phân tích sự phát triển triết học mác lê nin từ cuộc cách mạng trên lĩnh vực triết học của mác awngghen và sự vận đụng phát triển trong thế giới ngày nay

Tri tăh căMácălƠăm tăh ăthốngătri tăh căkhoaăh căvƠăcáchăm ng,ăchínhăvìă v yănóăđưătr ăthƠnhăth ăgi iăquanăvƠăph ngăphápălu năkhoaăh căc aăgiaiăc pă côngănhơnăvƠănhơnălo iăti năb ătrongă

Đ I H C QU C GIA THÀNH PH H CHÍ MINH

D NG PHÁT TRI N TRONG TH GI I NGÀY NAY

GI NG VIÊN : TS ĐĨO DUY THANH

H C VIÊN : TR N THÀNH

MSHV : 1481010027

TP HCM, Tháng 01/2015

CH NGă2:ăPHÂNăTệCHăụăNGHƾAăC A CU C CÁCH M NG TRI T H C MÁC ậ ĔNGGHENăTH C HI N VÀ VAI TRÒ C A TRI T H C MÁC LÊ NIN 132.1 ụănghƿaăcu căcáchăm ngătri tăh căMácă- Ĕngghen 132.2 ụănghƿaăvƠăvaiătròăc aătri tăh căMácăậ Lênnin 142.3 V năd ngăvƠăphátătriểnătri tăh căMácăậ Lêninătrongăđiềuăki năth ăgi iăngƠyănay 19

K TăLU N 22TĨIăLI UăTHAMăKH O 23

Page | 3

LỜI MỞ ĐẦU

Tri tăh căraăđ iăvƠăphátătriểnăchoăđ nănayăđưăcóăl chăsửăg nă3000ănĕm.ăS ă phátătriểnănh ngăt ăt ngătri tăh căc aănhơnălo iălƠăm tăquáătrìnhăkhôngăđ năgi n.ă

Cu căđ uătranhăgi aăch ănghƿaăduyăv tăvƠăch ănghƿaăduyătơm,ăvƠăgắnăv iănóălƠă

cu căđ uătranhăgi aăcácăph ngăphápănh năthứcăhi năth că– ph ng pháp bi n

ch ứng và ph ng pháp siêu hình - tuy là cái tr c xuyên suốt l ch sử tri t h c, làm

nên cái “logic n i t i khách quan” c a s phát triển, song l ch sử di n bi n c a nó

l i h t s ức phức t p

Tri tăh căMácălƠăm tăh ăthốngătri tăh căkhoaăh căvƠăcáchăm ng,ăchínhăvìă

v yănóăđưătr ăthƠnhăth ăgi iăquanăvƠăph ngăphápălu năkhoaăh căc aăgiaiăc pă côngănhơnăvƠănhơnălo iăti năb ătrongăth iăđ iăm i.ăTri tăh căMácăđưăk ăthừaă

nh ngătinhăhoa,ătừăđóăđ aăraănh ngănguyênălỦăkhoaăh căgiúpăconăng iănhơnăthứcă đúngăvƠăc iăt oăth ăgi i.ă

S ăraăđ iătri tăh căMácăt oănênăs ăbi năđổiăcóăỦănghƿaăcáchăm ngătrongă

l chăsửăphátătriểnătri tăh căc aănhơnălo i.ăK.MarxăvƠăĔngghenăđưăk ăthừaăm tăcáchă

có ch năl c nh ngăthƠnhăt uăt ăduyănhơnălo i,để l i cho nhân lo i m t khốiăl ợng

tri thức khoa h c khổng lồ sángăt oănênăch ănghƿaăduyăv tătri tăh cătri tăđể.ăĐểă xơyătri tăh căduyăv tăbi năchứng,ăMácăđưăph iăc iăc ăch ănghƿaăduyăv tăcũăvƠăc ă phépăbi năchứngăduyătơmăc aăHêghen.ăĐóălƠăm tăcu căcáchăm ngăth tăs ătrongă

h căthuy tăvềăxưăh i,ăm tătrongănh ngăy uătốăch ăy uăc aăb căngoặtăcáchăm ngă mƠăMácăvƠăĔngghenăđưăth căhi nătrongătri tăh c.ăVìăv y tiểuălu nănghiênăcứuă

v năđềă: “Phân tích sự phát triển triết học Mác - Lênin từ cuộc cách mạng trên

lĩnh vực triết học do Mác - Ăngghen và sự vận dụng phát triển trong thế giới

ngày nay ” đểănh nărõăỦănghƿaăc a h c thuy t và ho tăđ ng c aăCácăMácăđối v i s

phát triển c a phong trào công nhân hi năđ i

h căcổăđ iă ăTrungăQuốc,ă năĐ ăvƠăHyăL p

Trongăg nă3000ănĕmătồnăt iăvƠăphátătriển,ătri tăh căcóănhiềuătr ngăpháiăvƠăh ăthốngăkhácănhau.ăCácăh ăthốngăvƠătr ngăphái đóăph năánhătrìnhăđ ăphátătriểnăvềăkinhă

t ă– xã h i, chính tr và trình đ phát triển c a các tri thức khoa h c t nhiên c a các

n c L đ ng nhiên, s ph n ánh đó tuỳ thu c vào l p tr ng c a các giai c p nh t

đ nh

Khiănghiênăcứuăcácăh ăthống,ăcácătr ngăpháiătri tăh c,ăch ănghƿaăMácăchoărằng,ă

v năđ ăquanătr ngăhƠngăđ u,ă“v n đề c b n l n” hay “v n đề tối cao” c a tri t h c là

v n đề quan h gi a t duy và tồn t i, gi a tinh th n và th gi i t nhiên V n đề c

V năđềăquanăh ăgi aătồnăt iăvƠăt ăduyăhayăgi aăv tăch tăvƠăỦăthứcălƠăv năđềăc ă

b nătrongăt tăc ăv năđềămƠătri tăh căt pătrungăgi iăquy t.ăB iăvì,ăm tălƠ,ăđóălƠăv năđềătri tăh căr ngănh t,ăchungănh t;ăhaiălƠ,ăn uăkhôngăgi iăquy tăđ ợcăv năđềănƠyăthìăkhôngăthểăti păt căgi iăquy tăcácăv năđềăkhác,ănh ngăv năđềăítăchungăh n;ăbaălƠ,ăgi iăquy tăv năđềănƠyănh ăth ănƠoăs ăquy tăđ nhătínhăch tăc aăth ăgi iăquanăc aăcácănhƠătri tăh c.ăVƠă

th ăgi iăquană yălƠăc ăs ăt oăraăph ngăh ngăđểăxemăxétăvƠăgi iăquy tăt tăc ănh ngă

v năđềăcònăl i.ăCácăh căthuy tătri tăh căđ ợcăchiaăthƠnhăhaiătrƠoăl uăc ăb n:ăduyăv tăhayăduyătơm,ăđiềuăđóătuỳăthu căvƠoăvi căgi iăquy tăv năđềăc ăb nănƠy

Cácăh ăthốngătri tăh căthừaănh nătồnăt i,ăt ănhiên,ăv tăch tălƠăcáiăcóătr c;ăỦăthức,ătinhăth n,ăt ăduyălƠăcáiăcóăsau,ăđóălƠăch ănghƿaăduyăv t.ăCònăcácăh ăthốngătri tăh căcoiăỦăthứcălƠăcáiăcóătr c,ătồn t iălƠăcáiăcóăsauălƠătrƠoăl uăduyătơm.ăVi căxemăxétăvƠăgi iăquy tăv năđềăc ăb năc aătri tăh călƠătiêuăchuẩnăkhoaăh căduyănh tăđểăxácăđ nhăcácăh căthuy tătri tăh căđư,ăđangăvƠăs ătồnăt iălƠăthu cătrƠoăl uănƠo:ăduyătơmăhayăduyăv t

CácătrƠoăl uăc ăb nătrong tri tăh căậ ch nghƿa duy v t và ch nghƿa duy tâm ậ luôn luôn đ u tranh v i nhau Cu c đ u tranh gi a các trào l u tri t h c là biểu hi n về

mặtăt ăt ngăc aăcu căđ uătranhăgiaiăc păvƠăph năánhătồnăt iăxưăh iăc aăcácăgiaiăc p,ăcácăt ngăl pătrongăăxưăh i Thôngăth ng,ăch ănghƿaăduyăv tălƠăbiểuăhi năvềămặtătri tă

h căc aăh ăt ăt ngăcácăgiaiăcápăvƠăcácăt ngăl păti năb ,ăcácăl căl ợngăxưăh iăquanătơmă

Page | 5

đ năs ăphátătriểnăxưăh i.ăCh ănghƿaăduyătơmălƠăbiểuăhi năvềămặtătri tăh căc aăcácăgiaiă

c p,ăcácănhómăxưăh iăb oăth ,ăcácăđ ngăpháiăchínhătr ăph năđ ng,ăkhôngăquanătơmăđ nă

s ăphátătriểnăxưăh i.ăCácănhƠăduyăv tăv iăt ăcáchălƠăcácănhƠăt ăt ngăc aăcácăl căl ợngăxưăh iăti năb ăth ngăl yănh ngăthƠnhăt u,ăk tăqu ăc aăkhoaăh căti năti nămƠăth căti nălƠmăc ăs ăchoăth ăgi iăquanăc aămình.ăCònăcácănhƠăduyătơmăluônăluônăgắnăv iătônăgiáo,ă

c ngăcốăv ătríăc aătônăgiáoăbằngănh ngălu năcứătri tăh căduyătơm

S ăxu tăhi năcácăgiaiăc păđốiăkhángăvƠăch ăđ ăng iăbócăl tăng i,ăvi cătáchălaoă

đ ngătríăócăkhỏiălaoăđ ngăchơnătayălƠănh ngănguyênănhơnăxưăh iălƠmăchoăch ănghƿaăduyătơmăxu tăhi n.ăCácăđ iăbiểuăc aăcácăgiaiăc păbócăl t,ăthốngătr ăđ căquyềnăho tăđ ngătríăócăluônămongămuốnăt oăraă năt ợngărằng,ăd ngănh ălaoăđ ngăchơnătay,ăho tăđ ngăs nă

xu tăv tăch tăc aăqu năchúngălaoăđ ngălƠăcáiăthứăy u,ăcáiăph ăthu căc aălaoăđ ngătríăóc.ă

H ăchoărằngălaoăđ ngătríăócăđóngăvaiătròăch ăy uătrongăđ iăsốngăxưăh i.ăS ăkhẳngăđ nhănƠyăc aăcácăt ăt ngăgiaăc aăgiaiăc păph năđ ngăkhôngătránhăkhỏiăd năt iăch ănghƿaăduyătơmătri tăh c,ăt iănh ngăm uătoan,ălu năchứngăcácăhi năt ợngătinhăth nălƠăcáiăcóă

tr c,ăcácăhi năt ợngăv tăch tălƠăcáiăcóăsau.ă

1.2 T t ởng tri t h c c a Hêghen và Phoi ơbắc và ngu n g c ra đ i c a Tri t

h c Mácxít

a) T ăt ngătri tăh căc aăHêghenăvƠăPhoiă bắc

- Hêghen:ăTri tăh căHêghenălƠăbiểuăhi năc aăs ăphátătriểnăđ yăđ ănh tăvƠăr cărỡă

nh tăc aăch ănghƿaăduyătơmăcổăđiểnăĐức.ăHêghenălƠănhƠăt ăt ngăc aăgiaiăc păt ăs năĐức,ăng iăthểăhi năchínhăsáchătho ăhi păvềăchínhătr ăc aăgiaiăc păt ăs năv iăgiaiăc păphong ki năquỦăt căPhổ.ăQuanăđiểmătri tăh căc aăôngălƠăh ăthốngăduyătơmăcổăđiểnăcuốiăcùng,ălƠătrìnhăđ ăcaoănh tăc aăs ăphátătriểnăphépăbi năchứngăduyătơm.ă

HêghenălƠănhƠăduyătơmăkháchăquan.ăỌngăcoiătinhăth năth ăgi iălƠăcáiăcóătr c,ă

v tăch tăv iătínhăcáchăd ngănh ălƠăs ăthểăhi n,ăs ăbiểuăhi năc ăthểăc aătinhăth năth ă

gi i,ălƠăcáiăcóăsau;ătinhăth nălƠăđ ngăsángăt oăraăv tăch t

Tinhăth năth ăgi iăậ ý ni m tuy t đối tồn t i vƿnh vi n và chứaăđ ngăd iăd ngătiềmănĕngăt tăc ăm iăhi năt ợngăc aăt ănhiênăvƠăxưăh i.ăNóălƠănguồnăgốcăvƠăđ ngăl că

c aăm iăhi năt ợngăt ănhiênăvƠăxưăh i.ăTinhăth năth ăgi iăhayăỦăniêmătuy tăđốiătrongăquáătrìnhăt ăphátătriểnăc aănóădi năraăquaăcácăgiaiăđo năkhácănhau,ăngƠyăcƠngăthểăhi nă

đ yăđ ăn iădungăbênătrongăc aănó.ăĐ uătiênănóăphátătriểnătrongăb năthơnănó,ăsauăđóănóăthểăhi năd iăhìnhăthứcăt ănhiênăậ th gi i vô c , h u c và con ng i, ti p n a là thể

hi n dứoi hình thức nhà n c, ngh thu t, tôn giáo và tri t h c.ăTheoăh ăthốngăc aăHêghen,ătoƠnăb ăth ăgi iămuônămƠu,ămuônăvẻălƠăs năphẩmăc a s ăphátătriểnăt ănhiênă

c aăỦăni măv iătínhăcáchălƠăl căl ợngăsángăt o,ălƠătổngăhoƠăc aăm iăhìnhăthứcăkhácănhauă

c aăs ăbiểuăhi năc aăỦăni m.ăB iăv y,ăh căthuy tăc aăHêghenăcoiătínhăthứănh tălƠătinhă

th n,ătínhăthứăhaiălƠăv tăch t.ăĐóăcũngăchínhălƠăs ăthểăhi năriêngăvềămặtătri tăh cănh ngă

l iăkh ngăđ nhăc aătônăgiáoărằngăTh ợngăđ ăsángăt oăraăth ăgi i

Page | 6

Cóăthểănói,ătrongăvi căgi iăquy tăv năđềăc ăb năc aătri tăh c,ăHêghenăchỉălặpăl iă

nh ngăđiềuămƠăcácănhƠăduyătơmătr căđóăđưănói.ăSong,ăcáiăm iătrongăh căthuy tăc aăông,ăchínhălƠăch ăôngăxemăxétătinhăth năth ăgi i,ăỦăni mătuy tăđốiălƠăm tăquáătrìnhăt ăphátătriểnăkhôngăngừng,ăvƠăôngălƠăm tănhƠătri tăh căhoƠnăchỉnhăphépăbi năchứngăduyătơm,ăphépăbi năchứngăc aăỦăni mătuy tăđối,ătinhăth năth ăgi iăv iătínhăcáchălƠăc ăs ăđ uătiênăvƠănguồnăgốcăc aăm iătồnăt i

Hêghenăđưăphêăphánăphépăsiêuăhìnhăthốngătr ălúcăđóăvƠăôngăđưăl yăphépăbi năchứngăđemăđốiăl păv iănó

Cácăy uătốăbi năchứngăduyătơmăcóătrongăcácătácăphẩmătri tăh căduyătơmătr căHêghen,ănh ngăphépăbi năchứngăduyătơmăv iătínhăcáchălƠăph ngăphápăítănhiềuăhoƠnăchỉnhăthìădoăHêghenăl păra

Côngălaoăc aăHêghenăsoăv iănh ngăng iătiềnăbốiăc aăôngălƠă ăch ăđưăphơnătíchă

m tăcáchătổngăhợpăvƠăbi năchứngăt tăc ăcácăph mătrùăquanătr ngănh tăc aătri tăh căvƠăhìnhăthƠnhătrênăc ăs ăduyătơmăbaăquyălu tăc ăb năc aăt ăduy:ăquyălu tăchuyểnăhoáătừă

l ợngăthƠnhăch t,ăquyălu tăthơmănh păl nănhauăc aăcácămặtăđốiăl păvƠăquyălu tăph ăđ nhă

c aăph ăđ nh

- Phoiă bắc:ălƠănhƠătriétăh căduyăv t,ăđ iăbiểuăchoătơngăl pădơnăch ăc ăti nătrongăgiaiăc păt ăs năĐức.ăỌngăđ uătranhăkiênăquy tăchốngăch ănghƿaăduyătơmăc aăHêghen.ăỌngăđưăphêăphánăỦăni mătuy tăđốiăc aăHêghenăcũngănh ăch ănghƿaăduyătơmăvƠătônăgiáoănóiăchung,ăkhôiăph căv ătríăxứngăđángăc aătri tăh căduyăv t

Khiăchốngăl iăquanăđiểmăduyătơmăc aăHêghenăcoiăgi iăt ănhiênălƠă“tồn t i khác”

c a tinh th n, Phoi bắc đư chứng minh th gi i là v t ch t, gi i t nhiên tồn t i ngoài con ng i không ph thu c vào ý thức con ng i,ălƠăc ăs ăsinhăsốngăc aăconăng i.ă

Gi iăt ănhiênăkhôngădoăaiăsángăt o,ănóătồnăt i,ăv năđ ngănh ănh ngăc ăs ăbênătrongănó

Tri tăh căc aăPhoiă bắcămangătínhăch tănhơnăb n.ăNóăchốngăl iănh ănguyênălu năvềăs ătáchăr iăgi aătinhăth năvƠăthểăxác,ăôngăcoiăỦăthứcătinhăth n,ăcũngălƠăm tăthu cătínhăđặcăbi tăc aăv tăch tăcóătổăchứcăcaoălƠăócăng i.ăTừăđóăchoăphépăkhẳngăđ nhămốiăquană

h ăkhĕngăkhítăgi aătồnăt iăvƠăt ăduy

Phoiă bắcăkhôngăchỉăchốngăl iăch ănghƿaăduyătơm,ămƠăv iătri tăh cănhơnăb năc aămìnhăôngăcònăđ uătranhăchốngănh ngăquanăđiểmăduyăv tăt măth ngăquyăcácăhi năt ợngătâm lý tinh th năvềăcácăquáătrìnhălỦăhoá,ăkhôngăth yăs ăkhácănhauăvềăch tăgi aăchúng,ăchẳngăh nănh ăcoiăócăti tăraăt ăt ngăcũngănh ăganăti tăraăm t

Mặtătíchăc cătrongătri tăh cănhơnăb năc aăPhoiă bắcăcònăthểăhi nă ăch ăôngăđ uătranhăchốngăcácăquanăni mătônăgiáoăchínhăthốngăc aăđ oăThiênăchúa,ăđặcăbi tăquană

ni măvềăTh ợngăđ ăTráiăv iăcácăquanăni mătruyềnăthốngăc aătônăgiáoăvƠăth năh căchoărằngăTh ợngăđ ăt oăraăconăng i,ăôngăkhẳngăđ nh,ăchínhăconăng iăsángăt oăraăTh ợngă

đ ăKhácăv iăHêghenănóiăđ năs ăthaăhoáăc aăỦăni mătuy tăđối,ăPhoiă bắcănóiăđ năs ăthaăhoáăc aăb năch tăconăng iăvƠoăTh ợngăđ ăỌngăl pălu nărằng,ăb năch tăt ănhiênăc aă

Page | 7

conăng iălƠămuốnăh ngăt iăcáiăchơn,ăcáiăthi nănghƿaălƠăh ngăt iănhứngăcáiăgìăđẹpă

nh tătrongăm tăhìnhăt ợngăđẹpănh tăvềăconăng i,ănh ngătrongăth căt ănh ngăcáiăđóăconăng iăkhôngăđ tăđ ợcănênăgửiăgắmăt tăc ă cămuốnăc aămìnhăvƠoăhìnhăt ợngă

Th ợngăđ ăTừăđóăPhoiă bắcăđưăđiăđ năph ănh năm iăthứătônăgiáoăvƠăth năh căvềăm tă

v ăTh ợngăđ ăsiêuănhiên,ăđứngăngoƠi,ăsángăt oăraăconăng i,ăchiăphốiăcu căsốngăconă

nh ngăthu cătínhăsinhăh căbẩmăsinh.ăTri tăh cănhơnăb năc aăPhoiă bắcăchứaăđ ngănh ngă

y uătốăc aăch ănghƿaăduyătơm.ăỌngănóiărằng,ăb nătínhăconăng iălƠătình yêu, tôn giáo cũngălƠăm tătìnhăyêu.ăDoăv y,ăkhiăthayăth ăchoăthứătônăgiáoătônăsùngăm tăv ăth ợngăđ ăsiêuănhiênăc năxơyăd ngăm tăthứătônăgiáoăm iăphùăhợpăv iătìnhăyêuăc aăconăng i.ăỌngăchoărằngăc năph iăbi nătìnhăyêuăth ngăgi aăconăng iăthƠnhămốiăquan h ăxưăh iăkhác,ăthƠnhălỦăt ngăxưăh i.ăTrongăđiềuăki năc aăxưăh iăt ăs năĐứcăb yăgi ,ăv iăs ăphơnăchiaăvƠăđốiăl păgiaiăc păthìăch ănghƿaănhơnăđ oăc aăPhoiă bắcăvềătìnhăyêuăth ngăgi aăconă

ng iătr ăthƠnhăch ănghƿaănhơnăđ oătrừuăt ợng,ăduyătơm

Trongăcu căđ uătranhăchốngăch ănghƿaăduyătơmăc aăHêghen,ăPhoiă bắcăđưăkhôngă

bi tărútăraătừăđóăcáiă“h t nhân hợp lỦ” mà đư vứt bỏ luôn c phép bi n chứng c a Hêghen

Mặcădùăcóănh ngăh năch ,ătri tăh căc aăHêghenăvƠăPhoiă bắcăcóăỦănghƿaătoăt nătrongăl chăsửătri tăh căvƠătr ăthƠnhăm tătrongănh ngănguồnăgốcălỦălu năquanătr ngăc aătri tăh căMác

b)ăNguồnăgốcăraăđ iăc aătri tăh căMácăxít

Tri tăh căMácă(ch ănghƿaăduyăv tăbi năchứngăvƠăch ănghƿaăduyăv tăl chăsử)ălƠăb ă

ph năc uăthƠnhăvƠălƠăc ăs ătri tăh căc aăch ănghƿaăMác,ăđồngăth iălƠăchìaăkhoáăđểăgi iăthíchătrênăc ăs ăkhoaăh căquáătrìnhăphátătriểnăc aăt ăt ngănhơnălo i

Quêăh ngăc aăch ănghƿaăMácălƠăn căĐức.ăS ăphátătriểnăm nhăm ăc aăl că

l ợngăs năxu tă ă Anh,ăPháp,ăĐứcăvƠăcácăn căt ăb năch ănghƿaăkhácăđưăchứngătỏă

ph ngăthứcăs năxu tăt ăb năch ănghƿaă uăvi tăh năhẳnăph ngăthứcăs năxu tăphongă

ki n.ăSong,ăcùngăv iăs ăphátătriểnăc aăch ănghƿaăt ăb n,ănh ngămơuăthu năgiaiăc păậ xã

h i vốn có c a b năthơnănóăcũngăn yăsinhăvƠăngƠyăcƠngăb căl ăgayăgắt,ătr căh tălƠămơuăthu năgi aăhaiăgiaiăc păvôăs năvƠăt ăs n.ăMơuăthu nănƠyălƠăbiểuăhi năvềămặtăxưăh iăc aămơuăthu năc ăb năc aăph ngăthứcăs năxu tăt ăb năch ănghƿa,ăm uăthu năgi aătínhăch tăxưăh iăhoáăvƠătrìnhăđ ăphátătriểnăngƠyăcƠngăcaoăc aăl căl ợngăs năxu tăv iăquanăh ăs nă

xu tăt ănhơnăt ăb năch ănghƿa

Trongăth iăkỳănƠy,ăphongătrƠoăđ uătranhăc aăgiaiăc păvôăs năphátătriểnăm nhăm ă

Cu căđ uătranhăc aăgiaiăc păvôăs nă ănhiềuăn iăđưătr ăthƠnhăcu căkh iănghƿaăv iănh ngăyêuăsáchăgiaiăc părõărƠng.ăKh iănghƿaăc aăcôngănhơnăLiôngă(Pháp) nĕmă1831ăvƠănĕmă

h căm iăậ tri t h c mácxít

Nh ngăt ăt ngăxưăh iătr căti păxu tăhi nătr căch ănghƿaăMácăvƠăbiểuăhi nărõărƠngănh tăvƠăkinhăt ăchínhătr ăcổăđiểnăAnh,ăch ănghƿaăxưăh iăkhôngăt ngăpháp,ătri t h căcổăđiểnăĐức.ăTrongănh ngăh căthuy tă yăchứaăđ ngănh ngăgiáătr ăvềămặtăl chăsử.ăĐóălƠ,ălỦălu năgiáătr ălaoăđ ngăc aăSmithăvƠăRicardo,ălƠănh ngăd ăđoánăthiênătƠiăc aăXanhăximôngăvƠăPhurieeăvềăm tăsốăđặcăđiểmăc aăxưăh iăxưăh iăch ănghƿaăt ngălaiăvƠăs ăphê phánăc aăcácăôngăđốiăv iăxưăh iăt ăb n.ăĐóălƠăphépăbi năchứngăduyătơmăc aăHêghenăvƠă

ki năgi iăduyăv tăvềăv năđềăc ăb năc aăTri tăh cătrongăcácătácăphẩmăc aăPhoi bắc.ă

Nh ngăh căthuy tăđóălƠănh ngăđỉnhăcaoăc aăs ăphátătriểnăt ăt ngălỦălu năxưăh iăloƠiă

ng iătrongăth iăkỳătr căMác.ăS ăphátătriểnăh năn aăvềăkinhăt ăchínhătr ăh c,ălỦălu năvềăch ănghƿaăxưăh iăkhoaăh căvƠătri tăh căchỉăcóăthểăcóăđ ợcăv iăs ăraăđ iăc aăphépăbi năchứngăduyăv t.ăSong,ărõărƠngănh ngăthƠnhăt uăđưăđ tăt iăc aănhơnălo iăl iălƠănh ng tiềnăđềălỦălu năt tăy uăvềămặtăl chăsửăvƠălƠănguồnăgốcăc aăch ănghƿaăMácănóiăchung,ăc aătri tă

h cămácxítănóiăriêng

VƠoăgi aăth ăkỷăXIX,ănhơnălo iăđưăđ tăt iănh ngăđỉnhăcaoătrongăkhoaăh căt ănhiên.ăCácănhƠăkhoaăh căt ănhiênănh ăR.Mayeă(Đức),ăP.PăGiul ă(Anh),ăE.Kh.ăLenx ă(Nga),ă L.A.Cônđinhă (Đană M ch)ă đưă xácă đ nhă s ă th tă vềă chuyểnă hoáă nĕngă l ợng.ăR.MayeăvƠăP.PăGiul ăđưănênălênăthƠnhăđ nhălu tăb oătoƠnăvƠăchuyểnăhoáănĕngăl ợng,ăđưăchứngăminhăs ăphátătriểnăc aăv tăch tălƠăm tăquáătrìnhăvôăt năc aăs ăchuyểnăbi n

nh ngăhìnhăthứcăv năđ ngăc aăchúng.ăCácănhƠăsinhăv tăh căng iăĐứcănh ăSvanăvƠăSlơyđenăđưăđ aăraălỦălu năt ăbƠo,ăchứngăminhărằngăcácăt ăbƠoălƠăc ăs ăc aăk tăc uăvƠăs ăphátătriểnăc aăt tăc ăcácăc ăthểăđ ngăv tăvƠăth căv t,ăvƠădoăv yătìmăraăb năch tăs ăphát triểnăc aăc ăthểăđ ngăv t,ăth căv tăđềuălƠăs ăphátătriểnăbằngăs ăhìnhăthƠnhăt ăbƠo.ă

NhƠăkhoaăh căng iăAnhălƠăĐácuynăcũngăđưăphátăhi nălƠălỦălu năduyăv tăvềănguồnăgốcăvƠăs ăphátătriểnăc aăcácăloƠiăth căv tăvƠăđ ngăv t.ăChínhăđ nhălu tăb oătoƠnăvƠăchuyển hoáănĕngăl ợng,ălỦălu năt ăbƠo,ăh căthuy tăvềăs ăxu tăhi năvƠăphátătriểnăcácăloƠiălƠătiềnăđềăvềămặtăkhoaăh căt ănhiênăc aăch ănghƿaăduyăv tăbi năchứng

Ch ănghƿaăMácăraăđ iătrongăbốiăc nhă yăvƠănóălƠăs năphẩmămangătínhăquyălu tă

c aăkhoaăh căvƠătri tăh cămƠănhơnălo iăđưăđ tăt i,ănóăđ ợcăhìnhăthƠnhănh ălƠăk tăqu ă

c aăcácăphátăhi năc aăMácăvƠăĔngghenăvềănh ngăquyălu tăchungănh tăc aăs ăphátătriểnă

Page | 9

th ăgi i.ăCh ănghƿaăMácădoăC.MácăvƠăPh.Ĕngghenăsángăl pălƠăm tăh căthuy tăthốngă

nh t,ăhoƠnăchỉnh,ăgồmăbaăb ăph năc uăthƠnh:ătri tăh cămácxít,ăkinhăt ăchínhătr ăh cămácxítăăvƠăch ănghƿaăxưăh iăkhoaăh c

1.3 Th c ch t cu c cách m ng trên lƿnh v c tri t h c do Mác - Ăngghen th c

hi n

S ăhìnhăthƠnhăth ăgi iăquanăduyăv tăc aăMácăvƠăĔngghenăcũngăđồngăth iălƠăqúaătrìnhănghiênăcứuănh ngăc ăs ăc aăch ănghƿaăduyăv tăbi năchứngăc aăcácăôngădi năraătrongănửaăđ uăc aănh ngănĕmă40ăth ăkỷăXIXăd iă nhăh ngătr căti păc aăphongătrƠoăcôngănhơnăvƠănh ngăphátăminhăvềăkhoaăh căt ănhiênăvƠăkhoaăh căxưăh i,ătrongăquáătrìnhă

đ uătranhăchốngăphépăbi năchứngăduyătơmăc aăHêghenăvƠăphêăphánăch ănghƿaăduyăv tăsiêuăhìnhăc aăPhoi bắc

Trongăgiaiăđo năđ u,ătr cănửaănĕmăsauăc aănĕmă1843,ăMácăvƠăĔngghenălƠă

nh ngănhƠăbi năchứngăduyătơm.ăHaiăôngăti pănh năphépăbi năchứngăc aăHêghen,ăsongăcóătháiăđ ăđốiăl păv iăh ăthốngăsiêuăhìnhăc aătri tăh căHêghenăvƠăcácăk tălu năchínhătr ă

ph năđ ngăxu tăphátătừăh ăthốngătri tăh că y.ăQuanăđiểmăchínhătr ăvƠăxưăh iăc aăMácăvƠăĔngghenăth iăkỳănƠyălƠăquanăđiểmădơnăch ăcáchăm ng.ăSong,ăngayătừănĕmă1842,ăkhiăMácăcònălƠmăbiênăt p viênăBáoăRain ăt iăCôlônh ăvƠăkhiăĔngghenăđangănghiênăcứuătìnhăc nhăgiaiăc păcôngănhơnăAnh,ăcácăôngăđưăcóănh ngăbiểuăhi năchuyểnătừăch ănghƿaăduyătơmăsangăch ănghƿaăduyăv t,ătừăch ănghƿaădơnăch ăcáchăm ngăsangăch ănghƿaăc ngă

s n

Đặcăđiểmănổiăb tătrongăho tăđ ngăc aăhaiăôngăkhiănghiênăcứuăcácăthƠnhăt uăc aăkhoaăh căvƠătri tăh călƠănghiênăcứuăm tăcáchăcóăphêăphánăvƠăs ăsángăt oăc aăcácăôngălƠănhằmăgi iăquy tănh ngăv năđềăth căti năchínhătr ăậ xã h i Khi Mác làm biên t p viên

BáoăRain ,ăôngăđưăbƠyătỏăỦăki năc aămìnhătrênăbáoătríăvềăvaiătròăvƠăỦănghƿaăc aăcácălợiăíchăv tăch tătrongăđ iăsốngăxưăh i,ănh ngăv năđềăkinhăt ăxưăh iăđặtăraă ătỉnhăRain ,ăvềă

v năđềăs ăh uăđ t,ăv năđềăđốnărừng,ăvềăth ngănghi păvƠăvềăthu ăquanăb oăh ăNh ngăkhiăsửăd ngăphépăbi năchứngăduyătơmăvƠăh căthuy tăvềănhƠăn căvƠăphápăquyềnăc aăHêghen,ăMácăđưăr iăvƠoătìnhătr ngăkhóăxử,ăkhôngăgi iăđápăđ ợcăcácăv năđềăc aăth că

ti năchínhătr ăxưăh iăđặtăra.ăLúcănƠy,ăchínhăMácăđưăc măth yărằngănh ngălợiăíchăv tăch tă

c aăconăng iătrongăđ iăsốngăxưăh iădưăđóngăm tăvaiătròăquanătr ngăđặcăbi t.ăMácăđưăđiăt iăk tălu nărằng,ăph iănghiênăcứuăsơuăsắcăh năn aănh ngăv năđềăkinhăt ăchínhătr ăvƠă

ph iăxemăxétăl iăm tăcáchăcóăphêăphánănh ngăquanăđiểmătri tăh căvƠăphápăquyềnăc aăHêghen

Trongăth iăkỳăcôngătácăt iăBáoăRain ,ătrongăquanăđiểmăc aăMácăcóăc ăquanăđiểmă

c aăch ănghƿaăxưăh iăkhôngăt ng,ăsong,ăvìăch aăđ ănh ngătriăthứcăsơuăsắcăvềănh ngă

v năđềăđó,ănênăôngăđưăkhôngăthểăbƠyătỏăquanăđiểmăc aămìnhăvềăcácăh căthuy tăxưăh iă

ch ănghƿaăc aănh ngăng iătiềnăbối

Sauăkhiăr iăbanăbiênăt păBáoăRain ,ăMácăhoƠnătoƠnădƠnhăth iăgianăđểăgi iăquy tă

nh ngăv năđềăđưăđặtăraăchoăôngătrongăth iăkỳăcôngătácăt iăt ăbáo.ăỌngăđưăbi tăm tăbƠiă

Page | 10

lu năvĕnăl nădƠnhăchoăvi căphêăphánătri tăh căphápăquyềnăc aăHêghen.ăThángă10-1843, ông sangăPari,ăcốăgắngănghiênăcứuăcácăv năđềăkinhăt ăậ chính tr h c và l ch sử các phong trào cách m ng T i đơy, ông đư tham gia các cu c h i h p c a công nhân, đặt

mối quan h v i các nhà lãnh đ o c a các tổ chức công nhân bí m t PhápăvƠăĐức.ă

Nh ngănĕmă1843-1844ălƠăth iăkỳăôngăchuyểnăhoƠnătoƠnăsangăl pătr ngăc aăch ănghƿaăduyăv tăbi năchứngăvƠăch ănghƿaăc ngăs n.ăCácăbƠiăc aăMácăđĕngătrênăNiênăgiámăPhápă

ậ Đức mà số đ u xu t b n t i Pari vào tháng 2 ậ1844 đư thể hi n rõ s chuyển bi n đó Trongăth iăkỳănƠyăMácă ăPari,ăĔngghenă ăAnh,ăhaiăôngăđ căl pătrongăvi cănghiênăcứuătìnhăc nhăgiaiăc păcôngănhơn,ăsốngăg năgũiăv iăh ,ăgi iăthíchăvaiătròăl chăsửăth ăgi iăc aăgiaiăc păcôngănhơnăv iătínhăcáchălƠăgiaiăc păcáchăm ngătri tăđể,ătiêuăbiểuăchoăl căl ợngă

s năxu tăm iăvƠăph ngăthứcăs năxu tăm iătrongăt ngălai,ăv ợtăch ănghƿaăt ăb n.ăTrongă

th iăkỳănƠy,ăquaănghiênăcứuăvƠăth căti n,ăcácăôngăđưăkhắcăph căđ ợcăphépăbi năchứngăduyătơm,ăvƠăs ăh năch ăc aăch ănghƿaăduyăv tăsiêuăhình,ăhìnhăthƠnhănh ngăc ăs ăc aă

ch ănghƿaăduyăv tăbi năchứng

Quáătrìnhăphátătriểnăth ăgi iăquanăc aăMácălƠăm tăquáătrìnhăkhôngăđ năgi n,ămƠănóăđ ợcăgắnăv iăs ăphátătriểnăc aăkhoaăh căvƠăth căti năchínhătr ăậ xã h i Đó là m t qúa trình thống nh t hai mặt, c i bi n theo ch nghƿaăduyăv tăcáiăn iădungăhợpălỦăc aăphépăbi năchứngăduyătơmăc aăHêghenăvƠăgi iăthíchătheoăphépăbi năchứngăcáchăgi iăquy tăduyăv tăv năđềăc ăb năc aătri tăh c,ăkhắcăph căphépăsiêuăhình.ăĐóălƠăm tăquáătrìnhăđồngăth iăkhắcăph căphépăbi năchứngăduyătơmăvƠăch ănghƿaăduyăv tăsiêuăhình,ăđặtănềnămóngăchoăch ănghƿaăduyăv tăbi năchứng

Tri tăh căc aăMácăkhácăvềăch tăv iătri tăh căc aăPhoiă bắcăvƠăHêghen.ăPhépă

bi năchứngăc aăHêghenălƠăphépăbi năchứngăỦăni m.ăHêghenăchỉăm iăphỏngăđoánăphépă

bi năchứngăc aăs ăv tătrongăphépăbi năchứngăc aăỦăni m.ăĐốiăl păv iăHêghen,ăMácăvƠăĔnghenăchoărằngăphépăbi năchứngăc aăkháiăni măchỉălƠăs ăph năánhăphépăbi năchứngă

c aăth ăgi iăkháchăquanătrongăỦăthứcăc aăconăng i.ăL iăm ăđ u tácăphẩmăPhêăphánătri tăh căphápăquyềnăc aăHêghenăđĕngătrong Niên giám Pháp - Đứcăthángă2ăậ1844, đư

thể hi n rõ s chuyển bi n c a Mác từ ch nghƿa duy tâm sang ch nghƿa duy v t bi n

chứng Mác từng vi t: tác phẩm đ u tiên mà ông dành để gi i quy t nh ng nghi ng đư

có trong ông là s phân tích có phê phán tri t h căphápăquyềnăc aăHêghen.ăMácăcònă

vi t:ănghiênăcứuăc aăôngăđưăd năôngăđ năk tălu nărằng,ănh ngăquanăh ăphápăquyền,ăcũngănh ăcácăhìnhăthứcănhƠăn c,ăkhôngăthểăhiểuătừăb năthơnăchúng,ătừăcáiăg iălƠăs ăphátătriểnăchungăc aătìnhăth năconăng i,ămƠăng ợcăl i,ăchúngătaăcóănguồnăgốcătừănh ngăquanăh ăv tăch tăc aăđ iăsống

CũngătrongăL iăm ăđ uănƠy,ăMácăđưăgi iăthíchătrênăc ăs ăch ănghƿaăduyăv tăv năđềănhƠăn c,ăphápăquyền,ătri tăh c,ătônăgiáo.ăKhácăv iănh ngănhƠătri tăh cătr căMác,ăôngăđưăhiểuăm tăcáchăhoƠnătoƠn m iănh ngănhi măv ăc aătri tăh cădoăôngăđềăra,ăôngăđưăcoiătri tăh călƠăthứăvũăkhíăđểăc iăt oăth ăgi i,ănóăcóănhi măv ăph căv ăchoăth căti năđ uătranhăchínhătr ăậ xã h i Cung v i vi c phê phán tri t h c pháp quyền c a Hêghen, Mác

đư phê phán trên quan điểmăchínhătr tăth căti năcáiămƠănhƠăn căđ ngăth i,ăcáiăhi nă

v tăvaiătròăc aălỦălu nătiênăti nătrongămốiăquanăh ăc aănóăv iăth căti năcáchăm ng,ăMácă

vi tă“ Vũ khí c a s phê phán cố nhiên không thể thay th đ ợc s phên phán c a vũ khí, l c l ợng v t ch t chỉ có thể b đánh đổ bằng l c l ợng v t ch t; nh ng lý lu n

cũng s tr thành l c l ợngăv tăch t,ăm tăkhiănóăthơmănh păvƠoăqu năchúng”

Ý nghƿaăl nălaoăc aăL iăm ăđ uătrongătácăphẩmăPhêăphánătri tăh căphápăquyềnă

c aăHêghenălƠă ăch ,ăl năđ uătiên,ăMácăđưăphátăbiểuăv iăt ăcáchălƠănhƠăcácăm ng,ătr că

ti păh ngăt iăgiaiăc păvôăs n,ăv iătínhăcáchălƠălưnhăt ăc aăqu năchúngănhơnădơn,ăvƠăcoiătri tăh căc aăôngălƠătri tăh căc aăgiaiăc păvôăs n,ălƠăvũăkhíăt ăt ngăc aăcu căđ uătranhăgiaiăc păvôăs năđểăc iăbi năcáchăm ngăđốiăv iăxưăh i.ăMácăvi t:ă“Giống nh tri t h c

th y giai c p vô s n là vũ khi v tăch tăc aămình,ăgiaiăc păvôăs năcũngăth yătri tăh călƠăvũăkhíătinhăth năc aămình”

Khiăphêăphánătri tăh căc aăHêghenăvềămặtănhƠăn căvƠăphápăquyền,ăMácăth că

hi năm tăthểănghi măđ uătiênăđặcăbi tăcóăk tăqu ălƠăm ăr ngăch ănghƿaăduyăv tăsangălƿnhăv căcácăhi năt ợngăxưăh i.ăL năđ uătiênătrongăl chăsử,ăôngăchỉăraăsứcăm nhăvƠăhi uă

l căc aăphépăbi năchứngăduyăv t,ălƠăph ngăphápăt oăraăkh ănĕngăphátăhi năcácăquyălu tăkháchăquanăc aăs ăphátătriểnăxưăh i,ăchoăphépăgi iăquy tăm tăcáchătri tăđểănh ngănhi mă

v ănh n thứcăkhôngăthểăgi iăquy tăđ ợcăn uăđứngătrênăl pătr ngăc aăphépăbi năchứngăduyătơm,ăhayăđứngătrênăl pătr ngăc aăch ănghƿaăduyăv tăsiêuăhình

B iăv y,ăngayătrongăL iăm ăđ uătácăphẩmătrên,ăMácăđưăbắtăđ uănghiênăcứuănh ngănguyênătắcăc aăphépăbi năchứngăduy v tăvƠăquanăđiểmăduyăv tăl chăsử.ăĐồngăth iăv iăMác,ăĔngghenăcũngăđưănghiênăcứuănh ngănguyênătắcăc aăch ănghƿaăduyăv tăl chăsử.ăChứngăcứăhùngăhồnălƠăbƠiăbáoăS ăth oăvềăphênăphánăkinhăt ăậ chính tr h c cùng đĕng trên Niên giám Pháp - Đức số tháng 2 ậ 1844 Cu căgặpăgỡăđ uătiênăc aăC.MácăvƠăPh.Ĕngghenădi năraăvƠoăthángă11-2842,ăkhiăMácălƠmăbiênăt păviênăchoăBáoăRain ăTháng 8-1844,ăt iăPari,ătrênăđ ngătừăAnhăvềăĐứcădi năraăcu căgặpăgỡăthứăhai.ăVƠătừăđó,ăhaiăôngăđưăcóămốiăquanăh ăbềnăchặt,ăgắnăbóătrong c ăcu căđ i.ăTừăđóăhaiăôngăcùngălƠmăvi căđểăsángăt oăraăch ănghƿaăduyăv tăbi năchứngăvƠăch ănghƿaăduyăv tăl chăsử,ăsángă

t oăraăkinhăt ăchínhătr ăh cămácăxítăvƠălỦălu năc aăch ănghƿaăxưăh iăkhoaăh c

1.4 S phát tri n tri t h c Mác-Lênin thông qua tri t h c Mác

I.Lênin (1870 - 1924)ăđưăv năd ngăsángăt oăh căthuy tăc aăMácăđểăgi iăquy tănh ngă

v năđềăc aăcáchăm ngăvôăs nătrongăth iăđ iăch ănghƿaăđ ăquốcăvƠăb căđ uăxơyăd ngă

ch ănghƿaăxưăh i.ăỌngăđưăcóăđóngăgópătoăl năvƠoăs ăphátătriểnălỦălu năc aăch ănghƿaă

Mác nóiăchung,ătri tăh căMácănóiăriêng