Quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện phù cát, tỉnh bình định

Thực hiện kế hoạch này, các trường THPT trên địa bàn huyện Phù Cát đã xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học, xây dựng trường học an toàn, thân thiện nhằm tạo chuyển biến căn bản về ứn

Tôi tên là Phạm Hoài Nam, cam đoan rằng đề tài “Quản lí công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định”của tôi là công trình

nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trần Xuân Bách

Các số liệu được sử dụng trong luận văn đều là kết quả điều tra thực tế của tôi tại các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

Trong luận văn có sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả, cơ quan tổ chức khác đều có trích dẫn và chú thích nguồn gốc

Tôi cam đoan rằng tất cả nội dung trong luận văn đều là công trình nghiên cứu của tôi

Người cam đoan

Phạm Hoài Nam

Với những tình cảm chân thành, tôi xin gửi lời cám ơn sâu sắc nhất đến Ban Giám Hiệu trường Đại học Quy Nhơn, Phòng đào tạo sau Đại học và quý Thầy - Cô trường Đại học Quy Nhơn đã tận tình hướng dẫn, giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi học tập trong suốt thời gian theo học chương trình đào tạo Cao học chuyên ngành Quản lí giáo dục khóa 23

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Phó giáo sư - Tiến sĩ Trần Xuân Bách, người đã dành nhiều thời gian, tâm huyết để hướng dẫn, động viên tôi trong suốt quá trình nghiên cứu – hoàn thành luận văn

Những lời cảm ơn sau cùng, tôi trân trọng gửi đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp – những người đã luôn nâng đỡ, chia sẻ, động viên tôi trong suốt thời gian học tập vừa qua Tôi xin chân thành cảm ơn các cán bộ quản lí và giáo viên các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Cát đã nhiệt tình đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin, tư liệu cho tác giả trong quá trình điều tra, nghiên cứu

Mặc dù đã nỗ lực, cố gắng song luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Tôi kính mong nhận được sự chỉ dẫn quý báu của các thầy giáo, cô giáo và sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp

Xin chân thành gửi đến Ban Giám hiệu, quý Thầy - Cô cùng gia đình, bạn bè, đồng nghiệp của tôi lời chúc sức khỏe và thành công trong cuộc sống Bình Định, tháng 08 năm 2022

Tác giả luận văn

Phạm Hoài Nam

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc luận văn 7

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 8

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 8

1.1.1 Các nghiên cứu nước ngoài 8

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 9

1.2 Các khái niệm chính của đề tài 11

1.2.1 Quản lý 11

1.2.2 Quản lý giáo dục 12

1.2.3 Quản lý nhà trường 13

1.2.4 Bạo lực học đường, phòng chống bạo lực học đường 14

1.2.6 Quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 16

1.3 Công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 17

1.3.1 Vị trí và tầm quan trọng của công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 17 1.3.2 Mục tiêu của công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 18 1.3.3 Nội dung giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 19 1.3.4 Phương pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 20 1.3.5 Hình thức giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 22

1.4 Quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 24

1.4.1 Xây dựng kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 24 1.4.2 Tổ chức, chỉ đạo giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 26 1.4.3 Quản lý công tác phối hợp các lực lượng giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 28 1.4.4 Quản lý các điều kiện hỗ trợ công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông 30

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo

lực học đường ở trường trung học phổ thông 33

1.5.1 Yếu tố chủ quan 33

1.5.2 Yếu tố khách quan 35

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 37

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN PHÙ CÁT, TỈNH BÌNH ĐỊNH 38

2.1 Khái quát quá trình khảo sát 38

2.1.1 Mục đích khảo sát 38

2.1.2 Nội dung khảo sát 38

2.1.3 Khách thể khảo sát 38

2.1.4 Phương pháp khảo sát 39

2.1.5 Kỹ thuật xử lý số liệu 39

2.2 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 41

2.2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội 41

2.2.2 Khái quát tình hình giáo dục 44

2.2.3 Tình hình giáo dục phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 44

2.3 Thực trạng công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 45

2.3.1 Nhận thức của CBQL, GV và học sinh về mục tiêu giáo dục phòng chống bạo lực học đường 45

2.3.3 Thực trạng phương pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 49 2.3.5 Thực trạng phối hợp các lực lượng tham gia công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 52 2.3.6 Đánh giá chung về thực trạng công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 55

2.4 Thực trạng quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 56

2.4.1 Thực trạng quản lý việc xây dựng kế hoạch công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 56 2.4.2 Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 59 2.4.3 Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 61 2.4.4 Quản lý công tác phối hợp các lực lượng giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 63

Cát, tỉnh Bình Định 65

2.4.6 Kiểm tra, đánh giá công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 67

2.5 Sự ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 69

2.5.1 Các yếu tố khách quan 69

2.5.2 Các yếu tố chủ quan 71

2.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 72

2.6.1 Ưu điểm 72

2.6.2 Hạn chế 73

2.6.3 Nguyên nhân của hạn chế 73

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 75

CHƯƠNG 3 77

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN PHÙ CÁT, TỈNH BÌNH ĐỊNH 77 3.1 Những nguyên tắc đề xuất giải pháp 77

3.1.1 Đảm bảo tính mục tiêu 77

3.1.2 Đảm bảo tính hệ thống 77

3.1.3 Đảm bảo tính khả thi 78

3.1.4 Đảm bảo tính hiệu quả 79

3.1.5 Đảm bảo tính kế thừa 79

80

3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên, CMHS và học sinh về tầm quan trọng của giáo dục phòng chống bạo lực học đường 80

3.2.2 Xây dựng kế hoạch công tác giáo dục pháp luật về phòng chống bạo lực học đường phù hợp với các hoạt động trong nhà trường 83

3.2.3 Chỉ đạo thực hiện đa dạng hóa các con đường giáo dục phòng tránh bạo lực học đường 86

3.2.4 Tăng cường sự phối hợp các lực lượng tham gia công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường 90

3.2.5 Huy động và quản lý các điều kiện hỗ trợ công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường 94

3.2.6 Tổ chức kiểm tra, đánh giá thường xuyên việc thực hiện kế hoạch công tác giáo dục phòng, chống bạo lực học đường 97

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 99

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 101

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 101

3.4.2 Nội dung, phương pháp, đối tượng khảo nghiệm 101

3.4.3 Kết quả khảo nghiệm 102

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 108

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 109

1 Kết luận 109

1.1 Về lý luận 109

1.2 Về thực tiễn 109

2 Khuyến nghị 111

2.1 Đối với Sở GD&ĐT Bình Định 111

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 113 PHỤ LỤC

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)

Các chữ viết tắt Nội dung đầy đủ

Bảng 2.1 Quy ước điểm số cho bảng hỏi 40 Bảng 2.2 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, CMHS và

học sinh về tầm quan trọng của giáo dục phòng chống BLHĐ 45 Bảng 2.3 Thực trạng nội dung giáo dục phòng chống BLHĐ ở các trường

THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 47 Bảng 2.4 Thực trạng sử dụng các phương pháp giáo dục phòng chống

BLHĐ ở các trường THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 49 Bảng 2.5 Thực trạng sử dụng các hình thức giáo dục phòng chống BLHĐ

ở các trường THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 51 Bảng 2.6 Thực trạng phối hợp các lực lượng tham gia công tác giáo dục

phòng chống BLHĐ ở các trường THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 53 Bảng 2.7 Thực trạng quản lý việc xây dựng kế hoạch công tác giáo dục

phòng chống BLHĐ ở các trường THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 57 Bảng 2.8 Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch công tác giáo dục phòng

chống BLHĐ ở các trường THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 60 Bảng 2.9 Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch công tác giáo dục phòng

chống BLHĐ ở các trường THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 62 Bảng 2.10 Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch công tác giáo dục phòng

chống BLHĐ ở các trường THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 64

Định 65 Bảng 2.12 Thực trạng kiểm tra, đánh giá công tác giáo dục phòng chống

BLHĐ ở các trường THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 67 Bảng 2.13 Ảnh hưởng của các yếu tố khách quan đến công tác giáo dục

phòng chống BLHĐ ở các trường THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 70 Bảng 2.14 Ảnh hưởng của các yếu tố khách quan đến công tác giáo dục

phòng chống BLHĐ ở các trường THPT huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định 71 Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp đều xuất

102 Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đều xuất 104 Bảng 3.3: Mối tương quan của các biện pháp 105

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Mối liên hệ giữa tính cần thiết và tính khả thi 106

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trường học là môi trường giáo dục nhân cách con người, là nơi mà ai cũng trải qua một thời gian gắn bó, là nơi có bạn bè để ta học hỏi, có thầy cô dìu dắt, dạy dỗ nhân cách chúng ta Nhưng thật đáng buồn nếu môi trường ấy ngày càng trở nên tha hóa bởi vấn đề bạo lực học đường Không những vậy, vấn đề này trong thời gian gần đây đang là vấn đề đáng lo ngại của cha mẹ học sinh, nhà trường nói riêng và của xã hội nói chung

Vấn đề bạo lực học đường trong thời gian gần đây thực sự đang trở thành một mối lo lắng và quan tâm lớn của toàn xã hội Thông thường khi nói tới hai từ “bạo lực”, chúng ta chỉ nghĩ tới các bạn học sinh nam đánh nhau, những người dễ dàng dùng sức mạnh cơ bắp với người khác Nhưng trên thực

tế hiện nay cho thấy những hành vi bạo lực này không chỉ xảy ra ở các bạn nam mà còn ở không ít các bạn gái, và thậm chí càng phổ biến hơn nhiều Trong hai năm trở lại đây, nổi cộm lên vấn đề nữ sinh thường xuyên giật tóc, đánh nhau bị quay clip đăng lên mạng xã hội

Nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường có thể chia làm hai nhóm nguyên nhân chính Đó là, nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan Từ phía chủ quan, nguyên nhân của bạo lực học đường xuất phát từ chính bản thân học sinh Trong giai đoạn từ 12 đến 17 tuổi, đây là giai đoạn hình thành nhân cách của con người cùng với đó là tâm lý không ổn định và khi cái tôi cá nhân quá cao thì dễ dàng bị kích động từ những yếu tố bên ngoài Chỉ một cái nhìn vô tình thôi, các bạn học sinh cũng có thể cường độ hóa thành cái nhìn đá đểu, khiêu khích để rồi dẫn đến bạo lực học đường Thậm chí hiện trạng này còn xảy ra khi mà các bạn tranh giành người yêu với nhau Bàn về nguyên nhân khách quan, nó xuất phát từ gia đình, nhà trường

và xã hội Do giáo dục của nhà trường còn nặng nề về kiến thức văn hóa nên

đôi khi đã lãng quên đi nhiệm vụ giáo dục con người “tiên học lễ hậu học văn” Mặt khác, cuộc sống thực dụng chạy theo đồng tiền của một phần xã hội đã đẩy ngã những giá trị quan trọng của nhà trường, đạo đức của một bộ phận thầy cô giáo Đó còn là do sự giáo dục chưa đúng đắn từ phía cha mẹ học sinh; xã hội ngày càng phát triển, con người càng trở nên bận bịu hơn với công việc của mình Bởi lẽ đó mà cha mẹ học sinh ít có thời gian để quan tâm tới con cái, thậm chí còn đặt nặng vấn đề học tập lên các em, dẫn đến áp lực học tập và để xả stress thì bạo lực học đường lại diễn ra Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực học đường hiện nay không thể không

kể đến đó là do ảnh hưởng từ môi trường văn hóa bạo lực như: phim ảnh, sách báo, game online bạo lực, đồ chơi mang tính bạo lực, …

Hiện tượng bạo lực học đường không những là mối lo ngại của các nhà giáo dục, các nhà quản lý xã hội mà còn của mỗi gia đình khi nó trực tiếp tác động đến sự phát triển toàn diện của con em chúng ta, đến sự bình an tinh thần của mỗi cá nhân trong môi trường học đường Nó tác động trực tiếp đến tinh thần, thái độ học tập của học sinh và việc giảng dạy của các thầy, cô giáo Bạo lực học đường ở Việt Nam không chỉ diễn ra ở các thành phố lớn mà còn

có ở các vùng nông thôn, không chỉ ở học sinh nam mà còn cả học sinh nữ và

ở các cấp học Vì vậy, phòng chống bạo lực học đường hiện nay là nhiệm vụ của các trường và các trường phải triển khai nghiên cứu và có các biện pháp

để thực hiện việc phòng chống bạo lực học đường

Trước tình hình trên, ngày 10/07/2019, Bộ GD&ĐT đã ban hành Kế

hoạch số 558/KH-BGDĐT “Phòng, chống bạo lực học đường trong các cơ sở

giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên” với mục đích

xác định các nhiệm vụ, giải pháp bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện và phòng, chống bạo lực học đường trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên

Thực hiện kế hoạch này, các trường THPT trên địa bàn huyện Phù Cát

đã xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học, xây dựng trường học an toàn, thân thiện nhằm tạo chuyển biến căn bản về ứng xử văn hóa của cán bộ quản

lý, nhà giáo, nhân viên, học sinh về công tác phòng chống bạo lực học đường

và bước đầu đã đạt được những kết quả nhất định nhưng tình trạng bạo lực học đường ở các trường THPT trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định vẫn còn tái diễn và có chiều hướng gia tăng Thực trạng trên phải được khắc phục bằng những biện pháp quản lý giáo dục đồng bộ, thích hợp nhằm phòng ngừa các hành vi bạo lực diễn ra trong học sinh, thiết lập một môi trường học tập thân thiện, an toàn

Từ những lý do trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài “Quản lý công tác giáo

dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định” nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục học

sinh để ngăn chặn, không để bạo lực học đường xảy ra tại các trường THPT

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định Đề tài đề xuất các biện pháp quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định Từ đó, nâng cao hiệu quả công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học

sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

4 Giả thuyết khoa học

Trong những năm qua, các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định đã được triển khai và chú trọng Song trên thực tế công tác quản lý hoạt động phòng chống bạo lực học đường vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định ở các khâu: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, đánh giá hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông một cách khoa học, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường và đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh thì sẽ nâng cao hiệu quả giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh trong các trường trung học phổ thông

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

- Đề xuất các biện pháp quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Phạm vi nội dung

Đề tài đi sâu nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lý công tác giáo dục

phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

6.2 Phạm vi về địa bàn nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

6.3 Khách thể khảo sát

Đề tài khảo sát và đề xuất các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng các trường trung học phổ thông đối với công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

Khảo sát cán bộ quản lý, giáo viên, cha mẹ học sinh và học sinh ở các trường trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định về công

tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh

6.4 Phạm vi về thời gian nghiên cứu

Các số liệu đề tài sử dụng trong các phân tích và nghiên cứu của các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định được lấy trong năm học 2021 - 2022

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa

để xây dựng các cơ sở lý luận cho đề tài

Thực hiện nghiên cứu các tài liệu, văn bản, sách báo có liên quan đến

đề tài Từ kết quả nghiên cứu đó, tiến hành tổng hợp, khái quát hóa tìm ra những vấn đề chung nhất làm cơ sở cho việc đề xuất biện pháp quản lý hiệu quả các hoạt động phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát

Quan sát hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường của giáo viên thông qua thực hiện lồng ghép ở một số môn học chiếm ưu thế; Quan sát hoạt động giao tiếp, ứng xử của học sinh ở các trường trung phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định để làm rõ thực trạng hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh

7.2.2 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Thiết lập bảng hỏi để khảo sát ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên Sau

đó, thu thập thông tin để phân tích và đánh giá thực trạng công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định Ngoài ra, có thể tìm hiểu thêm các nhân tố ảnh hưởng tới thực trạng đó cũng như những khuyến nghị Những thông tin này cũng giúp cho nhà nghiên cứu có thêm căn cứ để khẳng định tính trung thực, độ tin cậy của kết quả nghiên cứu

7.2.3 Phương pháp chuyên gia

Tiến hành tham khảo, lấy ý kiến của các chuyên gia, những nhà quản lý

có nhiều năm kinh nghiệm để lấy ý kiến góp ý để hoàn thiện phiếu hỏi và ý kiến về việc tổ chức quản lý hoạt động phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

7.2.4 Phương pháp phỏng vấn

Tiến hành các phỏng vấn đối với cán bộ quản lý, giáo viên về công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường nhằm thu thập thêm thông tin và có thể kiểm tra phần nào độ tin cậy của thông tin, dữ liệu thu được trong phương pháp điều tra

7.2.5 Phương pháp nghiên cứu hồ sơ

Nghiên cứu các hồ sơ như: giáo án, sổ họp tổ chuyên môn, các báo cáo

hoạt động, các báo cáo tổng kết năm học, học kỳ, … qua đó tìm hiểu các tài liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu

7.3 Nhóm phương pháp xử lý kết quả nghiên cứu

Dùng phương pháp thống kê toán học để xử lý, tổng hợp các số liệu để rút ra đánh giá kết quả khảo sát và đưa ra các kết luận

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở trường trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực

học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

Chương 3: Các biện pháp quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo

lực học đường cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC

GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu nước ngoài

Bạo lực học đường đang là vấn nạn của nhiều nền giáo dục trên thế giới Đây cũng là đề tài mà nhiều nước trên thế giới nghiên cứu để phòng chống, ngăn chặn Theo báo cáo của UNESCO(2019)[31], hơn 30% học sinh trên thế giới

từng là nạn nhân của việc bắt nạt Gần một phần ba học sinh đã bị các bạn ở trường bắt nạt ít nhất một lần trong tháng và một tỷ lệ tương tự bị bạo hành thể

lý Bạo lực học đường và bắt nạt hầu hết do các bạn cùng trang lứa gây ra, nhưng trong một số trường hợp, cũng bởi các giáo viên và nhân viên nhà trường Hình phạt thể xác vẫn được cho phép trong các trường học ở 67 quốc gia

Nghiên cứu Bắt nạt, tâm lý xã hội điều chỉnh và kết quả học tập ở trường tiểu học của Glew GM (Khoa Tâm thần và khoa học hành vi, Đại học

Washington School of Medicine, Mỹ) tiến hành năm 2005 trên 3530 học sinh lớp ba, lớp bốn, lớp năm tại Mỹ Với mục tiêu xác định tỷ lệ bắt nạt trong trường tiểu học và mối liên quan của nó với nhà trường, thành tích học tập, hành động kỷ luật và cảm giác của bản thân, kết quả nghiên cứu đã cho thấy: 22,0% học sinh được khảo sát đã tham gia vào việc bắt nạt, là nạn nhân bị bắt nạt, hoặc cả hai Hướng đến nhóm đối tượng có độ tuổi lớn hơn, năm 2007, đề

tài Bắt nạt, bạo lực và hành vi nguy hiểm ở học sinh trung học Nam Phi được

LiangH (Cục trẻ em và vị thành niên tâm thần, Viện Tâm Thần, Vương quốc Anh) tiến hành Nghiên cứu kiểm tra tỉ lệ hành vi bắt nạt của 5074 học sinh vị

thành niên đang học lớp 8 và lớp 11 ở 72 trường học ở Cape và Durban, Nam Phi, làm rõ mối liên quan giữa những hành vi này với mức độ bạo lực và các hành vi nguy hiểm ở thanh thiếu niên Kết quả của cả hai nghiên cứu này đều cho thấy sự phổ biến của hành vi bắt nạt thường xuyên trong trường học là rất đáng kể [15]

Theo tổ chức phát triển cộng đồng tập trung vào trẻ em Plan International và Trung tâm nghiên cứu quốc tế về phụ nữ (ICRW) vừa công

bố báo cáo về tình trạng bạo lực trong các trường học ở châu Á Báo cáo dựa trên kết quả nghiên cứu và khảo sát thực tế với 9.000 học sinh ở lứa tuổi 12-

17, các giáo viên, hiệu trưởng, cha mẹ học sinh tại 5 quốc gia Campuchia, Việt Nam, Indonesia, Pakistan và Nepal, thực hiện từ tháng 10/2013 đến tháng 3/2014 Theo báo cáo này, tình trạng bạo lực trong các trường học châu

Á đang ở mức báo động Trung bình cứ 10 học sinh thì có 7 em từng trải nghiệm bạo lực học đường Quốc gia có số học sinh hứng chịu nạn bạo lực cao nhất là Indonesia (84%); thấp nhất là Pakistan với 43% Chỉ tính trong 6 tháng (10/2013-3/2014), số học sinh bị bạo lực (ở mọi hình thức: tinh thần, thể xác ) tại trường học của Indonesia là 75% Việt Nam với 71%.[32]

Tóm lại, các nghiên cứu lí thuyết và thực tiễn về bạo lục nói chung, bạo lực học đường nói riêng ở nước ngoài cho thấy: bạo lực học đường mang những nội dung về bản chất, nguồn gốc của nó dựa trên cơ sở sinh học, xã hội học và tâm lí học và mỗi lí thuyết khác nhau có những cách lí giải khác nhau

về nguồn gốc phát sinh cũng như những phương pháp trị liệu khác nhau đối với bạo lực học đường nhưng chưa đưa ra được một phương pháp trị liệu tổng quát cho việc giảm thiểu, ngăn ngừa hành vi này một cách hiệu quả

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

Hiện nay tình trạng bạo lực học đường có xu hướng gia tăng cả về số vụ việc, mức độ nghiêm trọng cũng như tính chất, xảy ra tại nhiều tỉnh, thành

phố trong cả nước, trở thành mối quan tâm của mọi gia đình, nhà trường, nỗi trăn trở của toàn xã hội Bạo lực học đường (BLHĐ) hiện đã trở thành mối quan tâm của nhiều gia đình, nhà trường và là nỗi trăn trở của toàn xã hội, đã đến lúc cần gióng lên hồi chuông báo động và cần sự vào cuộc của toàn xã hội để ngăn chặn và đẩy lùi tệ nạn này Đề tài này cũng thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu như:

Tác giả Trần Thị Minh Đức với bài viết “Gây hấn học đường ở học sinh trung học phổ thông” đăng trên Tạp chí nghiên cứu con người, số 3/2010 và cuốn sách chuyên khảo “Hành vi gây hấn phân tích từ góc độ tâm lí học xã hội” đã đề cập đến những vấn đề tâm lý của những trẻ có hành vi gây hấn và

tìm hiểu nhận thức của học sinh THPT về hành vi gây hấn, chỉ ra thực trạng, nguyên nhân và hành vi gây hấn ở học sinh THPT Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng đưa ra một số đặc điểm tâm lý - xã hội của HS thực hiện hành vi gây hấn

và bị gây hấn; đưa ra một số biện pháp nhằm giảm thiểu, ngăn chặn hành vi gây hấn ở học sinh THPT.[14]

Tác giả Lê Vân Anh (2013) với giải pháp ngăn ngừa các hành vi bạo lực học đường trong học sinh THPT, Đề tài khoa học và công nghệ Cấp Bộ, Viện khoa học Giáo dục, Hà Nội Đề tài đã khái quát thực trạng nhận thức của cán

bộ quản lý, giáo viên, học sinh, cộng đồng về quan niệm, hậu quả của BLHĐ,

về trách nhiệm của các bên trong việc tham gia phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng BLHĐ và nêu ra các biện pháp nhà trường đã tiến hành để phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng BLHĐ.[3]

Tác giả Huỳnh Văn Sơn (2017) Kỹ năng phòng chống bạo lực học đường, nhà xuất bản Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh Đề tài khoa học xây dựng cẩm nang tuyên truyền nhằm phòng chống bạo lực học đường cho học sinh THCS giúp học sinh có thể lĩnh hội, nâng cao hiểu biết của mình

về bạo lực học đường, phát triển kỹ năng xử lí các tình huống, cũng như tự

bảo vệ bản thân.[27]

Tác giả Phạm Duy Sơn (2019) với đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường cho học sinh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú THCS huyện Kon Plông tỉnh Kon Tum” – luận văn thạc sỹ, Trường

ĐH Đà Nẵng; Đề tài đã nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường cho học sinh ở các trường PTDT bán trú THCS Đánh giá thực trạng về quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường cho HS ở các trường PTDT bán trú THCS huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường cho hs ở các trường PTDT bán trú THCS huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum.[26]

Qua nội dung phân tích ở trên có thể thấy đã có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu cung cấp cho chúng ta có cách nhìn thấu đáo hơn về hậu quả của bạo lực học đường đối với gia đình, nhà trường và chính các em HS: Thực trạng, nguyên nhân và giải pháp… Tuy nhiên, huyện Phù Cát, chưa có

đề tài đi sâu nghiên cứu về quản lý công tác phòng chống bạo lực học đường

cho HS ở các trường THPT Do đó, đề tài nghiên cứu “Quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh các trường trung học phổ thông ở huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định” vừa có cơ hội kế thừa các nghiên cứu

đã có, vừa có tính mới trong việc vận dụng vào một địa bàn cụ thể, với những đặc điểm riêng

1.2 Các khái niệm chính của đề tài

1.2.1 Quản lý

Các tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo đã định nghĩa:“Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý

tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [16]

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang đưa ra lại cụ thể hóa quy trình và mối

quan hệ trong quản lý hơn so với các khái niệm trên Ông cho rằng: Quản

lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định [25]

Như vậy, khi đề cập đến khái niệm quản lý, các tác giả đều có điểm thống nhất chung: đó là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý để đạt mục tiêu nhất định

Từ các khái niệm trên, theo chúng tôi: Quản lý là một quá trình tác động

có chủ định của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý thông qua thực hiện các chức năng quản lý để đưa tổ chức đạt được mục tiêu đã đề ra

1.2.2 Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp ̣ các lưc ̣ lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới haṇ ở thế hệ trẻ mà còn giáo dục cho mọi người

Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục là tổ chức hoạt động day học, ̣ hoạt động giáo dục, vận hành nhà trường, cơ sở giáo dục phù hợp với chức năng,

sứ mệnh, tính chất của nhà trường, cơ sở giáo dục

Quản lý giáo dục được tiếp cận dưới hai góc độ đó là góc độ vĩ mô và góc độ vi mô Ở góc độ vi mô chủ thể quản lý giáo dục là hệ thống các cơ quan quản lý giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân, đối tượng của quản

lý là hệ thống giáo dục quốc dân và hệ thống quản lý, muc tiêu của quản lý là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước, vì vậy khái niệm quản lý giáo dục có thể hiểu như sau:

Quản lý giáo dục là những tác động có hệ thống, có mục đích, hơp quy luật và chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các mắt xích của hệ

thống giáo dục, nhằm đảm bảo cho hệ thống giáo dục vận hành, phát triển, thưc hiện mục tiêu của nền giáo dục

1.2.3 Quản lý nhà trường

Nhà trường được xem là một thiết chế chuyên biệt của xã hội thực hiện chức năng kiến tạo các kinh nghiệm xã hội cần thiết cho một nhóm dân cư nhất định của xã hội đó Bản chất của nhà trường thể hiện ở ba khía cạnh đó là: bản chất sư phạm, bản chất xã hội và bản chất giai cấp Nhà trường là cơ

sở giáo dục nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, phục vụ cho sự phát triển

sự nghiệp giáo dục Nhà trường có những dấu hiệu đặc trưng như: nhà trường

là môi trường học tập; có tính mục đích thể hiện qua việc nhà trường hình thành và phát triển nhân cách cho người học theo mục tiêu đã xác định; tính

tổ chức và kế hoạch cao; tính lý tưởng hóa giá trị xã hội và tính chuyên biệt cho từng đối tượng hay tính phân biệt đối xử theo đặc điểm tâm - sinh lý thể hiện trong nội dung và phương pháp giáo dục và dạy học phù hợp với đặc điểm từng độ tuổi học sinh

Quản lý nhà trường là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhà trường giúp cho nhà trường vận hành theo đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng, thưc hiện các mục tiêu, tính chất của nhà trường Việt nam đó là hình thành phát triển nhân cách người học theo yêu cầu của xã hội.


Như vậy, Quản lý nhà trường được xem như quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường bao gồm hệ thống những tác động có hướng đích của hiệu trưởng đến các hoạt động giáo dục, đến con người (giáo viên, cán bộ nhân viên và học sinh), đến các nguồn lực (cơ sở vật chất, tài chính, thông tin…), đến các ảnh hưởng ngoài nhà trường một cách hợp quy luật (quy luật quản lý, quy luật giáo dục, quy luật tâm lý, quy luật kinh tế, quy luật xã hội,…) nhằm đạt mục tiêu giáo dục

1.2.4 Bạo lực học đường, phòng chống bạo lực học đường

1.2.4.1 Bạo lực học đường

Tác giả Phan Thị Mai Hương dưới góc độ tâm lí học đưa ra quan điểm

“Bạo lực học đường là một thuật ngữ để chỉ ra những hành vi bạo lực trong môi trường học đường, hoặc những hành vi bạo lực của lứa tuổi học đường Bao gồm trong thuật ngữ này là hàng loạt các hành vi bạo lực với các mức độ khác nhau, từ không lời đến lời nói, từ hành động đơn giản đến những hành động thù địch, gây hấn, phá phách, gây tổn thương thậm chí tổn hạn đến người khác” [18, tr.28, tr.34]

Theo tác giả Huỳnh Văn Sơn: “Bạo lực học đường là một thuật ngữ dùng

để chỉ các hành động làm tổn hại đến thể chất, tinh thần và vật chất của người khác dưới những hình thức khác nhau diễn ra trong môi trường học đường” [27, tr.60-65]

Theo tác giả Nguyễn Văn Tường: “Bạo lực học đường là hệ thống xâu chuỗi lời nói, hành vi mang tính miệt thị, đe dọa, khủng bố người khác” [30,

1.2.4.2 Phòng chống bạo lực học đường

Phòng chống bạo lực học đường: Là quá trình nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí, trách nhiệm của nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc GDHS; tăng cường phòng chống bạo lực học đường và thực hiện theo nguyên

tắc lấy phòng ngừa, ngăn chặn là chính; thực hiện các biện pháp giáo dục, vận động và can thiệp của nhà trường, gia đình và cộng đồng, bảo vệ sức khoẻ, tính mạng của HS, xử lý kịp thời các hành vi bạo lực học đường

Như vậy, phòng chống bạo lực học đường là hoạt động mang tính phòng ngừa Phương pháp phòng ngừa là giúp cho HS có nhận thức đúng về những chuẩn mực về lời nói, hành vi ứng xử trong cuộc sống, từ đó họ có hành vi ứng xử có văn hoá, không lệch chuẩn; đồng thời có thái độ phê phán, chống lại những hành vi lệch chuẩn, những hành vi mang tính bạo lực làm tổn hại đến người khác

1.2.5 Công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

Công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường bao gồm việc tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức cho CBQL, GV, NV, HS, gia đình và cộng đồng về mối nguy hiểm, hậu quả của bạo lực học đường; về trách nhiệm phát hiện, thông báo, tố giác hành vi bạo lực học đường; ngăn ngừa và can thiệp kịp thời đối với các hành vi bạo lực học đường; giáo dục, trang bị kiến thức, kỹ năng về phòng chống bạo lực học đường; bạo lực trẻ em; tư vấn kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ cho HS

Công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường THPT có các đặc trưng:

- Giáo dục phòng chống bạo lực học đường là một hoạt động nằm trong hoạt động giáo dục của trường THPT Nó có mối quan hệ cơ hữu với các hoạt động giáo dục khác của nhà trường Công tác giáo dục phòng chống bạo lục học đường bao gồm quản lý hoạt động trên lớp thông qua việc dạy học tích hợp vào các môn học và hoạt động NGLL (HĐ ngoại khóa, HĐ vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hóa, bảo vệ môi trường; lao động và các hoạt động XH khác)

- Công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường có mục tiêu cụ thể

là hình thành tri thức và phát triển thói quen, hành vi, thái độ tích cực, lành mạnh trong việc ứng xử các tình huống của cuộc sống cá nhân và tham gia đời sống xã hội phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, qua đó góp phần vào việc hoàn thiện nhân cách cho HS và định hướng phát triển tương lai của bản thân học sinh

- Nội dung của công tác phòng chống bạo lực học đường là tuyên truyền

về tác hại nguy hiểm của nạn bạo lực học đường; nhận diện dấu hiệu bạo lực học đường, rèn luyện kỹ năng phòng tránh; xây dựng một chương trình phòng ngừa và can thiệp bạo lực học đường toàn diện

- Hình thức, phương pháp của phòng chống bạo lực học đường và điều kiện hỗ trợ cho công tác phòng chống bạo lực học đường ở trường THPT được tổ chức theo kế hoạch, chương trình giáo dục của nhà trường; thực hiện tích hợp, lồng ghép trong các phương thức giáo dục và sử dụng các điều kiện chung của nhà trường

1.2.6 Quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

Quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý nhà trường trong việc giáo dục đạo đức học sinh nhằm tăng cường phòng chống bạo lực học đường

và thực hiện theo nguyên tắc lấy phòng ngừa, ngăn chặn là chính; thực hiện các biện pháp giáo dục, vận động và can thiệp của nhà trường, gia đình và cộng đồng, bảo vệ sức khoẻ, tính mạng của học sinh, xử lý kịp thời các hành

vi BLHĐ

Quản lý giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường THPT bao gồm nhiều nội dung, như quản lý việc lập kế hoạch giáo dục phòng, chống bạo lực học đường; quản lý nội dung giáo dục phòng, chống bạo lực học

đường; quản lý các con đường phòng, chống bạo lực học đường; tổ chức các lực lượng tham gia giáo dục phòng, chống bạo lực học đường và kiểm tra, đánh giá hoạt động quản lý giáo dục phòng, chống bạo lực học đường

1.3 Công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

1.3.1 Vị trí và tầm quan trọng của công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

Bạo lực học đường là một vấn đề không mới nhưng vẫn là một vấn đề

có tính thời sự ở Việt Nam hiện nay Nhiều nghiên cứu đã bàn tới các giải pháp để giảm thiểu, tiến tới khống chế bạo lực học đường: từ giáo dục gia đình, giáo dục nhà trường, tới toàn xã hội phải vào cuộc; từ giáo dục đạo đức, giáo dục cái đẹp, giáo dục văn hóa giao tiếp, giáo dục kỹ năng sống, tới việc

đề ra hình thức kỷ luật thích đáng Trong số đó, giáo dục phòng, chống bạo lực học đường cho học sinh ở các nhà trường phổ thông nói chung, ở các nhà trường trung học phổ thông nói riêng có vai trò đặc biệt quan trọng Nhà trường có vai trò tổ chức xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường theo chức năng, nhiệm vụ

Thông qua các buổi tuyên truyền, giáo dục pháp luật giúp các em học sinh, thanh thiếu niên hiểu biết pháp luật phòng chống bạo lực học đường, từ

đó hình thành ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, chấp hành pháp luật của mỗi học sinh, cán bộ, giáo viên trong toàn trường, từ đó góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh; và môi trường ngoài giáo dục để các cơ quan, tổ chức, cá nhân cùng phối hợp tăng cường phòng, chống bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội

Bạo lực học đường nảy sinh có một phần nguyên nhân từ giáo dục của nhà trường phổ thông Do đó, nhà trường phổ thông phải giữ vai trò hàng đầu trong phòng, chống bạo lực học đường Có thể thấy ở lứa tuổi phổ thông trung

học, việc học sinh ở trường, tiếp xúc với thầy cô, bạn bè nhiều hơn ở gia đình

và xã hội Ngoài giờ học chính khóa, học sinh còn học thêm, phụ đạo, luyện thi Ở các trường nội trú, thì việc học tập, sinh hoạt, ăn nghỉ của học sinh còn hoàn toàn phụ thuộc vào nhà trường

Các nhà trường phổ thông đều hướng đến mục tiêu giáo dục toàn diện, với sự cân bằng cả về giáo dục đức lẫn tài và mối quan hệ giữa hai mặt đó trong sự hoàn thiện nhân cách của con người Để thực hiện mục tiêu này, các nhà trường gắn bó chặt chẽ giữa việc “dạy chữ” với “dạy người”, với phương châm giáo dục “Tiên học lễ, hậu học văn" Khi lãnh đạo các trường thực sự quan tâm tới vấn đề đạo đức và lối sống như vấn đề chất lượng giảng dạy văn hóa thì bạo lực học đường chắc chắn sẽ được hạn chế

1.3.2 Mục tiêu của công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường

ở trường trung học phổ thông

Mục tiêu của công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường trong học sinh phổ thông nhằm đảm bảo cho hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường đạt kết quả tốt, góp phần thực hiện tốt mục tiêu quản lý và nhiệm vụ giáo dục – đào tạo Giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường THPT nhằm mục đích ngăn chặn GV và HS có những thái độ, hành vi sai lệnh với chuẩn mực xã hội, giữ cho môi trường giáo dục lành mạnh, nhằm thực hiện phong trào “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đạt hiệu quả, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường THPT nhằm góp phần cho học sinh thấy được tác hại của việc gây lộn, đánh nhau và có thái độ bất bình với hành động trên, đồng thời có ý thức đấu tranh với những hành vi sai trái, góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong trường học, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, xây dựng mối quan hệ thầy trò, trò với

trò ngày càng gắn bó, thân thiết Đồng thời phòng chống bạo lực học đường góp phần tạo niềm tin trong xã hội, giảm đi các bức xúc của dư luận, nhân dân tin tưởng ở môi trường giáo dục thân thiện Học sinh thực sự được rèn luyện

để trở thành người có tài có đức, có nhân cách

Công tác “phòng chống bạo lực học đường và tệ nạn xã hội” phải được

tuyên truyền, giáo dục và tổ chức triển khai sâu rộng trong đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh và cha mẹ học sinh (CMHS) Coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học và cũng là căn cứ để đánh giá thi đua đối với tập thể, cá nhân học sinh cũng như cán bộ viên chức trong nhà trường

1.3.3 Nội dung giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

Nội dung giáo dục phòng, chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường THPT bao gồm các nội dung cơ bản sau:

a) Giáo dục nhận diện các hành vi bạo lực học đường

- Bạo lực về vật chất: là những hành động gây thiệt hại về đồ dùng, trang phục, phương tiện đi lại, tiền của cho học sinh…

- Bạo lực về thể chất: là hiện tượng xảy ra khi một người bị người khác

sử dụng công khai những hành động cơ thể để áp đặt sức mạnh của họ lên người kia

- Bạo lực về tâm lý, tình cảm: gồm lời nói, cử chỉ mang tính chất xúc phạm, dọa nạt, mắng mỏ, gây áp lực, buộc làm những việc mà người kia không muốn gây ra hậu quả xấu về mặt tâm lý tình cảm

- Bạo lực về tình dục: chia ra hai loại cơ bản là quấy rối tình dục và lạm dụng tình dục Quấy rối tình dục là bất kỳ một lời nói hay hành động cử chỉ

có ý nghĩa tình dục ngoài ý muốn Lạm dụng tình dục là hành động lợi dụng

sự thiếu hiểu biết hoặc sự thiếu kinh nghiệm, thiếu quyền lực của người khác

để đạt được mục đích tình dục của mình

b) Giáo dục ý thức chấp hành pháp luật

Pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống xã hội, nhằm bảo đảm sự tồn tại, vận hành bình thường của một xã hội kỷ cương Việc xây dựng ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh chính là tạo dựng một nền tảng thực thi pháp luật hiệu quả trong tương lai, tạo cơ sở để làm lành mạnh môi trường học đường và đời sống xã hội, từ đó giảm thiểu bạo lực học đường

c) Giáo dục ý thức chấp hành nội quy trường lớp

Nội quy trường học là quy định của mọi cơ sở giáo dục, trường học đề

ra và yêu cầu học sinh nghiêm túc chấp hành, nhằm đảm bảo kỷ luật, nề nếp của trường học và tác phong của học sinh Nghiêm túc chấp hành nội quy sẽ tạo ra cho mọi học sinh thói quen học tập tốt cũng như rèn luyện đạo đức, nhân cách hoàn thiện hơn Thực hiện nội quy, học sinh không những tự bảo

vệ an toàn mình và những người xung quanh khỏi bạo lực trong trường học,

mà còn tạo ra nếp sống văn minh, thẩm mỹ

d) Giáo dục đấu tranh với các biểu hiện của hành vi bạo lực học đường Việc đấu tranh với các biểu hiện của hành vi bạo lực học đường bao gồm nhiều khía cạnh khác nhau như tố cáo các hành vi bạo lực học đường; đấu tranh với thái độ dửng dưng, vô cảm, thậm chí cổ vũ hành vi bạo lực học đường; đấu tranh với sự thiếu trách nhiệm của một bộ phận học sinh và giáo viên trước các tình huống vi phạm pháp luật của học sinh; v.v

Ngoài ra, nội dung giáo dục phòng, chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường THPT còn bao gồm giáo dục việc xây dựng trường học thân thiện, bạn bè tương thân tương ái giúp đỡ lẫn nhau

1.3.4 Phương pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

Phương pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường THPT hiện nay được thực hiện khá đa dạng, phong phú Thường xuyên được

các cán bộ quản lý trường học, các thầy cô giáo và học sinh chủ động tham gia tích cực và thường xuyên, được thực hiện mọi nơi, mọi lúc, đồng thời được các cấp, các ngành, các bậc CMHS phối hợp thực hiện Tập trung ở một

- Phương pháp nêu gương: Đây là phương pháp sử dụng việc giáo dục bằng truyền thống, giáo dục bằng những tấm gương để cho học sinh noi theo Những tấm gương được sử dụng thường là những người có uy tín đối với các

em học sinh như: ông bà, bố mẹ, thầy cô giáo, anh chị khóa trước…Phương pháp này giúp các em nhìn vào những tấm gương để phấn đấu noi theo Nếu nhà trường xây dựng được môi trường lành mạnh với nhiều tấm gương sáng

sẽ có tác dụng tích cực giúp cho học sinh học tập noi gương

- Phương pháp khen thưởng, khích lệ, động viên học sinh: Phương pháp này thường được CBQL, GV sử dụng trong các giờ chào cờ đầu tuần và các tiết sinh hoạt CBQL, GV thực hiện việc khen thưởng những tập thể, cá nhân

có việc làm tốt về phòng chống bạo lực học đường Nêu những gương tốt về hành vi phòng, chống bạo lực học đường Phương pháp này có tác dụng lan truyền tâm lý giúp động viên, khích lệ học sinh khá tích cực khi các em có những thành tích trong việc phòng chống bạo lực học đường

- Phương pháp kỷ luật, trách phạt học sinh: Bên cạnh những biện pháp mang tính nhân văn, việc giáo dục phòng chống bạo lực học đường cũng cần

có những biện pháp mạnh để giúp cảnh tỉnh, suy nghĩ sâu sắc để điều chỉnh hành vi của mình Biện pháp kỷ luật trách phạt được CBQL, GV thực hiện bằng nhiều cách như: phạt trực nhật, viết bản kiểm điểm, bản cam kết, mời CMHS đến nhắc nhở… Thậm chí, có những trường hợp phải sử dụng những hình thức kỷ luật cao như: đình chỉ học tập; truy cứu trách nhiệm hình sự… Phương pháp này là một trong những biện pháp mạnh nhất mà các nhà trường THPT đã và đang áp dụng nó kết hợp với các phương pháp khác góp phần cho việc phòng chống bạo lực học đường hiệu quả hơn

Ngoài các phương pháp phổ biến trên mỗi nhà trường còn sử dụng những phương pháp phòng chống bạo lực học đường chuyên biệt tùy thuộc vào tình hình thực tiễn của nhà trường và đặc điểm tâm lý của những học sinh trong trường, làm đa dạng hóa các phương pháp phòng chống bạo lực học đường một vấn đề phức tạp của xã hội

1.3.5 Hình thức giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

- Giáo dục phòng chống bạo lực học đường thông qua dạy học: Quá

trình dạy học là quá trình sư phạm được tổ chức có mục đích, có kế hoạch trong đó dưới vai trò chủ đạo của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động tiến hành hoạt động nhận thức nhằm lĩnh hội hệ thống tri thức, kỹ năng

kỹ xảo phát triển năng lực hoạt động trí tuệ, góp phần hình thành phát triển nhân cách Thông qua các môn học để lồng ghép việc giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh Đây là con đường giáo dục cơ bản và hiệu quả nhất trong nhà trường phổ thông bởi vì:

+ Quá trình dạy học được diễn ra trong một môi trường đặc biệt và thuận lợi đó là nhà trường Nơi có đầy đủ các phương tiện học tập, môi trường

sư phạm thích hợp để học sinh cùng nhau học tập, rèn luyện

+ Trong nhà trường học sinh được trang bị các kiến thức phổ thông tinh

tuý của loài người, được sắp xếp một cách khoa học, có hệ thống, mang tính

kế thừa và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh phổ thông Các môn khoa học xã hội và nhân văn như: Văn học, Lịch sử, Giáo dục công dân,… có tiềm năng to lớn trong việc giáo dục nhân cách cho người học Những kiến thức các bộ môn khoa học này có liên quan đến nhận thức những chuẩn mực giá trị đạo đức và liên quan đến thái độ và cách ứng xử, hành vi trong PCBLHĐ Các môn khoa học tự nhiên góp phần giáo dục nhân cách

HS Nó có tác dụng giúp HS hình thành thế giới quan, các phẩm chất xã hội như: Con đường tư duy hợp lý, tác phong làm việc, coi trọng nhân cách và ý thức nâng cao kiến thức… Các môn khoa học khác như: Giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng… tạo cơ hội để người học phát triển những xúc cảm, rèn luyện ý chí kiên cường, lòng dũng cảm, những bổn phận và nghĩa vụ của

người công dân, giảm thiểu các hành vi không đúng chuẩn mực xã hội

- Giáo dục phòng chống bạo lực học đường thông qua các hoạt động

trải nghiệm: Con người lớn lên và trưởng thành cùng với hoạt động, vì thế đưa

học sinh vào các hoạt động đa dạng và phong phú là một con đường giáo dục phòng chống bạo lực học đường có hiệu quả Con đường giáo dục này được thực hiện thông qua các hoạt động như lao động hướng nghiệp, hoạt động nghệ thuật, hoạt động thể thao, các hoạt động xã hội như bảo vệ môi trường, đền ơn đáp nghĩa qua những hoạt động này giúp học sinh hình thành ý thức tự giác, phát triển được tiềm năng trí tuệ, sáng tạo trong lao động, biết trân trọng của cải vật chất do lao động mà có được, hình thành và phát triển các đức tính tốt đẹp như biết bảo vệ môi trường, tích cực rèn luyện thân thể, giao tiếp có văn hoá, biết cảm nhận cái đẹp, biết tạo ra những điều tốt đẹp cho bản thân và xã hội Dựa vào đặc điểm tâm lý của học sinh là rất thích hoạt động, năng động và hứng thú với các hoạt động phong trào, vì vậy cần phải tổ chức các hoạt động theo từng chủ

đề, mang nội dung giáo dục và phù hợp với đặc điểm tâm lý của học sinh để lôi cuốn họ tham gia, thông qua đó giáo dục phòng chống bạo lực học đường

- Giáo dục phòng chống bạo lực học đường thông qua các hoạt động

tập thể: Đây là con đường rất hiệu quả để giáo dục phòng chống bạo lực học

đường học sinh vì tập thể là nơi học sinh học tập và giao lưu với bạn bè, với nhà trường, đây vừa là môi trường vừa là phương tiện để giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh Muốn vậy nhà trường phải xây dựng được một tập thể vững mạnh, có tổ chức, có kỷ luật nghiêm, có truyền thống tốt đẹp, biến những yêu cầu của nhà trường, giáo viên thành yêu cầu của tập thể học sinh đồng thời tác động đến từng cá nhân để tạo được sự cộng hưởng tích cực, dư luận lành mạnh thúc đẩy sự phát triển nhân cách cho học sinh Như vậy, có thể nhận thấy các con đường giáo dục phòng chống bạo lực học đường không phải là riêng rẽ, tách rời mà là một hệ thống gắn bó chặt chẽ, hữu cơ với nhau, chúng gắn bó, tác động lẫn nhau, hỗ trợ bổ xung cho nhau

để cùng đạt được mục tiêu phòng chống bạo lực học đường đã đề ra

- Thông qua hình thức tự giáo dục của cá nhân học sinh: giáo dục

phòng chống bạo lực học đường cho học sinh thông qua con đường tự rèn luyện,

tự tu dưỡng, tự giáo dục của bản thân mỗi học sinh Mỗi học sinh từ chỗ là đối tượng của quá trình giáo dục phòng chống bạo lực học đường sẽ trở thành chủ thể của quá trình giáo dục phòng chống bạo lực học đường Đặc biệt đối với học sinh THPT, ở các em đã có những hiểu biết nhất định về những kiến thức tự nhiên, xã hội, về mối quan hệ giữa con người với con người thì nhà giáo dục cần

khơi dậy và kích thích họ tự giác, tự giáo dục bản thân là chính

1.4 Quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

1.4.1 Xây dựng kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

Lập kế hoạch là quá trình ấn định những mục tiêu và xác định biện pháp tốt nhất để thực hiện những mục tiêu đó Nó liên hệ chặt chẽ với những phương

tiện và những mục đích Tất cả những người quản lý nói chung và quản lý giáo dục trong nhà trường nói riêng đều phải làm công việc hoạch định Quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường là một bộ phận quan trọng trong toàn bộ hệ thống kế hoạch hoạt động của nhà trường THPT

Xây dựng kế hoạch của công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường THPT, Ban Giám hiệu - đứng đầu là Hiệu trưởng nhà trường

có các nhiệm vụ sau:

- Xác định mục tiêu, các nhiệm vụ cơ bản của nhà trường, của các đơn

vị và cá nhân trong trường cần phải hoàn thành trong kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học đường

- Định ra một số biện pháp thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ giáo dục phòng chống bạo lực học đường

- Chỉ ra các điều kiện mà nhà trường cần và có thể đáp ứng cho các đơn

vị và cá nhân trong trường để thực hiện giáo dục phòng chống bạo lực học đường Tìm kiếm và khai thác những tiềm năng của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để đạt mục tiêu một cách nhanh chóng hơn, chắc chắn hơn

- Dự kiến những khó khăn có thể gặp phải trong quá trình thực hiện kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học đường và chuẩn bị những phương án

để khắc phục

- Tạo ra môi trường phối hợp thống nhất, thuận lợi giữa nhà trường và các lực lượng giáo dục, giữa các đơn vị và cá nhân trong trường trong giáo dục phòng chống bạo lực học đường

- Xác định tiêu chuẩn và cách thức đo lường, đánh giá công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường của nhà trường, đơn vị và các cá nhân

- Chỉ ra một lịch trình các hoạt động của công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường chính của nhà trường trong kỳ kế hoạch

Nói một cách khái quát, các kế hoạch quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường phải thể hiện rõ về mặt mục tiêu, các tiêu chí đánh giá kết quả so với mục tiêu, các kế hoạch phải chỉ ra được biện pháp thực hiện, có bước đi cụ thể, dự kiến được nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực), thời gian thực hiện

1.4.2 Tổ chức, chỉ đạo giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

1.4.2.1 Tổ chức thực hiện công tác giáo dục hòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

Hiệu trưởng tổ chức sắp xếp xây dựng bộ máy quản lý GD phòng ngừa BLHĐ để thực hiện kế hoạch đã đề ra: Nhà trường phải thành lập ban chỉ đạo

về GD phòng ngừa BLHĐ và phân công nhiệm vụ cụ thể, đúng việc

- Trên cơ sở các kế hoạch và bộ máy quản lý đã có, người quản lý thực hiện các công việc cụ thể chỉ ra những nhiệm vụ chức năng của từng thành viên, thiết lập các mối quan hệ trong mọi hoạt động, đồng thời ra có các quyết định giao việc cho các bộ phận và cá nhân thực hiện các nội dung cụ thể

- Tổ chức chỉ đạo Ban GD phòng ngừa BLHĐ thực hiện các nhiệm vụ sau: + Giúp Hiệu trưởng thực hiện kế hoạch quản lý các hoạt động phòng chống bạo lực học đường

+ Tổ chức các hoạt động phòng chống bạo lực học đường theo các kế hoạch đã định, phối hợp các lực lượng giáo dục khác trong việc GD phòng ngừa BLHĐ cho học sinh;

+ Giúp chủ nhiệm lớp, chi đoàn tiến hành các hoạt động ở đơn vị mình

chống bạo lực học đường cho học sinh;

+ Giúp Hiệu trưởng kiểm tra đánh giá các hoạt động của công tác phòng chống bạo lực học đường

+ Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường làm công tác phòng chống bạo lực học đường

1.4.2.2 Chỉ đạo thực hiện công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trường trung học phổ thông

Trên cơ sở văn bản kế hoạch và công tác tổ chức đã có Hiệu trưởng thực hiện việc hướng dẫn công việc, theo dõi giám sát động viên và uốn nắn kịp thời các hoạt động của mỗi bộ phận và từng cá nhân thực hiện bản kế hoạch đã đề ra, cụ thể cần chỉ đạo:

- Chỉ đạo và yêu cầu các bộ phận và cá nhân thực hiện đầy đủ các nội dung GD phòng ngừa BLHĐ cho học sinh

- Chỉ đạo việc giáo dục phòng ngừa BLHĐ thông qua dạy học các môn học

- Chỉ đạo giáo dục phòng ngừa BLHĐ thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động XH, đây là việc rất quan trọng đối với học sinh, giúp các em hăng hái tham gia hoạt động tập thể hơn, tránh xa những tệ nạn xã hội

- Chỉ đạo tốt sự phối hợp giữa GVCN với cha mẹ học sinh, thực hiện tốt sự kết hợp nhà trường, gia đình, xã hội

- Chỉ đạo các bộ phận sử dụng linh hoạt các phương pháp GD phòng ngừa BLHĐ

- Chỉ đạo và yêu cầu các bộ phận và cá nhân vận dụng các hình thức

GD phòng ngừa BLHĐ và sử dụng triệt để các cơ sở vật chất, các phương tiện nhằm thu được kết quả cao nhất

Trong việc chỉ đạo các hoạt động GD phòng ngừa BLHĐ thì chủ thể quản lý - Hiệu trưởng phải vận dụng linh hoạt các phương pháp quản lý như: Phương pháp tổ chức hành chính; các phương pháp kinh tế; các phương pháp