2525 TỘI GIẾT HOẶC VỨT BỎ CON MỚI ĐẺ THEO QUY ĐỊNH BỘ LUẬT HÌNH SỰ 2015 (SỬA ĐỔI, BỔ SUNG NĂM 2017) Lê Khánh Giang Khoa Luật, Trường Đại học Công nghệ TP Hồ Chí Minh (HUTECH) GVHD ThS Đoàn Trọng Chỉn.
Trang 1TỘI GIẾT HOẶC VỨT BỎ CON MỚI ĐẺ THEO QUY ĐỊNH
BỘ LUẬT HÌNH SỰ 2015 (SỬA ĐỔI, BỔ SUNG NĂM 2017)
Lê Khánh Giang*
Khoa Luật, Trường Đại học Công nghệ TP Hồ Chí Minh (HUTECH)
GVHD: ThS Đoàn Trọng Chỉnh
TÓM TẮT
“Trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, được bảo đảm tốt nhất các điều kiện sống và phát triển”54 Giết con, vứt bỏ con mới đẻ là những hành vi vi phạm tiêu chuẩn đạo đức truyền thống và vi phạm pháp luật xâm hại quyền con người, quyền trẻ em Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 quy định dấu hiệu bắt buộc của tội giết con mới đẻ hay vứt bỏ con mới đẻ là hậu quả đứa trẻ bị chết55 Trường hợp đứa con mới đẻ không bị chết ngoài ý chí chủ quan của người mẹ lại không cấu thành tội giết con hoặc vứt bỏ con mới đẻ Từ việc phân tích các yếu tố cấu thành của tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ theo quy định của BLHS 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 Từ đó chỉ ra những bất cập trong quy định của điều luật và đồng thời
đề ra các giải pháp góp phần hoàn thiện
Từ khóa: Bộ luật Hình sự, con mới đẻ, giết, vứt bỏ.
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Tội phạm giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ thuộc nhóm tội phạm xâm phạm tính mạng sức khoẻ trẻ em được quy định trong pháp luật hình sự Việt Nam BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) so với BLHS năm 1999 (sửa đổi năm 2009) thì có những điểm mới là việc thay đổi tên điều luật "tội giết con mới đẻ" thành "tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ" nhằm mục đích thống nhất như trong nội dung quy định của điều luật có hành vi là giết con mới đẻ hoặc vứt bỏ con mới đẻ Việc quy định tội giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ về mặt lý luận đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền trẻ em nói riêng và con người nói chung Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn những vướng mắc, bất cập khi áp dụng điều luật này dẫn đến tình trạng những
ác mẫu giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ ngày càng có chiều hướng gia tăng Vì vậy người nghiên cứu chọn đề tài “Tội giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ theo quy định BLHS 2015, sửa đổi, bổ sung 2017” nhằm mong muốn góp phần vào việc hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự về vấn đề này để đảm bảo tính khả thi, góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng trong thực tiễn, đấu tranh phòng ngừa loại tội phạm này
2 CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH TỘI PHẠM CỦA TỘI GIẾT HOẶC VỨT BỎ CON MỚI ĐẺ
54 Điều 12 Luật Trẻ em 2016
Trang 2Theo quy định tại Điều 124 BLHS 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 quy định về Tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ:
“Người mẹ nào do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà giết con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm
Người mẹ nào do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà vứt bỏ con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm”
Từ quy định trên, đặc điểm của tội giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ:
Thứ nhất, hành vi phạm tội xâm phạm đến tính mạng con người – nạn nhân phải là con mới được sinh ra trong vòng bảy ngày có cùng huyết thống với người người phạm tội Hành vi giết con mới đẻ và vứt con
mới đẻ của người mẹ do phải chịu ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt là hành vi đi ngược với tiêu chuẩn đạo đức truyền thống và trái pháp luật xâm hại nghiêm trọng đến tính mạng của chính con ruột mình khi trẻ mới sinh ra trong vòng được bảy ngày tuổi không có khả năng tự vệ Việc giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ không xuất phát từ ác ý dựa trên ý chí của người
mẹ mà do người mẹ phải chịu ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt Theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 04/1986/NQ-HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng thẩm phán TANDTC thì khoảng thời gian người mẹ được coi là còn trong trạng thái mới sinh con là khoảng thời gian
từ khi sinh con cho đến ngày thứ bảy Trong thời gian này, người mẹ còn đang trong trạng thái tâm sinh lý không bình thường do tác động của việc sinh con Chính vì thế, việc giết con, vứt bỏ con dẫn đến đứa con chết mà người mẹ không phải chịu ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hay trong hoàn cảnh khách quan khác thì người mẹ phải chịu tội danh giết người
Thứ hai, tội phạm giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ có chủ thể đặc biệt là người mẹ của nạn nhân Tình
mẫu tử là tình thương yêu, là sự hi sinh, chở che, bao dung của người mẹ đối với con Đó là thứ tình cảm vừa tự nhiên, vừa cao cả, theo mỗi người suốt cuộc đời Tuy nhiên, tội phạm giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ lại chính là người mẹ có mối quan hệ huyết thống với nạn nhân – chính con ruột của mình đang trong tình trạng sau khi sinh con bảy ngày Người mẹ có năng lực trách nhiệm hình sự khi thực hiện hành
vi giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ, người mẹ nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi của mình và điều khiển được hành vi ấy tuy nhiên người mẹ vẫn mong muốn con mình chết do phải chịu nhiều
áp lực
Thứ ba, tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ là tội phạm ít nghiêm trọng theo quy định pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành Tội phạm có chung dấu hiệu là tính nguy hiểm cho xã hội nhưng mức độ của tính
nguy hiểm cho xã hội không phải như nhau mà có sự khác nhau giữa các tội phạm cũng như giữa các trường hợp phạm tội của tội cụ thể Theo quy định pháp luật thì Tội phạm giết con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm hoặc vứt bỏ con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm
Trang 3Dựa trên sự quy định của pháp luật về hình phạt đối với hai tội trên và chiếu theo quy định pháp luật về phân loại tội phạm khi căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội được quy định trong BLHS hiện hành thì tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ là tội phạm ít nghiêm trọng – tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm
Để có thể định tội và áp dụng biện pháp xử lý thích đáng thì cần phải xem xét rõ ràng các dấu hiệu pháp lý
và việc phân tích dấu hiệu pháp lý tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ dựa trên các mặt: Khách quan, chủ
quan, khách thể và chủ thể
Xét về mặt khách thể của tội phạm: “Khách thể tội phạm là quan hệ xã hội được pháp luật hình sự bảo vệ
bị tội phạm xâm phạm”56 Tội phạm giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ đã trực tiếp xâm hại quyền sống
của con người, quyền trẻ em – quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng Trong trường hợp này, chính người mẹ đã cướp đi quyền được sống của con ruột mình mới được sinh ra trong vòng bảy ngày Đối tượng tác động của tội phạm là con mới đẻ trong vòng bảy ngày tuổi và việc định tội danh này thì cần xác định đúng thế nào là “con mới đẻ” Theo BLHS Việt Nam hiện hành thì đối tượng tác động của tội giết con mới
đẻ hoặc vứt con mới đẻ là đứa trẻ phải còn sống và trong vòng bảy ngày kể từ khi đứa trẻ được sinh ra đến khi bị xâm hại Chính vì quy định này, nếu hành vi xâm phạm đến đứa trẻ từ ngày thứ tám trở đi thì đối tượng tác động của tội phạm giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ không còn là “con mới đẻ” và lúc này đối tượng tác động của tội phạm sẽ chuyển sang tội phạm khác
Xét về mặt khách quan của tội phạm Hành vi phạm tội của tội phạm này bao gồm hành vi giết con mới đẻ
hoặc hành vi vứt bỏ con mới đẻ và những hành vi này mang tính nguy hiểm cho xã hội xâm hại quyền sống của con người, của trẻ em Hành vi giết con mới đẻ cũng được hiểu là hành vi giết người Hành vi vứt con mới đẻ là hành vi bỏ đứa trẻ ở bất kỳ địa điểm nào xong có cùng hậu quả dẫn đến đứa trẻ mới đẻ bị giết hoặc bị vứt bỏ phải bị chết thì người mẹ mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ, tuy nhiên, nếu người mẹ có hành vi trước đoạt tính mạng đứa trẻ hoặc có hành vi vứt con mới
đẻ, nhưng đứa trẻ không bị chết thì chưa cấu thành tội giết con mới đẻ và như vậy tội giết con mới đẻ không
có trường hợp phạm tội chưa đạt
Xét về mặt chủ thể của tội phạm Chủ thể tội phạm là con người đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội
khi chủ thể có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi do pháp luật hình sự quy định57 Trong trường hợp phạm tội giết con mới đẻ hay vứt con mới đẻ thì chủ thể của tội phạm này là chủ thể đặc biệt đó chính người mẹ của đứa trẻ đang còn trong trạng thái mới sinh con có năng lực trách nhiệm hình sự, khi thực hiện hành vi người mẹ có khả năng nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội và làm chết đứa trẻ tuy nhiên họ vẫn mong muốn hậu quả xảy ra Như đã phân tích, tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ
là tội phạm ít nghiêm trọng nên người mẹ phải đủ từ 16 tuổi trở lên
56 Lê Văn Cảm, Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam (phần chung), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, năm 2007, trang 155
Trang 4Xét về mặt chủ quan của tội phạm bao gồm các nội dung: lỗi, động cơ phạm tội và mục đích phạm tội58
Có thể thấy rằng, trong trường hợp này, lỗi người mẹ phạm tội giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ là lỗi
cố ý khi mà có cùng dấu hiệu chung là đứa trẻ chết Khi thực hiện hành vi giết con mới đẻ hay vứt bỏ con mơi đẻ thì người mẹ đã lường trước được sự nguy hiểm của mình dẫn đến hậu quả là đứa trẻ bị chết tuy nhiên họ vẫn mặc cho sự việc xảy ra thì đây là hành vi phạm tội với lỗi cố ý
Ví dụ minh hoạ từ Bản Án 95/2019/HSST ngày 21/06/2019 về “Tội giết con mới đẻ” của Tòa Án Nhân Dân Huyện Trảng Bom – Tỉnh Đồng Nai Theo đó, bị đơn là Bà Điểu Thị Ánh X, sinh năm: 1990 là người dân tộc Châu Ro, X có chồng và 03 con gái X hiện đang làm công nhân tại Công ty TNHH H, địa chỉ: Khu Công nghiệp B, xã S, huyện T, tỉnh Đồng Nai Khoảng tháng 9/2018, X phát hiện mình có thai nhưng X không nói cho gia đình biết Vào khoảng 15 giờ 15 phút ngày 11/3/2019, trong lúc X đang làm việc tại công
ty thì X thấy đau vùng thắt lưng, X đi vào nhà vệ sinh và ngồi được khoảng 10 phút thì sinh được một bé trai nặng khoảng 2,9 kg, cháu bé còn sống Lúc này X thấy mình sinh con đột ngột, tậm trạng bối rối, nghĩ hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn không nuôi được con và sợ ảnh hưởng đến việc làm tại Công ty nên X nảy sinh ý định từ bỏ đứa con vừa sinh X nhặt 01 sợi dây vải thun màu trắng dài 47 cm có sẵn trong thùng rác nhà vệ sinh quấn vào cổ cháu bé 02 vòng xiết rồi buộc lại Sau đó, X bỏ cháu bé vào bịch nylong trong thùng rác và buộc túm lại rồi quay lại làm việc bình thường Đến khoảng 16 giờ 25 phút cùng ngày, chị Nguyễn Thị L là công nhân tạp vụ trong công ty thấy bịch nylon trong thùng rác cột túm lại nên mở ra xem thì phát hiện cháu bé, lúc này cháu bé đã chết Theo Bản án đã tuyên bố bị cáo Điểu Thị Ánh X phạm tội:
"Giết con mới đẻ" và xử phạt: Bị cáo Điểu Thị Ánh X 01 (một) năm tù nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách là 02 (hai) năm, tính từ ngày tuyên án sơ thẩm
Nhận thấy, hành vi của bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm tính mạng, quyền được sống, quyền được bảo hộ về tính mạng của con người, đồng thời xâm phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội, đó là tình
"mẫu tử", xâm phạm quyền sống của trẻ em tại Điều 12 của Luật trẻ em 2016, hành vi của chị X (sinh năm 1990) đã xâm hại đến tính mạng đứa con trẻ - con ruột của mình vào cùng ngày cháu bé mới chào đời trong tâm trạng không ổn định sau khi sinh Như vậy, hành vi phạm tội của chị X được thực hiện dưới dạng hành động “giết” Ở đây chị X dùng vũ lực hay công cụ nào tác động vào cơ thể của đứa bé dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết Trong ví dụ trên, người mẹ đã có hành vi cố ý dùng sợi dây vải thun màu trắng dài 47 cm có sẵn trong thùng rác nhà vệ sinh quấn vào cổ cháu bé 2 vòng xiết rồi buộc lại Sau đó, X bỏ cháu bé vào bịch nylong trong thùng rác và buộc túm lại rồi quay lại làm việc bình thường Hậu quả đứa trẻ chết đã xảy ra
là thời điểm tội phạm hoàn thành, tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi đã thể hiện rõ Để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết con mới đẻ, ngoài hành vi khách quan nêu trên thì người phạm tội phải là người mẹ chứ không phải là bố của nạn nhân Trong vụ án trên người trực tiếp thực hiện hành vi là chị X mẹ của đứa trẻ - nạn nhân của vụ án Mặt khác, không phải mọi trường hợp cứ là mẹ của nạn nhân thực hiện hành vi nêu trên cấu thành tội phạm này, mà pháp luật đòi hỏi chủ thể tội phạm không phải là mẹ
Trang 5nuôi mà phải chính là người mẹ trực tiếp sinh ra nạn nhân (mẹ đẻ) Chính vì vậy, trong vụ án trên, chính bản thân chị X - mẹ ruột nạn nhân trực tiếp thực hiện hành vi giết con mình thì chị X - Người phạm tội bị xét xử theo quy định của pháp luật hình sự về “Tội Giết con mới dẻ” theo quy định Điều 124 BLHS hiện hành
3 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI TỘI GIẾT HOẶC VỨT BỎ CON MỚI ĐẺ VÀ KIẾN NGHỊ
Pháp luật hình sự Việt Nam đã đặt ra những quy định rất cần thiết về tội phạm giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ Cụ thể, hai tội danh trên đã được quy định trong Điều 124 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) thành hai điều khoản riêng biệt nhằm dễ trong việc xác định tội danh và đưa ra mức hình phạt tương thích, bên cạnh đó, cũng có văn bản hướng dẫn liên quan đến hai tội phạm nêu trên giúp cho việc xác định tội phạm dễ dàng hơn, cụ thể, theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 04/1986/NQ-HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng thẩm phán TANDTC Dù vậy, vẫn còn nhiều bất cập tồn tập trong quy định pháp luật hình sự về hai tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ như sau:
Ngoài Nghị quyết số 04/1986/NQ-HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng thẩm phán TANDTC hướng dẫn liên quan đến hai tội phạm giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ thì có rất ít văn bản hướng dẫn thực hiện chi tiết liên quan đến hai tội phạm trên nên dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng quy định pháp luật để định đúng tội danh và đưa ra mức hình phạt thích đáng
Trong hầu hết các tội phạm xâm hại đến tính mạng, sức khoẻ được quy định trong Bộ luật Hình sự khi đối tượng bị xâm hại là trẻ em thì được quy định nằm trong mức định khung tăng nặng hình phạt Tuy nhiên, theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 04/1986/NQ-HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng thẩm phán TANDTC quy định về một số tình tiết định khung hình phạt nhẹ thì tội giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết là một tội phạm có cấu thành giảm nhẹ đặc biệt, cần được vận dụng thận trọng và chặt chẽ Việc quy định của pháp luật về một số tình tiết định khung hình phạt nhẹ đối với tội giết con mới đẻ
và vứt con mới đẻ dành cho chủ thể phạm tội đặc biệt – người mẹ ruột nạn là chưa thật sự hợp lý Bởi lẻ, hậu quả của việc phạm hai tội trên là đứa trẻ chết do lỗi cố ý của người mẹ mong muốn đứa con mình chết
đi lại với tiêu chuẩn đạo đức và trái pháp luật Biết rằng, chính sách khoan hồng của pháp luật hình sự Việt Nam đặt ra cho người mẹ khi thực hiện hành vi giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ thì người mẹ đã phải chịu nhiều điều tiêu cực ảnh hưởng đến tâm sinh lý của người mẹ, giúp cho người mẹ sớm hoàn lương tuy nhiên, tính mạng của trẻ nhỏ sẽ còn là bị xâm phạm và ngày càng theo chiều hướng gia tăng nếu không đặt
ra những quy định về một số tình tiết định khung hình phạt nặng đối với tội giết con mới đẻ và vứt con mới
đẻ
Dù tội phạm thể hiện dưới dạng hành vi hành động hay hành vi không hành động thì hậu quả đứa trẻ chết
là dấu hiệu bắt buộc và khi đứa trẻ chết thì tội giết con mới đẻ hoặc vứt con mới đẻ đã hoàn thành Tuy nhiên, hai tội danh trên chỉ được quy định là tội phạm ít nghiêm trọng và hình phạt đưa ra với 2 tội trên thì lại được quy định rất nhẹ so với hành vi giết người - trong khi tội phạm giết người theo quy định tại Điều
Trang 6123 BLHS 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình Cụ thể, giết con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm và vứt bỏ con do mình
đẻ ra trong 07 ngày tuổi dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc
bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm Hậu quả đứa trẻ chết đã hoàn thành và xảy ra nên việc phải chịu mức hình phạt như trên là khá nhẹ nhàng, không có tính răn đe cao, bên cạnh đó, việc đứa trẻ may mắn sống sót thì vấn đề trách nhiệm hình sự ở đây chưa được đặt ra
Việc quy định về tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ chưa nêu ra cụ thể về giai đoạn thực hiện tội phạm
và yếu tố xác định lỗi đối với từng hành vi cụ thể sẽ tương ứng mức phạt như thế nào nên vô hình chung sẽ gây khó khăn trong việc định tội và đưa ra hình phạt thích đáng, cụ thể việc đứa trẻ may mắn được cứu sống khi người mẹ chưa kịp thực hiện hành vi giết con mình và đã bị phát hiện thì vấn đề truy cứu trách nhiệm hình sự chưa được đặt ra
Để giúp hoàn thiện quy định của pháp luật về tội giết con mới đẻ và vứt con mới dựa trên những bất cập quy định pháp luật nêu trên xét thấy cần hoàn thiện những vấn đề sau đây:
Thứ nhất, tăng nặng hình phạt và quy định về một số tình tiết định khung hình phạt nặng đối với hai tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ Theo Điều 124 BLHS hiện hành 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) thì việc
tách hành vi giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ thành 2 tội phạm độc lập là một điều hợp lý, tuy nhiên, việc quy định mức hình phạt như vậy chưa có tính răn đe cao Bởi, cả hai tội này đều xâm hại nghiêm trọng đến tính mạng con người, tính mạng trẻ em được pháp luật bảo vệ Vì vậy, cần tăng nặng hình phạt tương ứng quy định cụ thể cho từng trường hợp Cụ thể, trường hợp mẹ tự tay giết con, trường hợp mẹ vứt bỏ con gồm vứt bỏ con nhưng không chết, vứt bỏ con không chết nhưng bị thương tật và vứt bỏ con khiến cho con chết Bên cạnh đó, thay đổi quy định theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 04/1986/NQ-HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng thẩm phán TANDTC về “một số tình tiết định khung hình phạt nhẹ” thành “quy định về một số tình tiết định khung hình phạt nặng” đối với hai tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ
Thứ hai, ban hành những văn bản hướng dẫn chi tiết về hai tội phạm này
Một là, đưa vào những quy định chi tiết về từng trường hợp phạm tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ,
cụ thể gồm những trường hợp mẹ tự tay giết con khiến con chết hay còn sống, trường hợp mẹ vứt bỏ con gồm vứt bỏ con nhưng không chết, vứt bỏ con không chết nhưng bị thương tật và vứt bỏ con khiến cho con chết và quy định chế tài cụ thể cho từng trường hợp nêu trên để đảm bảo trong việc thực hiện áp dụng, định tội và xử lý vi phạm đúng tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi
Hai là, Cần bổ sung thêm quy định về trường hợp đứa trẻ may mắn được cứu sống hay được người khác nuôi dưỡng mà người mẹ chưa kịp thời thực hiện hành vi giết con mình và trong trường hợp tính mạng đứa trẻ được cứu sống thì người mẹ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự với tội danh này, vì vậy, cần bổ sung quy định về những hình phạt thích đáng để răn đe những đối tượng có hành vi trái đạo đức trái pháp luật này để tránh lọt tội phạm
Trang 7Ba là, bổ sung quy định về giai đoạn thực hiện phạm tội Trong trường hợp người mẹ thực hiện hành vi vứt
bỏ con mình với lỗi cố ý gián tiếp và hậu quả đứa trẻ chết không xảy ra thì người mẹ vẫn bị chịu trách nhiệm hình sự ở giai đoạn phạm tội chưa đạt Bên cạnh đó, đối vời lỗi cố ý trực tiếp thì người mẹ luôn phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm hoàn thành hay chưa đạt nhằm mục đích răn đe và không đẻ lọt tội phạm với tội danh này
4 KẾT LUẬN
Pháp luật Việt Nam coi việc phạm tội đối với trẻ em là một hành vi nguy hiểm cho xã hội, người phạm tội không những đã đi ngược với đạo đức truyền thống mà còn xâm phạm trực tiếp tới quyền được bảo hộ về tính mạng, sức khoẻ, danh dự nhân phẩm và một số các quyền khác của trẻ em Người phạm tội giết con mới đẻ và vứt con mới đẻ lại chính là người mẹ ruột của nạn thân, trong khi nạn nhân chỉ mới được sinh ra trong vòng bảy ngày tuổi cần sự chăm sóc, nuôi dưỡng, yêu thương từ mẹ mình và trẻ em thì không có sự kháng cự nên việc quy định mức hình phạt mà người mẹ phải chịu theo quy định BLHS hiện hành về hai tội danh này thật sự còn quá nhẹ nhàng và chưa thoả đáng Trong trường này, pháp luật hình sự của nước
ta cần đặt ra mức hình phạt thích đáng mang tính răn đe cao và giáo dục hơn là thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của pháp luật đối với người tội phạm này – người mẹ phạm tội trong tình trạng chịu ảnh hưởng tư tưởng lạc hậu hay trong trường hợp khách quan khác
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi năm 2009);
2 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017);
3 Luật Trẻ em 2016;
4 Nghị quyết số 04/1986/NQ-HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng thẩm phán TANDTC;
5 Lê Văn Cảm, Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam (phần chung), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, năm 2007