NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH NHIỄM VIRUS VIÊM GAN B VÀ KIẾN THỨC - THÁI ĐỘ CỦA THAI PHỤ VỀ VIỆC TIÊM VẮC-XIN VIÊM GAN B SƠ SINH TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM 2021

NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH NHIỄM VIRUS VIÊM GAN B VÀ KIẾN THỨC - THÁI ĐỘ CỦA THAI PHỤ VỀ VIỆC TIÊM VẮC-XIN VIÊM GAN B SƠ SINH TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM 2021 Nguyễn Phúc Bửu

NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH NHIỄM VIRUS VIÊM GAN B VÀ KIẾN THỨC - THÁI ĐỘ CỦA THAI PHỤ VỀ VIỆC TIÊM VẮC-XIN VIÊM GAN B SƠ SINH TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN

THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM 2021

Nguyễn Phúc Bửu Long, Lâm Thanh Quang

Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ

TÓM TẮT

Hiện nay bệnh Viêm gan siêu vi B vẫn còn là một bệnh truyền nhiễm phổ biến Theo thống kê của WHO, khoảng 80-90% trẻ sơ sinh và 30-50% trẻ trước 6 tuổi bị nhiễm virus viêm gan B sẽ trở thành nhiễm mãn tính để hậu quả nặng nề như xơ gan, ung thư gan và tử vong Hiện nay phương thức điều trị dự phòng hiệu quả nhất là tiêm vắc-xin viêm gan B sơ sinh cho trẻ Với mong muốn tìm ra những yếu tố liên quan và ảnh hưởng đến quyết định tiêm ngừa vắc-xin Viêm gan B sơ sinh của cấc thai phụ tại Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ từ đó đưa ra những tác động cần thiết có chủ đích Nghiên cứu kết quả đã tính ra được tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B ở phụ nữ mang thai 3 tháng cuối tại Bệnh viện Phụ sản thành phố Cần Thơ năm 2021 là 16/300 (5,33%) và chỉ ra được thai phụ có trình độ học vấn từ cấp III trở lên có kiến thức đúng cao hơn so với nhóm thai phụ có trình độ học vấn dưới cấp III với OR = 28 và sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê p<0,001

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trước tình hình lây truyền virus viêm gan B từ mẹ sang con cao ở nước ta, phương thức điều trị dự phòng hiệu quả nhất là tiêm vắc-xin viêm gan B sơ sinh cho trẻ Tiêm vắc-xin trong 24 giờ đầu sau sinh sẽ phòng lây truyền từ mẹ sang con từ 80-85%, hiệu quả phòng ngừa sẽ giảm dần theo từng ngày từ 50-57% và không đạt được nếu tiêm liều sơ sinh sau 7 ngày Tiêm viêm gan B sơ sinh sớm không chỉ

có hiệu quả tốt trong phòng lây nhiễm từ mẹ sang con mà còn giúp trẻ sơ sinh sớm được bảo vệ phòng lây truyền từ các thành viên khác trong gia đình Vắc-xin viêm gan B được triển khai lần đầu ở nước ta từ năm 1997 trong chương trình tiêm chủng mở rộng, năm 2003 bổ sung liều vắc-xin viêm gan B sơ sinh và được sự hỗ trợ của Liên minh Toàn cầu về Vắc-xin và Tiêm chủng nên đã được triển khai tiêm cho trẻ dưới 1 tuổi với độ bao phủ toàn quốc

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- 300 phụ nữ mang thai 3 tháng cuối thai kỳ đến khám hoặc sanh tại bệnh viện Phụ sản thành phố Cần Thơ trong thời gian từ 05/2021 đến tháng 08/2021 đã được phỏng vấn và ghi nhận câu trả lời

- Tiêu chuẩn chọn mẫu: Tất cả các phụ nữ mang thai 3 tháng cuối thai kỳ có tiến hành xét nghiệm HBsAg và đồng ý tham gia nghiên cứu

- Tiêu chuẩn loại trừ: Thai phụ nghe kém, câm điếc bẩm sinh, mắc các bệnh tâm thần, trầm cảm, không có khả năng tiếp xúc và trả lời phỏng vấn, thai phụ nhập viện trong tình trạng cấp cứu, thai phụ là người đã từng tham gia vào trong nghiên cứu trong lần khám trước đây, thất lạc hồ sơ bệnh án

- Thiết kế nghiên cứu: nghiên cứu mô tả cắt ngang

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Biểu đồ: Tỷ lệ thai phụ có HBsAg dương tính

Các nghiên cứu khác tỷ lệ từ 9,93-11,8% (Lê Văn Nhân, 2012; Nguyễn Minh Trung, 2008; Pontius Bayzo, 2014)

Bảng 1: Kiến thức chung đúng về tiêm vắc-xin VGBSS

Các nghiên cứu khác tỷ lệ từ 25,3-50,5% (Bùi Thị Dung, 2014; Nguyễn Thị Xuân Loan và cs 2013; Lưu Bằng Phi, 2014)

5,33%

94,67%

Tỉ lệ HBsAG

HBsAg (+) HBsAg (-)

Bảng 2: Thái độ chung đúng của thai phụ về việc tiêm vắc-xin VGBSS

Các nghiên cứu khác tỷ lệ từ 76,9-90,4% (Trần Thị Kiều Anh, 2015; Lưu Bằng Phi, 2014)

Bảng 3: Mối liên quan giữa kiến thức với trình độ học vấn của thai phụ Nội

dung

Đúng n (%) Không đúng n (%)

Trình độ học vấn

≥Cấp III 241(80,3%) 46 (15,3%)

28 <0,001

<Cấp III 2 (0,7%) 11 (3,7%)

Nghiên cứu của Abdulai Ali M et al (2016) trên 504 thai phụ ghi nhận 17,5% người có TĐHV từ cấp III trở lên có nhận thức đúng về phòng bệnh HBV bằng vắc-xin (p < 0,001)

KẾT LUẬN

1 Tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B ở thai phụ và một số yếu tố liên quan

- Tỷ lệ thai phụ nhiễm viêm gan B chiếm 5,3%

- Không tìm được mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa nhiễm viêm gan B trên thai phụ với các yếu tố như: dân tộc, tôn giáo, độ tuổi, trình độ học vấn, kinh

tế gia đình, nơi cư trú, tiền sử gia đình, số lần mang thai của thai phụ

2 Kiến thức, thái độ của thai phụ về việc tiêm vắc-xin viêm gan B sơ sinh

- Tỷ lệ kiến thức chung đúng về vắc-xin viêm gan B sơ sinh chiếm 81% + Kiến thức đúng về lợi ích tiêm vắc-xin chiếm 49,5%

+ Kiến thức đúng về đối tượng tiêm đạt 97,2%

+ Kiến thức đúng về thời gian tiêm chiếm 68,6%

+ Kiến thức đúng về các phản ứng phụ sau tiêm chiếm 95,12%

+ Thai phụ biết về thời gian theo dõi kĩ trẻ sau tiêm là 93,4%

+ Kiến thức đúng về các trường hợp không nên tiêm chiếm 97,6%

+ Tỷ lệ thai phụ biết cho trẻ bú mẹ sau khi trẻ đã được tiêm vắc-xin viêm gan

B sơ sinh chiếm 86,4%

+ Thai phụ biết tiêm vắc-xin viêm là miễn phí chiếm 9,4%

- Thai phụ có thái độ chung đúng về vắc-xin chiếm 91%

3 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức - thái độ của thai phụ về việc tiêm vắc-xin viêm gan B sơ sinh

- Thai phụ cĩ trình độ học vấn từ cấp III trở lên cĩ kiến thức đúng cao hơn so với nhĩm thai phụ cĩ trình độ học vấn dưới cấp III với OR = 28 và sự khác biệt này cĩ ý nghĩa thống kê p<0,001

Tài liệu tham khảo

1 Trần Thị Kiều Anh (2015), Thực trạng tiêm vắc xin viêm gan b sơ sinh tại huyện Yên Dũng tỉnh Bắc Giang năm và một số yếu tố liên quan,

Luận văn thạc sĩ y tế cơng cộng, Trường Đại học Y tế Cơng Cộng

2 Bộ Y tế (2014), Quyết định về việc ban hành Hướng dẫn chẩn đốn,

điều trị bệnh viêm gan vi rút B, Hà Nội

3 Dương Hồng Bảo Châu (2016), Nghiên cứu tình hình nhiễm virus viêm gan B (HBV) và một số yếu tố liên quan ở sản phụ đến sinh tại bệnh viện phụ sản Cần Thơ năm 2015 - 2016, Luận văn tốt nghiệp bác sĩ đa khoa,

Trường đại học Y dược Cần Thơ

4 Flemming JA, Terrault NA Tenofovir vs Entecavir for Hepatocellular Carcinoma Prevention in Patients with Chronic Hepatitis B: One of These Things Is Not Like the Other JAMA Oncol 2019; 5:17

5 Hưner Zu Siederdissen C, Hui AJ, Sukeepaisarnjaroen W, et al

Contrasting Timing of Virological Relapse After Discontinuation of Tenofovir or Entecavir in Hepatitis B e Antigen-Negative Patients J

Infect Dis 2018; 218:1480

6 Kim BG, Park NH, Lee SB, et al Mortality, Liver transplantation and hepatic complications in patients with treatment-nạve chronic hepatitis

B treated with entecavir vs tenofovir J Viral Hepat 2018; 25:1565

7 Kuo MT, Hu TH, Hung CH, et al Hepatitis B virus relapse rates in chronic hepatitis B patients who discontinue either entecavir or tenofovir Aliment Pharmacol Ther 2019; 49:218

8 Nelson P et al (2014), “Prevention of Perinatal Hepatitis B virus transmission”, Journal of the Pediatric infectious diseases society, 3(1),

pp 7-12 44 Nguyet Cam Vu Lam, Patricia B Gotsch and Robert C (2012), "Caring for pregnant women and newborns with hepatitis B or C", American family physician, pp.1125-1129

9 O'Leary ST, Nelson C and Duran J.; et al (2012), "Maternal Characteristics and Hospital Policies as Risk Factors for Nonreceipt of Hepatitis B Vaccine in the Newborn Nursery", Pediatric Infectious

Disease 31(1), pp.1-4

10 Papatheodoridis GV, Dalekos GN, Yurdaydin C, et al Incidence and

predictors of hepatocellular carcinoma in Caucasian chronic hepatitis B patients receiving entecavir or tenofovir J Hepatol 2018; 62:363

11 Papatheodoridis GV, Idilman R, Dalekos GN, et al The risk of hepatocellular carcinoma decreases after the first 5 years of entecavir

or tenofovir in Caucasians with chronic hepatitis B Hepatology 2017;

66:1444

12 Papatheodoridis GV, Sypsa V, Dalekos G, et al Eight-year survival in chronic hepatitis B patients under long-term entecavir or tenofovir therapy is similar to the general population J Hepatol 2018; 68:1129

13 Petrova M (2010), "Breastfeeding and chronic HBV infection: clinical and social implications", World J Gastroenterol, 16, pp

14 Pol S, ANRS/AFEF study group Similar 5-year HCC occurrence in Tenofovir- and Entecavir-treated HBV chronic infection in the French AFEF/ANRS CO22 Hepather cohort Aliment Pharmacol Ther 2021;

53:616

15 Su TH, Yang HC, Tseng TC, et al Distinct Relapse Rates and Risk Predictors After Discontinuing Tenofovir and Entecavir Therapy J

Infect Dis 2018; 217:1193

16 Terrault NA, Lok ASF, McMahon BJ et al (2018), “Update on prevention, diagnosis, and treatment of chronic hepatitis B: AASLD

2018 hepatitis B guidance”, Hepatology 2018, 67(4):1560

17 Wang L (2007), "Hepatitis B vaccination of newborn infants in rural China: evaluation of a village-based, out-of-cold-chain delivery strategy", Bull World Health Organ 85(9), pp 688 - 694

18 World Health Organization (2016), hepatitis B, web http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs204/en, ngày truy cập 25/7/2016