, chuyên nghiệp hướng dẫn tốt
và đầy đủ sự chuẩn bị cho việc khởi sự doanh
nghiệp mới và phát triển các doanh nghiệp"
đạt 43.8% với mức thang đo giá trị trung bình
5 điểm Mức điểm rất tệ (1 và 2 điểm) ở cả 3
thang đo đều không có Điều này cho thấy, hệ
thống giáo dục bậc đại học bắt đầu được đánh
Nguồn: Dữ liệu khảo sát.
giá từ mức 3 trở lên, tức là ở mức trung bình Đánh giá của các chuyên gia đối với thang
đo GEM cho thấy, tất các nội dung về giáo dục đại học có điểm đánh giá không cao, dưới 7 điểm Giá trị trung bình của giáo dục đại học đối với khởi nghiệp đạt 5.5556; cao nhất là
"Các trường cao đẳng và đại học cung cấp đầy
đủ kiến thức chuẩn bị cho việc khởi sự doanh nghiệp mới và phát triển các doanh nghiệp" đạt 5.8125 điểm; "Các trường đào tạo về kinh doanh và quản trị hướng dẫn tốt và đầy đủ sự chuẩn bị cho việc khởi sự doanh nghiệp mới và phát triển các doanh nghiệp" đạt 5.7083 điểm;
và thấp nhất là "Hệ thống giáo dục dạy nghề, chuyên nghiệp hướng dẫn tốt và đầy đủ sự chuẩn bị cho việc khởi sự doanh nghiệp mới và phát triển các doanh nghiệp" đạt 5.1458 điểm
Trang 5Bảng 4: Đánh giá hỗ trợ doanh nghiệp từ trường đại học, cao đẳng trên địa bàn
1 Sau khi thành lập đơn vị nhận được hỗ trợ gì từ trường
đại học hay không?
2 Đánh giá hiệu quả hỗ trợ của các đơn vị giáo dục đại học
tới hoạt động của đơn vị vể quản trị doanh nghiệp
Chưa hỗ trợ 41 82
3
Đánh giá hiệu quả hỗ trợ của các đơn vị giáo dục đại học
tới hoạt động của đơn vị vể công nghệ (quy trình sản
xuất, chuyển giao công nghệ nhằm giảm thiểu chi phí )
Tốt
Chưa hỗ trợ 45 90
Nguồn: Dữ liệu khảo sát.
Từ đó cho thấy, giáo dục đại học hiện
chưa đáp ứng được hỗ trợ hệ sinh thái khởi
nghiệp, đặc biệt cho phụ nữ trong việc cung
cấp các kiến thức liên quan đến khởi nghiệp
Đánh giá từ phía doanh nghiệp cho thấy, nhìn
chung các trường không hỗ trợ nhiều cho các
doanh nghiệp khi khởi nghiệp Có 80% doanh
nghiệp trả lời không nhận được sự hỗ trợ;
20% nhận được hỗ trợ thông qua việc tuyển
dụng từ phía nhà trường, hoạt động thực tập
và kiến tập hoặc hoạt động hỗ trợ thiết kế ấn
phẩm tư vấn truyền thông Việc hỗ trợ tư vấn
về công tác quản trị doanh nghiệp chỉ 18% nhận được và 10% đánh giá ở mức tốt, 8% mức ở chưa tốt, chưa hài lòng; số còn lại chưa nhận được hỗ trợ chiếm 82% Các hoạt động
hỗ trợ chuyển giao công nghệ hầu như chưa được triển khai, tới 90% doanh nghiệp chưa nhận được hỗ trợ và 10% đánh giá hỗ trợ chưa tốt Như vậy, công tác hỗ trợ từ trường đại học, cao đẳng trên địa bàn hầu như bỏ ngỏ
Nghiên cứu cũng đã chỉ ra kỳ vọng của doanh nghiệp trong việc nhận hỗ trợ từ trường đại học đối với hoạt động khởi nghiệp (Hình 2)
Hình 2: Kỳ vọng của doanh nghiệp với hoạt động hỗ trọ trường đại học
Tồ chức hội nghị, hội thảo, tọa đàm khoa học
phục vụ công tác khởi nghiệp Đào tạo kiến thức, tư vấn hirớng dẫn hồ trợ
thành lập kết nôi hoạt động tổ chức hoạt động
khởi nghiệp
Tìm kiếm, hồ trợ tiếp cận nguón tài chính hô trọ-
dự án khởi nghiệp
Nâng cao năng lực tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp khới nghiệp
Tìm kiếm, hồ trợ chuyền giao công nghệ
Huy động, khai thác nguồn lực phục vụ hỗ trợ
khởi nghiệp
Nghiên cứu khoa học đề xuất giãi pháp hồ trợ hoạt động khời nghiệp
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
■ Võ cùng cằn thiết cẩn thiết • Tương đối cần thiết Khống can thiết
Nguồn: Dữ liệu khảo sát.
SỐ 43 (3-2022) I TẠP CHÍ KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ I 75
Trang 6THựC TÉ-KINH NGHIỆM
_ • _ •
Kết quả cho thấy, các kỳ vọng của doanh
nghiệp đối với trường đại học tập trung vào
các nội dung như: "Đào tạo kiến thức, tư
vấn, hưóng dẫn, hỗ trợ thành lập, kết nối
hoạt động tổ chức hoạt động khởi nghiệp"
đạt 92%, mức vô cùng cần thiết; "Tìm kiếm,
hỗ trợ tiếp cận nguồn tài chính hỗ trợ dự án
khởi nghiệp" đạt 90%, mức vô cùng cần thiết;
"Nâng cao năng lực tổ chức, cá nhân, doanh
nghiệp khởi nghiệp đạt 82%; "tìm kiếm hỗ trợ
chuyển giao công nghệ" chiếm 80%, mức vô
cùng cần thiết Những kỳ vọng này của doanh
nghiệp sẽ là cơ sở để đề xuất giải pháp giúp
các trường đại học có thể hỗ trợ cho hệ sinh
thái khởi nghiệp, đặc biệt là nữ giới
4 Giải pháp
Nhằm nâng cao vai trò của trường đại học
trong hệ sinh thái khởi nghiệp đối với phụ
nữ tại tỉnh Kon Turn, cần thực hiện các giải
pháp sau:
Thứ nhất, trường đại học cần thường xuyên
cập nhật chương trình giảng dạy; đưa học phần khởi nghiệp vào học phần bắt buộc; các nội dung khuyến khích tinh thần khởi nghiệp nên giảng dạy cho sinh viên từ năm thứ hai, giúp sinh viên đặc biệt là sinh viên nữ có thể duy trì các ý tưởng khởi nghiệp ngay từ năm hai
Thứ hai, các ý tưởng khởi nghiệp khả thi được đưa vào các vườn ươm khởi nghiệp Ưu tiên hỗ trợ cho ý tưởng của nữ sinh viên và phụ nữ trên địa bàn
Thứ ba, hình thành kết nối với các doanh
nghiệp khởi nghiệp, những doanh nhân thành đạt nhằm giúp phụ nữ nói riêng và chủ dự án khởi nghiệp nói chung có thể dễ dàng tìm kiếm các nguồn lực tài trợ cho các
dự án khởi nghiệp
Thứ tư, mở rộng mối liên hệ tạo liên kết trong hệ sinh thái khởi nghiệp bền chặt giữa nhà trường, chính quyền địa phương, ngân hàng, các dịch vụ khác nhằm hỗ trợ cho sinh viên nữ và phụ nữ trên địa bàn
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 Nguyễn Thị Thanh An và Đinh Thị Ngọc Quỳnh: Đẩy
mạnh vai trò của trường đại học trong phát triển hệ
sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam,
Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tễ- số 140, 2021.
nghiệp và đổi mới sáng tạo trong bối cảnh xây dựng
"Đại học khởi nghiệp ", Tạp chí Khoa học công nghệ, số
55, 2019, tr 126-132.
3 Hoàng Thị Bảo Thoa: Tăng cường vai trò của trường
đại học trong hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam, Tạp chí Công thương, số 27, tháng 11/2020, tr.261-267.4 Bùi Anh Tuấn, Lê Thị Thu Hà: Thúc đẩy vườn ươm khởi nghiệp trong trường đại học, Tạp chí Khoa học công nghệ Việt Nam, số 1+2, 2020, tr.57-60.5 Phan Thị Thanh Trúc: Vườn ươm khởi nghiệp trường đại học trong hệ sinh thái khởi nghiệp, Hội thảo Khoa học Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo năm 2021 (ISSC2021), ngày 26/12/2021, ISBN: 978-604-920-136-3.
76 I TẠP CHÍ KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ I số 43 (3-2022)