D8 giam thieu tai nan giao thong a Viet Nam, ngoai viec hoan thien ha tang giao thong, viec nghien cuu hoan thien ket can cae 6 to lap rap trong nuac dat ra cho cac nha khoa hgc can phai
Trang 1NGHIEN cuu-TRAO 001
Cd s o KHOA HOC CUA VIEC LAP DAT BO DIEU HOA Ll/C
PHANH TREN 6 TO VAN TAI
SCIENTIFIC BASIS OF INSTALLATION OF REGULATE BRAKE
PRESSURE ON TRUCK
GS.TS Vu Diic Lap', Dumg Van Toan^
'Hoc vien ICy thuat Quan sir
^Truong Cao dSng Kinh tS - Ky thuat Vinh Phiic
TOM T A T
Trong nhirng nam gdn day, 6 td van tdi ddng vai trd rdt quan trong trong suphdt trien ctia nen kinh
te nu&c ta Viec sir dung 6 to van tdi dd ddn tra thdnh tdt yeu vd mite do su dung ngay mot gia tdng Tinh den thdng 572011, sdn luang lap rap vd nhgp khdu d td cd su tdng trudng tir 6% -10%
Vay viec nghien ciru, lap dat thiet bi dieu hod lucphanh tren xe 6 to van tdi Id rdt thiet thuc vd cdp bdch, gdp phdn ndng cao chat luangphanh 6 td vd gdp phdn gidm thieu tai nan giao thdng a Viet Nam hien nay
Tir Ichoa: Dieu hod lire phanh; Ca s& khoa hoc; O td van tdi, hieu qud phanh
ABSTRACT
In recent years, truck plays a very important role in the economic development of our country Using trucks has gradually become inevitable and the level of usage is increasing more Up to May
2011, the automobile assembly production and the automobile import grow from 6% to 10%
So the study and the installation of regulate brake pressure on truck are very practical and urgent, and contribute to improving the quality brake and reducing traffic accidents in Vietnam today
Keywords: Regulate brake pressure; Scientific basis; Trucks, brake effectiveness
I DAT VAN DE Cac doanh nghiep san xu4t lip rap 6 to tren
Hien nay, nhn cong nghiep 6 to cua Viet Nam co so cac cong ty co khi qu6c doanh: Cong ty C6
CO ban g6m 3 thanh phSn: Ph^n Co khi 6 to Hoa Binh; Cong ty 6 to 1-5, Cac cong ty 6 to hen doanh: Toyota Viet Nam; " "S ty O to 3-2
Ford Viet Nam; Vidamco; Nissan; Honda Cac doanh nghiep tu nhan: Doanh nghiep Tu '
TAP CHi CO KHl VIET NAM, S6 3 nam 2014
Trang 2NGHIEN CUV-TRAODOI
nhan Vinaxuki; Cong ty 6 to Truong Hai; Cong
ty 6 to Chien Thang
Theo danh gia cua eac chuyen gia, tuy
nganh cong nghiep 6 to co toe do tang truang
manh me nhung quy mo con khiem ton Trong
b6i canh thi truang 6 to the giai rai vao khung
hoang, san lugng 6 to tieu thu giam siit manh
nhung nganh 6 to Viet Nam dugc danh gia da
vugt qua thai ky khiing hoang va co su phat
triln kha 6n dinh Tinh den thang 5/2013, san
lugng lap rap va nhap khau 6 to co sir tang
truang tir 6% - 10%
D8 giam thieu tai nan giao thong a Viet Nam,
ngoai viec hoan thien ha tang giao thong, viec
nghien cuu hoan thien ket can cae 6 to lap rap
trong nuac dat ra cho cac nha khoa hgc can phai
nghien cuu nang cao chat lugng 6 to noi chung va
chat lugng phanh noi rieng
Vay, viec nghien cuu, lap dat thiet bi dieu hoa
lue phanh tren xe 6 to van tai la rat thiet thuc va
cap bach, gop phan nang cao chat luong phanh
6 to va gop phan giam thieu tai nan giao thong a
Viet Nam hien nay
2 KHAO SAT DAC TINH LAM VIEC CIIA
BQ BIEU HOA LlTC PHANH HAI THONG SO
Nhu chiing ta da biet, cac qua trinh phanh 6
to deu dan tai hien tugng tang tai trgng tae dung
len can truac, giam tai trgng a cau sau Su phan
bo lire phanh can thiet phai dam bao mdi quan he
giija mo men phanh sinh ra a chu phanh (hay lue
phanh sinh ra a banh xe) ty le vai phan luc thSng
dung tac dung len cae banh xe Thuc hien dugc
yen cau nay se nang cao chat lugng phanh, giam
mai mon lop, tang kha nang dieu khiin xe va nang
g TAP CHi CO KHi VIET NAM, S6 3 nam
www.cokhivietnam.vn
cao an toan chuyin dgng (han che trugt ngang cau xe) Bg diSu hoa luc phanh la mgt trong cac ket c4u bd tri tren xe nh5m thuc hien muc dich nay Trong ngi dung bai nay, chung toi ehi de ca,p tai bg dilu hoa lure (BDH) phanh hai thong so
-uy
BDH
(C, C2, D, d }
Hinh 2.1: Sa dd cdu true hi thdng diiu chinh luc phanh BDH hai thdng sd:
T: Hi thdng treo; A: O td; TP: Tdng phanh
Nhin vao sa do cau true tren hinh 2.1, ta thay BDH luc phanh khong chi dugc dieu khien bai ap
suat p^ tu tong phanh ma no con dugc dieu khien theo tai trgng F^ Trong qua trinh phanh, tai trpng
tren eau sau thay doi dan den lue tac dgng len
piston BDH lam thay doi ap suat rap^ phu hgp vcri
sir thay doi tai trpng tren eau sau khi phanh
Hinh 2.2: Ket cdu vd sa do nguyin ly ciia BDH luc phanh hai thdng sd
Tren hinh 2.2 the hien cu thi vl kit ciu va
sa d6 nguyen ly lam viec eua BDH luc phanh hai thong s6, gom mgt so chi tiet ca ban nhu sau: 1)
2014
Trang 3NGHIEN ciru-TRAO DOI
Piston; 2) Vach ngan; 3) Vanh ty; 4) Xilanh; 16 xo
1; 16 xo 2 va cac chi tilt khac
Khi chua phanh, 16 xo 1 va ca cau dan dgng
n6i chu sau vai BDH dky piston sang ben phai ty
sat vao v6 cua bg Dieu hoa Liie nay, du6Tig dau
thong til tong phanh ra xilanh phanh banh sau, ap
suat dau trong dan dgng phanh: Pj=p^= p^^
Khi phanh, ta xet 2 giai doan:
+ Giai doan T Ap suat dau trong dan dgng
tang t i r / 7 = ; 7 ^ d i n ;;„
Do ket cau cua BDH luc phanh co khe ha 5
nen khoang A thong vol khoang B, ap suat dau
trong dan d6ng toi xi lanh phanh truoc va xilanh
phanh sau la bang nhau^^ = p^ ^ p Khi ap suat
p tang den mgt gia tri p ' nao do, vai p ' < p^ cong
voi sir chenh lech dien tich cac bac cua piston thi
piston se bi dich chuyen sang trai mgt khoang /
so voi vi tri ban dau, dong thai do co su giam tai
trgng cua c i u sau khi phanh lam cho piston cua
BDH dich sang trai them mgt khoang / \ Khi do
phuong trinh can bang lire doi voi piston a trang
thai can bang la:
7rd^
Fx=P — + F^2(2.1)
Trong do:
F^ La luc nen cua c a c i u d i n dpng BBH a vi
tri dang phanh:
F^=C^.(l, + l-rj(2.2)
Cy, Do Cling cua co c i u d i n dong BDH;
; : Dp biSn dang ban d i u cua 16 xo co cau d i n
dpng;
F,^^: Luc d l y cua 16 xo 2 (ngupc chi6u vdi
fia = C/l,,-l-rj(2.3)
C : Do cung 16 xo 2;
TAP
/,„: Do bien d I ban dau cua 16 xo 2 Khi tiep tuc dap phanh, ap suat p tang tai gia tri p^, piston BDH tiep tuc dich chuyen sang trai
eho tai khi vai ciia piston cham vao vach ngan
khe ho S = 0, ngan each khoang A vai khoang
B Liic nay, khoang B tra thanh khoang kin: Tir van dieu chinh ap suat tai xilanh phanh banh sau Khi do ap suat trong khoang A bang ap suat trong khoang B va bang ap suat lam viec p^ cua BDH:
Pl^P2=Po + Giai dogn 2: Giai doan lam viec cua BDH,
ap suat dau trong d i n dgng tiep tue tang (p^ > p^
- Khi ap suat/?, tiep tuc tang, piston ciia BDH
bi day dich sang trai, tach vach ngan ra khoi vanh
ty Phuang trinh can bang lire doi vai piston a trang thai nay la:
Trong do: F\: la luc nen ciia ea eau din
dgng BDH a vi tri mai
F'^=C/l^ + l'-l"J (2.5) T: La khoang dich chuyen ciia piston a trang
thai mai;
l"^ La khoang dich chuyen cua piston do su
giam tai gay ra a trang thai mai;
F^^i La luc nen ciia 16 xo 1:
^,„ = C//,„ + / - - < 5 - / V (2.6) l^g: La bien dang ban dau ciia 16 xo 1; F'j^^: La luc nen cua 16 xo 2
P'i.2 = Cfi„^r-l"J (2.7)
Quan he ap suat trong xi lanh banh xe ciu tnrac vdi xi lanh banh xe cau sau trong qua trinh phanh:
4 4 -' Tir cong thiic (2.4) d i n (2.8) ta xac dinh dugc ^
CHi CO KHi VIET NAM, S6 3 nam 2014
Trang 4NGHIEN ciiu-TRAO001
phuang trinh dac tinh lam viec ciia BDH hai
thong so:
' Pi^Pi ^^^Pi^Po
p,-Ạp, + B.[F\+F^^-F\Jkhip>p^
Trong do: ^, B: La cac he so ket cau ciia BDH:
4
Dt'Dt
Dl-Dt .B = - KiDl-D;)
C^: La do cung ciia ca cau dan dgng BDH;
C,, C, - la do Cling ciia 16 xo 1,16 xo 2 ciia BDH;
D , D^- la duong kinh xi lanh, piston eua BDH;
d: La du6ng kinh than piston BDH
P,„x P,
Hinh 2.3: Dd thi dgc tinh Idm viec cua BDH hai
thdng sd
+ Duong 1: La dac tinh thuc te (xe khong co
BDH);
+ Duong cong Oae: La dac tinh ly tuong cua
BDH khi xe khong tai;
+ Duong gap khiic 2: La dac tinh lam viec
eiia BDH khi xe khong tai;
+ Duong cong Obg: La dac tinh ly tuong cua
BDH khi xe diy tai;
+ Du6ng gip khiic 2': La dac tinh lam viec
eua BDH khi xe dky tai;
+ Diem a, b la diem bat dau lam viec cua
BDH khi xe khong tai va day taị
* Xac dinh khoang dich chuygn /' va /« ciia piston
- Tinh / "^: Khi phanh co su giam tai a ck
sau lam thay doi khoang each / giiia san xe va
v6 chụ Su thay d6i nay thong qua bg phiin dau
h6i ciia BDH (16 xo ca c4u din dgng) lam piston
BDH dich chuyen mgt khoang r\ ^ i^j-f 6 dayi^
la he s6 dku dgng cua 16 xo din dgng BDH
Khoang cach/dugc xac dinh theo cong thiic:
_G.a-g,.L PA
L.C,.,
/ • =
L.C., (2.9)
C
Ci day: g^ Trpng luang phSn khong dupe treo; ,: Do Cling tong cong he thong treo cau sau; P: Luc quan tinh cua xe khi phanh
Gia toe cham dan j cua xe khi phanh dat duoc gia tri lan nhat la liic sii dung luc bam Ion nhat:
-(p.g = (p.a = P G.a-g^.L ip.GJi^
(2.10)
Neu coi h ^ la khong doi khi phanh thi:
f=A,-ẬV (2.11)
Vai:
G.a-g,.L G.h^
(2.11)
Tir cong thiic (2.11) ta tinh dupe dp vong/ ciia he thong treo cau sau khi khong tai va khi cM day taị Tinh dp vpng cho cac diem A, Á, B, B'
tuang ling voi cac gia tri ^^ tp^., ip^ ta dupe:
G„.a-g,.L ip,-GẠ
G„.a-g^.L <P -GA L.C., ịẹ, TAP CHI CO KHI VIET NAM, So 3 nam
www.cokhivietnam.vn
2014
Trang 5f,- =
G.a
LC,, L.C^,_ •
Gn-g^.L <P,.-G.h^
L.C pi Mat khac, can eii theo quan he p^ — f(p),
ling vai moi gia tri he so bam (p^^(p^.,(p^ ta tim
dupe mpt ap suat p^ tuang irng T u do ta se xay
dung duoc do thi quan he giira ap suat phanh p^
theo dp v o n g / hay chinh la su phan bo lai tai
trpng khi phanh
^01 I Olmax
Hinh 2.4: D6 thi quan he giita p,vdf
+ Phuang trinh duong B B ' :
J SB U-f, ^L-p ' -/B' JB
^f„=PrB,-^3^(2.12)
Ciday:
B,= JB' JB
B,
Pi
f.-p\
,.-P
U-IB
'?,.„.-p
H Phuang trinh duang AA':
(2.13)
(2.14)
hzl^ ^fA-P\ L L
Po„:
^ f^-=PrH, + H,(2.15)
L-.L
p l
H2=f„~P\
ay ta c6:
, 2.16
„-Pm
L'-L
(2.17) Pm.n„-Pm
r\ = ij(2.i8)
Do vong / trong tir truong hgp khong tai hay day tai dugc xac dinh theo cong thiic (2.12) va (2.15)
- Tinh r : r : La khoang dich chuyen cua piston
sang trai khi khong ke den su giam tai trgng cua cau sau khi phanh Ggi AF la chenh lech luc tac dung giiia hai phia cua piston van dieu hoa, khi do:
\p.^*P
Trong
^,.w =
^ ' • = c c
a day:
M.=It{D]
-4
do:
Cfl,
^F = k.l^^
°''.^ „]-[., ^"'•;''"'
^''-S):F;,, = C,(1,„
+ * 4 4
-^/
1
= P,.M^ +p,.M, + M^
7[(D;~Dl + dl)
,] =
+ ' • ;
.-c,«
(2.19)
{2 7n
kr
S)J
M,
C,+C,+k
1 JC01-DI)
M,
C,-i-C,-i-jt
1
(2.21)
C,+C,+k .C,J,,-C,(1,„-S)(2.22)
Khi xac dinh dupe / ' va /"^ thi ta se xac dinh dupe phuang trinh mo ta hoat dpng cua BDH o trang thai lam viec trong truang hpp day tai hpac khong tai Cu the nhu sau:
TAP CHi CO KHi VIET NAM, So 3 nam 2014
Trang 6NGHIEN ciiu-TRAODOI
phuong trinh dac tinh lam viec cua BDH hai
thong so:
P2^P, ^^^Pj^Po
^p^=A.p^+B.[F\+F,^-F'Jkhip>p„
Trong do: A, B: La cac he so ket cau cua BDH:
4
DI-D; .B =
D'^-D'^ • 7V{D;-Dl)
C^: La dp Cling ciia ca cau dan dgng BDH;
C,, C-, - la do Cling cua 16 xo 1,16 xo 2 ciia BDH;
D^, D^- la duong kinh xi lanh, piston cua BDH;
d: La duong kinh than piston BDH
PPl , Po,™x P,™ P,
Hinh 2.3 Dd thi dgc tinh lam viec cua BDH hai
thdng sd
+ Duofng 1: La dac tinh thirc te (xe khong co
BDH);
+ Duong cong Oae: La dac tinh ly tuong ciia
BDH khi xe khong tai;
+ Duong gap khiic 2: La dac tinh lam viec
ciia BDH khi xe khong tai;
+ Duong cong Obg: La dac tinh ly tuong cua
BDH khi xe diiy tai;
+ Duong gap khiic 2': La dac tinh lam viec
ciia BDH khi xe dky tai;
+ Diem a, b la diem bat dau lam viec cua
BDH khi xe khong tai va dky tai
B B TAP CHi CO KHi VIET NAM, S6 3 nam 2014
www cokhivietnam.vn
* Xac dinh khoang dich chuyen /' va / "^
cua piston
- Tinh / "^: Khi phanh co su giam tai 6 cSu
sau lam thay d6i khoang each/giiia san xe va v6 cau Sir thay doi nay thong qua bo phan dan h6i ciia BDH (16 xo ca cau din dgng) lam piston
BDH dich chuyen mgt khoang / "^ = i^J' 6 day i
la he s6 dSn dgng ciia 16 xo ddn dgng BDH Khoang each/duoc xac dinh theo cong thiic'
O day: g,.Trgng lugng phan khong dugc treo;
C ^: Do cimg tong cong he thong treo eau sau; P:
Luc quan tinh cua xe khi phanh
Gia toe cham dan j cua xe khi phanh dat diroc gia tri Ion nhat la liic sir dung luc bam lan nhSt:
J,u^^
'PS-Neu coi h la khong doi khi phanh thi:
f=A,-A^,p (2.11)
Vai:
GM, ' L.C -(2.11)
Tu eong thiie (2.11) ta tinh dupe dp vong/ eiia he thong treo cau sau khi khong tai va khi chff day tai Tinh dp vpng cho cae diSm A, A', B, B'
tuang ling voi eae gia tri tp^^ tp^., ip^ ta dupe:
_G,.a-g,.L <P,.GA
G a
L.C,-,
L.C,-L.C,.,
Trang 7NGHIEN cuu-TRAODOI /
IB'
_G.a-g^.L P '
G.a-g,.L <I>,.G.\
Mat khac, can cii theo quan he /7, - f(p),
irng vol moi gia tri he so bam (p^(p^.,tpg ta tim
dupe mpt ap suat/?, tuang ling Tir do ta se xay
dung dupe do thi quan he giiia ap suat phanh p^
theo dp vong/ hay chinh la su phan bo lai tai
trpng khi phanh
*'01 ^1 ^^Olmax
Hinh 2.4: Do thi quan he giiia p^ vdf
+ Phugng trinh duong BB':
fiA' = P>
<^ f^ = p,.H,+H,(2.15)
Vai:
fA'-.f,
H, = /
ay ta co:
Pc.i„
-p\
„-p\ (2.16)
^ ' \ (2
-Pm 17)
I" =ij(2.18)
Do vong / trong tir truang hgp khong tai hay
day tai dugc xac dinh theo cong thiic (2.12) va (2.15)
- Tinh 1': r: La khoang dich chuyen ciia piston
sang trai khi khong ke den su giam tai trgng cua
cku sau khi phanh Ggi IsF la chenh lech luc tac
dung giiia hai phia cua piston van dieu hoa, khi do:
^F = k.l'^
TTD:
-+T;, p,'
Trong do:
F,a-c,(i,„ + r-s),Fi^ = c/i,„ + r)
•' ^^.!^^^^^^*r !^*c.j.-c.tt.-S,]
^V = p,.M^ +p^.M^ + Mj (2.19)
7t{D;-Dl + d])
Oddy:
M,= 1 C,-^C,+k
1
M, K(D;-Dl)
M,
C,+C,+k
1
(2.20)
(2.21)
Khi xac dinh dugc /' va r\ thi ta se xac dinh
dugc phuang trinh mo ta hoat dgng ciia BDH a trang thai lam viec trong truang hgp day tai hoac
khong tai Cu the nhu sau: ^
TAP CHi CO KHi VIET NAM, So 3 nam 2014 H f j
Trang 8NGHllN CliU-TRAO DOI
y Trudng hop xe day tdi;
„ = ° ' " 5 ' ~ , ' ' ' + 1—-[(,,,«,+p,M,+«,)(C, + C,+C,)+
'^" " D:-D; it(D;-D',y ' • '
I„(PI.S|+«,)(C,-LVC.)+C.;.+C,(/,-*)-CJ/,,]
N, N,
Trong do:
Dl-iy, iHD;-Dl)
«,=—T—T-Wii: tc,+c,)tL,B,(c, -c,
-c.)+c.;,+c,(/„-Ji-a,],-l(D,'-fl,') " • ' - " • ' •
« , = 1 — - M , { c , + c , + c , ) , •
T ( 0 ; - o ; )
Cac he s6 B,, B^, A/,, A/^ M^ da duac xae dinh
theo cac cong thiic (2.13), (2.14), (2.20), (2.21),
(2.22)
+ Trucmg hap xe khdng tdi: Tuang tu ta ciing
xae dinh duoc:
PI=PI
L, L,
Trong C
^ D:-D; t!{Dl-Dl) ' • ' " ' '^ ' ' •'•
-[M,{C,tC,*C,)*,„.ll,iC,-c,-CJtC),*Cfi,-S)-CU
Z , = i
-!i(Dl-Dl) -^M,(C., + C,+C^)
Cae he s6: //,, H^ M, M , M^ da dupe xac djnh
theo cac cong thirc (2.16), (2.17), (2.20), (2.21), (2.22)
N h u vay, vai moi bp thong so cu the cua xe va ciia BDH, ta xac dinh duac duong dac tinh diju chinh ciia BDH phu thupe vao cuong dp phanh va tai trpng trong mpi che dp tai trong ciia xe
3 NHAN XET VA KET LUAN
Qua nhimg phan tieh va su tinh toan, ta nhan thdy hieu qua diSu chinh eua BDH hai thong s6 dat dupe la kha cap, n6 c6 duong dac tinh lam viec rit g i n v6i duong dac tinh ly tuong No con cho phep diiu chinh thich hop vai mpi che do tai trpng, CO thg dimg cho eac xe co tai trpng trung binh va lan Ngoai ra, ket eau cua BDH hai thong
so tuang d6i dan gian va de che tao
Cac npi dung trinh bay tren day se la ca so khoa hpc d i tham khao khi thiet ke che tao va lap dat BDH luc phanh hai thong so tren xe o to van tai, nham nang cao chat lupng phanh va dam bao
an toan khi phanh.<*
Ngay nhan bai: 12/02/2014
Ngay phan bien: 14/3/2014
Tai lieu tham khao:
[1] VuDiJc Lap Dong luc hoc phanh d to NXB Quan dpi Nhan dan, Ha Npi, (2011)
[2] V.B Simbalin, N.N tepcjixfe" Saxi avtomobilia, Moskya (1977)
[3] P.P Lukln, G.A Gaspariens Konstrmrovanhie i rastrot avtomobilia Moskva, (1984)
TAP CHi CO KHi VIET NAM, So 3 nam 2014