MỞ ĐẦU Trong công cuộc phát triển đất nước, Việt Nam đẩy mạnh quá trình toàn cầu hóa, hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới. Hiện nay, tiến trình hội nhập quốc tế của Việt Nam đang được triển khai tích cực trong bối cảnh mới của thế giới có nhiều biến động. Trước Đại hội IX, văn kiện của Đảng chỉ nói đến “quốc tế hóa”, chưa đề cập tới “toàn cầu hóa”. Từ Đại hội IX của Đảng, Việt Nam đề cập đến “toàn cầu hóa kinh tế”. Khi đó, Báo cáo chính trị Đại hội IX nhận định: “Toàn cầu hóa kinh tế là một xu thế khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia; xu thế này đang bị một số nước phát triển và các tập đoàn kinh tế tư bản xuyên quốc gia chi phối, chứa đựng nhiều mâu thuẫn, vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực, vừa có hợp tác vừa có đấu tranh”. Qua hai nhiệm kỳ Đại hội IX và Đại hội X của Đảng, Việt Nam nhấn mạnh tới “toàn cầu hóa kinh tế”. Đến Đại hội XI của Đảng, Việt Nam chuyển từ nhận thức về “toàn cầu hóa kinh tế” sang nhận thức về “toàn cầu hóa”. Báo cáo chính trị Đại hội XI nhận định: “Toàn cầu hóa và cách mạng khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, thúc đẩy quá trình hình thành xã hội thông tin và kinh tế tri thức”. Đại hội XII của Đảng tiếp tục khẳng định: “Toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, cách mạng khoa học công nghệ, kinh tế tri thức tiếp tục được đẩy mạnh”. Báo cáo chính trị Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh: “Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục tiến triển nhưng đang phải đối mặt với sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc...”. Cùng với nhận thức về toàn cầu hóa, Việt Nam từng bước tiến hành hội nhập quốc tế. Như vậy, từ Đại hội IX của Đảng đến nay, quan điểm của Đảng về “toàn cầu hóa” và “hội nhập quốc tế” ngày càng đầy đủ và đóng vai trò hết sức quan trọng đối với việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách phát triển đất nước. Từ nhận thức về “quốc tế hóa” đã phát triển thành nhận thức về “toàn cầu hóa kinh tế” và đi đến nhận thức về “toàn cầu hóa”. Trên cơ sở thực tiễn về “toàn cầu hóa”, Đảng và Nhà nước ta đưa ra chủ trương “chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực”, “chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác” và ngày nay là chủ trương “chủ động và tích cực hội nhập quốc tế”, “nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế”, “đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong lĩnh vực văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo và các lĩnh vực khác”. Trong bối cảnh toàn cầu hóa với sự tác động chưa từng có của cuộc cách mạng khoa học công nghệ kéo tất cả các nước tham gia quá trình hội nhập quốc tế và hội nhập quốc tế trở thành một tất yếu khách quan. Hội nhập để phát triển, muốn phát triển phải hội nhập. Tuy nhiên, quá trình hội nhập quốc tế luôn chứa đựng nhiều cơ hội và nhiều thách thức. Hội nhập quốc tế trong một môi trường cạnh tranh quyết liệt về chính trị , kinh tế, sự chi phối của các nước lớn và những diễn biến phức tạp, hết sức khó lường của thế giới, đòi hỏi phải giữ vững độc lập, tự chủ, bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ đất nước. Như vậy, hội nhập quốc tế vừa là đòi hỏi khách quan của thời cuộc, vừa là nhu cầu tồn tại của mỗi nước. Với ý nghĩa đó, em lựa chọn phân tích nội dung “Chủ trương chủ động, tích cực hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước, vận dụng vào đẩy mạnh công tác hội nhập quốc tế của thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay ” làm bài thu hoạch hết môn Quan hệ quốc tế của mình.
Trang 1MỤC LỤC i
MỞ ĐẦU 1 Chương 1: Chủ trương chủ động, tích cực hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước 3 1 Lý luận chung về hội nhập quốc tế 3
1.1 Khái niệm hội nhập quốc tế 3
1.2 Quan niệm chung của các nước về hội nhập quốc tế 3
2 Chủ trương chủ động và tích cực hội nhập quốc tế của Việt Nam hiện nay 4 2.1 Về mục tiêu 4
2.2 Quan điểm chỉ đạo 4
2.3 Nội dung “chủ động và tích cực hội nhập quốc tế” 6
2.4 Một số giải pháp chủ yếu về chủ động và tích cực hội nhập quốc tế7 Chương 2: Vận dụng vào đẩy mạnh công tác hội nhập quốc tế của thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 9
1 Bối cảnh tình hình thế giới và trong nước hiện nay 9
1.1 Bối cảnh tình hình thế giới hiện nay 9
1.2 Bối cảnh tình hình Việt Nam hiện nay 9
2 Vận dụng vào đẩy mạnh công tác hội nhập quốc tế của thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 10
2.1 Vai trò của thanh niên trong quá trình hội nhập quốc tế của đất nước 10 2.2 Một số kết quả nổi bật trong công tác hội nhập quốc tế của thanh niên Việt Nam thời gian qua 11
2.3 Một số thách thức, khó khăn đối với thanh niên Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế 13
2.4 Một số giải pháp nâng cao công tác hội nhập quốc tế cho thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 15
2.5 Liên hệ trách nhiệm của bản thân 17
KẾT LUẬN 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
Trang 3“toàn cầu hóa kinh tế” Khi đó, Báo cáo chính trị Đại hội IX nhận định: “Toàn cầuhóa kinh tế là một xu thế khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia; xuthế này đang bị một số nước phát triển và các tập đoàn kinh tế tư bản xuyên quốcgia chi phối, chứa đựng nhiều mâu thuẫn, vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực,vừa có hợp tác vừa có đấu tranh”.
Qua hai nhiệm kỳ Đại hội IX và Đại hội X của Đảng, Việt Nam nhấn mạnh tới
“toàn cầu hóa kinh tế” Đến Đại hội XI của Đảng, Việt Nam chuyển từ nhận thức về
“toàn cầu hóa kinh tế” sang nhận thức về “toàn cầu hóa” Báo cáo chính trị Đại hội
XI nhận định: “Toàn cầu hóa và cách mạng khoa học - công nghệ phát triển mạnh
mẽ, thúc đẩy quá trình hình thành xã hội thông tin và kinh tế tri thức” Đại hội XIIcủa Đảng tiếp tục khẳng định: “Toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, cách mạng khoahọc - công nghệ, kinh tế tri thức tiếp tục được đẩy mạnh” Báo cáo chính trị Đại hộiXIII của Đảng nhấn mạnh: “Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục tiến triểnnhưng đang phải đối mặt với sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc ” Cùng với nhậnthức về toàn cầu hóa, Việt Nam từng bước tiến hành hội nhập quốc tế
Như vậy, từ Đại hội IX của Đảng đến nay, quan điểm của Đảng về “toàn cầuhóa” và “hội nhập quốc tế” ngày càng đầy đủ và đóng vai trò hết sức quan trọng đốivới việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách phát triển đất nước Từ nhậnthức về “quốc tế hóa” đã phát triển thành nhận thức về “toàn cầu hóa kinh tế” và điđến nhận thức về “toàn cầu hóa” Trên cơ sở thực tiễn về “toàn cầu hóa”, Đảng vàNhà nước ta đưa ra chủ trương “chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực”,
“chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tếtrên các lĩnh vực khác” và ngày nay là chủ trương “chủ động và tích cực hội nhậpquốc tế”, “nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế”, “đẩy mạnh hội nhập quốc tế
Trang 4trong lĩnh vực văn hóa, xã hội, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo và các lĩnhvực khác”.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa với sự tác động chưa từng có của cuộc cáchmạng khoa học - công nghệ kéo tất cả các nước tham gia quá trình hội nhập quốc tế
và hội nhập quốc tế trở thành một tất yếu khách quan Hội nhập để phát triển, muốnphát triển phải hội nhập Tuy nhiên, quá trình hội nhập quốc tế luôn chứa đựngnhiều cơ hội và nhiều thách thức Hội nhập quốc tế trong một môi trường cạnhtranh quyết liệt về chính trị , kinh tế, sự chi phối của các nước lớn và những diễnbiến phức tạp, hết sức khó lường của thế giới, đòi hỏi phải giữ vững độc lập, tự chủ,bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ đất nước Như vậy, hội nhập quốc tế vừa làđòi hỏi khách quan của thời cuộc, vừa là nhu cầu tồn tại của mỗi nước
Với ý nghĩa đó, em lựa chọn phân tích nội dung “Chủ trương chủ động, tích cực hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước, vận dụng vào đẩy mạnh công tác hội nhập quốc tế của thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay ”làm bài thuhoạch hết môn Quan hệ quốc tế của mình
Chương 1: Chủ trương chủ động, tích cực hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước
1 Lý luận chung vê hội nhập quốc tế
1.1 Khái niệm hội nhập quốc tế
Hội nhập quốc tế là quá trình liên kết, gắn kết giữa các quốc gia/vùng lãnh thổvới nhau thông qua việc tham gia các tổ chức, thiết chế, cơ chế, hoạt động hợp tácquốc tế vì mục tiêu phát triển của bản thân mỗi quốc gia/vùng lãnh thổ đó và nhằmtạo thành sức mạnh tập thể giải quyết những vấn đề chung mà các bên cung quantâm
Hội nhập quốc tế theo đúng nghĩa đầy đủ là hội nhập trên tất cả lĩnh vực khácnhau của đời sống xã hội Về bản chất, hội nhậpquốc tế chính là mộthình thức phát triển cao của hợp tác quốc tế nhằm đạt đượcmột mụctiêu hoặclợi ích chung nào đó Quá trình hội nhập quốc tế ngày nay phát triển nhanh chóng
và diễn ra trên nhiều lĩnh vực, ở nhiều cấp độ khác nhau: song phương, tiểu khuvực, khu vực, liên khu vực và toàn cầu với sự tham gia của hầu hết các nước trên
Trang 5thế giới.
1.2 Quan niệm chung của các nước về hội nhập quốc tế
Trên thế giới ngày nay có nhiều quan niệm khác nhau về hội nhập quốc tế,song nhìn chung đều thống nhất ờ một số điểm sau:
Thứ nhất., hội nhập quốc tế bắt đầu từ lĩnh vực kinh tế nhưng không giới hạn
ở đó, mà có thể mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác của đời sống xã hội: từ kinh tế đếnchính trị, an ninh - quốc phòng, văn hóa, xã hội và các lĩnh vực khác
Thứ hai,, hội nhập quốc tế là quá trình không giới hạn thời gian Đó là quá
trình liên tục trong quan hệ hợp tác giữa các nước từ thấp đến cao, từ một lĩnh vực
cụ thể đến toàn diện
Thứ ba, hội nhập quốc tế không chi diễn ra thông qua việc tham gia các cơ
chế hợp tác đa phương mà trên nhiều bình diện, về bản chất, hợp tác song phươngnhưng lại dựa trên cơ sờ các luật lệ và chuẩn mực chung thì cũng có đầy đủ tínhchất của hội nhập quốc tế
Thứ tư, bản chất của hội nhập quốc tế là quá trình xây dựng và áp dụng các
luật lệ và chuẩn mực chung Đây chính là đặc điểm để phân biệt hội nhập quốc tếvới các hoạt động hợp tác quốc tế khác như trao đổi, tham vấn, phối hợp chínhsách
2 Chủ trương chủ động và tích cực hội nhập quốc tế của Việt Nam hiện nay
Kế thừa chủ trương hội nhập quốc tế của Đại hội XI và XII, Đại hội XIII củaĐảng tiếp tục khẳng định: “Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, giải quyết tốtmối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; thúc đẩy hội nhập quốc tếtoàn diện, sâu rộng, linh hoạt, hiệu quả vì lợi ích quốc gia - dân tộc, bảo đảm độclập, tự chủ, chủ quyền quốc gia” Có thể nói, hội nhập quốc tế là quyết sách chínhtrị quan trọng, là định hướng mới trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước
ta khi đất nước bước sang thời kỳ mới, phản ánh bước phát triển mới trong tư duyđối ngoại của Đảng trên cơ sở nhận thức sâu sắc về các xu thế lớn của thời đại vàthực tiễn cách mạng Việt Nam
Chủ trương hội nhập quốc tế bao gồm những nội dung chủ yếu sau đây:
Trang 62.1 Về mục tiêu
Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế phải nhằm củng cố môi trường hòabình, tranh thủ tối đa các điều kiện quốc tế thuận lợi để phát triển đất nước nhanh vàbền vững, nâng cao đời sống nhân dân; giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất vàtoàn vẹn lãnh thổ và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; quảng
bá hình ảnh Việt Nam, bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc; tăng cường sức mạnhtổng hợp quốc gia, nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của đất nước; góp phần tích cựcvào sự nghiệp hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ trên thế giới
2.2 Quan điểm chỉ đạo
Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế trên cơ sở giữ vững đường lối đốingoại độc lập tự chủ, vì lợi ích quốc gia - dân tộc, vì hòa bình, hợp tác và phát triển,chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế; quántriệt và vận dụng sáng tạo các bài học kinh nghiệm và giải quyết tốt các mối quan
hệ lớn được tổng kết trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011); đồng thời phải chú trọng một số
quan điểm chỉ đạo sau:
"Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế là định hướng chiến lược lớn củaĐảng nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xãhội chủ nghĩa
- Hội nhập quốc tế là sự nghiệp của toàn dân và của cả hệ thống chính trị dưới
sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước Mọi cơ chế, chính sách phảiphát huy tính chủ động, tích cực và khả năng sáng tạo của tất cả các tổ chức, cánhân, khai thác hiệu quả các tiềm năng của toàn xã hội, của các tầng lớp nhân dân,bao gồm cả cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống và làm việc ở nước ngoàivào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
- Hội nhập quốc tế trên cơ sở phát huy tối đa nội lực; gắn kết chặt chẽ và thúc
đẩy quá trình hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hiện đại hóakết cấu hạ tầng, nâng cao sức mạnh tổng hợp và năng lực cạnh tranh quốc gia; gắnkết chặt chẽ với việc tăng cường mức độ liên kết giữa các vùng, khu vực trongnước
Trang 7- Hội nhập kinh tế là trọng tâm, hội nhập trong các lĩnh vực khác phải tạo
thuận lợi cho hội nhập kinh tế và góp phần tích cực vào phật triển kinh tế, củng cốquốc phòng, bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dântộc, thúc đẩy phát triển văn hóa, xã hội; hội nhập trong các lĩnh vực phải được pháttriển đồng bộ trong một chiến lược hội nhập quốc tế tổng thể với lộ trình, bước điphù hợp với điều kiện thực tế và năng lực của đất nước
- Hội nhập quốc tế là quá trình vừa hợp tác vừa đấu tranh; kiên định lợi ích
quốc gia - dân tộc; chủ động dự báo, xử lý linh hoạt mọi tình huống, không để rơivào thế bị động, đối đầu; không tham gia vào các tập hợp lực lượng, các liên minhcủa bên này chống bên kia
- Thực hiện nghiêm các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia đi đôi với chủ
động, tích cực tham gia xây dựng và tận dụng hiệu quả các quy tắc, luật lệ quốc tế
và tham gia các hoạt động của cộng đồng khu vực và quốc tế;
chủ động đề xuất sáng kiến, cơ chế hợp tác trên nguyên tắc cùng có lợi; củng cố vànâng cao vai trò của cộng đồng khu vực và quốc tế, góp phần tích cực vào cuộc đấutranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới
2.3 Nội dung “chủ động và tích cực hội nhập quốc tế"
Quan điểm chủ động và tích cực hội nhập quốc tế thể hiện bước đi và lộ trìnhhội nhập của Việt Nam với khu vực và thế giới Hội nhập quốc tế được triển khaiđồng bộ và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực, đưa các quan hệ đã được thiết lập đivào chiều sâu Xác định những định hướng và nhiệm vụ sâ u rộng hơn về hội nhậpquốc tế
Như vậy, hội nhập quốc tế hiện nay bao gồm những nội dung chủ yếu
sau:
* Chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế
Đó là quá trình thực hiện đầy đủ các cam kết trong Cộng đồng ASEAN vàWTO, đồng thời triển khai cỏ hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mớinhư CPTPP, EVFTA, VN-EAEU, UKVFTA Trong những năm tới, Việt Namphải đưa hội nhập đi vào chiều sâu, tức là phải tận dụng các cam kết quốc tế để mởrộng thị trường, tái phân bổ và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực, sức cạnh
Trang 8tranh của nền kinh tế; gia tăng mức độ tự chủ của nền kinh tế, xác lập vị trí cao hơntrong chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng ở khu vực và toàn cầu, đồng thời phải tậndụng được hệ thống quy tắc và luật lệ của các tổ chức quốc tế để bảo vệ các lợi íchchính đáng của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân Việt Nam trong quan hệ vớicác đối tác nước ngoài.
* Chủ động và tích cực hội nhập trên lĩnh vực chính trị, quốc phòng,
an ninh
Tiếp tục thúc đẩy hội nhập quốc tế trên lĩnh vực chính trị, quốc phòng, anninh, đưa quan hệ này của Việt Nam với các đối tác đi vào chiều sâu tức là phải tạođược sự đan xen, gắn kết lợi ích một cách lâu dài và bền vững giữa Việt Nam vàcác đối tác, đưa khuôn khổ quan hệ đã được thiết lập đi vào thực chất, nhất là vớicác đối tác có tầm quan trọng chiến lược đối với an ninh và phát triển của ViệtNam; tạo dựng được lòng tin và hình thành nên các cơ chế hợp tác có hiệu quảtrong việc thúc đẩy quan hệ, ngăn ngừa, đẩy lùi các nguy cơ, kiểm soát các bất đồng
và giải quyết các vấn đề nảy sinh, nhất là các vấn đề có thể tác động nghiêm trọngtới an ninh và phát triển của Việt Nam
Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế trên lĩnh vực chính trị, quốc phòng, anninh còn phải thể hiện qua việc phát huy vai trò của Việt Nam trong các hoạt độngquốc tế
* Chủ động và tích cực hội nhập trên các lĩnh vực khác
Đó là quá trình chủ động hơn trong việc nghiên cứu, lựa chọn các bộ tiêu chí,xây dựng và triển khai lộ trình áp dụng, đồng thời tham gia xây dựng các tiêu chí,chuẩn mực chung, góp phần nâng trình độ phát triển của Việt Nam trong các lĩnhvực này; phục vụ các mục tiêu xây dựng nền kinh tế tri thức và con người Việt Namthời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộcViệt Nam
2.4 Một số giải pháp chủ yếu về chủ động và tích cực hội nhập quốc tế
Để thực hiện thắng lợi chủ trương hội nhập quốc tế, đưa hội nhập quốc tế đivào chiều sâu, trong những năm tới, Việt Nam cần thực hiện đồng bộ các giải phápsau:
Trang 9Thứ nhất, thực hiện triệt để phương châm “triển khai đồng bộ” các định
hướng đối ngoại của Đại hội XIII của Đảng, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đốivới quá trình hội nhập quốc tế; nâng cao hiệu quả sự phối hợp giữa đối ngoại đảng,ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân, giữa các cấp, các ngành, các địaphương
Thứ hai, trên cơ sở bảo đảm lợi ích tối cao quốc gia - dân tộc, Việt Nam cần
đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác, nhất là các khuôn khổ với đối tácchiến lược và đối tác toàn diện, đảm bảo môi trường hòa bình, ổn định của đấtnước, thúc đẩy quan hệ trên tất cả các lĩnh vực, tạo thuận lợi cho phát triển đất nước
và quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam
Thứ ba, Việt Nam cần nâng cao hơn nữa hiệu quả hội nhập, thực hiện đầy đủ
các cam kết quốc tế, theo đó, Việt Nam cần tăng cường công tác phổ biến các camkết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết, đã nội luật hóa và các quy định trong quá trìnhtriển khai; làm cho mỗi tổ chức, mỗi người dân nhận thức đúng thách thức cũngnhư cơ hội mà họ có được từ quá trình hội nhập quốc tế
Thứ tư, trong quá trình triển khai các định hướng lớn về hội nhập quốc tế
được xác định trong Văn kiện Đại hội XI, XII và XIII của Đảng, chúng ta cần tập
trung thực hiện Chiến lược tồng thể hội nhập quốc tế tầm nhìn năm 2030 và các đề
án, kế hoạch triển khai Nghị quyết 22 của Bộ Chính trị khóa XI về hội nhập quốctế
Thứ năm, trong hội nhập kinh tế, Việt Nam cần tập trung giải quyết các vấn đề
sau:
- Các bộ, ngành và địa phương cần chủ động xây dựng chương trình, kế
hoạch toàn diện và cụ thể thực hiện chủ trương hội nhập quốc tế, trong đó xác địnhvai trò trọng tâm là hội nhập kinh tế quốc tế trong tiến trình hội nhập trong quanđiểm, nhận thức và hành động
- Gắn kết hội nhập kinh tế quốc tế với cải cách trong nước, chuyển đổi mô
hình tăng trưởng tái cấu trúc nền kinh tế, đảm bảo mục tiêu phát triển kinh tế, mụctiêu chính trị - ngoại giao và mục tiếu chiến lược trong tiến trình hội nhập kinh tếquốc tế
Trang 10- Sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm thực thi có hiệu
quả các cam kết hội nhập, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch, ngàycàng phù hợp với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, góp phần hoàn thiện thể chếkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
- Tận dụng tối đa các cơ hội của hội nhập kinh tế quốc tế nhằm mở rộng thị
trường, thúc đẩy thương mại, đầu tư, tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội, nângcao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, doanh nghiệp và sản phẩm
- Tăng cường nguồn nhân lực, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu, đánh
giá và dự báo các vấn đề mới liên quan đến hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt làviệc triển khai thực hiện ở mức độ cao hơn các cam kết, các FTA để chủ động điềuchỉnh chính sách và biện pháp phù hợp
Chương 2: Vận dụng vào đẩy mạnh công tác hội nhập quốc tế của thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
1 Bối cảnh tình hình thế giới và trong nước hiện nay
1.1 Bối cảnh tình hình thế giới hiện nay
Tình hình thế giới và khu vực hiện nay đang có nhiều diễn biến rất nhanh,phức tạp, khó lường Hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, song đangđứng trước nhiều khó khăn, thách thức Chủ nghĩa dân tộc cực đoan, chủ nghĩa dântúy đang nổi lên; việc điều chỉnh chiến lược và sự cạnh tranh gay gắt giữa các nướclớn khiến các nước nhỏ luôn phải ứng phó với những biến động khó lường Châu Á
- Thái Bình Dương là khu vực phát triển năng động, nhưng vẫn tiềm ẩn những nhân
tố mất ổn định Kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệplần thứ tư tác động mạnh mẽ
Các cuộc khủng hoảng vẫn tiếp tục diễn ra Các nhà nước, các Chính phủ tưsản ở Phương Tây đã bơm những lượng tiền khổng lồ để cứu các tập đoàn kinh tếxuyên quốc gia, các tổ hợp công nghiệp, tài chính, ngân hàng, thị trường chứngkhoán, nhưng không mấy thành công Hiện tại, chúng ta lại chứng kiến cuộc khủnghoảng nhiều mặt, cả về y tế, xã hội lẫn chính trị, kinh tế đang diễn ra dưới tác độngcủa đại dịch Covid-19 và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư Kinh tế suy thoái
đã làm phơi bày sự thật của những bất công xã hội trong các xã hội tư bản chủ
Trang 11nghĩa: Đời sống của đa số dân cư lao động bị giảm sút nghiêm trọng, thất nghiệpgia tăng; khoảng cách giàu - nghèo ngày càng lớn, làm trầm trọng thêm những mâuthuẫn, xung đột giữa các sắc tộc làm bùng nổ các xung đột xã hội và ở không ít nơi
từ tình huống kinh tế đã trở thành tình huống chính trị với các làn sóng biểu tình,bãi công, làm rung chuyển cả thể chế đang đặt ra những thuận lợi và thách thức
vô cùng lớn cho việc hội nhập quốc tế của các nước
1.2 Bối cảnh tình hình Việt Nam hiện nay
Ở trong nước, sau hơn 35 năm đổi mới, phát huy tinh thần yêu nước, đoàn kết,
ý chí quyết tâm, bản lĩnh, sáng tạo, nỗ lực phấn đấu, Việt Nam đã đạt được nhiềuthành tựu rất quan trọng, khá toàn diện, tạo nhiều dấu ấn nổi bật; đất nước phát triểnnhanh và bền vững; củng cố, nâng cao niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhànước và chế đội xã hội chủ nghĩa; vị thế, sức mạnh tổng hợp và uy tín trên trườngquốc tế được nâng lên Tuy nhiên, sự nghiệp cách mạng vẫn đang đứng trước nhiềukhó khăn, thách thức: Bốn nguy cơ mà Đảng đã chỉ ra vẫn còn tồn tại, có mặt gaygắt hơn; các mối đe dọa độc lập, chủ quyền, lợi ích chiến lược của đất nước; vấn đề
an ninh phi truyền thống; tình trạng suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trongnội bộ; sự chống, phá quyết liệt của các thế lực thù địch, các tổ chức phảnđộng Đặc biệt là đại dịch Covid-19 và sự phát triển của cuộc cách mạng khoa họccông nghệ lần thứ tư vẫn đang có những tác động mạnh mẽ đến kinh tế - xã hội và
sự phát triển của đất nước cũng như tạo ra nhiều thuận lợi và thách thức trong quátrình hội nhập quốc tế của nước ta nói chung và thanh niên Việt Nam nói riêng hiệnnay
2 Vận dụng vào đẩy mạnh công tác hội nhập quốc tế của thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
2.1 Vai trò của thanh niên trong quá trình hội nhập quốc tế của đất nước
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao vai trò và vị trí của thanh niên trong
sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc, Người biểu lộ niềm tin vững chắcvào thế hệ trẻ, là lớp người “xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế và vănhóa, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội” và “ trong mọi công việc, thanhniên thi đua thực hiện khẩu hiệu “ Đâu cần, thanh niên có; việc gì khó, thanh niên
Trang 12làm” Người động viên, khích lệ: “Thanh niên phải xung phong đến những nơi khókhăn gian khổ nhất, nơi nào người khác làm ít kết quả, thanh niên xung phong đềulàm cho tốt”.
Đảng xác định thanh niên giữ vị trí trung tâm trong chiến lược phát huy nhân
tố và nguồn lực con người: “Đảng đặt niềm tin sâu sắc vào thanh niên, phát huy vaitrò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên để thanh niên thực hiện được sứmệnh lịch sử, đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắng đói nghèo, lạc hậu, xây dựngđất nước giàu mạnh, xã hội văn minh” Nghị quyết
Hội nghị lần thứ tư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII nêu rõ: “Sự nghiệpđổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứngđáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theocon đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn là tùy thuộc vào lực lượng thanhniên”
Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về
“Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kì công nghiệphóa, hiện đại hóa” đã khẳng định: “Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhântương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội Thanh niên được đặt ở vịtrí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người.Chăm lo, phát huy thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổnđịnh và phát triển vững bền của đất nước”
2.2 Một số kết quả nổi bật trong công tác hội nhập quốc tế của thanh niên Việt Nam thời gian qua
Xác định Hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa là xu hướng tất yếu Xu thế này tạo
ra thị trường lao động toàn cầu, công dân toàn cầu, thanh niên toàn cầu Trongnhững năm qua, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh luôn quan tâm phối hợp với các bộ,ngành đẩy mạnh các hoạt động giúp thanh niên Việt Nam tham gia hội nhập quốc tế
và đã đạt được những kết quả nổi bật như:
Các hoạt động chính trị đối ngoại, giao lưu hữu nghị được chú trọng tăng
Trang 13cường, mở rộng địa bàn, đối tác cũng như lĩnh vực hợp tác Quan hệ với các tổ
chức thanh niên các nước láng giềng được đặc biệt chú trọng, trong đó tập trungnâng cao chất lượng và tính thiết thực của các hoạt động Đối với các cơ chế hợp tác
đa phương mà Việt Nam là thành viên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Ủy ban Quốc gia
về thanh niên Việt Nam đã có những sáng kiến, đóng góp quan trọng trong trao đổi,tham vấn, xây dựng chính sách thanh niên và mô hình hợp tác thanh niên khu vựcASEAN, ASEAN+, qua đó thể hiện sự chủ động, tích cực và sáng tạo trong việcđảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN của Việt Nam trong năm 2020
Các chương trình giao lưu, hợp tác với các nước lớn có vị trí quan trọngtrong chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước Việt Nam tiếp tục được thực hiệnvới nhiều nội dung thiết thực Quan hệ hữu nghị và đoàn kết với các tổ chức bạn bètruyền thống, cánh tả, cộng sản tiếp tục được duy trì, đặc biệt trong việc thể hiệntrách nhiệm và vai trò tích cực của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong hoạt động củaLiên đoàn Thanh niên dân chủ Thế giới Đối với lĩnh vực hợp tác, Trung ươngĐoàn, Ủy ban Quốc gia về thanh niên Việt Nam tăng cường, mở rộng lĩnh vực hợptác, trong đó tập trung vào các nội dung thanh niên tình nguyện, đào tạo kỹ năng,nâng cao năng lực hội nhập quốc tế, công dân tích cực, công dân toàn cầu, khởinghiệp sáng tạo, phát triển cộng đồng, môi trường và phát triển bền vững, đào tạolãnh đạo trẻ Trong đó tiêu biểu là các hoạt động: Gặp gỡ Hữu nghị Thanh niên ViệtNam - Lào được tổ chức thường niên theo cơ chế luân phiên; tổ chức 02 lớp bồidưỡng cho 100 cán bộ Đoàn TNNDCM Lào; Trại hè thiếu nhi Việt Nam - Lào tạiLào; ủng hộ 500 triệu đồng để hỗ trợ khắc phục hậu quả sự cố vỡ đập thủy điện; hỗtrợ
1 9 tỷ đồng xây dựng công trình thanh niên Việt - Lào; Gặp gỡ hữu nghị thanhniên Việt - Trung lần thứ 1 tại Việt Nam và lần thứ 19 tại Trung Quốc; Chươngtrình giao lưu thanh niên, sinh viên, nhà ngoại giao trẻ Việt Nam - Lào tại ViệtNam; Chương trình giao lưu thanh niên, sinh viên, nhà ngoại giao trẻ Việt Nam -Campuchia tại Việt Nam và các chương trình trong cơ chế ba nước Campuchia -Lào - Việt Nam
Về thong tin, tuyên truyền đối ngoại có nhiều nội dung và cách làm đổi mới,
Trang 14phù hợp với thực tiễn, trong đó tập trung vào một số lĩnh vực, cụ thể: tổ chức cácbuổi thông tin chuyên đề đối ngoại hàng quý; xây dựng bản tin thông tin chuyên đềđối ngoại hàng tháng; phát hành một số tài liệu giới thiệu các tổ chức của thanhniên Việt Nam bằng tiếng Anh; tài liệu về kỹ năng hợp tác quốc tế cho đoàn viên,thanh niên bằng tiếng Anh; đổi mới các thức vận hành trang thông tin điện tử tiếngAnh; thành lập và duy trì hoạt động Câu lạc bộ
Tình nguyện viên Quốc tế; tranh thủ sự ủng hộ của các tổ chức đối tác, bạn bè để cótiếng nói ủng hộ mạnh mẽ đối với những vấn đề liên quan đến chủ quyền Việt Nam,con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Hỗ trợ đoàn viên, thanh niên trong hội nhập quốc tế được tập trung đẩy
mạnh, đạt được những kết quả đáng ghi nhận Đề án Nâng cao năng lực tiếng Anhcho thanh thiếu niên Việt Nam giai đoạn 2018 - 2022 được triển khai hiệu quảthông qua việc phát triển các câu lạc bộ, trại hè, các cuộc thi Olympic tiếng Anh, thithuyết trình, giọng hát hay tiếng Anh, các đội tình nguyện chuyên về dạy tiếngAnh đã góp phần giúp thanh thiếu nhi có môi trường thuận lợi để học tập, rènluyện, nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anh Tiêu biểu như: Với Nhật Bản: cácchương trình đào tạo lãnh đạo trẻ, chương trình giao lưu, trao đổi học sinh, sinhviên; Với Hàn Quốc: thực hiện hiệu quả Thỏa thuận hợp tác giữa Ủy ban quốc gia
về thanh niên Việt Nam và Bộ Gia đình và Bình đẳng giới Hàn Quốc giai đoạn
2017 - 2022; Với Nga: Ủy ban quốc gia về thanh niên Việt Nam và Cơ quan Liênbang Nga về công tác thanh niên ký Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2019 - 2022, tổchức các hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo hữu nghị Việt - Nga 2019
Công tác khai thác nguồn lực, dự án quốc tế phục vụ công tác Đoàn vàphong trào thanh thiếu nhi được quan tâm, góp phần hiệu quả trong đào tạo, bồidưỡng cán bộ và tăng cường kỹ năng hội nhập quốc tế cho thanh niên Công tácthanh niên ngoài nước đạt được một số kết quả đáng ghi nhận trong kết nối, địnhhướng, hỗ trợ, phát triển các tổ chức Đoàn, Hội thanh niên, sinh viên Việt Nam ởnước ngoài
2.3 Một số thách thức, khó khăn đối với thanh niên Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế
Trang 15Hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và toàn diện đã tạo ra những cơ hội đểcho thanh niên Việt Nam có thể mở rộng sự giao lưu và tìm kiếm cơ hội phát triển.Tạo ra nhiều cơ hội, song hội nhập quốc tế cũng đã và đang đặt ra cho thanh niênViệt Nam nhiều thách thức lớn:
Sự tương thích giữa trình độ học vấn với các cơ hội tìm kiếm việc làm có thunhập cao; đó là sự tác động của lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền; đó là việclàm thế nào để dung hòa được giữa truyền thống và hiện đại trong lối sống, nếpsống, Rõ ràng, sự tụt hậu về trình độ học vấn đã làm cho cơ hội tìm kiếm việc làmcủa thanh niên trong bối cảnh hội nhập quốc tế trở nên bấp bênh hơn ngay ở trongnước Thực trạng trên đặt ra nhiều thách thức, khó khăn cho thanh niên trong quátrình hội nhập
Mặt khác, hội nhập quốc tế với sự đầu tư, hỗ trợ ngày càng nhiều từ bên ngoàivào Việt Nam là một cơ hội tốt, nhưng nó cũng dẫn đến sự xáo trộn xã hội, đặc biệt
là đối với thanh niên Do phải vật lộn với cơ hội tìm kiếm việc làm, nhiều thanhniên đã di chuyển khỏi địa bàn cư trú của mình tới các khu vực đô thị và các khucông nghiệp Điều đó đã làm cho việc tổ chức, quản lý thanh niên gặp khó khăn,thanh niên mất đi điều kiện được sinh hoạt trong tổ chức của chính mình - ĐoànThanh niên, hoạt động của tổ chức thanh niên bị xáo trộn Hiện trạng này đã vàđang làm cho vai trò của tổ chức thanh niên bị giảm sút, quyền, lợi ích và nghĩa vụcủa thanh niên bị suy giảm nghiêm trọng
Nhận thức của nhiều thanh niên về hội nhập quốc tế còn nhiều hạn chế Thực
tế cho thấy, hội nhập quốc tế đang ngày càng thấm sâu và tác động toàn diện tớimọi mặt đời sống của thanh niên, từ cách ứng xử trong giao tiếp; thẩm mỹ, nhu cầu
âm nhạc, thể thao, giải trí đến tâm lý, mục tiêu, định hướng nghề, tìm kiếm việclàm Một bộ phận thanh niên còn mơ hồ trong xác định mục đích hội nhập quốc tế,chỉ thấy mặt tích cực mà chưa thấy hết được tiêu cực, thách thức Một số thanh niêncho rằng cần hội nhập quốc tế bằng bất cứ giá nào; không chỉ hội nhập kinh tế màcòn cần hội nhập về văn hoá, tư tưởng và chính trị; họ dễ ngộ nhận, tôn thờ cuộcsống vật chất hay về tự do, dân chủ ở các nước khác Một bộ phận thanh niên thiếu
ý thức rèn luyện, non kém về nhận thức chính trị, chưa xác định được lý tưởng sống
Trang 16đúng đắn, thụ động, dễ bị lôi kéo xa rời định hướng XHCN, ca ngợi một chiềuCNTB và các giá trị phương Tây; bản lĩnh và khả năng lựa chọn thông tin đúngđắn, các giá trị văn hoá đích thực trong một bộ phận thanh niên rất đáng lo ngại.Trước tác động của hội nhập quốc tế, “Năng lực hội nhập, kỹ năng xã hội củathanh niên ngày nay được nâng lên nhưng chưa đáp ứng được đòi hỏi của quá trìnhhội nhập quốc tế; trong đó thanh niên đang thiếu hụt cả về kiến thức lịch sử và vănhóa dân tộc cũng như kỹ năng, khả năng tư duy độc lập Đa số thanh niên thiếu kiếnthức về ngoại ngữ, tin học, chưa có thói quen trong môi trường lao động và đời sốngcông nghiệp Trước những diễn biến phức tạp của tình hình chính trị, kinh tế, xãhội trong khu vực và trên thế giới, một bộ phận thanh niên bản lĩnh chính trị nonkém, dễ bị dao động về lập trường tư tưởng chính trị, có biểu hiện lệch lạc về giá trịđạo đức và lối sống, đề cao hưởng thụ, sống thực dụng, ích kỷ, cá nhân chủ nghĩa,thiếu trách nhiệm với cộng đồng”.
2.4 Một số giải pháp nâng cao công tác hội nhập quốc tế cho thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
Từ thực tế trên, để nâng cao hiệu quả hoạt động hội nhập quốc tế của thanhniên Việt Nam, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong những năm tới cần tập trung vàomột số giải pháp chủ yếu sau:
Một là, củng cố, phát triển quan hệ có chiều sâu theo hướng thiết thực với
thanh niên các nước láng giềng, bạn bè truyền thống, các nước ASEAN, các nước
có vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại; tiếp tục mở rộng đa phương hóa, đadạng hóa quan hệ với các nước trên thế giới Rà soát, đánh giá về mục đích, tínhhiệu quả các chương trình, hoạt động đã triển khai trong khuôn khổ các thỏa thuậnhợp tác của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh với đối tác nước ngoài Trên cơ sở đó, chủđộng đề xuất và tổ chức các hoạt động chính trị đối ngoại, giao lưu hữu nghị phùhợp, tập trung vào các lĩnh vực mang lại lợi ích thiết thực
Củng cố, tăng cường quan hệ với các tổ chức bạn bè truyền thống, các tổ chứcthanh niên dân chủ và tiến bộ thông qua hoạt động của Liên đoàn Thanh niên Dânchủ Thế giới và hợp tác song phương Tiếp tục đóng góp trách nhiệm vào các hoạtđộng của Liên đoàn, thúc đẩy định hướng tiến bộ, tăng cường sự đoàn kết thanh
Trang 17niên khu vực và thế giới Củng cố, tăng cường và mở rộng quan hệ với thanh niêncác nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, các cơ chế hợp tác đa phươngtrong khu vực Mở rộng quan hệ với các đối tác khác, đặc biệt là tại châu Âu vàchâu Mỹ.
Hai là, nâng cao năng lực cán bộ, đoàn viên thanh niên trong hội nhập quốc tế.
Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức và bản lĩnh chính trị cho đoàn viênthanh niên trong quá trình hội nhập Tiếp tục đổi mới, tăng cường năng lực chothanh niên tham gia giải quyết các vấn đề toàn cầu Nâng cao chất lượng đội ngũcán bộ làm công tác quốc tế thanh niên Thanh niên cần tích cực hơn nữa vào việctham gia học tập nâng cao trình độ lý luận chính trị, bồi đắp lý tưởng cách mạngtrong sáng Khi thanh niên vững tư tưởng, lập trường cách mạng, sẽ vững vàng, tràodâng lòng yêu nước, niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và sự nghiệp xâydựng CNXH, đấu tranh chống lại âm mưu "diễn biến hòa bình" của các thế lực thùđịch và các tiêu cực, tệ nạn xã hội, tham nhũng
Ba là, đẩy mạnh và nâng cao chất lượng công tác thông tin, tuyên truyền đối
ngoại và công tác thanh niên ngoài nước, làm cho thanh niên các nước ngày cànghiểu đúng và đầy đủ hơn về đất nước, con người Việt Nam, về đường lối, chínhsách của Đảng, Nhà nước 0và sự nghiệp của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Đồng thời,nâng cao nhận thức của thanh niên Việt Nam về chính sách đối ngoại của ViệtNam, về tình hình thế giới và các vấn đề toàn cầu Xây dựng, củng cố và phát triểncác cơ sở đoàn, hội ở nước ngoài
Bốn là, trong giai đoạn hiện nay, khi cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4
bùng nổ, thanh niên phải thông thạo ngoại ngữ, hiểu biết pháp luật, nhất là luật kinh
tế để giải quyết các quan hệ giao dịch và kinh doanh của thị trường thế giới Thanhniên phải biết tìm kiếm và phát hiện kịp thời những thế mạnh của sản xuất và thịtrường trong nước và xu thế của thị trường thế giới để khai thác, mở rộng quan hệkinh tế đối ngoại của đất nước theo hướng đa phương và đa dạng hoá Thanh niêncũng phải đặt lợi ích quốc gia, lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân Trong bất cứtrường hợp nào cũng đều phải giữ vững mục tiêu đưa nền kinh tế nước ta đi theođịnh hướng XHCN, không vì lợi ích kinh tế trước mắt mà đánh mất lợi ích chính trị