(TIỂU LUẬN) bài tập NHÓM môn THƯ VIỆN học đại CƯƠNG sự KHÁC NHAU GIỮA THƯ VIỆN và THƯ VIỆN học về KHÁI NIỆM, bản CHẤT, CHỨC NĂNG

CÂU 5: SỰ KHÁC NHAU GIỮA THƯ VIỆN VÀ THƯ VIỆN HỌC VỀ KHÁINIỆM, BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG VỀ KHÁI NIỆM Khái niệm thư viện “Thư viện, không phụ thuộc vào tên gọi của nó, là bất cứu bộ sưu tập có

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA LƯU TRỮ HỌC – QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG

BÀI TẬP NHÓM MÔN THƯ VIỆN HỌC ĐẠI CƯƠNG

Giảng viên hướng dẫn: PGS.TSKH Bùi Loan Thùy

2

MỤC LỤCCÂU 5 SỰ KHÁC NHAU GIỮA THƯ VIỆN VÀ THƯ VIỆN HỌC VỀ KHÁI

NĂNG……… ……4

CÂU 6 CÁC HÀNH VI BỊ NGHIÊM CẤM TRONG HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN THƯ VIỆN TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT NHƯ THẾ NÀO VỚI CÁC CƠ QUAN LƯU TRỮ? LẤY DẪN CHỨNG MINH HỌA TRONG NỘI QUY CỦA CÁC THƯ VIỆN VÀ CƠ QUAN LƯU TRỮ……….

………10

CÂU 7 TẠI SAO CHỨC NĂNG THÔNG TIN CỦA TV ĐƯỢC NHẤN MẠNH &

ĐỀ CAO TRONG THỜI ĐẠI SỐ? LẤY DẪN CHỨNG MINH HỌA ……… 15

CÂU 8 TẠI SAO VIỆC XÂY DỰNG CÁC TV HIỆN ĐẠI LÀ XU THẾ TẤT YẾU KHÁCH QUAN? TẠI SAO VIỆC XÂY DỰNG CÁC TV HIỆN ĐẠI Ở VIỆT NAM

LÀ QUÁ TRÌNH LÂU DÀI? MUỐN LÀM VIỆC TRONG TV HIỆN ĐẠI NGƯỜI CÁN BỘ TV PHẢI ĐÁP ỨNG NHỮNG YÊU CẦU

CÂU 5: SỰ KHÁC NHAU GIỮA THƯ VIỆN VÀ THƯ VIỆN HỌC VỀ KHÁI

NIỆM, BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG

VỀ KHÁI NIỆM

Khái niệm thư viện

“Thư viện, không phụ thuộc vào tên gọi của nó, là bất cứu bộ sưu tập có tổ chức nào củasách, ấn phẩm định kỳ hoặc các tài liệu khác, kể cả đồ họa, nghe nhìn, và nhân viênphục vụ có trách nhiệm tổ chức cho bạn đọc sử dụng các tài liệu đó nhằm mục đíchthông tin, nghiên cứu, khoa học, giáo dục hoặc giải trí” (UNESCO)

Khái niệm thư viện học

Thư viện học (hay khoa học thư viện) là ngành khoa học nghiên cứu các quy luật phát triển, sự vận động của TV, công tác TV, sự nghiệp thư viện như 1 hiện tượng xã hội, liên hệ 1 cách hữu cơ với những điều kiện lịch sử, kinh tế, chính trị, văn hoá, giáo dục, khoa học, công nghệ của xã hội

Sự khác nhau về khái niệm:

Thư viện là nơi để xử lý, lưu trữ Là một ngành khoa học độc lậpbảo quản, cung cấp thông tin, phục

nghiên cứu:

vụ nhu cầu của người sử dụng, và

- Các quy luật phát triển củacũng là nơi để học tập, giáo dục,

thư việntrao dồi tri thức và giải trí

- Sự vận động của thư viện,Không phụ thuộc vào tên gọi: thư

công tác thư việnviện được gọi dưới nhiều tên theo

- Sự nghiệp thư việnthời gian, quan điểm và trình độ

Như một hiện tượng xã hộiThư viện lưu giữ nhiều tài liệu khác

Có quan hệ hữu cơ với các ngành

nhau, đuợc tổ chức thành bộ sưu

tập khoa học khác: lịch sử, kinh tế, vănThư viện có nhân viên phục vụ, có hóa, xã hội, công nghệ - thông tintrách nhiệm tổ chức cho bạn đọc sử

của xã hộidụng hiệu quả

Mục đích của người sử dụng thư

viện: thông tin, nghiên cứu khoa

học, giáo dục và giải trí

VỀ BẢN CHẤT

4

Thư viện Thư viện họcThư viện là nơi bảo quản sách, tàng trữ Thư viện học nghiên cứu vai trò của thưsách báo, tài liệu và tổ chức cho bạn đọc viện trong hệ thống các cơ quan văn hóa,

sử dụng Trong thời đại mới, thư viện vẫn giáo dục, khoa học và sản xuất Nghiênluôn được coi là tòa lâu đài trí tuệ của cứu những nguyên lý tổ chức sự nghiệpnhân loại, nơi lưu giữ và bảo tồn những thư viện, những nguyên tắc xây dựng hệgiá trị văn hóa của loài người, là một bộ thống, mạng lưới thư viện, phân định cácphận của nền văn hóa và mang thêm sắc loại hình thư viện

thái mới – là trung tâm thông tin, là một

bộ phận cấu thành quan trọng trong hệ

thống thông tin – tư liệu của các nước, là

nơi thu thập và thỏa mãn nhu cầu thông

tin cho quảng đại quần chúng Thư viện

chỉ có giá trị khi nó có thông tin và có

người biến thông tin trở nên hữu ích

VỀ CHỨC NĂNG

Sự khác biệt giữa thư viện và thư viện học về chức năng:

*Chức năng khoa học (trực tiếp):

- Chức năng nhận thức

Là chức năng chủ yếu của thư viện học, cómối quan hệ lẫn nhau giữa lý luận và thựctiễn thư viện:

+ Thư viện học là phương tiện chủ yếugiải quyết các vấn đề khoa học của thựctiễn thư viện

+ Thực tiễn thư viện là nguồn gốc chủ yếucủa nhiều vấn đề khoa học trong thư việnhọc

+ Công tác thư viện luôn luôn tồn tạinhững vấn đề lý thuyết và thực tiễn cầnphải nghiên cứu giải quyết

Chức năng nhận thức chỉ ra bản chất củacác hiện tượng thư viện

- Chức năng giải thích

+ Giải thích quá trình hình thành bản chấtcủa những hiện tượng thư viện, công tác

5

thư viện, giải thích tại sao phải nghiên cứuthư viện, sự nghiệp thư viện, tại sao thưviện học có vị trí quan trọng trong cơ chếthực hiện quá trình thư viện này hay quátrình thư viện khác.

trọng của thư viện học trong hệ thống khoa học, công tác thư viện

+ Chứng minh tầm quan trọng của lýthuyết thư viện học trong việc giải quyết các vấn đề thực tiễn trong công tác, sự nghiệpthư viện

- Chức năng hệ thống hoá

việc phân loại, hệ thống hóa thông tin có trong xuất bản phẩm

kết quả nghiên cứu của thư viện học có ý nghĩa rất đặc biệt trong việc tổ chức sắp xếp trithức, thông tin: bảng Phân loại thập tiến của Dewey, Phân loại thập phân bách khoa, Phânloại Ranganathan, Phân loại thư viện - thư mục Xô Viết, Phân loại tứ bộ của TrungV.V có đóng góp to lớn trên con đường phân loại tri thức khoa học và cấu trúc hoátoàn bộ tri thức khoa học của thế giới

mục, thông tin đòi hỏi Thư viện học phải thực hiện chức năng hệ thống hóa TVH tiến xahơn nhiều bộ môn khoa học trong việc thực hiện chức năng hệ thống hóa

- Chức năng dự báo

trọng của sự phát triển sự nghiệp, công tác thư viện trong tương lai, dựa trên những tínhtoán sự thay đổi để chuẩn bị cho việc đầu tư nguồn nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất, kỹthuật để phát triển ngành thư viện

– thông tin

6

+ Chức năng văn hóa: được thực hiện

thông qua việc lưu trữ, bảo quản và phổ

biến các giá trị văn hóa

-Thư viện là thiết chế văn hoá: được xếp

vào loại cơ quan văn hóa trong tổ chức bộ

máy của xã hội

-Là nơi chứa đựng di sản văn hoá phi vật

thể

-Là trung tâm văn hoá, môi trường sinh

hoạt văn hóa lành mạnh, nơi giao lưu, trao

đổi, hội nhập văn hoá

-Là môi trường sinh hoạt văn hóa lành

mạnh về văn hoá đọc, văn hoá nghe nhìn,

văn hoá thông tin

+ Chức năng giáo dục: được thực hiện

thông qua hoạt động phục vụ nhu cầu đọcsách báo của người đọc và người dùng tin.Thông qua hoạt động này, thư viện đã giúpcho người đọc và người dùng tin khôngngừng nâng cao hiểu biết, và góp phần tíchcực vào việc nâng cao trình độ dân trí của

xã hội

-Thư viện được coi là cơ quan giáo dụcngoài nhà trường, là nơi để tự học, tự giáodục, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứatuổi

-Chú trọng giáo dục thể hệ trẻ em

-Là cơ quan giáo dục phổ cập nhất trong

nước chỉ kém trường học

-Là trường học, là cơ sở giáo dục con

người, xóa nạn mù chữ, mù tin, xây dựng

môi trường học tập cho nhân dân

+ Chức năng thông tin: được tiến hành

với việc chuyển giao thông tin có trong tài

liệu đối với bạn đọc thông qua việc phục vụ

các nhu cầu đọc sách báo

- Thông tin thư mục các tài liệu trong một

thư viện

- Dịch vụ thông tin của thư viện hiện nay:

cung cấp, phổ biến thông tin, tóm tắt

* Chức năng xã hội (gián tiếp):

- Chức năng văn hoá

Được thực hiện một cách gián tiếp thông qua:

+ Các công trình nghiên cứu về bảo quản

di sản văn hoá phi vật thể+ Các kết quả nghiên cứu phục vụ phân biệt người đọc

+Nghiên cứu xây dựng và phát triển hệthống phục vụ thư viện phù hợp với môitrường văn hoá, đáp ứng các yêu cầu cụthể của văn hoá trong từng giai đoạn lịch

sử cụ thể

- Chức năng giáo dục

Thể hiện qua kết quả nghiên cứu về:+ Giáo dục văn hoá đọc, văn hoá nghe nhìn, văn hoá thông tin cho nhân dân.+ Giáo dục kiến thức thông tin, định hướng nhu cầu

+ Vai trò của thư viện trong xóa mù chữ,

mù tin,

- Chức năng thông tin hoá xã hội

+ Hệ thống tri thức và các phương phápkhoa học của thư viện học được sử dụngtrong việc giải quyết những vấn đề đadạng xuất hiện trong quá trình sử dụngthông tin của xã hội

+ Phạm vi nghiên cứu các vấn đề thôngtin ngày càng được mở rộng trong thưviện học (góp phần làm cho thông tin thực

sự trở thành nguồn lực phát triển quantrọng của xã hội, phổ cập văn hóa thôngtin và xây dựng xã hội thông tin

7

thông tin, kiến trúc thông tin.

- Không chỉ cung cấp thông tin khoa học, kỹ thuật công nghệ mà cả thông tin hàng ngày

- Trong tuyên ngôn thư viện của UNESCO đã xác định thư viện công cộng là "trungtâm thông tin địa phương, tạo cho người sử dụng tiếp cận nhanh chóng tới tri thức vàthông tin ở tất cả các dạng thức"

+ Chức năng giải trí: được thư viện đảm

nhiệm bằng việc cung cấp các tài liệu giúp

cho bạn đọc có thể thư giãn giải trí sau

những giờ lao động căng thẳng

- Thư viện cung cấp sách và các phương tiện nghe-nhìn, các loại tài liệu đa phương tiệnlành mạnh, tạo niềm vui, làm phong phú đời sống tinh thần, thư giãn sau những giờ phútlàm việc, nghiên cứu, học tập căng thẳng

- Làm phong phú đời sống tinh thần, thư giãn sau giờ học tập, làm việc căng thẳng

- Tại thư viện có phòng xem phim, nghe nhạc, sinh hoạt câu lạc bộ theo sở thích Thư

viện trường học:

Có chức năng tổ chức thực hiện công tác

lưu trữ và khai thác tư liệu, thông tin, sách

báo, tạp chí, giáo trình, tài liệu điện tử, …

phục vụ cho công tác giảng dạy, học tập

và nghiên cứu khoa học

Thư viện quốc gia:

Có chức năng thu thập, giữ gìn tài sản thư

tịch của dân tộc bổ sung, bảo quản, tổ

chức khai thác và sử dụng chung vốn tài

liệu sử dụng chung trong xã hội, cung cấp

thông tin phục vụ các đối tượng người sử

dụng trong nước và nước ngoài

Thư viện có 2 chức năng là chức năng văn hóa và chức năng giáo dục tên trùng với chức năng của thư viện học nhưng khác nhau hoàn toàn về bản chất

8

Đối với chức năng thông tin, thư viện học nghiên cứu các vấn đề thông tin để thông tinhóa xã hội bằng các công trình nghiên cứu để giải quyết quá trình thông tin hóa ở trong

xã hội Còn bản thân thư viện phải hiện thực hóa việc sử dụng thông tin trong xã hội bằngchức năng thông tin

Thư viện chỉ có chức năng xã hội còn thư viện học có thêm chức năng khoa học, nhữngchức năng khoa học của thư viện học đều giải thích, chứng minh, phân loại, dự báo vànêu ra định hướng quan trọng cho công tác thư viện thông tin

Thư viện có chức năng giải trí còn thư viện học không có bởi nhờ có các kết quả nghiêncứu khoa học trên các thư viện ở trong thực tiễn nó thực hiện chức năng giải trí nên thưviện học không có chức năng giải trí

 Thư viện là một trong những đối tượng nghiên cứu của thư viện học, nếu đặt hai yếu

tố này trong khía cạnh Triết học thì TVH chính là lý luận và TV chính là thực tiễn kháchquan

 Chính vì vậy TV và TVH có những điểm khác nhau cơ bản sau:

- Chỉ tập trung vào 4 chức năng - Không chỉ có chức năng xã hội

chính ở khía cạnh xã hội (gián tiếp) mà còn có chức năng

- Có tính chất lịch sử khoa học (trực tiếp)

- Là yếu tố động có thể mất đi và xây - Có tính chất thời đại

dựng lại được - Là yếu tố tỉnh, không thể mất đi

9

CÂU 6 CÁC HÀNH VI BỊ NGHIÊM CẤM TRONG HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN THƯ VIỆN TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT NHƯ THẾ NÀO VỚI CÁC CƠ QUAN LƯU TRỮ? LẤY DẪN CHỨNG MINH HỌA TRONG NỘI QUY CỦA

CÁC THƯ VIỆN VÀ CƠ QUAN LƯU TRỮ

Các hành vi nghiêm cấm trong hoạt động thông tin thư viện:

Theo quy định tại Điều 8 Luật thư viện 2019 (có hiệu lực ngày 01/7/2020) thì các hành

vi bị nghiêm cấm trong hoạt động thư viện như sau:

1 Lợi dụng hoạt động thư viện để xuyên tạc chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhànước, chống lại Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; chia rẽ khối đại đoàn kếttoàn dân tộc; kích động bạo lực, gây thù hằn giữa các dân tộc, tôn giáo; tuyên truyềnchiến tranh xâm lược; phá hoại thuần phong mỹ tục; truyền bá mê tín; lôi kéo người sửdụng thư viện vào tệ nạn xã hội

2 Cung cấp tài nguyên thông tin thuộc bí mật nhà nước, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác

3 Hạn chế quyền tiếp cận và sử dụng tài nguyên thông tin của người sử dụng thư viện trái với quy định của pháp luật

4 Cung cấp thông tin về người sử dụng thư viện, trừ trường hợp theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

5 Chiếm dụng, đánh tráo, hủy hoại, làm hư hỏng tài nguyên thông tin

6 Xâm nhập trái phép vào hệ thống thông tin thư viện, cơ sở dữ liệu thư viện; làm sai lệch, gián đoạn hoặc phá hoại hệ thống thông tin thư viện, cơ sở dữ liệu thư viện

Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động lưu trữ

Được quy định tại Điều 8 Luật Lưu trữ 2011, theo đó:

1 Chiếm đoạt, làm hỏng, làm mất tài liệu lưu trữ

2 Làm giả, sửa chữa, làm sai lệch nội dung tài liệu lưu trữ

3 Mua bán, chuyển giao, hủy trái phép tài liệu lưu trữ

4 Sử dụng tài liệu lưu trữ vào mục đích xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân

5 Mang tài liệu lưu trữ ra nước ngoài trái phép

10

Sự tương đồng và khác biệt :

Những hành vi bị nghiêm cấm Những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động thông tin thư viện trong hoạt động lưu trữ theo quy theo quy định tại Điều 8 Luật Thư định tại Điều 8 Luật Lưu trữ 2011 viện 2019 (có hiệu lực ngày

01/07/2020)

1 Lợi dụng hoạt động thư viện để 4 Sử dụng tài liệu lưu trữ vào mụcxuyên tạc chủ trương, chính sách, đích xâm phạm lợi ích của Nhàpháp luật của Nhà nước, chống lại nước, quyền và lợi ích hợp phápNhà nước Cộng hòa xã hội chủ của cơ quan, tổ chức, cá nhân.nghĩa Việt Nam; chia rẽ khối đại Dẫn chứng:

đoàn kết toàn dân tộc; kích động Trung tâm lưu trữ lịch sử Bắc Kạn

Điểm bạo lực, gây thù hằn giữa các dân có quy định tại Điều 2 Nguyên tắc

Tương tộc, tôn giáo; tuyên truyền chiến khai thác và sử dụng tài liệu lưu trữ

Đồng tranh xâm lược; phá hoại thuần trong Quy định chung : 1 Không

phong mỹ tục; truyền bá mê tín; lôi xâm phạm lợi ích của Nhà nước;kéo người sử dụng thư viện vào tệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơnạn xã hội quan, tổ chức, cá nhân

Dẫn chứng:

Tại thư viện tỉnh Trà Vinh có quyđịnh Điều 8 Các hành vi bị nghiêm

cấm trong hoạt động thư viện: 1 Lợi

dụng hoạt động thư viện để xuyêntạc chủ trương, chính sách, pháp luậtcủa Nhà nước, chống lại Nhà nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam; chia rẽ khối đại đoàn kết toàndân tộc; kích động bạo lực, gây thùhằn giữa các dân tộc, tôn giáo; tuyêntruyền chiến tranh xâm lược; pháhoại thuần phong mỹ tục; truyền bá

mê tín; lôi kéo người sử dụng thưviện vào tệ nạn xã hội

5 Chiếm dụng, đánh tráo, hủy hoại, 1 Chiếm đoạt, làm hỏng, làm mấtlàm hư hỏng tài nguyên thông tin tài liệu lưu trữ

nội dung tài liệu lưu trữ.

- Tại nội quy của thư viện tỉnh

11

Quảng Trị có quy định : 3 Mua bán, chuyển giao, hủy trái+ Bạn đọc có trách nhiệm giữ gìn, phép tài liệu lưu trữ.

bảo quản tài liệu sách của thư viện Dẫn chứng:

Không cắt xén, xé tranh tài liệu, khi - Tại trung tâm Lưu Trữ Lịch Sửphát hiện thiếu trang phải báo ngay tỉnh Quảng Trị có quy định: Điều 4cho thủ thư biết, nếu không bạn đọc đối với độc giả đến khai thác tài liệuphải chịu hoàn toàn trách nhiệm Lưu trữ : Nếu trường hợp tài liệu bị

an toàn hồ sơ tài liệu; không saochụp khi chưa có sự đồng ý củaLãnh đạo Chi cục Văn thư - Lưu trữ

5 Mang tài liệu lưu trữ ra nướcngoài trái phép

Dẫn chứng:

Tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I cóquy định theo Điều 8 Luật Lưu trữ

2011 có nghiêm cấm hành vi mangtài liệu lưu trữ ra nước ngoài

Điểm 2 Cung cấp tài nguyên thông tin

Khác Biệt thuộc bí mật nhà nước, trừ trường

hợp pháp luật có quy định khác

Dẫn chứng:

Tại thư viện tỉnh Trà Vinh dựa theoĐiều 8 Luật thư viện 2019 quy định:

Nghiêm cấm hành vi Cung cấp tài

nguyên thông tin thuộc bí mật nhà

nước, trừ trường hợp pháp luật có

12

5 Xâm nhập trái phép vào hệ thống thông tin thư viện, cơ sở dữ liệu thưviện; làm sai lệch, gián đoạn hoặc phá hoại hệ thống thông tin thư viện, cơ sở dữ liệu thưviện.

Dẫn chứng:

Tại thư viện tỉnh Trà Vinh dựa theoĐiều 8 Luật thư viện 2019 có quy

13