Nâng cao văn hóa doanh nghiệp hướng tới sự phát triển bền vững của doanh nghiệp việt nam

QUẢN TRỊ-QUẢN LÝNÂNG CAO VĂN HÓA DOANH NGHIỆP, • NGUYỀN THỊ MINH HUYỀN TÓM TẮT: Trong các lĩnh vực hoạt động kinh tế hiện nay, văn hóa doanh nghiệp chính là yếu tố hết sức quan trọng bả

QUẢN TRỊ-QUẢN LÝ

NÂNG CAO VĂN HÓA DOANH NGHIỆP,

• NGUYỀN THỊ MINH HUYỀN

TÓM TẮT:

Trong các lĩnh vực hoạt động kinh tế hiện nay, văn hóa doanh nghiệp chính là yếu tố hết sức quan trọng bảo đảm cho sự phát triển liên tục và bền vững của các nền kinh tế của các quốc gia, bất kể đó là nền kinh tế đó ở thể chế chính trị nào Bài báo phân tích các yếu tố tạo nên văn hóa doanh nghiệp Việt Nam, từ đó đề xuất một số giải pháp giúp cho các doanh nghiệp đứng vững và hòa nhập với xu thế phát triển kinh tế thế giới

Từ khóa: văn hóa, văn hóa doanh nghiệp, phát triển bền vững, doanh nghiệp Việt Nam

1 Đặt vấn đề

Văn hóa doanh nghiệp được coi là một trong

các yếu tố bảo đảm cho sự phát triển liên tục và

bền vững của một quốc gia Có thể thấy nhiều

doanh nghiệp và doanh nhân Ở nifác ta hiện nay

chưa xây dựng được một thương hiệu đủ uy tín và

bản sắc văn hóa riêng để có đủ khả năng chinh

phục khách hàng, do đó nhiệm vụ xây dựng văn

hóa doanh nghiệp và văn hóa doanh nhân càng trở

nên câp thiết

2 Khái niệm về văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp được hình thành trong

suốt quá trình tồn tại và phát triển, là hệ thống các

giá trị, quan niệm, truyền thông ăn sâu vào hoạt

động của một doanh nghiệp [1], Văn hóa doanh

nghiệp chi phối tình cảm, lối suy nghĩ và hành vi

của tất cả các thành viên trong doanh nghiệp

Ngoài ra, văn hóa doanh nghiệp cũng là một hệ thống các chuẩn mực và cân bằng liên tục, được

củng cố ở tất cả các cấp trong vòng đời của tổ chức và nhân viên.Việc tuyển dụng nhân sự mới cho tổ chức có thể được thu hút bởi văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ, nhưng động lực và sự phù hợp với công việc phải phù hợp với mong muôn hòa nhập vào văn hóa tại doanh nghiệp đó

3 Tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp

Việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp có vị trí và vai trò to lớn trong sự phát triển của doanh nghiệp vì bất kỳ một doanh nghiệp nào nếu thiếu đi yếu tố văn hóa, ngôn ngữ và tri thức thì doanh nghiệp đó khó có thể tồn tại được Tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp được thể hiện cụ thể ở những khía cạnh sau:

SỐ 17-Tháng 7/2022 193

Thứ nhất là, giúp nâng cao năng lực cạnh

tranh cho các doanh nghiệp Các nhà nghiên cứu

đều cho rằng một văn hóa doanh nghiệp mạnh sẽ

tạo được lợi thế cạnh tranh của chính doanh

nghiệp đó

Thứ hai là, góp phần tạo ra bản sắc riêng cho

doanh nghiệp Việc xây dựng và phát triển văn

hóa doanh nghiệp sẽ giúp cho doanh nghiệp từng

bước khẳng định được vị trí và thương hiệu của

mình

Thứ ba là, giúp doanh nghiệp tạo ra khả năng

thích ứng cao, văn hóa doanh nghiệp mạnh thì mới

có khả năng đáp ứng tốt với sự thay đổi liên tục từ

môi trường bên ngoài doanh nghiệp đó

Thứ tư là, góp phần tạo nên giá trị cho doanh

nghiệp Sông trong một môi trường văn hóa lành

mạnh với sự quan tâm thỏa đáng của các cấp lãnh

đạo sẽ làm cho cấp dưới cảm thấy lạc quan

và cống hiến hết mình cho mục tiêu của doanh

nghiệp

Thứ năm là, tạo ra sức hút cho doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp tạo nên hình ảnh về một

doanh nghiệp khác biệt với các doanh nghiệp

khác

Thứ sáu là, văn hóa doanh nghiệp quyết định

sự bền vững của doanh nghiệp Nhiều người cho

rằng văn hóa doanh nghiệp là một tài sản của

doanh nghiệp, nó giúp cho doanh nghiệp giảm

xung đột, điều phối và kiểm soát, tạo động lực

làm việc và tạo lợi thế cạnh tranh tốt hơn

4 Các yếu tô tạo nên văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp có thể chia thành 3 mức

độ khác nhau để cảm nhận được các giá trị văn

hóa doanh nghiệp, nhằm giúp chúng ta hiểu một

cách sâu sắc các yếu tố cấu thành của nền văn

hóa đó

4.1 Mức độ thứ nhất

Những quá trình và cấu trúc hữu hình của

doanh nghiệp gồm những hiện tượng và sự vật mà

một người có thể nhìn, nghe và cảm thấy khi tiếp

xúc với một tổ chức có nền văn hóa như kiến trúc,

cách bài trí, công nghệ hay một sản phẩm

Đó là những thứ thể hiện tư tưởng của người

lãnh đạo, trình độ thẩm mỹ, cũng như năng lực tài chính của doanh nghiệp đó Ngoài ra, các hoạt động lễ hội truyền thông được tổ chức hàng năm, nhằm tăng thêm niềm tin và sự gắn bó với tổ chức cho người lao động Những hoạt động này

sẽ làm tôn vinh các giá trị văn hóa doanh nghiệp của tổ chức Các nhà quản lý thường sử dụng những lễ nghi và lễ hội như thế này là một cơ hội quan trọng cho việc giới thiệu, trau dồi những giá trị quan trọng, tạo cơ hội cao cho các nhân viên cùng chia sẻ nhận thức về những sự kiện trọng đại, hoặc nhằm khen thưởng nhữngtấm gương điển hình

Biểu tượng cũng là một công cụ biểu thị đặc trưng của văn hóa kinh doanh, nóbiểu thị niềm tin giá trị mà chủ thể kinh doanh muốn gửi gắm Một hình thức khác của biểu tượng cũng có ý nghĩa quan trọng đó là logo Biểu tượng thường có sức mạnh lớn vì chúng có thể diễn đạt được giá trị chủ đạo mà lãnh đạo doanh nghiệp muốn tạo ẩn tượng, muốn truyền đạt hay lưu lại Thái độ và cách ứng xử của các thành viên doanh nghiệp trong tổ chức cũng rất quan trọng, tạo môi trường làm việc tôn trọng nhau

Văn hóa doanh nghiệp có thể coi là những quy tắc “ngầm” về cách thức thực sự mà con người đốì

xử với nhau trong quá trình làm việc, cách doanh nghiệp giải quyết công việc, đáp ứng nhu cầu khách hàng Văn hóa doanh nghiệp tạo dựng niềm tin, do đó nõ co vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chiến lược và nhiệm vụ cơ bản của tổ chức doanh nghiệp đó

4.2 Mức độ thứ hai

Những giá trị được tìm thây tuyên bô' trong chiến lược, mục tiêu, triết lý kinh doanh là định hướng cho hoạt động của toàn bộ nhân viên và thường được công bô' rộng rãi ra toàn thể doanh nghiệp Đây cũng chính là những giá trị được công

bố, một bộ phận của nền văn hóa doanh nghiệp

4.3 Mức độ thứ ba

Những quan niệm chung như niềm tin, nhận thức, suy nghĩ và tình cảm có tính vô hình, chúng được công nhận trong doanh nghiệp Các giá trị

194 SỐ 17 - Tháng 7/2022

QUẢN TRỊ-QUẢN LÝ

ngầm định lầ niếm tin, nhận thức, suy nghĩ, tình

cảm có tính vô thức đã ăn sâu trong tiềm thức mỗi

thanh viên trong doanh nghiệp Chúng định

hướng cho cảm nhận, suy nghĩ và hành vi của các

thànli viên trong các mỗi quan hệ bên trong và

bên ngoài doanh nghiệp Niềm tin được hình

thành một cách có ý thức, được xét đoán và rỗ

ràng Xây dựng niềm tin trong doanh nghiệp đòi

hỏi các nhà quản lý phải có trình độ kiến thức và

kinh nghiệm Niềm tin của người lãnh đạo dần

được chuyển hóa thành niềm tin của tập thể

thông qua những giá trị

5 Các hạn chế về việc phát triển văn hóa

doanh nghiệp

Giáo sư James L Heskett từng nhấn mạnh rằng

văn hóa doanh nghiệp có thể chiếm 20 - 30% về

hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Trên thực

tế, văn hóa doanh nghiệp hiện nay vẫn còn có

những mặt hạn chế nhất định Các doanh nghiệp

trong nước xây dựng văn hóa nhưng phần lớn mới

tập trung về hình thức, phong trào, cốt lõi quan

trọng nhất của văn hóa doanh nghiệp như thái độ,

trách nhiệm, niềm tin, tiêu chuẩn lại chưa được

các doanh nghiệp thực hiện bài bản, rõ ràng Nó

sẽ ảnh hưởng và cản trở doanh nghiệp đó hội nhập

và thích nghi với môi trường kinh doanh toàn cầu

Doanh nghiệp khó có thể đột phá, phát triển kinh

tế và đưa vị trí doanh nghiệp lên tầm cao mới

Hầu hết các doanh nghiệp đã thiết lập các yếu tố

nền tảng của văn hóa doanh nghiệp như tầm nhìn,

sứ mệnh, giá trị cốt lõi Hoat động văn hóa doanh

nghiệp đã được chú trọng với việc định hình các ý

tưởng và khái niệm, nhưng chúng vẫn ở mức đơn

giản, áp dụng các hình thức truyền thông để giúp

nhân viên nhận biết văn hóa doanh nghiệp Việc

đánh giá và khen thưởng nhân viên theo các tiêu

chí của văn hóa doanh nghiệp chưa được hiệu quả,

bởi vì các tiêu chí văn hóa doanh nghiệp hoặc

chưa được xây dựng, hay chưa phải là bắt buộc

trong quá trình đánh giá nhân viên Việc tách rời

văn hóa khỏi quá trình tuyển dụng, đào tạo và

đánh giá nhân sự, doanh nghiệp thường dễ gặp sai

lầm trong cách thực hiện, đặt nặng yếu tố truyền

thông mà coi nhẹ việc định hướng hành vi với

nhân viẽn, Đặc biệt, phán lớn các doanh nghiộp nhận thây vai trò của vãn hóa doanh nghiêp ưuan trọng, nhưng chưa có sự đẩu tư phù hợp và chưa

coì trọng việc đo lường mức độ ảnh hưởng văn hóa doanh nghiệp đối với hiệu quả lao động, sản xuất của doanh nghiệp Trên thực tế, chúng thường đườc lông ghép trong mọt khảo sát định kỳ hàng

năm, chưa có các khảo sát chuyên biệt cho riêng mục văn hóa doanh nghiệp

6 Một số giải pháp nhằm nâng cao văn hóa doanh nghiệp hướng tới sự phát triển chung của doanh nghiệp Việt Nam

Thông qua việc đo lường, các lãnh đạo và quản lý văn hóa doanh nghiệp nên đánh giá mức

độ trưỏng thành trong quản trị văn hóa doanh nghiệp, tìm ra các cách thức hành động phù hợp nhất để cải thiện và phát triển văn hóa doanh nghiệp thông qua các yếu tố cụ thể Tuy nhiên, những tổ chức xây dựng được văn hóa mạnh sẽ đáp ứng được những thách thức từ thế giới số luôn chuyển động nhanh và lấy khách hàng làm trọng tâm Khi lãnh đạo và tập thể nhân viên hiểu đúng

về văn hóa doanh nghiệp và triển khai đúng cách, doanh nghiệp sẽ tìm được lợi thế cạnh tranh của riêng mình [2], Ngày nay, một số xu hướng chủ yếu phát triển của văn hóa doanh nghiệp Việt Nam, như: tôn trọng con người với tư cách là chủ thể hành vi, coi trọng tính tích cực và tính năng động của con người trong kinh doanh, công việc, nâng cao tô chât của con người, là điều kiện quan trọng đầu tiên của phát triển doanh nghiệp Bên cạnh đó, coi trọng chiến lược phát triển và mục tiêu cơ bản của doanh nghiệp để bồi dưỡng ý thức văn hóa doanh nghiệp cho toàn thể công nhân viên chức; coi trọng việc quản lý môi trường vật chất và tinh thần của doanh nghiệp, tạo ra không gian văn hóa tốt đẹp, bồi dưỡng ý thức tập thể và tinh thần đoàn kết, nhằm cống hiến sức lực, trí tuệ cho doanh nghiệp; coi trọng vai trò tham gia quản lý của công nhân viên chức, khích

lệ tinh thần trách nhiệm của tất cả các thành viên doanh nghiệp

SỐ 17-Tháng 7/2022 195

Văn hóa chính lầ muc tiêu, dọng lực của sự

phát íriôti Đặú biệt trong giai đoạn toàn eầu hóâ

và hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ như hiện

nay, vai trò của văn hóa càng trở nên quan trọng,

cấp thiết hơn bao giờ hết Sau khi gia nhập tô’ chức

thương mại thế giổi, Việt Nam đang đứng tntâc

những thời cơ và thách thức to lớn Một trong

những thách thức đó là phát triển văn hóa như thế

nào để văn hóa thực sự là động lực thúc đẩy phát

triển nền kinh tế đất nước Đê’ xây dựng văn hóa

doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập thì trách

nhiệm của từng cá nhân và các nhà quản lý cần

phải chủ động tìm hiểu các quy định của luật pháp

quốc tế trong lĩnh vực sản xuâ't - kinh doanh, đồng

thời họ nên triển khai thực hiện các việc như tạo

dựng môi trường thuận lợi cho hoạt động kinh

doanh hướng tới thị trường quô'c tế để học hỏi và

hội nhập văn hóa

Tiếp đó,các hiệp hội ngành nghề hỗ trợ các

doanh nghiệp tăng cường nhận thức về văn hóa và

văn hóa kinh doanh bằng các hoạt động cụ thể,

như: tuyên truyền trên các phương tiện thông tin

đại chúng, tổ chức các hội thảo, các chương trình

đào tạo, tham quan học hỏi kinh nghiệm xây dựng

văn hóa doanh nghiệp ở một số nước phát triển

như Anh, Mỹ, úc, hoặc cấp các dự án câp Bộ về

vấn đề văn hóa kinh doanh và văn hóa doanh

nghiệp, phổ biến các kiến thức pháp luật và kiến

thức chuyên ngành cho tất cả mọi thành viên

trong doanh nghiệp

Tinh thần khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của

doanh nghiệp cũng cần được khuyến khích, nâng

cao sức cạnh tranh các sản phẩm, bảo đảm phát

triển bao trùm và bền vững

Mỗi doanh nghiệp cũng cần xây dựng chiến

lược dâu tư lấu dằì cho nhân sự đê phất huy tằì

năng và 81ĨC sáng rạo lao động của mỗi cá nhân

trong doanh nghiệp để họ không ngừng nỗ lực và

lao động sáng tạo.

Ngoài ra, các doanh nghiệp nên tăng cường tổ

chức các chuyến đi khảo sát ổ nhiều nước châu Áu

và châu Á để nghiên cứu và lĩnh hội thêm kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp của các nước này Đồng thời, các cuộc thi giao lưu văn hóa và tìm hiểu pháp luật giữa các thành viên của các doanh nghiệp cũng nên được chú trọng nhiều hơn Điều này sẽ góp phần nâng cao văn hóa tổ chức nói chung và văn hóa cá nhân trong mỗi bộ phận của mỗi doanh nghiệp

7 Kết luận

Tóm lại, vãn hóa doanh nghiệp được coi như nguồn sống của mỗi doanh nghiệp và nó cần được quan tâm và vun đắp mỗi ngày, bởi từng thành viên trong mỗi doanh nghiệp Nó luôn tạo ra niềm tin cho mỗi người làm việc trong môi trường đó Ngoài ra, nó còn là sợi dây gắn kết giữa những con người trongcùng doanh nghiệp, tạo ra tiếng nói chung giữa các thành viên và nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Thêm vào

đó, việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp thích hợp với đặc điểm của doanh nghiệp, thì việc quản lý chính là dùng nền vãn hóa nhất định để tạo dựng con người Do vậy, khi văn hóa doanh nghiệp thực

sự hòa vào giá trị của từng cá nhân thì họ mới có thể coi sự phát triển của doanh nghiệp cũng chính

là sự phát triển của cá nhân mình Văn hóa doanh nghiệp được xem là một tài sản quý giá, giúp doanh nghiệp phát triển một cách bền vững nhất, đặc biệt là trong bô’i cảnh nước ta ngày càng hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới ■

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1 Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (2017) Xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong sự phát triển bền vững Tài liệu tọa đàm khoa học.

19Ó Sô' 17 - Tháng 7/2022

QUẢN TRỊ-QUẢN LÝ

2 Quang Lộc (2018) Hoạt động đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp - Kỳ vọng vào hiệu quả Truy cập tại:

https://congthuong.vn/hoat-dong-doi-moi-sang-tao-trong-doanh-nghiep-ky-vong-vao-hieu-qua-cao-108860.html.

Ngày nhận bài; Ó/5/2022

Ngày phản biện đánh giá và sửa chữa: 3/6/2022

Ngày chấp nhận đăng bài: 13/6/2022

Thông tin tác giả:

ThS NGUYỄN THỊ MINH HUYEN

Trường Quốc tế - Trường Đại học Quốc gia Hà Nội

ENHANCING THE CORPORATE CULTURE TOWARDS THE SUSTAINABLE DEVELOPMENT

OF VIETNAMESE ENTERPRISES

• MA NGUYEN THI MINH HUYEN International School

Vietnam National University - Hanoi

ABSTRACT:

In current economic activities, corporate culture is a very important element to ensure the continuous and sustainable development of economies regardless of political systems This paper analyzes the factors that create Vietnamese corporate culture, and proposes some solutions to help businesses stand firm and integrate into the global economic development

Keywords; culture, corporate culture, sustainable development, Vietnamese enterprises

SỐ 17 - Tháng 7/2022 197