Ví dụ: Với các đoạn truyện của tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương”, cần làm rõ nhân vật Vũ Nương trên 2 phương diện:... Nói cách khác, nàng hội tụ đủ những những nét đẹp của người
Trang 1CÁCH LÀM DẠNG BÀI NGHỊ LUẬN VỀ NHÂN VẬT TRONG TÁC PHẨM VĂN HỌC
Dạng 1: Dạng bài cảm nhận hoặc phân tích nhân vật:
a Mở bài:
- Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm
- Giới thiệu nhân vật
- Nêu cảm xúc chung của mình về nhân vật đó (nếu là đề cảm nhận)
b Thân bài:
* Ý phụ:
- Nhân vật chính hay nhân vật phụ?
- Xuất hiện như thế nào trong tác phẩm?
- Có vai trò gì trong tác phẩm? (Giúp bộc lộ chủ đề, tư tưởng của tác phẩm)
* Ý chính:
1 Số phận, hoàn cảnh, cảnh ngộ của nhân vật
2 Ngoại hình của nhân vật
3 Tính cách, phẩm chất của nhân vật
=> Đánh giá khái quát:
- Về nhân vật:
- Về tác giả: + Tài năng:
+ Tấm lòng:
c Kết bài: Khẳng định lại cảm xúc với nhân vật.
Dạng 2: Dạng đề nhỏ về nhân vật:
1 Số phận nhân vật: Có những nỗi khổ, nỗi bất hạnh nào? (mỗi nỗi khổ đau = 1 ý)
2 Vẻ đẹp nhân vật (mỗi vẻ đẹp = 1 ý)
3 Tính cách nhân vật (mỗi nét tính cách = 1 ý)
4 Tâm trạng nhân vật (mỗi nét tâm trạng = 1 ý)
CÁCH LÀM DẠNG BÀI NGHỊ LUẬN VỀ NHÂN VẬT TRONG ĐOẠN TRUYỆN
Cách làm tương tự như trên Tuy nhiên, bám vào nội dung đoạn truyện để triển khai Đoạn truyện đó cho thấy SỐ PHẬN và VẺ ĐẸP gì của nhân vật?
Ví dụ: Với các đoạn truyện của tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương”, cần làm rõ
nhân vật Vũ Nương trên 2 phương diện:
Trang 2- Số phận của Vũ Nương (đoạn truyện đó tương ứng với những số phận nào của Vũ Nương?)
- Vẻ đẹp của Vũ Nương (đoạn truyện đó tương ứng với những vẻ đẹp nào của Vũ Nương?)
CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG (Bổ sung)
1 Phân tích/ cảm nhận nhân vật Vũ Nương trong đoạn trích sau: (phần đầu truyện)
“Vũ Thị Thiết, người con gái quê ở Nam Xương, tính đã thùy mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp Trong làng có chàng Trương Sinh, mến vì dung hạnh, xin với mẹ đem trăm lạng vàng cưới về Song Trương có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức Nàng cũng giữ gìn khuô phép, không từng để lúc nào vợ chồng phải đến thất hòa Cuộc sum vầy chưa được bao lâu thì xảy ra việc triều đình bắt lính đi đánh giặc Chiêm Trương tuy con nhà hào phú nhưng không có học nên tên phải ghi trong sổ lính vào loại đầu Buổi ra đi me chàng có dặn rằng:
- Nay con phải tạm ra tòng quân, xa lìa dưới gối Tuy hội công danh từ xưa ít gặp, nhưng trong chỗ binh cách phải biết giữu mình làm trọng, gặp khó nên lường sức mà tiến, đừng nên tham miếng mồi thơm để lỡ mắc vào cạm bẫy Quan cao tước lớn nhường để người ta Có như thế, mẹ ở nhà mới khỏi lo lắng cho con được.
Chàng quỳ xuống đất vâng lời dạy Nàng rót chén rượu đầy tiễn chồng mà rằng:
- Chàng đi chuyến này thiếp chẳng mong đeo được ấn phong hầu, mặc áo gấm trở về quê cũ, chỉ xin ngày về mang theo được hai chữ bình yên, thế là đủ rồi Chỉ e việc quân khó liệu, thế giặc khôn lường Giặc cuồng còn lẩn lút, quân triều còn gian lao, rồi thế chẻ tre chua có, mà mùa dưa chín quá kì, khiến cho tiện thiếp băn khoăn, mẹ hiền lo lắng Nhìn trăng soi thành
cũ, lại soạn áo rét, gửi người ải xa, trông liễu rủ bãi hoang, lại thổn thức tâm tình, thương người đất thú! Dù có thư tín nghìn hàng, cũng sợ không có cánh hồng bay bổng.
Nàng nói đến đây, mọi người đều ứa ha hàng lệ Rồi đó, tiệc tiễn vừa tàn, áo chàng đành rứt Ngước mắt cảnh vật vẫn còn như cũ, mà lòng người đã nhuộm mối tình muôn dặm quan san!
Bấy giờ nàng đương có mang, sau khi xa chồng vừa đầy tuần thì sinh một đứa con trai, đặt tên là Đản Ngày qua tháng lại, thoắt đã nửa năm, mỗi khi thấy bướm lượn đầy vườn, mây che kín núi, thì nỗi buồn góc bể chân trời không thể nào ngăn được bà mẹ cũng vì nhớ con mà sinh ốm Nàng hết sức thuốc thang lễ bái thần phật và lấy lời ngọt ngào khôn khéo khuyên lơn Song bệnh tình mỗi ngày một trầm trọng, bà biết không sống được, bèn trối lại với nàng rằng:
- Ngắn dài có số, tươi héo bởi trời Mẹ không phải không muốn đợi chồng con về, mà không gắng ăn miếng cơm miếng cháo đặng cùng vui sum họp Song, lòng tham vô cùng mà vận trời khó tránh Nước hết chuông rền, số cùng khí kiệt Một tấm thân tàn, nguy trong sớm tối, việc sống chết không khỏi phiền đến con Chồng con xa xôi chưa biết sống chết thế nào, không thể về đền ơn được Sau này, trời xét lòng lành, ban cho phức đức, giống dòng tươi tốt, con cháu đông đàn, xanh kia quyết chẳng phụ con, cúng như con chẳng phụ mẹ.
Trang 3Bà cụ nói xong thì mất Nàng hết lời thương xót, phàm việc ma chay tế lễ, lo liệu như đối với cha mẹ đẻ mình”.
MỞ BÀI: Nguyễn Dữ là nhà văn tiêu biểu của văn học trung đại Việt Nam “Chuyện người
con gái Nam Xương” (trích “Truyền kỳ mạn lục”) là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông Đọc tác phẩm, ta vô cùng ấn tượng trước nhân vật Vũ Nương, đặc biệt là ở đoạn
mở đầu truyện.
THÂN BÀI:
a Ý phụ: Vũ Nương là người phụ nữ vừa đẹp người vừa đẹp nết Ở nàng có sự hài hòa, toàn
vẹn cả về nhan sắc và đức hạnh Nói cách khác, nàng hội tụ đủ những những nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam: nết na, hiền thục, đảm đang tháo vát, hiếu thảo, hết mực yêu thương chồng con Nàng còn là người phụ nữ bao dung, vị tha và trọng danh dự Một người phụ nữ vẹn toàn như vậy xứng đáng được hưởng hạnh phúc trọn vẹn nhưng trớ trêu thay, nàng lại có
số phận xiết bao cay đắng Và mặc dù chịu nhiều oan trái nhưng ở nàng vẫn luôn ngời sáng những phẩm chất đáng quý Số phận và vẻ đẹp ấy đã được Nguyễn Dữ khắc họa suốt cả tác phẩm, đặc biệt là ở phần đầu truyện
b Ý chính:
Luận điểm 1: Trước hết, đến với đoạn truyện, ta vô cùng xúc động và trân trọng trước
VẺ ĐẸP đáng quý của nàng.
Luận cứ 1: Trước hết, Vũ Nương là người phụ nữ có vẻ đẹp ngoại hình khiến người đọc yêu quí
Mở đầu tác phẩm, nhà văn đã giới thiệu ngắn gọn nhan sắc của Vũ Nương bằng cụm từ
“tư dung tốt đẹp” Trương Sinh cũng vì mến dung hạnh đó mà cưới nàng về làm vợ Không
cần miêu tả cụ thể mà chỉ qua vài lời giới thiệu ngắn gọn của tác giả cũng giúp ta cảm nhận được nhan sắc của nàng - người phụ nữ bình dân nhưng nhan sắc như bông hoa tươi thắm làm đắm say lòng người
Luận cứ 2: Nổi bật nhất ở Vũ Nương là vẻ đẹp của tâm hồn, phẩm chất khiến ta trân trọng
* Vũ Nương là một người vợ hiền thục, thủy chung, yêu thương chồng tha thiết
- Những ngày đầu chung sống, nàng cư xử rất đúng mực Biết tính chồng đa nghi, “đối với
vợ phòng ngừa quá mức” nên nang luôn nhường nhịn, giữ gìn khuôn phép Bởi vậy nên chưa bao giờ “vợ chồng phải đến thất hòa”, gia đình hạnh phúc êm ấm
- Phút giây tiễn biệt chồng nhòa trong nước mắt, nàng rót chén rượu đầy, lời nói xiết bao
lưu luyến nhớ thương Nàng không mong vinh hoa phú quý, chỉ mong chồng được bình yên trở về Chồng chưa thực sự xông pha nơi chiến trận mà nàng đã hình dung biết bao gian khó, hiểm nguy mà chồng phải trải quan Đặc biệt, chưa thật sự chia xa mà mà nàng đã bày tỏ nỗi
nhớ nhung, khắc khoải: “Nhìn trăng soi thành cũ, lại soạn áo rét, gửi người ải xa, trông liễu
rủ bãi hoang, lại thổn thức tâm tình, thương người đất thú! Dù có thư tín nghìn hàng, cũng
sợ không có cánh hồng bay bổng” Nàng bày tỏ nỗi lo lắng quặn lòng trước những khó khăn
Trang 4nguy hiểm nơi chiến địa cũng như ước mong nhỏ nhoi của mình có ngày đón chàng trở về
quê mẹ bình yên: “Chàng đi chuyến này thiếp chẳng mong đeo được ấn phong hầu, mặc áo gấm trở về quê cũ, chỉ xin ngày về mang theo được hai chữ bình yên, thế là đủ rồi” Có thể
nói, những lời tình nghĩa ấy thể hiện tình yêu thương, sự lo lắng hết mực của Vũ Nương dành cho chồng Với nàng, sự an nguy cua chồng quan trọng hơn tất thảy
- Những ngày chồng đi xa, nàng một lòng thương nhớ, thủy chung son sắt với chồng:
+Thương chồng, nàng làm tròn bổn phận người mẹ yêu con, người con dâu hiếu thảo, nghĩa tình
+ Nàng một lòng thủy chung, son sắt với người chồng nơi chiến địa Nỗi nhớ chồng cứ khắc
hoải trong tim: “tô son điểm phấn từng đã nguôi lòng, ngõ liễu tường hoa chưa hề bén gót” Nhớ thương chồng da diết khôn tả: “mỗi khi thấy bướm lượn đầy vườn thì nỗi buồn chân trời góc bể không thể nào ngăn được” Lúc vui cũng như lúc buồn, xuân qua hay đông tới, lúc nào
nàng cũng hướng về chồng, nhớ thương chồng khôn nguôi Ba năm xa cách là ba năm trong lòng trĩu nặng nỗi nhớ thương Tình yêu, lòng thủy chung của nàng với chông thật sâu sắc khiến ta xúc động vô cùng
* Đọc đoạn truyện, ta còn trân trọng trước vẻ đẹp của Vũ Nương – người con dâu hiếu thảo, lễ nghĩa.
- Lúc mẹ chồng ốm đau, nàng chăm sóc, phụng dưỡng mẹ chồng chu đáo Trong cuộc sống
đời thường, mối quan hệ mẹ chồng – nàng dâu thường mấy khi êm ấm, thuận hòa Vậy mà khi Trương Sinh ra trận, mẹ già vì quá nhớ mong con mà sinh ốm Vũ Nương đã hết lòng chăm sóc chu đáo, ân cần lo thuốc thang, lễ bái thần phật Nàng tìm lời lẽ ngọt ngào động viên, khuyên lơn mẹ chồng để bà vơi nỗi nhớ thương con nơi chiến địa
- Lúc mẹ chồng qua đời, nàng lo ma cho bà chu đáo “lo liệu như đối với cha mẹ đẻ mình”.
Nàng xót thương vô hạn Tấm lòng hiếu nghĩa của nàng được mẹ chồng ghi nhận qua lời
trăng trối trước lúc qua đời: “Xanh kia quyết chẳng phụ con, cũng như con đã chẳng phụ
mẹ” Bà mong người con dâu hiếu thảo của mình được sống cuộc sống hạnh phúc, đủ đầy.
Lời trăng trối trước lúc ra đi của mẹ chống là minh chứng rõ ràng nhất cho tấm lòng hiếu thảo, lễ nghĩa của nàng Có thể nói, nàng đã sống trọn đạo làm con, vẹn nghĩa vẹn tình với gia đình chồng
Luận điểm 2: Mặc dù có vẻ đẹp toàn diện như vậy nhưng Vũ Nương lại có SỐ PHẬN đắng cay, bất hạnh khiến ta vô cùng thương xót.
Luận cứ 1: Trước hết, đọc đoạn truyện, ta thương cảm trước số phận cay đắng của Vũ Nương thể hiện ở cuộc hôn nhân không có tình yêu
Người con gái ấy “tính đã thùy mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp” Nàng xứng đáng được hưởng hạnh phúc trong tình yêu Trương Sinh vì mến dung hạnh của nàng mà sai người đem trăm lạng vàng cưới về làm vợ Chỉ một câu giới thiệu ngắn gọn nhưng cũng đủ cho ta thấy được một cuộc hôn nhân sắp đặt, gả bán phổ biến trong xã hội xưa Cũng như bao người phụ nữ khác, Vũ Nương bị tước đoạt quyền tự do yêu đương, quyền quyết định hạnh phúc đời
Trang 5mình Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây nên bao nỗi khổ đau, bất hạnh cho người phụ nữ trong xã hội cũ
* Luận cứ 2: Số phận cay đắng của Vũ Nương còn thể hiện ở tình cảnh cô đơn, buồn tủi khi chồng đi lính khiến ta không khỏi xót xa
Lấy chồng chưa được bao lâu thì chồng đi lính biền biệt Hạnh phúc ngắn chẳng tày gang, Trương Sinh bị bắt đi lính Vợ chồng cách biệt muôn dặm quan san, Vũ Nương phải
sống trong cô đơn vò võ một mình: “Mỗi khi thấy bướm lượn đầy vườn, mây che kín núi, thì nỗi buồn góc bể chân trời không thể nào ngăn được” Nàng nhớ chông khắc khoải, khôn
nguôi Ba năm xa cách là ba năm trĩu nặng nỗi nhớ thương, đợi chờ Càng cô đơn hơn khi mẹ già qua đời mà con còn thơ dại Nỗi cô đơn chỉ mình nàng gặm nhấm, biết lấy ai bầu bạn, sẻ chia Đó là tình cảnh của nàng, cũng là tình cảnh của bao người phụ nữ xưa có chồng đi chinh chiến
* Luận cứ 3: Đoạn truyện còn cho ta thấy số phận đắng cay của nàng còn thể hiện ở bao nỗi khó khăn, vất vả nàng phải gánh chịu
Chồng đi lính, mẹ chồng già yếu, nàng phải một mình gánh vác giang sơn nhà chồng Một mình lo toan, quán xuyến mọi việc trong gia đình Nàng phải sinh con và nuôi con một mình Bé Đản sinh ra và lớn lên không biết mặt cha Nàng phải chăm sóc mẹ già ốm đau bệnh tật Một mình nàng vất vả chạy chữa, lo thuốc thang, lễ bái thần phật khắp nơi lúc mẹ chồng ốm đau Khi mẹ chồng qua đời, nàng lo ma chay cúng lễ như lo cho cha mẹ đẻ của mình Bao khó khăn, cực nhọc ngày tháng xa chồng đổ dồn hết lên vai người vợ trẻ
Đánh giá: Bằng nghệ thuật kể chuyện linh hoạt; nhân vật được khắc họa qua ngôn ngữ, hành
động và miêu tả diễn biến tâm lí một cách tinh tế; bằng việc sáng tạo các chi tiết hoang đường, kì ảo,… đoạn truyện đã khắc họa chân thực, cảm động VẺ ĐẸP nhân phẩm và SỐ PHẬN đắng cay, oan trái của Vũ Nương Nàng chính là hình ảnh tiêu biểu cho số phận và vẻ đẹp của người phụ nữ trong xã hội xưa
Đằng sau số phận khổ đau, oan nghiệt của người phụ nữ ấy là niềm thương cảm, nỗi xót xa của tác giả Đằng sau vẻ đẹp nhân phẩm của người phụ nữ ấy là tấm lòng yêu thương, trân trọng, ngợi ca của tác giả Kể về cuộc đời của nàng, Nguyễn Dữ muốn cất lên tiếng nói
tố cáo xã hội phong kiến tàn bạo chà đạp lên hạnh phúc của người phụ nữ Điều đó khiến cho đoạn truyện nói riêng, tác phẩm nói chung thấm đẫm tinh thần nhân đạo sâu sắc
KẾT BÀI: “Chuyện người con gái Nam Xương” là một tác phẩm trĩu nặng tình yêu thương,
mang giá trị nhân đạo sâu sắc Số phận khổ đau, ngang trái và vẻ đẹp nhân phẩm đáng quý của nàng Vũ Nương mãi làm thổn thức trái tim người đọc bao thế hệ Tác phẩm xứng đáng là áng “thiên cổ kì bút” của văn học trung đại Việt Nam
2 Phân tích/ cảm nhận nhân vật Vũ Nương qua đoạn trích sau: (phần giữa truyện)
“Qua năm sau, giặc ngoan cố đã chịu trói, việc quân kết thúc Trương Sinh về nhà, được biết mẹ đã qua đời, con vừa học nói Chàng hỏi mồ mẹ, rồi bế đứa con nhỏ đi thăm; đứa trẻ không chịu, ra đến đồng, nó quấy khóc Sinh dỗ dành:
Trang 6- Nín đi con, đừng khóc Cha về, bà đã mất, lòng cha buồn khổ lắm rồi.
Đứa con ngây thơ nói:
- Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư? Ông lại biết nói, chứ không như cha tôi trước kia chỉ nín thin thít.
Chàng ngạc nhiên gạn hỏi Đứa con nhỏ nói:
- Trước đây, thường có một người đàn ông, đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi, nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả
Tính chàng hay ghen, nghe con nói vậy, đinh ninh là vợ hư, mối nghi ngờ ngày càng sâu, không có gì gỡ ra được.
Về đến nhà, chàng la um lên cho hả giận Vợ chàng khóc mà rằng:
- Thiếp vốn con kẻ khó, được nương tự nhà giàu Sum họp chưa thỏa tình chăn gối, chia phôi
vì động việc lửa binh Cách biệt ba năm giữ gìn một tiết Tô son điểm phấn đã từng nguôi lòng, ngõ liễu tường hoa chưa hề bén gót Đâu có sự mất nết hư thân như lời chàng nói Dám xin bày tỏ để cởi mối nghi ngờ Mong chàng đừng một mực nghi oan cho thiếp.
Chàng vẫn không tin Nhưng nàng hỏi chuyện kia do ai nói ra thì lại giấu không kể lời con nói; chỉ lấy chuyện bóng gió này nọ mà mắng nhiếc nàng và đánh đuổi đi Họ hàng làng xóm bênh vực và biện bạch cho nàng cũng chẳng ăn thua gì cả Nàng bất đắc dĩ nói:
- Thiếp sở dĩ nương tựa vào chàng vì cái thú vui nghi gia nghi thất Nay đã bình rơi trâm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió, khóc tuyết bông hoa rụng cuống, kêu xuân cái én lìa đàn, nước thẳm buồm xa, đâu còn có thể lại lên núi Vọng Phu kia nữa.
Đoạn rồi nàng tắm gội chay sach, ra bến Hoàng Giang ngửa mặt lên trời mà than rằng:
- Kẻ bạc mệnh này duyên phận hầm hiu, chồng con rẫy bỏ, điều đâu bay buộc, tiếng chịu nhuốc nhơ, thần sông có linh, xin ngài chứng giám Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ Nhược bằng lòng chim dạ cá, lừa chồng dối con, dưới xin làm mồi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho diều quạ
và xin chịu khắp mọi người phỉ nhổ”.
MỞ BÀI: Nguyễn Dữ là nhà văn tiêu biểu của văn học trung đại Việt Nam “Chuyện người
con gái Nam Xương” (trích “Truyền kỳ mạn lục”) là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông Đọc tác phẩm, ta vô cùng ấn tượng trước nhân vật Vũ Nương, đặc biệt là ở đoạn
truyện kể về nỗi oan động trời và cái chết bi thảm của nàng.
THÂN BÀI:
a Ý phụ: Vũ Nương là người phụ nữ vừa đẹp người vừa đẹp nết Ở nàng có sự hài hòa, toàn
vẹn cả về nhan sắc và đức hạnh Nói cách khác, nàng hội tụ đủ những những nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam: nết na, hiền thục, đảm đang tháo vát, hiếu thảo, hết mực yêu thương chồng con Nàng còn là người phụ nữ bao dung, vị tha và trọng danh dự Một người phụ nữ vẹn toàn như vậy xứng đáng được hưởng hạnh phúc trọn vẹn nhưng trớ trêu thay, nàng lại có
Trang 7số phận xiết bao cay đắng Và mặc dù chịu nhiều oan trái nhưng ở nàng vẫn luôn ngời sáng những phẩm chất đáng quý Số phận và vẻ đẹp ấy đã được Nguyễn Dữ khắc họa suốt cả tác phẩm, đặc biệt là ở phần đầu truyện
b Ý chính:
Luận điểm 1: Trước hết, đến với đoạn truyện, ta vô cùng xúc động và trân trọng trước
VẺ ĐẸP đáng quý của nàng.
Luận cứ 1: Trước hết, đoạn truyện cho ta thấy Vũ Nương là một người vợ hiền thục, thủy chung, yêu thương chồng tha thiết
Ba năm xa cách, nàng một lòng thương nhớ, thủy chung son sắt với chồng:
+Thương chồng, nàng làm tròn bổn phận người mẹ yêu con, người con dâu hiếu thảo, nghĩa tình
+ Nàng một lòng thủy chung, son sắt với người chồng nơi chiến địa “tô son điểm phấn từng
đã nguôi lòng, ngõ liễu tường hoa chưa hề bén gót” Ba năm xa cách chồng là ba năm trĩu
nặng nỗi nhớ thương Hành động trỏ cái bóng mình trên vách để đùa con không chỉ thể hiện tình thương con mà còn là nỗi nhớ thương chồng cũng như lòng thủy chung son sắt của người
vợ trẻ Không phải một đêm mà bao đêm trôi qua nàng đùa con như thế Có lẽ có cái bóng
ấy, con trẻ vui như có cha ở bên Ngôi nhà nhỏ của nàng đỡ quạnh hiu và lòng nàng cũng vợi
đi phần nào nỗi nhung nhớ, cô đơn Ba năm cách biệt, trái tim nàng không một phút nguôi yên, luôn thổn thức nhớ thương Ba năm, nàng một lòng một dạ thủy chung son sắt đợi ngày chồng bình yên trở về sum họp
- Ngày Trương Sinh trở về, bị nghi oan, bị đối xử phũ phàng nàng vẫn không hề trách cứ,
oán giận chồng Lời lẽ của nàng vẫn một mực dịu dàng, lễ phép giãi bày mong được minh
oan, để hàn gắn hạnh phúc gia đình trước nguy cơ tan vỡ: “Thiếp sở dĩ nương tựa vào chàng
vì cái thú vui nghi gia nghi thất Nay đã bình rơi trâm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong
ao, liễu tàn trước gió, khóc tuyết bông hoa rụng cuống, kêu xuân cái én lìa đàn, nước thẳm buồm xa, đâu còn có thể lại lên núi Vọng Phu kia nữa” Như vậy, đến phút cuối cùng của
cuộc đời nàng vẫn là người vợ hiền thục, thủy chung, yêu thương chồng, thiết tha với hạnh phúc gia đình
Luận cứ 2: Đoạn trích còn cho ta thấy Vũ Nương là một người mẹ hiền hết mực yêu thương con
- Chồng đi xa, nàng một mình sinh con trai, đặt tên là Đản Đó là một cái tên có ý nghĩa vui mừng, tốt đẹp Với nàng, con là niềm vui, là hạnh phúc để nàng vượt qua mọi khó khăn, thử
thách trong cuộc sống nơi quê nhà
- Thương yêu con vô bờ, Vũ Nương không chỉ tần tảo nuôi con lớn khôn mà còn tìm cách bù đắp sự thiếu vắng tình cảm cho con
+ Hàng đêm, nàng chỉ vào cái bóng mình in trên vách nhà đùa với con là đó là cha bé Đản
Trang 8+ Với trò chơi cái bóng, nàng muốn mang lại cho con hơi ấm của sự đoàn tụ trong những ngày vắng cha, giúp con trẻ cảm nhận được người cha luôn hiện diện trong cuộc sống của mình
Luận điểm 2: Mặc dù có vẻ đẹp toàn diện như vậy nhưng Vũ Nương lại có SỐ PHẬN đắng cay, bất hạnh khiến ta vô cùng thương xót Số phận cay đắng của Vũ Nương thể
hiện ở nỗi oan động trời và cái chết bi thảm của nàng.
- Luận cứ 1: Nỗi oan khuất bắt đầu khi Trương Sinh đi lính trở về
Từ sa trường trở về, biết mẹ đã qua đời, Trương Sinh đau buồn, bế con đi viếng mộ
mẹ Đứa con thơ ngây kể câu chuyện về người đàn ông đêm nào cũng đến: “Trước đây, thường có một người đàn ông, đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi, nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả” Trương Sinh vốn tính đa nghi lại ít học, không suy
xét sự tình mà nổi cơn ghen mù quáng Tin lời con trẻ, chàng đinh ninh vợ mình thất tiết và trút giận lên nàng Trương Sinh la um lên cho hả giận, mắng nhiếc, đánh đuổi nàng, họ hàng làng xóm biện bạch cho nàng thế nào cũng chẳng ăn thua Cơn ghen đã khiến chàng mất hết
lý trí, gán cho vợ mình nỗi oan động trời
- Luận cứ 2: Bị chồng nghi oan, Vũ Nương vô cùng đau đớn
Nàng giãi bày thống thiết, hết lời phân trần để chàng hiểu rõ lòng mình Nàng nói đến
thân phận mình “vốn con nhà kẻ khó, được nương tựa nhà giàu,…”; nàng nói đến tình nghĩa
vợ chồng “sum họp chưa thỏa tình chăn gối, chia phôi vì động việc lửa binh”; nàng khẳng định tấm lòng thủy chung, trong trắng “cách biệt ba năm, giữ gìn một tiết”… Đau xót làm sao
khi một người phụ nữ đức hạnh như nàng lại phải phân trần, thanh minh về phẩm giá, tiết hạnh của mình Càng đau đớn hơn khi Trương Sinh vẫn không chịu tin nàng Dù nàng có thanh minh thế nào chồng nàng vẫn không chịu tin; họ hàng làng xóm bênh vực nàng thế nào chồng nàng cũng không chịu nghe Trương Sinh tàn nhãn mắng nhiếc, đánh đuổi nàng đi Vũ Nương đau đớn đến tuyệt vọng, không biết nương tựa vào đâu Những gì nàng cố công vun đắp, gìn giữ bấy lâu nay đổ vỡ hết Bao nhêu công sức gìn giữ, xây đắp hạnh phúc gia đinh nay đổ vỡ hết Danh dự bị chà đạp, tâm hồn bị giày xéo, nàng hoàn toàn rơi vào bế tắc, tuyệt vọng, đắng cay
- Luận cứ 3: Đau đớn đến tột cùng khiến Vũ Nương buộc phải tự tìm đến cái chết
+ Nàng tắm gội chay sạch, thề nguyền trước bến Hoàng Giang: “Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc Mỵ Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ Nhược bằng lòng chim dạ cá, lừa chồng dối con, dưới xin làm mồi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho diều quạ, và xin chịu khắp mọi người phỉ nhổ” Người phụ nữ xưa dẫu mắc oan vẫn
không thể tự biện bạch, thanh minh mà phải cậy nhờ đến trời đất chứng giám cho mình + Bị dồn đẩy đến bước đường cùng, nàng chỉ còn một giải pháp duy nhất: tự tìm đến cái chết Chỉ có cái chết mới giúp nàng chứng minh cho sự trong sạch của bản thân Hành động gieo mình xuống dòng Hoàng Giang là hành động quyết liệt để bảo toàn phẩm giá Đau đớn biết bao khi người phụ nữ xưa chỉ có thể chứng minh nhân cách bằng cái chết
Trang 9Đánh giá: Bằng nghệ thuật kể chuyện linh hoạt; nhân vật được khắc họa qua ngôn ngữ, hành
động và miêu tả diễn biến tâm lí một cách tinh tế; bằng việc sáng tạo các chi tiết hoang đường, kì ảo,… đoạn truyện đã khắc họa chân thực, cảm động VẺ ĐẸP nhân phẩm và SỐ PHẬN đắng cay, oan trái của Vũ Nương Nàng chính là hình ảnh tiêu biểu cho số phận và vẻ đẹp của người phụ nữ trong xã hội xưa
Đằng sau số phận khổ đau, oan nghiệt của người phụ nữ ấy là niềm thương cảm, nỗi xót xa của tác giả Đằng sau vẻ đẹp nhân phẩm của người phụ nữ ấy là tấm lòng yêu thương, trân trọng, ngợi ca của tác giả Kể về cuộc đời của nàng, Nguyễn Dữ muốn cất lên tiếng nói
tố cáo xã hội phong kiến tàn bạo chà đạp lên hạnh phúc của người phụ nữ Điều đó khiến cho đoạn truyện nói riêng, tác phẩm nói chung thấm đẫm tinh thần nhân đạo sâu sắc
KẾT BÀI: “Chuyện người con gái Nam Xương” là một tác phẩm trĩu nặng tình yêu thương,
mang giá trị nhân đạo sâu sắc Số phận khổ đau, ngang trái và vẻ đẹp nhân phẩm đáng quý của nàng Vũ Nương mãi làm thổn thức trái tim người đọc bao thế hệ Tác phẩm xứng đáng là áng “thiên cổ kì bút” của văn học trung đại Việt Nam
3 Cảm nhận về nhân vật Vũ Nương qua đoạn truyện sau (đoạn kết thúc truyện):
“Phan nói:
- Nương tử nghĩa khác Tào Nga, hờn không Tinh Vệ mà phải ôm mối hận gieo mình xuống nước Nay thóc cũ không còn, thóc mới vừa gặt, há lại không tưởng nhớ đến quê hương ư?
Vũ Nương nói:
- Tôi bị chồng ruồng rẫy, thà già ở chốn làng mây cung nước, chứ còn mặt mũi nào về nhìn thấy người ta nữa!
Phan nói:
- Nhà cửa tiên nhân của nương tử, cây cối thành rừng, phần mộ tiên nhân của nương tử, cỏ gai rợp mắt Nương tử dù không nghĩ đến, nhưng tiên nhân còn mong đợi nương tử thì sao?
Nghe đến đấy, Vũ Nương ứa nước mắt khóc, rồi quả quyết đổi giọng mà rằng:
- Có lẽ không thể gửi hình ẩn bóng ở đây được mãi, để mang tiếng xấu xa Vả chăng, ngựa
Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam Cảm vì nỗi ấy, tôi tất phải tìm về có ngày.
Hôm sau, Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh châu, sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước Vũ Nương nhân đó cũng đưa gửi một chiếc vòng hoa mà dặn:
- Nhờ nói hộ với chàng Trương, nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, xin lập một đàn giải oan
ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, tôi sẽ trở về.
[…] Chàng bèn theo lời, lập một đàn tràng ba ngày đêm ở bến Hoàng Giang Rồi quả thấy Vũ Nương ngồi trên một chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng, theo sau có đến năm mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng, rực rỡ đầy sống, lúc ẩn lúc hiện.
Trang 10Chàng vội gọi, nàng vẫn đứng ở giữa dòng mà nói vọng vào:
- Thiếp cảm ơn đức Linh Phi, đã thề sống chết cũng không bỏ Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa.
Rồi trong chốc lát, bóng nàng loang loáng mờ nhạt dần mà biến mất”.
MỞ BÀI: Nguyễn Dữ là nhà văn tiêu biểu của văn học trung đại Việt Nam “Chuyện người
con gái Nam Xương” (trích “Truyền kỳ mạn lục”) là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông Đọc tác phẩm, ta vô cùng trân trọng, ngưỡng mộ trước nhân vật Vũ Nương, đặc biệt là ở đoạn kết thúc truyện.
THÂN BÀI:
a Ý phụ: Vũ Nương là người phụ nữ vừa đẹp người vừa đẹp nết Ở nàng có sự hài hòa, toàn
vẹn cả về nhan sắc và đức hạnh Nói cách khác, nàng hội tụ đủ những những nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam: nết na, hiền thục, đảm đang tháo vát, hiếu thảo, hết mực yêu thương chồng con Nàng còn là người phụ nữ bao dung, vị tha và trọng danh dự Một người phụ nữ vẹn toàn như vậy xứng đáng được hưởng hạnh phúc trọn vẹn nhưng trớ trêu thay, nàng lại có
số phận xiết bao cay đắng Và mặc dù chịu nhiều oan trái nhưng ở nàng vẫn luôn ngời sáng những phẩm chất đáng quý Số phận và vẻ đẹp ấy đã được Nguyễn Dữ khắc họa suốt cả tác phẩm, đặc biệt là ở phần cuối truyện: Kể về lễ giải oan ba ngày đêm trên bến Hoàng Giang và
sự trở về trong thoáng chốc của nàng
b Ý chính:
Luận điểm 1: Trước hết, đến với đoạn truyện, ta vô cùng xúc động và trân trọng trước
VẺ ĐẸP phẩm hạnh đáng quý của nàng.
Luận cứ 1: Đoạn truyện cho thấy nàng là người phụ nữ có tấm lòng thủy chung son sắt, nghĩa tình và đầy nhân hậu, bao dung.
- Bất đắc dĩ mà nàng phải tự tìm đến cái chết để minh oan cho mình Tuy nàng chết nhưng bản chất tốt đẹp của nàng không bao giờ chết Chốn làng mây cung nước, dù cuộc sống có sung sướng, được yêu thương đủ đầy nhưng nàng chưa bao giờ nguôi nỗi nhớ thương chồng con Trong cuộc gặp gỡ với Phan Làn ở chốn thủy cung, nàng ứa nước mắt khi nghe Phan
nhắc tới gia đình: “Nhà cửa tiên nhân của nương tử, cây cối thành rừng, phần mộ tiên nhân của nương tử, cỏ gai rợp mắt” Sau đó, nàng bảo Phan Lang về nhắn với Trương Sinh lập
đàn giải oan để nàng được trở về Chi tiết đó đã nói lên tấm lòng thủy chung son sắt, nghĩa tình của Vũ Nương với Trương Sinh dù chính Trương Sinh đã đẩy nàng đến cái chết.
- Trở về bến Hoàng Giang, nàng vẫn không một lời oán trách kẻ đã ruồng rẫy và đẩy mình tới cái chết Thay vì oán trách, nàng vẫn nói lời “đa tạ tình chàng” rồi biến mất Trương Sinh gây
ra bao nỗi khổ đau, oan trái cho nàng như vậy nhưng nàng vẫn lo lắng cho chàng, cả lúc sống
lẫn lúc chết đều không một lời oán thán Đó chính là vẻ đẹp của tấm lòng nhân hậu, vị tha, bao dung ở nàng khiến ta cảm động, trân trọng biết bao
Luận cứ 2: Đoạn truyện còn cho ta thấy Vũ Nương là người giàu lòng tự trọng, luôn khao khát phục hồi danh dự