(TIỂU LUẬN) bài tập THUYẾT TRÌNH đề tài phân tích đặc điểm của dịch vụ đại học và bình luận về việc tăng học phí ở một số trường đại học công lập hiện nay ở việt nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP NHÓM BÀI TẬP THUYẾT TRÌNH Đề tài: Phân tích đặc điểm của dịch vụ đại học và bình luận về việc tăng học phí ở một số trường

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP NHÓM BÀI TẬP THUYẾT TRÌNH

Đề tài: Phân tích đặc điểm của dịch vụ đại học và bình luận về việc tăng học phí ở

một số trường đại học công lập hiện nay ở Việt Nam.

MÔN: KINH TẾ CÔNG CỘNG

GVHD: ĐẶNG THỊ LỆ XUÂN

NHÓM SINH VIÊN THỰC HIỆN: NHÓM 6

HÀ NỘI, THÁNG 10/2022

I ĐẶT VẤN ĐỀ

II TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VIỆT NAM 1 Định nghĩa.

Hiện nay có thể định nghĩa dịch vụ giáo dục theo nhiều cách:

 Dịch vụ đại học là một hoạt động giáo dục và sư phạm

 Dịch vụ đại học là việc cơ sở giáo dục cung cấp cơ hội nhận được nền giáo dục Điều này làm tăng chi phí cho lực lượng lao động của người tiêu dùng, cải thiện khả năng cạnh tranh của họ trên thị trường lao động Nhấn mạnh thị tường dịch vụ giáo dục có quan hệ mật thiết với thị trường lao động bởi theo quan điểm kinh tế, nhu cầu về dịch vụ giáo dục được hình thành bởi như cầu về lao động có kỹ năng

 Dịch vụ đại học là hệ thống kiến thức, thông tin, kỹ năng và năng lực được sử dụng để đáp ứng các nhu cầu giáo dục khác nhau của cá nhân, xã hội, nhà nước Định nghĩa này phản ánh cách giải thích về giáo dục trong luật giáo dục

2 Đặc điểm dịch vụ giáo dục đại học.

 Tính loại trừ của dịch vụ giáo dục đại học

Sinh viên không thể tham gia hưởng thụ dịch vụ mà không có điều kiện, họ phải thi đầu vào, phải đóng học phí,… Nếu sinh vên không thoải mãn những điều kiện đó thì sẽ bị loại trừ khỏi việc hưởng thụ dịch vụ giáo dục

 Tính cạnh trạnh của dịch vụ giáo dục đại học

Việc học của sinh viên này sẽ ảnh hưởng đến việc học của sinh viên khác Khi một sinh viên giành được suất học trong trường đại học đương nhiên sẽ loại trừ và ảnh hưởng đến việc sử dụng của những em khác Vì số lượng sinh viên và số lượng lớp học trong một trường là hạn chế

 Một số đặc điểm khác: - Tính thời vụ:

Thời hạn tương đối theo quy định ( ví dụ, ở nước ta, việc lấy bằng giáo dục đại học đầu tiên ở các nhóm ngành khác nhau có thể mất từ 4 đến 6 năm)

- Dịch vụ giáo dục có giá trị sử dụng cao (vì chúng làm tăng tiềm năng phát triển của 1 cá nhân)

- Chậm trễ trong việc tiết lộ hiệu quả Kết quả phụ thuộc vào các điều kiện công việc và cuộc sống trong tương lai của sinh viên

- Không thể bán lại

3 Dịch vụ giáo dục đại học là hàng hóa cá nhân.

Tồn tại hai quan niệm khác nhau về tính chất dịch vụ của giáo dục đại học

Theo UNESCO, giáo dục đại học có đặc trưng của hàng hóa công cộng

Theo quan niệm ngân hàng Thế giới (WB), giáo dục đại học chứa đựng nhiều yếu

tố của hàng hóa cá nhân Trong mấy thập kỷ qua, thực tế diễn biến của thế giới dường như đang theo xu thế của WorldBank hơn là của UNESCO

Trong kinh tế học, người ta phân nhóm các loại hàng hóa theo hai đặc tính Hàng hóa

cá nhân có cả hai thuộc tính: tính cạnh tranh và tính loại trừ Tính loại trừ mang nghĩa

có thể ngăn cản được việc sử dụng hàng hóa của ai đó hay không khi nó được cung cấp Thông thường người ta thường ngăn cản việc sử dụng hàng hóa hay dịch vụ bằng tiền ( giá ) nên tính loại trừ trong dịch vụ giáo dục đại học là khả năng thu được tiền học phí đối với sinh viên sử dụng dịch vụ đó Tính cạnh tranh có nghĩa là quá trình tiêu dùng hàng hóa của cá nhân này có ảnh hưởng tới việc hưởng thụ hàng hóa hay dịch vụ của người khác hay không

Ngược lại, hàng hóa công cộng có hai thuộc tính: tính không cạnh tranh và không loại trừ Mọi người có thể sử dụng chung mà không ảnh hưởng gì tới nhau và rất khó hoặc không thể thu tiền đối với hàng hóa này khi nó được cung cấp Ví dụ: Đèn đường, truyền hình sóng,

Như vậy, với thuộc tính là hàng hóa cá nhân, nó được thụ hưởng trực tiếp từ người tiêu dùng và có thể thu được tiền từ người sử dụng, nên giáo dục đại học hoàn toàn có

thể cung cấp bởi khu vực tư nhân Hơn nữa, vì là hàng hóa cá nhân nên nó có

thể được cung cấp theo cơ chế thị trường trên cơ sở cung cầu và cơ chế giá

III VẤN ĐỀ TĂNG HỌC PHÍ Ở MỘT SỐ TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP VIỆT NAM HIỆN NAY.

1 Thực trạng.

Dưới đây là danh sách một số trường đai học công lập tại Việt Nam

1 Đại học Kinh tế quốc dân 16-22tr/ 1 16-22tr/1 năm 16-22tr/1 năm

năm

2 Đại học Bách Khoa Hà Nội 24-30tr/1 22-28tr/ 1 15-20tr/1 năm

3 Đại học Ngoại thương 19-22tr/1 20tr/1 năm 18,3tr/1 năm

năm

4 Đại học Kinh tế tài chính 60-64tr/1 60tr/1 năm 50-60tr/1 năm

5 Học viện Công nghệ bưu 19.5-21tr/1 19-21tr/1 năm 16,5-17,5tr/1

6 Đại học Thương mại 23-25tr/1 15,7tr/1 năm 15tr/1 năm

năm

7 Học viện Tài chính 15tr/1 năm 12-13tr/1 năm 9tr/1 năm

8 Đại học y Hà Nội 20-24tr/1 15-17tr/ 1 11,8tr/1 năm

9 Đại học xây dựng 15tr/1 năm 12tr/ 1 năm 10-12tr/1 năm.

10 Đại học luật Hà Nội 20tr/1 năm 9,8tr/1 năm 8,9tr/1 năm

11 Đại học Bách khoa TpHCM 27,5tr/1 năm 27,5tr/1 năm 10,6tr/1 năm

12 Học viện Nông nghiệp 12-19tr/1 11,6-19tr/1 9-15tr/1 năm

13 Học viện Ngân hàng 12-15tr/1 9-10tr/1 năm 8,9tr/1 năm

năm

14 Đại học y dược tp HCM 37-77tr/1 37-74,8tr/ 14,3tr/ năm

15 Đại học y Phạm Ngọc Thạch 41-43tr/1 32tr/1 năm 13-22tr/ 1

Trong những năm gần đây, một số trường đại học công lập đã tăng mạnh về học phí:

- Nhiều ngành tại Đại học Y Hà Nội có học phí tăng mạnh từ 14,3 triệu đồng của năm học trước lên 24,5 triệu đồng/ năm, tăng 71,3%

- Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội cũng dự kiến tăng học phí đối với khóa tuyển sinh 2022 là 42 triệu đồng/ năm, so với mức 35 triệu đồng/ năm của năm học trước

- Năm học 2022- 2023, trường ĐH Bách khoa Hà Nội sẽ điều chỉnh học phí từ 350.000 đồng - 1 triệu đồng/tín chỉ

- Hệ đại trà, ngành Dược học (ĐH Dược Hà Nội) thu học phí 24,5 triệu

đồng/năm; ngành Hóa Dược thu 18,5 triệu đồng/năm; ngành Công nghệ sinh học và ngành Hóa học áp dụng mức thu 13,5 triệu đồng/năm còn hệ chất lượng cao thu 45 triệu đồng/năm

- ĐH Luật Hà Nội cũng dự kiến mức thu học phí tăng khá cao so với năm học trước Theo đó, năm học 2022-2023, đối với chương trình đào tạo đại trà trình độ ĐH, học phí là 2 triệu đồng/tháng - tăng 2,04 lần; học phí chương trình đào tạo chất lượng cao

là 5 triệu đồng/tháng - tăng 1,65 lần so với năm học 2021-2022

- Năm học tới, Học viện Báo chí và Tuyên truyền tính học phí theo tín chỉ Trừ các ngành đào tạo giảng viên lý luận chính trị được miễn, học phí hệ đại trà dự kiến 440.000 đồng/tín chỉ, hệ chất lượng cao 1,32 triệu đồng/tín chỉ Hai mức này tăng lần lượt gần 60% và hơn 70% so với học phí năm 2021

- Trường Đại học Y dược tp.HCM cũng có mức tăng học phí mạnh, cụ thể học phí năm 2018-2019 là 11,8 triệu đồng/ năm, ngành Y khoa tăng lên mức 68 triệu đồng/ năm ( 2020-2021); khoa Răng- Hàm- Mặt tăng thành 70 triệu đồng/ năm; Kỹ thuật phục hình răng 55 triệu đồng/ năm và khoa Dược học tăng lên mức 50 triệu đồng / năm từ khóa học mới

2.1Tích cực a) Tăng học phí để nâng cao chất lượng giảng dạy.

Theo như Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như lãnh đạo 1 số trường đại học, muốn nâng cao chất lượng dạy và học thì phải có kinh phí Bởi vậy việc tăng học phí nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy ở các cơ sở Đại học Công lập là rất cần thiết

Nâng cao chất lượng và số lượng đội ngũ giảng viên

Trước hết, muốn có đội ngũ cán bộ giảng dạy chất lượng, trường đại học phải đưa ra mức thu nhập tương đối thu hút Số lượng giảng viên ít sẽ dẫn đến việc sẽ có nhiều sinh viên trong 1 lớp, ví dụ như ở trường Đại học Bách Khoa Hà Nội, một lớp học tín chỉ có thể có đến 200-300 sinh viên, điều này tiết kiệm chi phí đào tạo rất lớn, thế nhưng chính điều này làm giảm chất lượng đòa tạo rất nhiều, giảng viên không thể lấy sinh viên làm trung tâm trong việc học, cũng không thể quá tập trung được vào làm việc nhóm, bài tập lớn, chuyên đề

Khi tăng học phí sẽ có thêm nguồn kinh phí để tăng cường chính sách thu hút và giữ chân giảng viên giỏi, phát triển hơn trong đội ngũ cán bộ, tập trung hơn vào việc giảng dạy  Nâng cao chất lượng sinh viên khi ra trường

b) Cải thiện cơ sở vật chất dạy và học

Không thể phủ nhận, yếu tố cơ sở vật chất cũng đóng vai trò quyết định chọn trường đại học của rất nhiều sinh viên Việc sinh viên được học tập trong môi trường cơ sở vật chất hiện đại sẽ giúp cho các bạn có được trải nghiệm tốt nhất trong quá trình tiếp thu kiến thức và phát triển bản thân Càng ngày, với nhu cầu về chất lượng cuộc sống tăng lên, các nhu cầu về ký túc xá chất lượng cao, khu thể dục thể thao, sinh hoạt văn nghệ, câu lạc bộ… càng được sinh viên quan tâm trong suốt thời gian học đại học

Ngoài cơ sở vật chất, để đáp ứng nhu cầu tiếp cận nhanh nhất với công nghệ hiện đại của sinh viên, việc đầu tư cho trang thiết bị giảng dạy là điều không thể thiếu Được học và trải nghiệm những sản phẩm của công nghệ cao; phòng thí nghiệm, thư viện hiện đại sẽ giúp sinh viên tiếp cận và làm quen với công việc thực tế một cách tốt nhất cũng như dễ dàng hòa nhập với môi trường làm việc đang ngày một quốc tế hóa

Sự cạnh tranh về cơ sở vật chất đang là một xu thế tất yếu của các trường đại học hiện nay

và một ngôi trường có cơ sở vật chất tiên tiến, hiện đại cũng là một trong những tiêu chí lựa chọn hàng đầu của các bạn học sinh cũng như các bậc phụ huynh Bởi vậy đòi hỏi càng trường đại học luôn luôn phảo đổi mới, nâng cấp cơ sở vật chất trường mình để thu hút nhiều sinh viên, và điều đó cũng đòi hỏi nguồn kinh phí rất cao, không thể chỉ dựa vào khoản ngân sách nhà nước mà buộc các trường đại học phải tăng mức học phí

Có rất nhiều ví dụ rõ ràng về việc tăng học phí để nâng cao chất lượng cơ sở vật chất thu hút nhiêu sinh viên - Trường Đại học kinh tế quốc dân là ví dụ điển hình nhất:

Năm 2017, trường đại học Kinh tế Quốc dân hoàn thiện tòa nhà “thế kỉ” và được đưa vào sử dụng và đồng nghĩa với việc học phí năm đó bắt đầu tăng lên Năm 2015, mức

học phí Neu trung bình 290.000/1 tín chỉ, đến lộ trình từ 2016-2017, mức học phí tăng lên trung bình 450.000/1 tín chỉ Sinh viên được học trong tòa nhà hiện đại với đầy đủ

tiện nghi, các phòng học chức năng tiên tiến và đặc biệt là thư viện Phạm Văn Đồng sang chảnh như “trong mơ” Cùng với việc cải thiện cơ sở vật chất, lượng sinh viên lựa chọn NEU cũng tăng rất nhiều, thể hiện ở việc tăng điểm chuẩn, đưa danh tiếng trường Đại học Kinh tế quốc dân sánh ngang các trường Đại học lúc bấy giờ như Đại học Ngoại Thương, Đại học Bách Khoa Hà Nội.

Trung tâm học liệu và giảng đường đa năng mới của Trường ĐH Thương mại chính thức đi vào hoạt động từ 7/1/2022, hướng tới việc tạo không gian và điều kiện học tập tối đa cho sinh viên Trung tâm học liệu và giảng đường đa năng này gồm tổ hợp thư viện 7 tầng và 4 tầng là giảng đường đa năng (gồm 28 phòng học phục vụ tối đa 2.000 sinh viên/ca học) Đặc biệt, thư viện được xây dựng theo xu hướng thiết kế không gian học tập, nghiên cứu mở, thân thiện, hiện đại, có sự kết nối giữa các khu vực nhằm hướng đến là nơi các bạn trẻ có thể giao lưu, chia sẻ, phát triển tri thức Tại đây, các sinh viên

sẽ được tiếp cận nguồn tài nguyên thông tin đa dạng, phong phú, ngoài các bộ sưu tập tài liệu như sách, báo, tạp chí, luận văn, luận án, khóa luận, kỷ yếu, đề tài nghiên cứu khoa học,… còn có hàng triệu tài nguyên thông tin điện tử do thư viện mua quyền truy cập hoặc liên kết chia sẻ

Không phủ nhận rằng ngay kì tuyển sinh đại học năm nay thôi, điểm chuẩn Đại học

Thương Mại tăng vọt, ngang với các trường Đại học top đầu, thu hút rất nhiều sinh viên.

c) Nâng cao chất lượng chương trình đào tạo, nghiên cứu khoa học

Đầu tư hơn cho các chương trình học Chất lượng cao, Tiến tiến được giảng dạy và

học tập bằng cả Tiếng Việt và Tiếng Anh

→ Sinh viên có môi trường học tập tốt, được tiếp xúc với Tiếng Anh thường xuyên, được đào tạo để có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế

Chương trình CLC của Trường Đại học Kinh tế TPHCM được thiết kế định hướng ngành/chuyên ngành ngay từ năm nhất, tạo thuận lợi cho sinh viên được chọn ngành/ chuyên ngành ngay từ đầu khóa học Được tăng cường một số học phần chuyên

ngành giảng dạy bằng Tiếng Anh.

Giảng viên tham gia giảng dạy là những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực, phương pháp giảng dạy tích cực Sĩ số khoảng 40 sinh viên/lớp Cơ sở vật chất được đầu tư với trang thiết bị tốt phục vụ cho giảng dạy và học tập, ưu tiên tiếp cận tài liệu mới nhất của thư viện và các chương trình liên kết quốc tế.

Tăng học phí giúp tăng thêm nguồn viện trợ cho nghiên cứu khoa học

Nghiên cứu khoa học giúp học sinh có cơ hội nghiên cứu sâu hơn về đề tài,kiến thức, những vấn đề nhức nhối Thế nhưng nguồn kinh phí tài trợ cho lĩnh vực này vẫn còn eo hẹp, tăng học phí sẽ đóng góp đáng kể giúp giảng viên và sinh viên có cơ hội tiếp cận sâu hơn đến kiến thức, đổi mới các mô hình nghiên cứu khoa học

Nâng cao ý thức học tập của sinh viên

Bên cạnh vấn đề tăng học phí có một hiện tượng khá phổ biến hiện nay là sinh viên đi học không nghiêm túc, việc tăng học phí để họ tiếc số tiền chi trả cho việc học tập và chăm chỉ hơn Học phí thấp sẽ có nhiều người lao vào học đại học, nếu học phí cao sẽ có

ít người vào đại học và họ sẽ có hướng mới không nhất thiết phải học đại học mà học nghề hay hướng nghiệp ngay sau khi học xong cấp ba Vì không phải sinh viên nào sau khi học đại học xong tốn bao nhiêu tiền của công sức cũng xin được công việc như những gì đã bỏ ra

d) Tăng học phí đóng góp thêm vào quỹ hộ trợ sinh viên nghèo

Nhìn từ một góc độ, tăng học phí sẽ giảm công bằng với sinh viên nghèo, nhưng nếu nhìn dưới góc độ khác, tăng học phí chưa chắc đã như vậy các trường đại học muốn có chính sách hỗ trợ sinh viên nghèo thì cần có kinh phí hỗ trợ, muốn vậy cần tăng học phí Nếu giữ nguyên mức học phí thấp, vừa suy giảm chất lượng giáo dục đào tạo, vừa không

có điều kiện hỗ trợ sinh viên nghèo

Khi tăng học phí học bổng dành cho sinh viên sẽ tăng lên, điều này làm tăng thêm cơ hội cho các bạn sinh viên nghèo nỗ lực hơn nữa để nhận được học bổng

Học viện Báo chí và Tuyên truyền cũng tăng học phí một tín chỉ lên 440.000 đồng (hệ đại trà) và 1,32 triệu đồng (hệ chất lượng cao), tương đương 60-70% mức thu năm ngoái Hiện, trường chưa đưa ra mức học bổng cụ thể cho năm tới, nhưng dự kiến tăng tương đương mức học phí mới Hàng năm, Học viện đều có chính sách học bổng và miễn, giảm học phí Ví dụ, trong năm học 2019-2020, học phí mỗi kỳ của hệ đại trà khoảng 3,9-4,8 triệu đồng, tùy từng khóa Học bổng dao động 4-5,3 triệu đồng dành cho

ba loại khá, giỏi, xuất sắc Đến năm 2020-2021 khi học phí tăng lên 3,8-7,2 triệu đồng mỗi kỳ, mức hỗ trợ học bổng cũng nhiều hơn trước, ở mức 5-6,5 triệu đồng.

2.2Tiêu cực

a) Giảm cơ hội 1 số sinh viên nghèo – bất bình đẳng giáo dục tăng lên

Con nhà nghèo, nhà thu nhập trung bình trông vào các trường công chất lượng tốt để có

cơ hội học hành, nay nếu tăng học phí là chặn đường học của nhiều em, làm cho sự bất bình đẳng trong giáo dục tăng lên Khi ấy chỉ con nhà có điều kiện, khá giả mới được học trường công chất lượng tốt, như vậy là thiếu công bằng xã hội trong tiếp cận cơ hội học tập Trường công chất lượng cao rất dễ trở thành "Trường con nhà giàu", làm cho mục tiêu ban đầu của trường công biến dạng và phát triển lệch lạc

Chỉ vì tăng nguồn kinh phí trả lương mà tăng học phí như vậy thì lợi không bằng hại và đương nhiên dư luận khó có thể đồng tình Chưa nói đến việc trường công được nhiều

ưu đãi về đất đai, cơ sở vật chất nay lại tăng học phí thì liệu có bình đẳng so với trường

tư hay không cũng là một câu hỏi không thể bỏ qua

Mặt khác, cũng nhấn mạnh lại rằng, đi học và đi bệnh viện là cái người dân phải được hưởng lợi từ các cơ sở công lập và đó cũng là sự ưu việt của xã hội ta mà nhiều người thường khẳng định

Học phí tăng cao sẽ thu hẹp cơ hội học tập đại học của một bộ phận dân nghèo sống ở các vùng nông nghiệp, miền núi, ven biển có thu nhập thấp Mặc dù, mức cho sinh viên nghèo vay vốn để đi học tăng lên đến 4 triệu đồng/tháng nhưng học phí tăng cao cộng với chi phí sinh hoạt đắt đỏ chắc chắn sẽ hạn chế giấc mơ học đại học của họ