Slide bài giảng môn Kinh tế Chính trị Mác Lênin

PowerPoint Presentation Giảng viên Ths Hồ Thị Quỳnh Anh Email ho anhdaihoclongan edu vn Đơn vị Phòng Sau đại học và Liên kết đào tạo TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ CÔNG NGHIỆP LONG AN MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH T.

Giảng viên: Ths Hồ Thị Quỳnh Anh

Email: ho.anh@daihoclongan.edu.vn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ CÔNG NGHIỆP LONG AN

MÔN HỌC

KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN

NỘI DUNG MÔN HỌC

Chương 1: Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và chức năng của Kinh tế chính trị Mác – Lênin

Chương 2: Kinh tế thị trường và các quy luật kinh tế cơ bản của kinh tế thị trường

Chương 3: Lý luận của C.Mác về giá trị thặng dư và các hình thức biểu hiện của giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường

Chương 4 Tích lũy và tái sản xuất trong nền kinh tế thị trường

Chương 5 Cạnh tranh, độc quyền và vai trò nhà nước trong nền kinh tế thị trường

TÀI LIỆU HỌC TẬP MÔN HỌC

1 Sách, giáo trình chính:

Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin (giáo trình dành cho bậc đại học không chuyên kinh tế chính trị).

2 Tài liệu tham khảo:

• [1] Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Những Nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác-Lênin, Nxb.Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2014

• [2] Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lênin, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lênin, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010

ĐÁNH GIÁ MÔN HỌC

Chuyên cần (10%)

Kiểm tra giữa kì (30%)

Thi cuối kỳ (60%)

- Điểm học phần được tính bằng thang điểm 10, sau đó được quy đổi thành thang điểm 4 theo quy định đào tạo tín chỉ của Trường

- Điểm thứ 1: 10%

+ Đánh giá mức độ chuyên cần (rubric 1)

- Điểm thứ 2: 30%

* Đánh giá trên lớp: (50%)

+ Hình thức đánh giá: trắc nghiệm, bài tập, thảo luận nhóm

* Đánh giá trên Elearning: (50%)

+ Hình thức đánh giá: trắc nghiệm, tiểu luận

- Điểm thứ 3: 60%

+ Đánh giá kết thúc học phần: Thi kết thúc học phần(60 phút, rubric 3)

+ Hình thức thi: Trắc nghiệm (thi trên hệ thống khảo thí của DLA)

ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CHỨC NĂNG CỦA

KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN

CHƯƠNG 1

NỘI DUNG BÀI GIẢNG

Khái quát sự hình thành và phát triển của KTCT Lênin

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu của KTCT Lênin

Mác-1.1.

1.2.

Chức năng của kinh tế chính trị Mác-Lênin

1.3.

Giai đoạn 1: Từ thời cổ đại đến cuối thế kỉ XVIII

Giai đoạn 2: Từ sau thế kỷ XVIII đến nay

1.1 KHÁI QUÁT SỰ HÌNH THÀNH & PHÁT TRIỂN CỦA KTCT MÁC - LÊNIN

Từ cổ đại đến TK XV tư tưởng kinh tế thời cổ, trung đại

Từ TK XV đến cuối TK XVII chủ nghĩa trọng thương

Từ TK XV đến nửa đầu TK XVIII chủ nghĩa trọng nông

Giữa TK XVII đến cuối TK XVIII KTCT tư sản cổ điển Anh

81.1 KHÁI QUÁT SỰ HÌNH THÀNH & PHÁT TRIỂN CỦA KTCT MÁC - LÊNIN

Chỉ xuấ

t h iện

số í

t tư tưở

ng

kin

h tế , c hưa tạo đượ

ện m ang

tín

h c hất chí

tri

ển của cá

c n

ền kin

h tế kh ông

cao

Thời kì cổ đại, trung đại đến thế kỉ XV

Chủ nghĩa trọng thương (XV-XVII)

Là hệ thống lý luận KTCT đầu tiên, nghiên cứu

nền sản xuất tư bản chủ nghĩa

Là hệ thống lý luận KTCT đầu tiên, nghiên cứu

nền sản xuất tư bản chủ nghĩa

Chủ nghĩa trọng thương coi trọng vai trò của hoạt

động thương mại

Chủ nghĩa trọng thương coi trọng vai trò của hoạt

động thương mại

Chủ nghĩa trọng nông TK XVII- XVIII Pháp

Hệ thống lý luận KTCT nhấn mạnh vai trò của

sản xuất nông nghiệp

Hệ thống lý luận KTCT nhấn mạnh vai trò của

sản xuất nông nghiệp

Coi trọng sở hữu tư nhân và tự do kinh tế

KTCT tư sản cổ điển Anh

Cuối thế kỉ XVII sau khi tích lũy được khối lượng tiền tệ lớn, giai cấp tư sản tập trung vào sản

xuất

Các công trường thủ công tư bản chủ nghĩa ra đời ngày càng nhiều

Sự giải thích nguồn gốc của cải của CNTT giờ đây không còn đủ sức thuyết phục nữa

Lao động làm thuê là nguồn gốc làm giàu vô tận, muốn làm giàu phải bốc lột lao động

KTCT là môn khoa học nghiên cứu các quan hệ kinh tế để tìm ra quy luật chi phối sự vận động của các hiện tượng và quá trình hoạt động kinh tế của con người tương ứng với những trình độ phát triển nhất

định của nền sản xuất xã hội.

GĐ1: Thời cổ đại đến cuối thế kỉ XVIII

GĐ1: Thời cổ đại đến cuối thế kỉ XVIII

Đại biểu tiêu

D.Recardo1772-1823

Cha đẻ của kinh tế chính

trị học

“Bàn tay vô hình”

“đỉnh cao của kinh tế chính trị tư sản cổ điển”A.Smith

1723-1790

Giai đoạn 2: Từ sau TK XVIII đến nay

Lý thuyết của các nhà kinh tế

Giai đoạn 2: từ sau thế kỷ thứ XVIII đến nay

Kinh tế chính trị của Mác

Kinh tế chính trị tầm thường

Chủ nghĩa xã hội không tưởng và kinh tế

 KTCT Mác-Lênin ra đời vào những năm 40 của thế kỉ XIX.

 Kế thừa và phát triển những giá trị khoa học của KTCT trước đó, mà trực tiếp là KTCT cổ điển Anh.

 Trình bày 1 cách khoa học 1 chỉnh thể các phạm trù cơ bản của nền kinh tế thị trường cùng các quy luật kinh tế

cơ bản cũng như các quan hệ xã hội giữa các giai cấp trong nền kinh tế thị trường dưới bối cảnh nền sản xuất TBCN.

 Lênin bổ sung những đặc điểm kinh tế của CNTB giai đoạn cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, những vấn đề KTCT cơ bản của thời kì quá độ lên CNXH.

Kinh tế chính trị Mác-Lênin

Các tác giả của kinh tế chính trị Mác- Lênin

1.1 KHÁI QUÁT SỰ HÌNH THÀNH & PHÁT TRIỂN CỦA KTCT MÁC - LÊNIN

Karl Mark Vladimir Ilyich Lenin Friedrich Engels

Từ sau thế kỉ XVIII đến nay

Kinh tế chính

trị tầm

thường

Kế thừa những luận điểm mang tính khái quát tâm lý,

hành vi của KTCT tư sản cổ điển Anh

Không đi sâu vào phân tích, luận giải về vai trò lịch

sử của chủ nghĩa tư bản

Từ sau thế kỉ XVIII đến nay

Không chỉ ra được các quy luật kinh tế cơ bản của nền

kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa

Không luận chứng được vai trò lịch sử của chủ nghĩa

tư bản trong quá trình phát triển của nhân loại

Như vậy:

 KTCT là môn khoa học kinh tế có mục đích nghiên cứu là tìm ra các quy luật chi phối sự vận

động của các hiện tượng và quá trình hoạt động kinh tế của con người tương ứng với những trình độ phát triển nhất định của xã hội.

 KTCT Mác-Leenin là một trong những dòng lý thuyết kinh tế chính trị nằm trong dòng chảy

phát triển tư tưởng kinh tế của nhân loại, trên cơ sở kế thừa và phát triển những giá trị khoa học của KTCT trước đó, trực tiếp là của KTCT tư sản cổ điển Anh, KTCT Mác- Leenin có quá trình phát triển liên tục kể từ giữa thế kỷ XIX đến nay.

1.2 ĐỐI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA KTCT MÁC - LÊNIN

1.2.1 Đối tượng và mục đích nghiên cứu của KTCT Mác - Lênin

Đối tượng nghiên cứu của KTCT Mác – Lênin:

Lưu thông (chủ yếu là ngoại thương)

Sản xuất nông nghiệp

Nguồn gốc của của cải và sự giàu có của các dân tộc

• Bộ tư bản nghiên cứu các quan hệ sản xuất và TĐ của PTSX TBCN và tìm ra quy luật vận động KT của XH TBCN

THEO NGHĨA HẸP: KTCT nghiên

cứu quan hệ sản xuất và trao đổi trong

1 PTSX nhất định

• Không có 1 bộ môn Kinh tế chính trị duy nhất cho tất cả mọi nước và mọi thời đại kinh tế

THEO NGHĨA RỘNG: “KTCT là KH về

những quy luật chi phối sự sản xuất vật chất

và sự trao đổi những TLSH vật chất trong

XH loài người…”

1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của KTCT Mác- Lenin

☼ Quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen

KTCT nghiên cứu các quan hệ sản xuất và trao đổi trong phương thức sản xuất mà các quan hệ đó hình thành và phát triển

1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của KTCT Mác- Lenin

Đối tượng nghiên cứu của KTCT không phải là quan hệ thuộc 1 lĩnh vực ,

1 khía cạnh của nền sản xuất xã hội mà là chỉnh thể thống nhất của các quan hệ sản xuất và trao đổi Đó là hệ thống các quan hệ giữa người với người trong sản xuất và trao đổi , các quan hệ trong mỗi khâu và các quan

hệ giữa các khâu của quá trình tái sản xuất xã hội với tư cách là sự thống nhất biện chứng của sản xuất và thị trường.

Các quan hệ sản xuất và

trao đổi

Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Kiến trúc thượng tầng

1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của KTCT Mác- Lenin

Nghiên cứu quan

hệ sản xuất trong các khâu của quá trình tái sản xuất

xã hội: sản xuất- phân phối- tiêu

dùng

1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của KTCT Mác- Lenin

1.2 ĐỐI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA KTCT MÁC - LÊNIN

1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của KTCT Mác- Lenin

Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác-Lênin là các quan hệ

xã hội của sản xuất và trao đổi, mà các quan hệ này được đặt trong

sự liên hệ biện chứng, với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

và kiến trúc thượng tầng tương ứng của phương thức sản xuất nhất

KTCT Mác – Lênin

KTCT Mác – Lênin

1.2 ĐỐI TƯỢNG & PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA KTCT MÁC - LÊNIN

1.2.2 Mục đích nghiên cứu của KTCT Mác- Lenin

Quy lu

ật lu Quy

ật

•

Là mối li

ên

hệ bản ch

ất t

ất y

ếu

và lặp lạ

i c

ác mặt, c

ác yếu tố, c

ác thu

ộc tín

h b

ên tro

ng mỗi m

ột s

ự v

ật,

hay gi

ữa các sự vậ

t, hiện tượng vớ

i nhau

Quy lu

ật k

inh

tế

Quy lu

ng mối li

ên

hệ phả

n á

nh bản ch

ất, khá

ch qua

n, l

ặp

đi l

ặp lại củ

a c

ác hiệ

n tượng và qu

á trình ki

nh

tế tro

ng nền sả

n xuất xã hộ

i tương ứ

ng với trình độ ph

át triể

n nhất đị

nh của nề

n s

ản xuấ

t x

ã hội

g th

ể c

ác biệ

n pháp củ

a n

hà nư

ớc nhằ

m đ

ạt được m

ột h

ay nhi

ều mục tiê

u kinh tế trong m

ột thời

gia

n nhất định

1.2.2 Mục đích nghiên cứu của KTCT Mác- Lenin

uy lu

ật ki

nh tế

Động

cơ, lợi ích của con người

Đi

ều chỉn

h hà

nh

vi KT( S

X, tra

o đổi)

1.2.2 Mục đích nghiên cứu của KTCT Mác- Lenin

Thúc đẩy sự sáng tạo

Kìm hãm sự

Xã hội phát triển

Xã hội nghèo nàn,

1.2.2 Mục đích nghiên cứu của KTCT Mác- Lenin

QUY LUẬT KINH TẾ:

• Tồn tại khách quan

• Con người có thể nhận thức và vận dụng

CHÍNH SÁCH KINH TẾ

• Là sản phẩm của con người, được hình thành trên

cơ sở vận dụng các quy luật kinh tế.

• Con người có thể thay đổi chính sách kinh tế cho

Phân biệt

Phương pháp của KTCT Mác- Lênin

Phương pháp của KTCT Mác- Lênin

Quan sát thống kê

Quan sát thống kê

Phân tích tổng hợp

Phân tích tổng hợp

Tách ra những cái điển hình, ổn định, bền vững

Xác định đúng bản chất các hiện tượng, quá trình, các quy luật vận động

của chúng

Xác định đúng bản chất các hiện tượng, quá trình, các quy luật vận động

của chúng Trừu tượng hóa khoa học

1.2.3 Phương pháp nghiên cứu của KTCT Mác- Lenin

Ngoài các phương pháp nghiên cứu đặc thù, KTCT Mác-Lênin còn yêu cầu sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu liên ngành, các phương pháp nghiên cứu hiện đại, nghiên cứu dựa trên bằng chứng, tổng kết thực tiễn để làm cho các kết quả nghiên cứu của KTCT Mác- Lênin gắn bó mật thiết với thực tiễn

CHỨC NĂNG

CHỨC NĂNG

Chức năng nhận thức

Chức năng nhận thức

Chức năng thực tiễn

Chức năng thực tiễn

1.3 CHỨC NĂNG CỦA KTCT MÁC - LÊNIN

1.3.1 Chức năng nhận thức

♥ KTCT cung cấp các phạm trù kinh tế, các quy luật kinh tế cơ bản được khái quát, phản ánh từ hiện tượng kinh tế mang tính biểu hiện trên bề mặt xã hội Đó là chìa khóa

♥ Các phạm trù, các quy luật kinh tế là cơ sở khoa học để nhận thức chủ trương, đường lối, chính sách kinh tế.

☼ Góp phần làm cho nhận thức, tư duy của chủ thể nghiên cứu, mỗi cá nhân được mở rộng ở tầng sâu hơn trong nhận thức các quy luật kinh tế.

1.3.2 Chức năng thực tiễn

 KTCT không chỉ phát hiện ra các phạm trù, các quy luật kinh tế, mà còn nghiên cứu cơ chế vận dụng chúng hoạt động thực tiễn Vận dụng đúng đắn các

quy luật kinh tế góp phần thúc đẩy kinh tế- xã hội phát triển.

 Các phạm trù, các quy luật kinh tế là cơ sở khoa học để hoạch định chủ trương, đường lối, chính sách kinh tế.

 Các phạm trù, các quy luật kinh tế là cơ sở cho việc hình thành tư duy kinh tế.

KTCT Mác-Lênin củng cố niềm tin của người học vào cuộc sống, vào chủ trương, đường lối, chính sách kinh tế, góp phần thực hiện thành công mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.

1.3.2 Chức năng tư tưởng

KTCT Mác-Lênin cung cấp các quy luật, các phạm trù kinh tế cho các môn khoa học kinh tế khác như kinh tế công nghiệp, thương mại, quản trị, tài chính, tiền tệ, tín dụng…

KTCT Mác-Lênin cung cấp các quy luật, các phạm trù kinh tế cho các môn khoa học kinh tế khác như kinh tế công nghiệp, thương mại, quản trị, tài chính, tiền tệ, tín dụng…

1.3.4 Chức năng phương pháp luận

Cảm ơn cả lớp đã lắng nghe !

♥