QUAN ĐIỂM VÀ NHỮNG HÀNH ĐỘNG THỰC TIỄN CỦA VIỆT NAM TRONG VẤN ĐỀ GÌN GIỮ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ TRÊN BIỂN ĐÔNG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY

3225 QUAN ĐIỂM VÀ NHỮNG HÀNH ĐỘNG THỰC TIỄN CỦA VIỆT NAM TRONG VẤN ĐỀ GÌN GIỮ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ TRÊN BIỂN ĐÔNG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY Đinh Phan Hồng Anh, Lê Hà Chung Thủy Khoa Khoa học Xã hội và Quan hệ c.

QUAN ĐIỂM VÀ NHỮNG HÀNH ĐỘNG THỰC TIỄN CỦA VIỆT NAM TRONG VẤN ĐỀ GÌN GIỮ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ TRÊN

BIỂN ĐÔNG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY

Đinh Phan Hồng Anh, Lê Hà Chung Thủy

Khoa Khoa học Xã hội và Quan hệ công chúng, Trường Đại học Công nghệ TP Hồ Chí Minh

GVHD: ThS Nguyễn Đăng Khoa

TÓM TẮT

Vấn đề gìn giữ chủ quyền lãnh thổ biển Đông vẫn luôn là vấn đề được quan tâm từ trước đến nay của chính phủ và nhân dân Việt Nam Trong những năm gần đây, Trung Quốc liên tục có những toan tính và hành vi nhằm độc chiếm biển Đông Điều đó buộc Việt Nam phải có những chính sách và hành động cụ thể nhằm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của mình Dựa trên phương pháp lịch sử - logic và phương pháp quan hệ quốc

tế, nghiên cứu này sẽ làm rõ những quan điểm và hành động thực tiễn của Việt Nam trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ trên biển Đông Từ đó góp phần vào công tác tìm hiểu, nghiên cứu và khẳng định chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam trên biển Đông

Từ khóa: Biển Đông, Hành động thực tiễn; Hoàng Sa - Trường Sa, Quan điểm của Việt Nam

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Vào ngày 07/05/2009, Trung Quốc đệ trình tấm bản đồ “đường lưỡi bò” lên Liên Hiệp Quốc Nội dung viết: “Trung Quốc có chủ quyền không thể tranh cãi đối với các đảo ở biển Nam Trung Hoa (tức biển Đông)

và các vùng nước kế cận, và có quyền chủ quyền và quyền tài phán đối với các vùng nước liên quan cũng như đáy biển và lòng đất đáy biển ở đó Đây là quan điểm nhất quán của chính phủ Trung Quốc và đã được biết đến rộng rãi trong cộng đồng quốc tế” Đây là văn bản đầu tiên trong hơn 60 năm thể hiện quan điểm chính thức của chính quyền Trung Quốc về “đường lưỡi bò” Đối với yêu sách “đường lưỡi bò” của Trung Quốc không có sự công nhận là một yêu sách nghiêm túc của một quốc gia đối với vùng biển rộng lớn, vì

nó hoàn toàn không dựa trên cơ sở lịch sử, pháp lý và thực tiễn (NT, 2014)

Từ năm 2009 – 2020 trải qua nhiều biến động ở Biển Đông, Việt Nam và Trung Quốc vẫn giữ được quan

hệ ngoại giao Tuy nhiên, trên thực tế mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc 40 năm nay đã có phần rạn nứt Trung Quốc là quốc gia có dân số lớn nhất nhì trên thế giới và đã phát triển mãnh mẽ nhờ công cuộc cải cách mở cửa Với mục tiêu “100 năm thứ hai” tính đến 2049, Trung Quốc sẽ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới sánh ngang với Mỹ Sự quan tâm của Trung Quốc đến Biển Đông, những tuyên bố và hành động gần như đột ngột của đất nước này đối với vùng biển chung của các nước Đông Nam Á mà họ muốn một mình sở hữu đã gây nên sự hoang mang, phẫn nộ trong khu vực đặc biệt là Việt Nam Biển Đông

có tất cả yếu tố, điều kiện thúc đẩy sự phát triển kinh tế và văn hóa của Việt Nam, không chỉ ở hiện tại và

tương lai mà ở giao đoạn lịch sử Biển Đông cũng đóng góp vai trò vô cung quan trọng Do đó mặc dù vẫn hợp tác trao đổi với Trung Quốc nhưng Việt Nam ta vẫn luôn khẳng định chủ quyển ở vùng đảo Hoàng Sa

và Trường Sa (Vũ Cao Phan, 2020) Ở bài viết này bằng cách thu thập thông tin và phân tích mối quan hệ

giữa Việt Nam và Trung Quốc cũng như các yêu sách của Trung Quốc đối với Biển Đông từ 2009 đến nay, tác giả sẽ tổng hợp, cung cấp thông tin và từ đó nêu lên quan điểm cũng như hành động thực tiễn của Việt Nam đối với yêu sách của Trung Quốc

2 VAI TRÒ CỦA BIỂN ĐÔNG ĐỐI VỚI VIỆT NAM HIỆN NAY

Về mặt địa lý, Biển Đông là vùng biển nửa kín diện tích rộng khoảng 3,5 triệu km là một trong những biển lớn nhất thế giới Biển Đông tiếp giáp với 9 quốc gia và Việt Nam là một trong số đó, Biển Đông có vai trò

vô cùng quan trọng trong quá trình xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc không chỉ ở giai đoạn lịch sử mà còn có ý nghĩa ở hiện tại và tương lai Hàng nghìn năm tính đến hiện tại, Biển Đông vẫn luôn là nơi để phát triển kinh tế cũng như giao thương, buôn bán, trao đổi hội nhập các nền văn hóa từ khắp nơi

trên thế giới (Nguyễn Thị Hiền, 2019)

Về mặt kinh tế, Biển Đông là “vùng biển vàng” chứa đựng tiềm năng to lớn tạo cơ sở để Việt Nam phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn như: thủy sản, dầu khí, Là nơi phát triển ngành giao thông hàng hải vô cùng mạnh mẽ Dọc theo bờ biển ở Việt Nam có đến 10 khu vực có thể xây dựng cảng biển nước sâu và cảng trung bình với tổng sản lượng hàng hóa vận chuyển đạt đến 50 triệu tấn/năm Theo như điều tra về tính đa dạng sinh học và nguồn lợi tài sản trong vùng biển của Việt Nam đã phát hiện ra được 11.000 sinh vật cư trú, bao gồm 130 loài cá, 653 rong biển, 657 động vật phù du, 537 thực vật phù du 225 loài tôm biển, tổng lượng cá trong vùng biển nước ta ước tính khoảng 3,1 – 4,1 triệu tấn, khả năng khai thác rơi

vào mức 1,4 – 1,6 triệu tấn (Bộ Ngoại Giao, 2018) Ngoài ra, Biển Đông còn là một trong 5 bồn trũng chứa

dầu khí lớn nhất thế giới, dầu khí là nguồn tài nguyên lớn ở thềm lục địa nước ta và có tầm chiến lược quan trọng Theo đánh giá của Bộ Năng Lượng Mỹ thì lượng dầu ở biển Đông nước ta khoảng 7 tỷ thùng với

khả năng sản xuất là 2,5 triệu thùng/ngày (Bộ Ngoại Giao, 2018)

Về an ninh quốc phòng, Biển Đông có vai trò là tuyến phòng thủ hướng Đông quan trọng của đất nước Các đảo và quần đảo ở Biển Đông, đặc biệt nhất là quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa không chỉ có ý nghĩa trong việc kiểm soát các tuyến đường qua lại ở biển mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng thủ

chiến lược đối với Việt Nam (Nguyễn Thị Hiền, 2019)

Biển Đông đối với Việt Nam nói chung và quốc tế nói riêng không chỉ là địa bàn chiến lược, không gian sinh tồn, chiếm vị trí địa chính trị chủ yếu, quan trọng mà còn nằm trên tuyến đường huyết mạch nối trực tiếp Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, Châu Âu – Châu Á, Trung Đông – Châu Á Những quần đảo ngoài khơi như Hoàng Sa và Trường Sa của nước ta, cả hai quần đảo đều nằm ở vị trí trung tâm nơi mà có nhiều tuyến đường chính nhất trên thế giới, có vai trò vô cùng quan trọng vì có vị trí phòng thủ chiến lược trọng yếu đối với nhiều quốc gia trong khu vực, đồng thời tại đây còn được trang bị các cơ sở hậu cần phục vụ

hoạt động biển xa dùng cho mục đích quân sự, xây dựng trạm dừng và tiếp nhiên liệu cho tàu thuyền

3 QUAN ĐIỂM VÀ HÀNH ĐỘNG THỰC TIỄN CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM ĐỐI VỚI BIỂN ĐÔNG

3.1 Quan điểm

Chính sách Biển Đông của chính phủ Việt Nam dựa trên ba yếu tố: Việt Nam khẳng định có đầy đủ cơ sở pháp lý và bằng chứng chứng minh quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thuộc chủ quyền lãnh thổ Việt Nam, Việt Nam phản đổi việc tranh chấp bằng bạo lực mà duy trì giải pháp hòa bình ổn định theo luật pháp quốc

tế, cuối cùng là Việt Nam cùng hợp tác với các bên liên quan để duy trì ổn định khu vực và quản lý tranh chấp không gây căng thẳng ở biển Đông Ngoài ra, chính sách biển Đông của Việt Nam còn dựa vào nguyên tắc “ba không”: “ Không liên minh quân sự với bất cứ ai”, “không có căn cứ nước ngoài trên đất Việt Nam”

và “không đi với nước này để chống lại một nước khác” (Bộ Quốc Phòng, 1998, p.20) Chính sách quốc

phòng Việt Nam được đề ra với mục tiêu giữ hòa bình và ổn định khu vực, phát triển nền kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, xây dựng nên kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa

là lợi ích cao nhất của đất nước Đối với Việt Nam, lợi ích nhà nước và duy trì hòa bình là quan trọng nhất,

không chạy đua vũ trang và sử dụng vũ lực để giải quyết vấn đề, đặc biệt là vẫn đề chủ quyền biển đảo (Bộ

Quốc Phòng, 2009, p.18) Năm 2021, Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần XIII diễn ra, trong đó tiếp tục

khẳng định những quan điểm nhất quán và đưa ra các giải pháp giải quyết các vấn đề trên biển Đông Trong cuộc họp, Đảng và Nhà nước đã đưa ra quan điểm như sau: Khẳng định biển là bộ phận cấu thành chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, là không gian sinh tồn, cửa ngõ giao lưu quốc tế, gắn bó mật thiết với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, biển, đảo; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước; đường lối đối ngoại của Việt Nam được thực hiện độc lập, tự chủ, hòa bình hữu nghị với các nước; duy trì hòa bình và giải quyết vấn đề tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; kết hợp giữa việc phát triển kinh tế, văn hóa với việc

củng cố nền an ninh quốc phòng, đặc biệt là địa bàn chiến lược, vùng biên giới, hải đảo (Đào Thị Hiền,

2021)

3.2 Hành động

3.2.1 Lấy đối thoại và đàm phán hòa bình làm ưu tiên trong quan hệ với Trung Quốc

Năm 2021, Việt Nam và Trung Quốc đã tổ chức đàm phán vòng XV nhóm công tác về vùng biển ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ và vòng XII nhóm công tác bàn bạc về hợp tác cùng phát triển trên biển theo hình thức trực tuyến Hai bên cùng đưa ra quan điểm của mình, trao đổi ý kiến về vấn đề phân định vùng biển ở Vịnh Bắc Bộ, cuộc họp diễn ra với không khí hữu nghị Hai bên khẳng định tầm quan trọng của việc hợp tác cùng phát triển và tình láng giềng hữu nghị giữa hai nước, xử lý vấn đề trên biển phù hợp với “Thỏa thuận

về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam - Trung Quốc” năm 2011, trên

cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế Gần đây nhất, tháng 04/2022, Việt Nam đã có cuộc đàm phán chính thức với hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á và Trung Quốc về bộ quy tắc ứng xử ở biển Đông nhằm tránh xung đột vào tháng 9/2022 tới đây Chiến lược biển Đông của Việt Nam theo phương châm “Hợp tác và đấu

tranh”, chứng tỏ Việt Nam đang phòng ngừa rủi ro đối với mối quan hệ với Trung Quốc Trong khi “hợp tác” với các quốc gia có chủ quyền lãnh thổ ở biển Đông, Việt Nam còn ra sức “đấu tranh” bảo vệ lợi ích của quốc gia trên biển Đông Việt Nam đã đưa ra các biện pháp cân bằng như: Nâng cấp khả năng thực thi pháp luật quân sự, hàng hải và củng cố các tiền đồn của quốc gia ở Trường Sa, chuẩn bị các cuộc chiến pháp lý với Trung Quốc, sử dụng các cơ chế của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Hà Nội

đã bắt đầu thực hiện biện pháp cân bằng này từ đầu năm 2010, từ khi Trung Quốc đưa ra các yêu sách

“Đường chín đoạn” vào công hàm ngoại giao gửi Liên Hợp Quốc năm 2009 Bên cạnh việc bảo vệ quyền lợi cốt lõi của quốc gia, Việt Nam không ngừng hợp tác phát triển kinh tế với Trung Quốc Năm 2019, thương mại song phương giữa Trung Quốc và Việt Nam đạt 116,9 tỷ USD và chiếm 22.6% tổng giá trị thương mại đối ngoại Việt Nam Trung Quốc còn là nhà đầu tư lớn thứ bảy đối với thị trường Việt Nam

với 2.826 dự án và 16,3 tỷ USD vốn đăng kí tích lũy (Niên giám thống kê năm 2019, 2020, p.278)

3.2.2 Sử dụng công cụ ngoại giao và luật pháp quốc tế trong việc tìm kiếm ủng hộ của thế giới

Năm 1995, khi gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, Việt Nam đã sử dụng một cách có lợi nhất các cơ chế của Hiệp hội trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ ở biển Đông và thành công quốc tế hóa vấn

đề này Với quan điểm của Việt Nam về biện pháp hòa bình, chính phủ cũng đã chuẩn bị cho các cuộc chiến pháp lý, vào năm 2014, ông Nguyễn Hạnh Phúc nói: “Tôi nghĩ rằng đến lúc Trung Quốc cần có thay đổi trong phân tích tình hình, thế giới sẽ nghĩ như thế nào về một đất nước ứng xử như vậy? Chính Trung Quốc phải suy nghĩ, đừng tự mình làm cho thế giới cô lập.”(Võ Văn Thành, 2014) Năm 2013, Mỹ và Việt Nam

đã thiết lập quan hệ đối tác toàn diện, 01/06/2021 Mỹ đã chuyển giao tàu CSB 8021 từ bang Washington

về Việt Nam, đây là tàu thứ hai thuộc chính phủ Mỹ chuyển giao cho CBS Việt Nam Không chỉ có Mỹ, Nhật cũng hỗ trợ Việt Nam với khoản vay 348,2 triệu USD để đóng 6 tàu tuần tra (Crsis Group, 2021) Năm 2013, Mỹ và Việt Nam đã thiết lập quan hệ đối tác toàn diện, 01/06/2021 Mỹ đã chuyển giao tàu CSB

8021 từ bang Washington về Việt Nam, đây là tàu thứ hai thuộc chính phủ Mỹ chuyển giao cho CBS Việt Nam Không chỉ có Mỹ, Nhật cũng hỗ trợ Việt Nam với khoản vay 348,2 triệu USD để đóng 6 tàu tuần tra

(Crsis Group, 2021) Năm 1995, khi gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, Việt Nam đã sử dụng

một cách có lợi nhất các cơ chế của Hiệp hội trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ ở biển Đông và thành công quốc tế hóa vấn đề này Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 36 do Việt Nam làm chủ tịch năm 2020 đã tái khảng định:“ Tầm quan trọng của việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn, tự do hàng hải và quyền bay trên biển Đông cũng như tuân thủ luật pháp quốc tế, bao gồm luật biển UNCLOS

1982 ở biển Đông.”112 (ASEAN, 2020 ,p.4) Vào tháng 06 năm 2012, quốc hội Việt Nam đã thông qua luật

biển khẳng định chủ quyền lãnh thổ trên Hoàng Sa và Trường Sa

3.2.3 Tăng cường khai thác kinh tế biển và hỗ trợ ngư dân bám biển

navigation and over-flight above the South China Sea, as well as upholding international law, including the 1982 UNCLOS, in the South China Sea ”

Ở biển Đông, chính phủ Việt Nam thúc đẩy ngư dân đánh bắt xa bờ, xung quanh Hoàng Sa và Trường Sa, trợ cấp cho ngư dân để đảm bảo sinh kế và củng cố yêu sách hàng hải ở biển Đông Năm 2016, có 8.000 tàu chiếm 1,07% tàu biển của nhà nước được đưa vào hoạt động trong lực lượng dân quan tự vệ ở biển

Đông (Nguyễn Hồng Hoa, 2017) Để tạo điều kiện cho ngư dân có cơ hội phát triển, bám biển và bảo vệ

chủ quyền biển đảo, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã xây dựng dự thảo nghị định về một số

chính sách thay cho nghị định 67 nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngành thủy sản Nghị định

được bổ sung thêm chính sách chuyển đổi chủ tàu để tháo gỡ khoản vay nợ xấu với các tàu cá đóng mới Việc đẩy mạnh nghề nuôi biển không chỉ giúp giảm áp lực khai thác, phát triển ngành thủy sản mà còn góp phần bảo đảm quốc phòng anh ninh biển Ngoài ra, chính phủ còn tăng cường năng lực quản lý của các ngành chức năng nhằm bảo đảm hoạt động đánh cá của ngư dân, hỗ trợ khi người dân cần Thực hiện nhiều biện pháp hỗ trợ đối với người dân bị nạn trên biển, để làm được điều đó, Bộ ngoại giao đã phối hợp với

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đàm phán với các nước liên quan hợp tác song phương trong lĩnh vực nghề cá Và địa phương cũng tăng cường công tác giáo dục, phổ biến pháp luật để giúp ngư dân ta hiểu

và tôn trọng pháp luật Việt Nam, luật pháp quốc tế, nhận biết và tôn trọng vùng biển của các nước láng giềng

3.2.4 Củng cố và xây dựng nền quốc phòng theo hướng phòng thủ bờ biển

Về sức mạnh quân sự, chính phủ Việt Nam đã đưa ra chính sách chủ trương củng cố và tăng cường sức mạnh quốc phòng, đầu tư đáng kể vào lĩnh vực quân đội Trung bình từ năm 2010 đến năm 2018, chính

phủ đã bỏ ra 2.62% GDP cho quốc phòng (Bộ Quốc Phòng, 2019,p.40) Không những vậy, Việt Nam đã

phát triển hệ thống phòng thủ bờ biển, nhập các vũ khí như S-300, P-800 Yakhont, máy bay Su32MK, tàu

ngầm Kilos, (Quân đội nhân dân,2020) Năm 2020, Cảnh sát biển Việt Nam hợp tác với Ấn Độ mở ra

buổi diễn tập cấp quốc gia về chống ô nhiễm môi trường; khóa học “Chuẩn bị và ứng phó với ô nhiễm dầu”, Năm 2021, Việt Nam hợp tác với Nhật Bản tiến hành tổ chức lớp đào tạo trực tuyến cho Cảnh sát biển Việt Nam trình bày các bài giảng như: “Pháp luật Quốc tế và Thực thi pháp luật trên biển”,“Các kỹ thuật dự đoán và Xử lý vật trôi dạt trên biển”, Với những sự hỗ trợ này, Việt Nam có thể nâng cao năng lực cứu nạn cứu hộ và thực thi pháp luật trên biển Đông đảm bảo an ninh hàng hải trên lãnh thổ Việt Nam

3.2.5 Gìn giữ, chăm sóc, quản lý và mở rộng các đảo ở Trường Sa

Theo nghiên cứu và ảnh vệ tinh cho thấy, từ những năm 2014, Việt Nam đã cải tạo 10 đá ngầm và đảo nhỏ, chiến dịch xây dựng đảo của Trung Quốc, theo như tính toán có tổng cộng 120 mảnh đất mới chủ yếu ở Tường Sa, Đá Tây, được cải tạo Tuy nhiên, việc cải tạo của Việt Nam chỉ chiếm 4% quy mô cải tạo của Trung Quốc, và không gây thiệt hại nhiều vì không liên quan đến nạn nạo vét rạn san hô với quy mô lớn

Việt Nam chỉ cải tạo trên lãnh thổ có sẵn đất mà không tạo ra vùng đất mới (Asia Maritime Transparency

Initiative, 2016) Hành động này của Việt Nam cũng đóng góp cho việc ngầm tuyên bố chủ quyền lãnh thổ

với Trung Quốc

Hình 1 Ảnh chụp vệ tinh đảo Trường Sa Lớn của Việt Nam 2014 (bên trái) và 2016 (bên phải)

Nguồn: Trung tâm CSIS

3 KẾT LUẬN

Biển Đông là vùng biển đóng vai trò vô cùng quan trọng về mặt kinh tế, là nơi giao thương hợp tác quốc tế giữa Việt Nam và các quốc gia trên thế giới Vùng đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam là nơi mà Trung Quốc ngàn năm nay để mắt đến, đặt ra nhiều yêu sách ép Việt Nam phải từ bỏ chủ quyền biển đảo Đối với tình hình đó, Chính phủ Việt Nam vẫn một mặt hợp tác phát triển kinh tế với Trung Quốc, mặt khác cố gắng đưa ra các chính sách, tuyên bố chủ quyền biển đảo nhằm ngăn chặn hành động của Trung Quốc Những hành động này nhằm tiến tới một tương lại hợp tác cùng phát triển, ổn định hòa bình khu vực Tuy nhiên, Trung Quốc hiện nay vẫn quản lý trái phép Hoàng Sa của Việt Nam, điều đó khiến chính phủ Việt Nam khó có thể vừa hợp tác trên tinh thần hữu nghị với Trung Quốc, vừa ra sức ngăn chặn chủ quyền lãnh thổ bị chiếm đóng bởi đối phương Dù vậy, Việt Nam vẫn sẽ đưa ra các biện pháp phù hợp, kêu gọi

sự ủng hộ quốc tế để đưa ra biện pháp giải quyết vấn đề tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 ASEAN (2020) ASEAN tuyên bố tầm nhìn của các nhà lãnh đạo ASEAN về một ASEAN gắn kết và đáp

ứng: Vượt lên thách thức và tăng trưởng bền vừng Hà Nội

2 Bộ Ngoại giao (2018) Ủy ban Biên giới Quốc gia: Tầm quan trọng của Biển Đông đối với Việt Nam, https://nangluongquocte.petrotimes.vn/tam-quan-trong-cua-bien-dong-voi-viet-nam-181321.html Truy cập ngày 24/04/2022

3 Bộ Quốc Phòng (1998) Sách Trắng: Việt Nam củng cố quốc phòng bảo vệ tổ quốc Hà Nội

4 Bộ Quốc Phòng (2019) Sách Trắng: Quốc phòng Việt Nam 2009 Hà Nội

5 Bộ Quốc Phòng (2019) Sách Trắng: Quốc phòng Việt Nam 2019 Hà Nội

6 Crisisgroup (2021) Việt Nam chiến thuật giữa hợp tác và đấu tranh ở biển Đông, link: Vietnam Tacks Between Cooperation and Struggle in the South China Sea Crisis Group https://www.crisisgroup.org/asia/north-east-asia/china/318-vietnam-tacks-between-cooperation-and-struggle-south-china-sea Truy cập ngày 23/04/2022

7 Đào Thị Hiền (2021) Quan điểm, chủ trương của Đảng về công tác bảo vệ chủ quyền biển, đảo trong tình hình mới Ban Tuyên giáo tỉnh Kon Tum http://tuyengiaokontum.org.vn/ly-luan-chinh-tri/quan-diem-chu-truong-cua-dang-ve-cong-tac-bao-ve-chu-quyen-bien-dao-trong-tinh-hinh-moi-3769.html Truy cập ngày: 14/05/2022

8 Ngọc Vân (2021) Cảnh sát biển Nhật Bản đào tạo cho cảnh sát biển Việt Nam, Báo Lao động https://laodong.vn/the-gioi/canh-sat-bien-nhat-ban-dao-tao-cho-canh-sat-bien-viet-nam-984957.ldo Truy cập ngày 15/05/2022

9 Nguyễn Thanh Minh (2020) Biển Đông năm 2019 và dự báo trong thời gian tới Nghiên cứu biển Đông https://nghiencuubiendong.vn/bien-dong-nam-2019-va-du-bao-trong-thoi-gian-toi.50519.anews Truy cập ngày: 15/05/2022

10 Nguyễn Thị Hiền (2019) Ví trí, điều kiện tự nhiên và vai trò của Biến Đông đối với thế giới và Việt

Nam Thành ủy tỉnh Bắc Ninh

https://thanhuy.bacninh.gov.vn/vi-tri-dieu-kien-tu-nhien-va-vai-tro-cua-bien-dong-voi-the-gioi-va-viet-nam-a21i1802.html, truy cập ngày 23/04/2022

11 NT (2014) Vài nét về yêu sách “đường lưỡi bò’ (hay “đường chữ U” hay “đường chín đoạn”) của

https://www.camau.gov.vn/wps/portal/trangchitiet/!ut/p/z1/tVTJTsMwEP2aHo0nC05ybCNUFrVAW Upyqc Truy cập ngày: 23/04/2022

12 Sở nội vụ Hà Nội (2018) Biển, đảo Việt Nam: tiềm năng và lợi thế, https://sonoivu.hanoi.gov.vn/thong-tin-tuyen-truyen/-/view_content/2386499-bien-dao-viet-nam-tiem-nang-va-loi-the.html Truy cập ngày: 24/04/2022

13 Tổng cục thống kê (2020) Niên giám thống kê 2019, Hà Nội, trang 278

14 Võ Văn Thành (2014) Việt Nam chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ khởi kiện Trung Quốc Tuổi Trẻ Online https://tuoitre.vn/viet-nam-chuan-bi-san-sang-ho-so-khoi-kien-trung-quoc-609143.htm Truy cập ngày 24/04/2022

15 Vũ Cao Phan (2020) Vấn đề Biển Đông và Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc hiện nay Nghiên cứu quốc tế https://nghiencuuquocte.org/2020/03/08/van-de-bien-dong-va-quan-he-viet-nam-trung-quoc-hien-nay/, truy cập ngày:24/04/2022