Mục đích nghiên cứu của đề tài là xác định được đặc điểm, tình hình học sinh nhà trường như vậy, với vai trò là người đứng đâu đơn vị, bản thân tôi đã xây dựng kế hoạch, chỉ đạo tổ chức thực hiện các hoạt động trải nghiệm nghiên cứu khoa học cho học sinh và đã đạt được những thành công nhất định.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN
THPT QUỲNH LƯU 4
Người thực hiện: CAO THANH TUẤN
Bí thư chi bộ, hiệu trưởng trường THPT Quỳnh Lưu
4 Số điện thoại: 0983677063
Trang 2PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT đã xác địnhphải đổi mới chương trình giáo dục phổ thông theo hướng tiếp cận năng lực: đổimới chương trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất người học, hài hòađức, trí, thể, mĩ; dạy người, dạy chữ và dạy nghề Trong đó, các phẩm chất vànăng lực của học sinh sẽ dần được hình thành và phát triển thông qua các mônhọc và các hoạt động giáo dục trải nghiệm Hoạt động trải nghiệm trong nhàtrường phổ thông cần được hiểu là hoạt động giáo dục, trong đó, dưới sự hướngdẫn của các nhà giáo dục, từng cá nhân HS được tham gia trực tiếp vào các hoạtđộng khác nhau trong nhà trường cũng như ngoài xã hội với vai trò là chủ thểcủa hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và pháthuy tiềm năng sáng tạo của cá nhân
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 ( khóa XI) về đổi mới căn bản và toàn diệngiáo dục và đào tạo nêu rõ: “Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hìnhthức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoahọc”
Từ năm 2012, Bộ trưởng Bộ trưởng Bộ GDĐT đã ban hành Thông tư số38/2012/TT-BGDĐT về quy chế Cuộc thi khoa học kĩ thuật (KHKT) dành chohọc sinh trung học (Vietnam Sience and Engineering Fair-ViSEF) với mục đích
là khuyến khích học sinh trung học nghiên cứu, sáng tạo khoa học, công nghệ,
kỹ thuật và vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề thực tiễncuộc sống Như vậy, việc tổ chức học sinh tham gia nghiên cứu khoa học là đadạng hóa các hình thức tổ chức và phương thức dạy học, góp phần thúc đẩy đổimới căn bản và toàn diện giáo dục Việt Nam
Qua các cuộc thi “nghiên cứu KHKT” do Bộ GDĐT, Sở GD&ĐT tỉnh Nghệ
An tổ chức, đã giúp học sinh phát huy khả năng yêu thích nghiên cứu khoa học,vận dụng các kiến thức từ sách vở đi vào thực tiễn, định hướng nghề nghiệp,tương lai của các em sau này
Trong những năm qua trên cương vị là hiệu trưởng trường THPT Quỳnh Lưu
4, một trường nằm ở khu vực Tây huyện Quỳnh Lưu, chất lượng đầu vào còn rấtthấp, nếu chỉ quan tâm tới hoạt động giáo dục văn hóa mà thiếu quan tâm đếncác hoạt động khác như hoạt động trải nghiệm & nghiên cứu khoa học thì việcđịnh hướng nghề nghiệp cũng như trang bị cho học sinh kiến thức để sau này cá
em có thể đảm bảo sự thành công trong cuộc sống và sự nghiệp rất hạn chế Xácđịnh được đặc điểm, tình hình học sinh nhà trường như vậy, với vai trò là ngườiđứng đâu đơn vị, bản thân tôi đã xây dựng kế hoạch, chỉ đạo tổ chức thực hiệncác hoạt động trải nghiệm & nghiên cứu khoa học cho học sinh và đã đạt đượcnhững thành công nhất định Từ những việc làm của bản thân, tôi đúc kết thanh
đề tài sáng kiến kinh nghiệm với tên gọi “Hiệu quả từ công tác chỉ đạo và tổ
chức thực hiện cá hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học
Trang 3tại trường THPT Quỳnh Lưu 4” để làm cẩm nang cho bản thân, đồng nghiệp
và học sinh
PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
I Cơ sở khoa học của đề tài
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động thực sự cần thiết giúp HS hiểu sâusắc và toàn diện hơn các bài học trên lớp, đáp ứng được mục tiêu giáo dục toàndiện, tiệm cận mục tiêu của UNESSCO: “Học để biết, học để làm, học để chungsống và học để tự khẳng định mình”
Đối với hoạt động nghiên cứu khoa học, đây là hoạt động sáng tạo của các nhànghiên cứu khoa học nhằm nhận thức thế giới, tạo ra hệ thống tri thức có giá trị
để sử dụng vào cải tạo thế giới, phục vụ trực tiếp cho sự phát triển của xã hội Vìthế nó là 1 hoạt động mang tính xã hội rộng rãi Mục đích của hoạt động nghiêncứu khoa học là giúp người nghiên cứu khoa học tìm tòi, phát hiện quy luật vậnđộng của sự vật hiện tượng và vận dụng những quan điểm ấy để tạo những thôngtin mới, ứng dụng vào sản xuất tạo ra của cải vật chất hay tạo ra các giá trị tinhthần để thoả mãn nhu cầu của con người Ngày 28 tháng 9 năm 2018, Bộ Giáodục và Đào tạo có Quyết định số 3950/QĐ-BGDĐT về việc ban hành Thể lệCuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” năm 2018 (SWIS-2018)
Như vậy, qua các cuộc thi “nghiên cứu KHKT”, “ý tưởng sáng tạo khởinghiệp” nhằm giúp học sinh phát huy khả năng yêu thích nghiên cứu khoa học,vận dụng các kiến thức từ sách vở đi vào thực tiễn, làm đa dạng hóa các hìnhthức tổ chức dạy học
2 Thực trạng về các hoạt động trải nghiệm & nghiên cứu khoa học trên phạm
vi cả nước, địa phương và tại đơn vị
Được chọn lựa trưở thành các hoạt động giáo dục trọng tâm trong chương trìnhgiáo dục phổ thông mới, các hoạt động trải nghiệm & nghiên cứu khoa học đãđược các Sở GD&ĐT các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các cơ sở giáodục trực thuộc quan tâm, chỉ đạo và tổ chức hoạt động khá hiệu quả Thể hiện
Trang 4An và đơn vị trường THPT Quỳnh Lưu 4 nói riêng Đặc biệt là thành tích nổi bậtcủa nhiều đơn vị tại các cuộc thi sáng tạo khoa học cấp tỉnh và cấp quốc gia, cácHội thi có sự tham gia của học sinh bậc THPT…
Tuy nhiên,ở một số đơn vị trường học, các hoạt động đó chủ yếu được tổ chứctheo lối cũ với các hình thức còn chưa phong phú và học sinh thường được chỉđịnh, phân công tham gia một cách bị động Hoạt động trải nghiệm sáng tạochưa xác định rõ các hoạt động đó sẽ hướng tới hình thành những kỹ năng gì,năng lực gì cho học sinh, điều này chưa phù hợp với chương trình giáo dục đổimới hiện nay Hoạt động nghiên cứu khoa học được tổ chức mang tính đối phó,chưa thực chất, học sinh chưa có động lực để đầu tư nghiên cứu, khám phá cáclĩnh vực khoa học mới mẻ
Để góp phần thực hiện mục tiêu của cấp học, đáp ứng yêu cầu ngày càng caocủa sự nghiệp giáo dục và đào tạo theo tinh thần nghị quyết số 29 - NQ/TW của
BCH TW Đảng Khóa XI và thực hiện phong trào thi đua “xây dựng trường học
thân thiện, học sinh tích cực”, thời gian qua, các trường phổ thông trong cả
nước nói chung và trong tỉnh Nghệ An nói riêng đã tổ chức thực hiện nhiều hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo , tuy nhiên trong quá trình thực hiện còn chưa đổimới, hiệu quả thực hiện chưa cao Đặc biệt các hoạt động ngoài giờ lên lớp, chào
cờ, sinh hoạt…của nhiều trường phổ thông trong huyện và tỉnh nhà còn mangtính lối mòn, hình thức, chưa tạo ra được sự quan tâm, hứng thú và mang lạihiệu quả thiết thực cho học sinh Các công trình nghiên cứu về hoạt động trảinghiệm sáng tạo còn mang tính khái quát chung, chỉ đưa ra khái niệm, nội dung,hình thức…chứ chưa có công trình nghiên cứu nào đề ra biện pháp để áp dụnghoạt động trải nghiệm sáng tạo vào các trường THPT một cách thực sự có hiệuquả
Trong các năm gần đây, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, sự năng độngquyết đoán của ban giám hiệu, Trường THPT Quỳnh Lưu 4 đã mạnh dạn thựcđổi mới nhiều hoạt động trải nghiệm sáng tạo và nghiên cứu khoa học Qua cáchoạt động đó, đã tạo điều kiện cho học sinhS quan sát, suy nghĩ và tham gia cáchoạt động thực tiễn, qua đó tổ chức khuyến khích, động viên và tạo điều kiệncho các em tích cực nghiên cứu, tìm ra những giải pháp mới, sáng tạo những cáimới trên cơ sở kiến thức đã học trong nhà trường và những gì đã trải qua trongthực tiễn cuộc sống Những hoạt động này giúp học sinh đạt được tri thức vàkinh nghiệm theo các hướng tiếp cận không hoàn toàn giống nhau, có tác dụng
hỗ trợ tích cực để các em được phát triển toàn diện cả về ý thức, kỹ năng, phẩm
chất, kỹ năng sống và năng lực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn
diện của nhà trường
Từ sự quyết liệt trong công tác chỉ đạo của cấp ủy và BGH, trường THPTQuỳnh Lưu 4 đã đạt được những kết quả xuất sắc về các lĩnh vực trải nghiệmsáng tạo và nghiên cứu khoa học (có bảng thống kê ở phần kết quả)
Trang 5II Hệ thống giải pháp
1 Nâng cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy trong các lĩnh vực hoạt động của nhà trường, trong đó có hoạt động trải nghiệm sáng tạo& nghiên cứu khoa học
Xác định vai trò lãnh đạo toàn diện của đảng trên tất cả các lĩnh vực hoạt độngcủa nhà trường, chi ủy trường THPT Quỳnh Lưu 4 đã họp bàn, xây dựng và banhành nghị quyết chuyên đề về hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứukhoa học của nhà trường Từ quan điểm chỉ đạo thống nhất chung, các thànhviên cấp ủy thực sự là những đầu tàu gương mẫu trong việc chỉ đạo, quản lý hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học của nhà trường Đ/C NguyễnThị Qúy, chi ủy viên, phó hiệu trưởng được phân công chỉ đạo phụ trách lĩnhvực hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học đã nghiên cứu, xâydựng kế hoạch tham mưu cấp ủy đóng góp, chỉnh sửa hợp lý và lấy ý kiến cán
bộ giáo viên, bổ sung, điều chỉnh để kế hoạch có tính khả thi và tổ chức thựchiện hiệu quả
2 Tuyên truyền, quán triệt các văn bản chỉ đạo, các quy định về công tác giáo dục các hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học của các cấp nhằm nâng cao nhận thức về công tác giáo dục các hoạt động trải nghiệm & nghiên cứu khoa học trong nhà trường.
Trong công tác chỉ đạo các hoạt động của nhà trường nói chung và hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học, một nhiệm vụ không thể coi nhẹ làviệc tuyên truyền các văn bản chỉ đạo về lĩnh vực hoạt động trên của các cấp,các ngành để cán bộ giáo viên, học sinh và phụ huynh nắm bắt và hiểu được ýnghĩa lớn lao của hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học đối vớihọc sinh Như nội dung Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diệnGD-ĐT xác định việc phải đổi mới chương trình giáo dục phổ thông theo hướngtiếp cận năng lực; nội dung Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 ( khóa XI) về đổimới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo Các thông tư của Bộ GD ĐT, cácvăn bản chỉ đạo hằng năm của ngành GD&ĐT Nghệ An, các cuộc thi do cácngành các cấp tổ chức, đặc biệt là các cuộc thi về hoạt động trải nghiệm sángtạo, thi nghiên cứu khoa học do Sở GD&ĐT Nghệ An tổ chức để học sinh, giáoviên phụ huynh nắm bắt và tham gia
Mặc dầu hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học đã được đưavào chương trình giáo dục phổ thông mới và đưa vào kế hoạch giáo dục của SởGD&ĐT Nghệ An hằng năm, tuy nhiên, nhận thức của nhiều học sinh, một bộphận cán bộ giáo viên về các hoạt động trên còn khá mơ hồ Thậm chí có mộtvài giáo viên còn cho rằng các nhà khoa học dành cả đời mình mới có được mộtcông trình, còn đối với học sinh phổ thông việc chính của các em là tập trunghọc văn hóa để phục vụ công tác thi cử sau này Chi ủy, ban giám hiệu đều
Trang 6bản chỉ đạo tuyên truyền cũng như thái độ cương quyết để làm thay đổi nhậnthức của những cán bộ giáo viên đó.
Đối với phụ huynh của những học sinh là thành viên câu lạc bộ, ban giám hiệu,ban chủ nhiệm câu lạc bộ cũng đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động đểphụ huynh cho con em tham gia Sau những kết quả ban đầu, đa số phụ huynhhọc sinh phấn khởi, những năm tiếp theo, lượng học sinh tham gia ngày càngđông đúc, có chất lượng Hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa họcngày càng được giáo viên, phụ huynh quan tâm, ủng hộ và trở thành một bộphận không thể thiếu trong công tác giáo dục của nahf trường
3 Chỉ đạo thành lập tổ chức các hoạt động của các câu lạc bộ năng khiếu, câu lạc bộ nghiên cứu khoa học trong nhà trường
Nhận định việc tổ chức câu lạc bộ theo sở thích của học sinh là một trongnhững hình thức hoạt động mang tính trải nghiệm sáng tạo cao Vì khi tham giahoạt động của câu lạc bộ, ngoài mục tiêu rèn luyện khả năng tự chịu tráchnhiệm, năng lực lãnh đạo, kỹ năng làm việc nhóm; học sinh còn được địnhhướng, trải nghiệm các nội dung học tập để khám phá bản thân và phát triểnnăng khiếu Thông qua hoạt động của các câu lạc bộ, GV, cán bộ quản lý, phụhuynh hiểu và quan tâm hơn đến nhu cầu nguyện vọng và mục đích chính đángcủa học sinh
Nhận thấy được vai trò quan trọng của hình thức câu lạc bộ đối với sự pháttriển toàn diện của học sinh, Chi ủy, BGH nhà trường đã chỉ đạo Đoàn trườngQuỳnh Lưu 4 thành lập 5 câu lạc bộ: câu lạc bộ Tình nguyện, câu lạc bộ Sách –Phát thanh, câu lạc bộ Sáng tạo KHKT, câu lạc bộ Năng khiếu, câu lạc bộ TiếngAnh
Sau hơn ba năm thành lập, các câu lạc bộ đã thu hút đông đảo học sinh thamgia, thực sự là sân chơi bổ ích, là nơi để các em hoạt động vui chơi sau nhữnggiờ học căng thẳng, vừa là nơi các em có thể gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kiếnthức, thể hiện năng khiếu, rèn giũa kỹ năng Bản thân của các câu lạc bộ cũngchính là những cái nôi nuôi dưỡng, phát triển tài năng của học sinh, là tổ chức
hỗ trợ đắc lực trong việc tìm kiếm, phát hiện các cá nhân, đội nhóm để tham dựcác cuộc thi kiến thức, KHKT và năng khiếu
Hiệu quả từ hoạt động của các câu lạc bộ đối với học sinh và đối với nhàtrường là rất lớn, tuy nhiên để quản lý và duy trì lâu dài hoạt động của các câulạc bộ là không hề đơn giản Để nâng cao hiệu quả hoạt động, cần lưu ý việcthành lập các câu lạc bộ theo sở thích của học sinh phải đảm bảo theo đúng quytrình sau:
• Bước 1: Căn cứ nhu cầu, nguyện vọng của học sinh, căn cứ mục tiêu kế
hoạch của nhà trường, xác định loại hình câu lạc bộ
Trang 7• Bước 2: Xây dựng kế hoạch, xác định mục tiêu, nội dung hoạt động, hình
thức tổ chức Bước này có thể do nhà giáo dục, cũng có thể giao quyền tự chủcho học sinh tự xây dựng
• Bước 3: Tập hợp các thành viên, xây dựng tổ chức, thống nhất nguyên tắc
hoạt động, thông qua kế hoạch, xây dựng nội quy hoạt động, thống nhất lịchsinh hoạt Xây dựng kế hoạch dài hạn và ngắn hạn
• Bước 4: Tổ chức các buổi sinh hoạt, trong đó xác định rõ nội dung, công
việc, có kiểm tra và nhận xét đánh giá cuối mỗi buổi
• Bước 5: Nếu là những câu lạc bộ hoạt động dài hạn, cần có kế hoạch nhận
xét, đánh giá, bầu lại Ban quản lý hoặc chủ nhiệm câu lạc bộ theo định kỳ (nênmột năm một lần)
Mỗi nhà trường đều có thể tổ chức nhiều câu lạc bộ khác nhau cho các nhómhọc sinh tham gia và cần xây dựng kế hoạch cụ thể cho mỗi câu lạc bộ để việc tổchức thực hiện đạt được hiệu quả giáo dục cao
Năm là, khi lựa chọn các thành viên tham gia câu lạc bộ cũng như khi tổ
chức các buổi sinh hoạt câu lạc bộ cần đảm bảo một số nguyên tắc sau: Thamgia trên tinh thần tự nguyện; không phân biệt đối xử; đảm bảo sự công bằng;phát huy tính sáng tạo; tôn trọng ý kiến và nhân cách học sinh; bình đẳng giới;học sinh là chủ thể quyết định mọi vấn đề của câu lạc bộ
Có thể nói, khi học sinh có cơ hội được thể hiện mình, được rèn giũa thườngxuyên những năng lực, sở trường của mình thì chắc chắn những tiềm năng đó sẽđược đơm hoa, kết trái Không gian câu lạc bộ sẽ trở thành môi trường lý tưởngchắp cánh những khả năng, sức sáng tạo của các em Không những thế, khi cáccâu lạc bộ được tiếp nối, duy trì, phát triển thì cũng đồng nghĩa với việc tạodựng môi trường giáo dục thực sự là "an toàn", thân thiện Để các em thêm gắn
bó với trường, lớp, bè bạn, hạn chế thời gian dư thừa hoặc sa đà vào những tròchơi, thói hư, tật xấu
(Một số hình ảnh hoạt động của các câu lạc bộ được trình bày ở phần phụ lục)
4 Phối hợp với các cơ sở sản xuất, các đơn vị quân đội trên địa bàn tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm Tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo tại trường, tham dự đầy đủ, có chất lượng các cuộc thi, hội thi do ngành GD&ĐT cũng như địa phương tổ chức.
Trong hệ thống giải pháp, thì đây là giải pháp hiệu quả nhất, vì nó mang tínhthực tế, kích thích trí tuệ, khơi dậy niềm đam mê cho các em, được học sinh tựnguyện tham gia một cách hứng thú Nắm bắt được tâm lý đó, nhà trường đã chỉđạo các tổ chức trong trường, đặc biệt là Đoàn thanh niên, các câu lạc bộ chủđộng phối hợp với các cơ sở sản xuất, các đơn vị quân đội trên địa bàn tổ chức
Trang 8Do đặc thù trường THPT Quỳnh Lưu 4 nằm trên địa bàn có rất nhiều đơn vịquân đội trực thuộc Bộ Quốc phòng và trực thuộc Quân khu 4 đóng quân, nênviệc tổ chức giao lưu văn hóa văn nghệ thể dục thể thao cũng như học tập truyềnthống quân đội nhân dân Việt Nam khá thuận lợi Nhà trường đã chủ động đềxuất các đơn vị và tổ chức cho học sinh vào các đơn vị quân đội tham quan, họctập truyền thống anh Bộ đội Cụ Hồ, giao lưu bóng chuyền, bóng đá, cầu lông, tổchức cho học sinh học bơi ở các bể bơi đơn vị quân đội Tham gia biểu diễn vănnghệ phối hợp vào các ngày lễ như Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11; ngày thànhlập Quân đội nhân dân Việt Nam và ngày hội Quốc phòng toàn dân 22.12; ngàythành lập Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 26.3.
Trên địa bàn trường THPT Quỳnh Lưu 4 còn có cơ sở sản xuất là nhà máy chếbiến hoa quả Nghệ An, vào các dịp nghỉ hè, được sự thống nhất của lãnh đạo haiđơn vị và gia đình học sinh, Đoàn thanh niên hai đơn vị đã tổ chức cho học sinhvào tham gia lao động vừa sức như thu hái hoa quả, làm cỏ, bón phân có trả thùlao Học sinh tham gia tích cực, nhiều em có sức khỏe và kỹ năng làm việc đạthiệu quả cao thu được số tiền đủ để trang trải cho việc học tập cả năm học sau
Vào ngày Toàn dân làm thủy lợi 16 tháng 10 hằng năm, nhà trường đã chủ độngphối hợp với Thủy lợi huyện Quỳnh Lưu tổ chức cho học sinh tham gia lao độnglàm thủy lợi nạo vét lòng kênh 3-2 từ xã Tân Sơn ra tới xã Quỳnh Châu hơn 12
km, các tập thể lớp tham gia sôi nổi, vui, chất lượng được UBND huyện QuỳnhLưu đánh giá cao Nhà trường đã được Bằng khen UBND tỉnh Nghệ An về tinhthần làm thủy lợi năm 2017
Để tăng cường chất lượng, hiệu quả, đặc biệt là rèn dũa kỹ năng về hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo, nhà trường và các tổ chức trong trường như Đoàn thanhniên, công đoàn, Ban nữ công đã triển khai nhiều cuộc thi, hội thi cho đối tượng
là học sinh như:
Hội thi văn nghệ chào mừng các ngày lễ lớn đầu năm giữa các chi đoàn họcsinh, giải bóng đá thầy và trò, cô và trò, tìm kiếm tài năng Quỳnh Lưu 4, Hội thinam thanh nữ tú trường Quỳnh Lưu 4, Hội khỏe Phù đổng cấp trường…trên cơ
sở đó, lựa chọn các tiết mục xuất sắc, các cá nhân và tập thể có thành tích caotham dự các kỳ thi cấp trên Các hội thi, kỳ thi cấp trường được tổ chức bài bản,nghiêm túc nên những cá nhân, tập thể được dự thi cấp trên đều đạt thành tíchcao
Đối với các Hội thi do UBND và các tổ chức đoàn thể huyện Quỳnh Lưu tổchức như Hội thi truyền thông Dân số- kế hoạch hóa gia đình do Ban Dân số- kếhoạch hóa gia đình huyện tổ chức, học sinh nhà trường tham dự tích cực đạt giảinhất Các hội thi văn nghệ, đồng diễn do huyện đoàn Quỳnh Lưu tổ chức, đoàntrường đã tổ chức cho học sinh tham gia đầy đủ và thường xuyên đạt giải nhất,nhì huyện Có thể nói hoạt động Đoàn của trường THPT Quỳnh Lưu 4 luôn là
Trang 9đơn vị dẫn đầu huyện Quỳnh Lưu Ngoài ra, ba kỳ thi Người đẹp Biển Quỳnhliên tiếp vào các năm 2015, 2018, 2019, học sinh trường THPT Quỳnh Lưu 4luôn là đơn vị xuất sắc với 3 em đạt danh hiệu Hoa khôi Biển Quỳnh ba mùa vàcác danh hiệu Á khôi 1, Á khôi 2 Đặc biệt tại hội thi Người đẹp Làng Sen năm
2019 do tỉnh Nghệ An tổ chức, nhà trường cử 2 em đại diện huyện Quỳnh Lưutham gia và cả 2 em đều đạt giải: 1 giải Nhì, 1 giải khuyến khích
Các cuộc thi do Sở GD&ĐT Nghệ An tổ chức, trường THPT Quỳnh Lưu 4 luôn
là đơn vị tham gia đầy đủ và chất lượng, như cuộc thi “ATGT cho nụ cười ngày
mai” do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, cuộc thi Olympic Tiếng Anh 2018” do
Trung ương Đoàn phối hợp Bộ giáo dục và đào tạo tổ chức… trường đều có họcsinh đạt giải và nhà trường luôn là đơn vị dẫn đầu tỉnh về số học sinh tham gia
Bên cạnh thành tích HSG các môn văn hóa, những năm gần đây, trường THPTQuỳnh Lưu 4 luôn là đơn vị dẫn đầu huyện Quỳnh Lưu về thành tích của họcsinh tại Hội khỏe Phù đổng các cấp
Như vậy, có thể nói, hoạt động trải nghiệm sáng tạo và nghiên cứu khoa học đãgóp phần giáo dục Đức- Trí- Thể- Mỹ của trường THPT Quỳnh Lưu 4, phục vụmục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường
5 Chỉ đạo xây dựng hợp lý quy chế hoạt động của câu lạc bộ nghiên cứu khoa học, tổ chức Hội thi sáng tạo khoa học cấp trường, trên cơ sở đó, lựa chọn, trao giái các đề tài có chất lượng và chọn tham gia các hội thi cấp trên.
Xác định hoạt động nghiên cứu khoa học là một hoạt động có tính chiến lược,quan trọng bậc nhất trong các hoạt động giáo dục của nhà trường, chi ủy, BGH
đã tham khảo, chỉ đạo phân công 1 phó hiệu trưởng là cấp ủy (cô Nguyễn ThịQúy, chi ủy viên, phó hiệu trưởng) trực tiếp chỉ đạo mảng hoạt động này, đồngthời động viên một giáo viên là đảng viên có niềm say mê với hoạt động nghiêncứu khoa học trực tiếp phụ trách câu lạc bộ (thầy Nguyễn Trung Kiên, giáo viênmôn Vật lý)
Tháng 12 năm 2015, câu lạc bộ được thành lập, ban chủ nhiệm câu lạc bộ đã xâydựng quy chế hoạt động, phân công cụ thể các thành viên, kêu gọi học sinh vàgiáo viên tham gia, và thật đáng phấn khởi khi có tới hơn 100 học sinh đăng kýthành viên câu lạc bộ (nội dung quy chế hoạt động của câu lạc bộ khoa học kỹthuật được trình bày dưới đây)
Từ 2015 đế nay, câu lạc bộ đã hoạt động rất hiệu quả, số lượng công trình tănghằng năm, các sản phẩm dự thi đều đạt những kết quả cao ở các Hội thi dongành GD&ĐT Nghệ An, Tỉnh đoàn Nghệ An và Hội liên hiệp khoa học- kỹthuật Nghệ An tổ chức (có bảng thống kê kèm theo)
Trang 106 Chỉ đạo lồng ghép các hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học trong các chương trình chính khóa.
Đầu tiên, phải khẳng định hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoahọc không gọi là môn học mà là hoạt động giáo dục Tuy nhiên, với ý nghĩa tolớn mà các hoạt động trên đem lại cho học sinh trên con đường lập thân lậpnghiệp sau này, và đặc biệt là ý nghĩa đối với nền giáo dục nước nhà nói chung.Bên cạnh những hoạt động tập trung như tổ chức câu lạc bộ, tham gia dã ngoại,lao động sản xuất, tham quan, tham gia các hội thi thì việc lồng ghép các hoạtđộng trên vào nội dung các môn học là hoàn toàn cần thiết
Từ cách tiếp cận đó, chi ủy, ban giám hiệu đã chỉ đạo về các tổ nhóm chuyênmôn đưa nội dung hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học lồngghép vào các bộ môn văn hóa Nhận định nội dung này có thể phổ quát ở tất cảcác môn học, chuyên môn đã chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu tất cả các bộ môn phảiđưa chủ đề trên vào sinh hoạt chuyên môn và phải có kế hoạch lồng ghép ở các
bộ môn, kế hoạch đó phải được hiệu trưởng, phó hiệu trưởng phê duyệt
Thực tế, ban đầu các nhóm chuyên môn còn khá bỡ ngỡ, đặc biệt là các mônkhoa học xã hội như ngữ văn, hay các môn giáo dục thể chất, giáo dục quốcphòng còn lúng túng khi xây dựng kế hoạch lồng ghêp giáo dục hoạt động trảinghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học vào bộ môn mình Tuy nhiên được sựquan tâm của ban giám hiệu, các nhóm chuyên môn còn tìm hiểu thêm thông tintrên các trang mạng về các hoạt động này, nên việc xây dựng kế hoạch lồngghép được triển khai khá bài bản và có tính khả thi cao Đặc biệt ở các môn khoahọc tự nhiên như Vật lý, hóa học, sinh học và công nghệ, và môn xã hội như lịch
sử, giáo dục công dân…
7 Làm tốt công tác xã hội hóa và công tác thi đua, khen thưởng, biểu dương các tập thể và cá nhân đạt thành tích xuất sắc ở các kỳ thi, các Hội thi các cấp về tất các lĩnh vực trong đó có lĩnh vực hoạt động trải nghiệm & nghiên cứu khoa học.
Xác định đây là giải pháp có tính kích cầu hiệu quả nhất, nhà trường luôn biểudương khen thưởng kịp thời các tập thể và cá nhân đạt thành tích xuất sắc ở các
kỳ thi, các Hội thi các cấp về tất các lĩnh vực trong đó có lĩnh vực hoạt động trảinghiệm & nghiên cứu khoa học
Trước mỗi kỳ thi, hội thi, dưới các buổi lễ chào cờ, các buổi gặp mặt trước khicác đoàn học sinh lên đường làm nhiệm vụ, ban giám hiệu nhà trường luôn độngviên bằng tinh thần và vật chất đối với học sinh tham gia Sau khi các em thựchiện xong nhiệm vụ, nhà trường luôn biểu dương tinh thần và có phần thưởng,
kể cả thưởng nóng cho những em có thành tích xuất sắc và nêu thành tấm gươngtiêu biểu để toàn trường học tập Các em dù đạt giải hay không ở cấp trên đềucảm thấy tự hào, xúc động vì sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo nhà trường vàcác thầy cô giáo
Trang 11Trước và trong thời gian thi, nhà trường luôn kêu gọi các bậc phụ huynh, các tổchức và cá nhân trong và ngoài trường hỗ trợ động viên các em bằng tinh thần
và vật chất để các em, đặc biệt là những em có hoàn cảnh khó khăn yên tâm thi
cử thật tốt
Việc kêu gọi xã hội hóa, khen thưởng, động viên kịp thời đã tạo tâm thý thi đuahoàn thành tốt nhiệm vụ cho học sinh, do vậy, các hội thi, kỳ thi, học sinhtrường THPT Quỳnh Lưu 4 luôn đạt kết quả đáng tự hào
III Đánh giá chung về đề tài.
Đề tài có tính khoa học cao, là sự tính toán của bản thân tác giả bắt đầu từ việctiếp thu các văn bản chỉ đạo chung của cấp trên, nhận định tình hình cụ thể củađơn vị, xác định tầm quan trọng của các hoạt động trải nghiệm sáng tạo &nghiên cứu khoa học đối với học sinh phổ thông nói chung và học sinh trườngTHPT Quỳnh Lưu 4 nói riêng Trên cơ sở đó, xác định mục tiêu chung, xâydựng kế hoạch, đề xuất và tổ chức thực hiện hệ thống biện pháp chỉ đạo nângcao hiệu quả các hoạt động trên tại đơn vị Sử dụng bảng biểu thống kê, đặc biệt
là việc lưu giữ những hình ảnh thực tế, những con số cụ thể, biết nói để khẳngđịnh tính đúng đắn của đề tài
Về tính mới: Hoạt động trải nghiệm sáng tạo và hoạt động nghiên cứu khoa học
là những hoạt động giáo dục được các cơ sở giáo dục thực hiện và thực tế đã cónhiều đề tài về biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động trải nghiệm sáng tạo vàhoạt động nghiên cứu khoa học Tuy nhiên, tính mới của đề tài thể hiện ở cáchtiếp cận vấn để của bản thân tác giả, là người đứng đầu đơn vị với cách nhìnnhận bao quát tổng thể toàn bộ hoạt động nhà trường, trên cơ sở đặc thù nhàtrường đã mạnh dạn đưa nhiệm vụ giáo dục trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứukhoa học thành nhiệm vụ bản lề, có giá trị trong việc phục vụ mục tiêu giáo dụctoàn diện học sinh Những kiến thức các em tiếp thu được ở nhà trường phổthông chính là hành trang vững vàng nhất để các em lập thân, lập nghiệp saunày Thực tế, bên cạnh những em học sinh thành đạt nhờ giáo dục văn hóa,trường THPT Quỳnh Lưu 4 đã có không ít học sinh nổi tiếng trên các lĩnh vựclớn như: Về âm nhạc, nhiều em đã là ca sỹ nổi tiếng trên các trang mạng xã hội,
có những em là nhạc công chủ chốt của Nhà hát dân ca Nghệ An, về thể thao córất nhiều em thành công, có em là chủ công của đội tuyển bóng chuyền quốc gia,các lĩnh vực khác như người mẫu, hoa hậu cũng đã có nhiều em thành đạt bắtdầu từ việc tham gia các hoạt động của nhà trường…
Về tiến trình thực hiện: Đề tài được triển khai bài bản, đồng bộ, làm thật và cóchất lượng thật sự, không mang tính hình thức, đối phó
Trang 12IV Kết quả thực hiện
Học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm & nghiên cứu khoa học một cáchtích cực, có chất lượng thể hiện ở thành tích tại các hội thi do nhà trường và cấptrên tổ chức
Bảng thống kê những thành tích hoạt động trải nghiệm sáng tạo
TT Tên cuộc thi ( 2016 – 2017 về (2017 – 2018 trở đi)
trước)
“ATGT cho nụ cười ngày Gần 1.100 bài thi, Gần 1.500 bài thi,
1 mai” do Bộ Giáo dục và đạt 3 giải KK đạt 1 giải Ba, 1 giải
Trường có số lượng
hợp Bộ giáo dục và đào tạo Top 12 thí sinh xuất
An dự thi vòng 2
“Rung chuông vàng về vấn
đề dân số và sức khỏe sinh
tỉnh Nghệ An tổ chức
bảo hiểm y tế trong học sinh
sinh viên tỉnh Nghệ An” do
Khuyến khích
Tỉnh đoàn Nghệ An tổ chức
Lưu tổ chức
Giải Hoa khôi, Á
6 “Duyên dáng biển Quỳnh Giải Hoa khôi, Á khôi 1 và giải Người
2018
”
nhất
Trang 137 “Đồng diễn sân trường” Giải Ba Giải Nhì
8 “Hội khỏe Phù Đổng cấp 2 giải Nhất, 3 giải
“Gian hàng tình nguyện”
tổ chức
10 trang rác tái chế” do Huyện
đoàn Quỳnh Lưu tổ chức
“Giải bóng đá cán bộ
Quỳnh Lưu tổ chức
Trang 14TỔNG HỢP THÀNH TÍCH DỰ THI KHKT DÀNH CHO HỌC SINH THPT
Đơn vị : Trường THPT Quỳnh Lưu 4
trợ
2015 – Hồ Thảo Ngân 12A1 Hồ Xuân Hợi Thiết bị cảnh báo lũ từ xa bằng Giải 3 cuộc thi KHKT dành cho học
2016 – Đinh Văn Mạnh 12A4 Nguyễn Trung Máy cày đất, bón phân, lấp đất Giải khuyến khích cuộc thi KHKT
tỉnh Nghệ An
2017 – Hà Tấn Dương 12A1 Nguyễn Trung Máy ủ mạ tự động Giải 3 cuộc thi KHKT dành cho học
khích cuộc thi KHKT dành cho thanhthiếu niên nhi đồng tỉnh Nghệ AnNguyễn Thế Vũ 12A1 Chu Văn Cường Thiết bị cảnh báo dòng chảy xa bờ Giải khuyến khích cuộc thi KHKT
tỉnh Nghệ AnLưu Thị Vân 12A4 Hồ Đình Thường Phần mềm quản lí học sinh về an Giải khuyến khích cuộc thi KHKT
tỉnh Nghệ An
2018 – Nguyễn An Anh 12A2 Hồ Xuân Hợi Máy róc lá mía Giải đặc biệt cuộc thi KHKT dành cho
AnChu Minh Quân 12A1 Hồ Đình Thường Máy cảnh báo sạt lở đất Giải khuyến khích cuộc thi KHKT
dành cho thanh thiếu niên nhi đồngtỉnh Nghệ An
2019 - Hồ Sỹ Thế 12A1 Nguyễn Trung Thảm asphalt cốt lưới sắt và Giải 3 cuộc thi KHKT dành cho học
Sơn
13
Trang 15PHẦN III KẾT LUẬN
Trên đây là những nội dung trọng tâm mà bản thân tác giả đã nghiên cứu, thựchiện trong những năm học qua, là kết tinh của tâm huyết, trí tuệ được đầu tư mộtcách bài bản, khoa học và đạt những kết quả khả quan
1 Thời gian thực hiện: Đề tài được thực hiện trong vòng 4 năm học, từ năm học 2015- 2016 đến thời điềm hiện tại
2 Ý nghĩa của đề tài: Đề tại có tác dụng cho nhiều đối tượng: Bản thân, đồng nghiệp, học sinh, địa phương
Thứ nhất, đối với bản thân tác giả, với cương vị là người lãnh đạo, quản lý đơn
vị, trong quá trình thực hiện đề tài đã rút ra được những bài học kinh nghiệmquý báu làm kim chỉ nam xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và quản
lý để hoàn thành tốt nhiệm vụ mà đơn vị được giao phó Trong đó, lấy mục tiêugiáo dục toàn diện làm trục trọng tâm, các hoạt động giáo dục trong nhà trườngđược xem như là các vòng đồng tâm của trục, trong đó, nhiệm vụ chuyên môn làcốt lõi, các hoạt động giáo dục như là các vòng hỗ trợ để nâng cao chất lượngnhiệm vụ cốt lõi đó Mối quan hệ này là hữu cơ, không thể tách rời, nếu mộttrường học chỉ chú trọng chất lượng thi cử mà bỏ qua hoặc hời hợt trong cáchoạt động giáo dục như kỹ năng sống, giáo dục trải nghiệm sáng tạo hay nghiêncứu khoa học thì sản phẩm đầu ra sẽ không hoàn thiện, thậm chí còn què quặt,xiêu vẹo Bởi vì khi tiếp xúc với cuộc sống, thiếu các kỹ năng cần thiết, các em
sẽ vô cùng lúng túng, bên cạnh việc không tự lo cho bản thân, còn dễ bị rủ rê, lôikéo vào các con đường xấu, làm hỏng cả tương lai của các em Do đó, ngườilãnh đạo cần phải có tư duy tổng quát, quan tâm, sát sao tới toàn bộ các hoạtđộng của nhà trường, thậm chí khi cần thiết tùy theo điều kiện thực tế của nhàtrường, phải đặt nhiệm vụ chỉ đạo các hoạt động giáo dục ngang tầm hoạt độngchuyên môn thì mới có thể thành công trong việc lãnh đạo đơn vị hoàn thành tốtnhiệm vụ
Thứ hai, đối với đồng nghiệp, trên cơ sở những yêu cầu được thể hiện trong kếhoạch giáo dục của nhà trường, cần có cách nhìn đúng đắn, đầy đủ hơn về cáchoạt động giáo dục của nhà trường Ủng hộ các chủ trương, tham gia xây dựngcác kế hoạch mà lãnh đạo trường đề xuất, từ đó đặt ra cho mình những nhiệm vụgiáo dục học sinh bên cạnh kiến thức chuyên môn, cần lồng ghép giáo dục cáchoạt động trải nghiệm sáng tạo & khoa học kỹ thuật trong quá trình giảng dạy bộmôn mình Muốn làm được điều này, bản thân nhà giáo phải học tập, tìm hiểunhững kiến thức cần thiết để trang bị cho học sinh Để học sinh tin yêu, quýtrọng cần phải làm tốt, đều trên các mặt giáo dục
Thứ ba, đối với học sinh, việc tham gia các hoạt động trải nghiệm sáng tạo &nghiên cứu khoa học cũng như các hoạt động khác trong nhà trường là điều hết
Trang 16học giúp các em bước đầu làm quen với lối tư duy mà sau này vào các trườngđại học hoặc trường nghề, thậm chí trong lao động sản xuất sẽ giúp các em nângcao kiến thức chuyên môn, đặc biệt là kiến thức thực hành, nâng cao tay nghềtrong công việc Hoạt động trải nghiệm sáng tạo & nghiên cứu khoa học trongnhà trường sẽ làm các em hứng thú hơn trong học tập, trong việc khám phánhững chân trời khoa học Và thiết thực nhất, qua các hoạt động này sẽ là nhữngyếu tố vô cùng quan trọng giúp các em định hướng nghề nghiệp, lựa chọn tươnglai cho mình sau này.
Đối với địa phương, đặc biệt là những địa phương có những đặc thù riêng về sảnxuất nông nghiệp, việc học sinh được tham gia các hoạt động trải nghiệm sángtạo & nghiên cứu khoa học có ý nghĩa lớn lao Trường học sẽ là nguồn cung cấpnhân công trong tương lai, đặc biệt sẽ là nơi xuất phát những ý tưởng có giá trị,cung cấp các thiết bị máy móc hỗ trợ cho sản xuất đặc thù Có thể lấy ví dụ, trên
cơ sở mô hình máy máy cày đất, bón phân, lấp đất liên hoàn cho cây dứa do 2
em Đinh Văn Mạnh và Hồ Minh Huy thiết kế đạt giải năm 2017, máy ủ mạ tựđộng do các em Đậu Phi Thiên, Hà Tấn Dương thiết kế năm 2018, máy róc lámía do 2 em Mai Văn Đạt, Nguyễn An Anh thiết kế năm 2019…đã được nhiềunông dân tiếp tục hoàn thiện, như mô hình máy róc lá mía đã được anh Hồ VĩnhTài, xóm 7 xã Quỳnh Thắng mua lại bản quyền và sản xuất gần như hoàn chỉnh
và hiện đang được sử dụng trong sản xuất mía, đem lại hiệu quả kinh tế cao EmNguyễn Vũ Hoàng, cựu học sinh của trường hiện là chủ công của đội bóngchuyền nam quốc gia cũng là một trong những niềm tự hào của địa phương, giúp
xã Quỳnh Châu liên tục đạt giải nhất trong các giải bóng chuyền của huyện Em
Lê Cường, ca sỹ tại thành phố Hồ Chí Minh vào dịp Tết hằng năm lại về quê tổchức các đêm hát thiện nguyện cùng các ca sỹ nổi tiếng khác là bạn bè ở thànhphố Hồ Chí Minh cùng về hát quyên góp cho các hộ nghèo, các cá nhân có hoàncảnh khó khăn của xã Quỳnh Tam…Có thể nói, hoạt động trải nghiệm sáng tạo
& nghiên cứu khoa học tại trường THPT Quỳnh Lưu 4 đã và đang góp phần tolớn, tạo ra những niềm tự hào cho các địa phương và là một trong những nguồnlực các địa phương vận dụng sau này khi học sinh đã thành đạt…
3 Đề xuất, kiến nghị
Đối với Sở GD&ĐT tỉnh Nghệ An: là một trong những đơn vị tiên phong của
cả nước về việc chỉ đạo các cơ sở giáo dục trực thuộc và các phòng GD&ĐTtrên toàn tỉnh thực hiện tốt các hoạt động giáo dục, trong đó có các hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo và hoạt động nghiên cứu khoa học và đã có những thànhtích xuất sắc trên toàn quốc Kính đề nghị trong những năm học tiếp theo, lãnhđạo Sở và các phòng chuyên môn tiếp tục chỉ đạo toàn ngành thực hiện tốt cáchoạt động này Tăng cường thêm công tác kiểm tra, ghi nhận những đơn vị làmtốt công tác này, biểu dương khen thưởng đồng thời nhân rộng mô hình để các
cơ sở giáo dục khác học tập, trên cơ sở đó, đảm bảo thêm sự công bằng trongviệc xét thi đua hằng năm của các đơn vị
1
Trang 17Đối với các đơn vị trường học trong đó có trường THPT Quỳnh Lưu 4: Tiếp tụcđẩy mạnh hơn nữa việc tổ chức các hoạt động giáo dục bên cạnh hoạt độngchuyên môn, trong đó đặc biệt là các hoạt động trải nghiệm sáng tạo và hoạtđộng nghiên cứu khoa học theo chỉ đạo của ngành Để học sinh khi rời trườngđược trang bị các kỹ năng cần thiết giúp các em tiếp cận tốt với môi trường khác
và phát huy tốt các sở trường của mình, đảm bảo cho tương lai của các em saunày
Đối với phụ huynh và học sinh: Cần coi việc tham gia các hoạt động hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo và hoạt động nghiên cứu khoa học là những hoạt động giúpcác em rèn dũa những ký năng sống cần thiết Phụ huynh cần ủng hộ các nhàtrường trong công tác giáo dục các kỹ năng, ngoài ra còn cần giúp đỡ con emmình trong các hoạt động trải nghiệm, hoạt động nghiên cứu khoa học, nhìnnhận nghiêm túc để con em phát huy sở trường, trở thành con người có ích cho
xã hội sau này
Đề tài hoàn thành vào tháng 02 năm 2020
TÁC GIẢ
Cao Thanh Tuấn
