(TIỂU LUẬN) bài tập NHÓM môn KINH DOANH QUỐC tế 1 chủ đề thương mại quốc tế trung quốc ngành hàng và đối tác

Tiếp theo đó là sự gián đoạn kinh tế của Cách mạng Văn hóa trong những năm 1960, một chiến dịch mà Mao Trạch Đông phát động để loại bỏ các đối thủ của Đảng Cộng sản, nhưng cuối cùng đã p

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP NHÓM MÔN: KINH DOANH QUỐC TẾ 1

Lớp học phần: Kinh doanh quốc tế 1 (121) _ 03

Chủ đề: Thương mại quốc tế Trung Quốc: Ngành hàng và đối tác.

Nhóm thực hiện: Nhóm 6

Nguyễn Hà Trang Nguyễn Cao Thúy Nga Nội Thế Lộc

Sisavanh Sitthivong

Hà Nội, tháng 10/2021

cMục lụ

I Lịch sử phát triển TMQT của TQ: 3

1 Nền kinh tế và các tiềm lực phát triển: 3

2 Các nhân tố ảnh hưởng đến thương mại quốc tế của Trung Quốc: 4

3 Các chính sách thương mại quốc tế của Trung Quốc: 5

2.1 Giai đoạn 1978-2001: 5

2.2 Giai đoạn 2002-nay: 6

2.3 Các thành tựu đạt được: 7

II Thương mại quốc tế Trung Quốc giai đoạn 2015 – nay: Ngành hàng và đối tác 8

1 Đối tác và ngành hàng qua các năm: 8

2 Đối tác lớn những năm gần đây: 11

III Các sự kiện lớn ảnh hưởng đến Thương mại quốc tế Trung Quốc: 15

1 Cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung: 15

2 Đại dịch Covid-19: 17

IV Danh sách tài liệu tham khảo: 18

I Lịch sử phát triển TMQT của TQ:

1 Nền kinh tế và các tiềm lực phát triển:

*Trước năm 1978:

“Khi Đảng Cộng sản mới bắt đầu lãnh đạo Trung Quốc, Trung Quốc rất, rất nghèo” – Nhà kinh tế trưởng của DBS Chris Leung nói

“Không có đối tác thương mại, không có mối quan hệ ngoại giao, họ đã dựa vào sự

tự lực cánh sinh.”

(DBS: Ngân hàng TNHH Một thành viên Phát triển Singapore Ngân hàng DBS là một công ty dịch vụ tài chính ngân hàng đa quốc gia có trụ sở chính tại Singapore, trực thuộc sở hữu của Chính Phủ Singapore.)

Những năm 1950 đã chứng kiến một trong những thảm họa lớn nhất của con người trong Thế kỷ 20 Bước Nhảy vọt Vĩ đại là nỗ lực của Mao Trạch Đông nhằm nhanh chóng công nghiệp hóa nền kinh tế nông dân của Trung Quốc, nhưng nó đã thất bại

và 10-40 triệu người đã chết trong giai đoạn 1959-1961 - nạn đói thảm khốc nhất trong lịch sử loài người

Tiếp theo đó là sự gián đoạn kinh tế của Cách mạng Văn hóa trong những năm 1960, một chiến dịch mà Mao Trạch Đông phát động để loại bỏ các đối thủ của Đảng Cộng sản, nhưng cuối cùng đã phá hủy phần lớn kết cấu xã hội của đất nước

*Sau năm 1978:

Sau cái chết của Mao Trạch Đông năm 1976, năm 1978, dưới sự dẫn dắt của Đặng Tiểu Bình, Trung Quốc bắt đầu cải cách nền kinh tế, mở cửa với thế giới bên ngoài Với một loạt các cải cách thị trường mang tính bước ngoặt, Trung Quốc đã mở ra các tuyến thương mại và dòng vốn đầu tư Vào thời điểm đó, Trung Quốc chỉ chiếm chưa đến 1% tổng thương mại toàn cầu

Cánh cửa được mở ra cho đầu tư nước ngoài khi Mỹ và Trung Quốc thiết lập lại quan hệ ngoại giao vào năm 1979 Vơió nguồn lực giá rẻ, các nguồn vốn từ Mỹ bắt đầu đổ vào Trung Quốc

"Từ cuối những năm 1970 trở đi, chúng ta có thể thấy là phép màu kinh tế ấn tượng nhất của bất kỳ nền kinh tế nào trong lịch sử," David Mann, nhà kinh tế trưởng toàn cầu tại Standard Chartered Bank nói

Qua những năm 1990, Trung Quốc bắt đầu tăng tốc độ tăng trưởng nhanh chóng Lĩnh vực logistics và công nghệ thông tin đã cho phép hoạt động sản xuất trải dài trên nhiều nước

3

Và việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới năm 2001 đã tạo cho nó một cú hích khác, là chất xúc tác quan trọng cho việc biến Trung Quốc trở thành cường quốc sản xuất và nắm giữ vai trò quan trọng trong hệ thống thương mại toàn cầu Thậm chí David Mann đã nhận định Trung Quốc là công xưởng của thế giới

Nghìn tỷ GDP của Trung Quốc qua các năm

16

14

12

10

8

6

4

2

0

Source: World Bank

Nhìn vào biểu đồ thể hiện GDP của Trung Quốc qua từng năm ta có thể thấy sự tăng trưởng xảy ra rất chậm vào giai đoạn 1960 – 1980 Và bắt đầu từ 1990 trở đi, tốc độ tăng trưởng của GDP tăng nhanh chóng và đặc biệt nhanh từ năm 2000 trở đi Có thể nói, việc tham gia vào Thương mại quốc tế và tổ chức WTO đã là cú đẩy giúp cho nền kinh tế của Trung Quốc từ một nước nghèo trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới

Vào năm 2019 – 2020, mặc dù là quốc gia bùng phát dịch Covid-19 đầu tiên nhưng việc kiểm soát tốt dịch bệnh đã giúp cho GDP mặc dù có chậm lại nhưng vẫn có tăng trưởng so với năm trước đó Đây là một nỗ lực đáng khen ngợi của Chính phủ và Nhân dân Trung Quốc

2 Các nhân tố ảnh hưởng đến thương mại quốc tế của Trung Quốc: Toàn cầu hóa

Toàn cầu hóa đã tạo nên sự phát triển của thương mại quốc tế trong vòng 3 đến 4 thập

kỉ trở lại đây Trung Quốc hiện tại vẫn đang giữ vị thế của “Công xưởng thế giới”.Theo tờ Nikkei Asia (Nhật Bản), các công ty Trung Quốc chiếm tới 30% thị phần toàn cầu trong 15 sản phẩm và dịch vụ công nghệ chủ chốt Loa thông minh, điện thoại thông minh, máy tính cá nhân, là các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Trung Quốc

Thu nhập quốc dân

Thu nhập càng cao thì nhu cầu về các sản phẩm dịch vụ ở trong và ngoài nước cũng tăng lên, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nước ngoài tham gia vào thị trường nội địa GDP thu nhập bình quân đầu người của Trung Quốc tính đến năm 2020 là 10.500 USD

Chính sách chính phủ

Các chính sách được chính phủ đặt ra để bảo vệ các doanh nghiệp trong nước: các hàng rào thương mại, trợ cấp, hạn ngạch

Tỷ giá đối hoái

Ảnh hưởng đến cán cân thương mại của một quốc gia 1 CNY = 0,1551 USD

Vị trí địa lí

TQ là nước có diện tích lớn thứ 4 thế giới, 9.571.300 km2 Tiếp giáp với 14 nước thuộc khu vực Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á, Trung Á, Bắc Á

Trình độ phát triển của nền kinh tế

Ảnh hưởng trực tiếp đến cơ cấu hàng hóa thương mại và vị thế của một quốc gia trong thương mại quốc tế TQ hiện nay nền kinh tế lớn thứ hai thế giới chỉ sau Mỹ

Sự cạnh tranh

Một quốc gia có khả năng cạnh tranh cao sẽ có xu hướng tham gia vào hiệp định thương mại quốc tế ở quy mô quốc tế lớn hơn

Hạn chế về quy định bản quyền trí tuệ

Hàng giả, hàng nhái gây ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh, thu hút đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt là những nước sở hữu mặt hàng chính thống Trung Quốc là nơi xuất xứ hàng giả lớn nhất thế giới Theo hãng thông tấn AFP, thiên đường hàng giả hàng nhái đem lại cho TQ trên dưới 400 tỷ USD mỗi năm

3 Các chính sách thương mại quốc tế của Trung Quốc:

3.1 Giai đoạn 1978-2001:

* Mô hình chính sách: Thúc đẩy xuất khẩu kết hợp với bảo hộ một cách có chọn

lọc các ngành Công nghiệp có lợi thế quốc gia

* Chính sách mặt hàng: 3 giai đoạn

_ Xuất khẩu:

+ Chuyển từ xuất khẩu sản phẩm thô, sơ chế sang xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp nhẹ, chế biến

5

+ Chuyển từ xuất khẩu công nghiệp nhẹ nhiều lao động sang xuất khẩu các sản phẩm công nghệ nặng chế tạo và hóa chất

+ Chuyển từ xuất khẩu công nghiệp nặng, hóa chất sang xuất khẩu các sản phẩm công nghệ cao

_ Nhập khẩu: Trung Quốc ưu tiên nhập khẩu các sản phẩm công nghệ như máy móc, thiết bị và các nguyên liệu phục vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu

* Chính sách thị trường:

_ Áp dụng các biện pháp ưu tiên khuyến khích

_ Định hướng về thị trường được xác định theo 2 nhóm: phát triển và đang phát triển + Nhóm thị trường các nước phát triển: Xuất khẩu các mặt hàng truyền thống + Nhóm thị trường các nước đang phát triển: Xuất khẩu các mặt hàng công

nghệ cao

3.2 Giai đoạn 2002-nay:

* Mô hình chính sách: Thúc đẩy xuất khẩu tiếp tục duy trì đồng thời thực hiện tự do

hóa thương mại theo quy định của WTO và các cam kết trong hiệp định thương mại

song phương và đa phương

* Cac biện phap thúc đẩy Xuất khẩ̉u:

_ Tăng cương thưc hiên cac biện pháp xúc tiến thương mại đê thưc hiên sư hô trơ

tich cưc hơn cua chính phủ cho cac DN tham gia vao xuất khẩu thay thê cho cac bp hô trơ trưc tiêp

_ Chính phủ TQ thưc hiên tăng cương dự trữ ngoai tê nhăm binh ôn ty gia hôi đoai

tao đk thuân lơi cho cac DN tham gia vao xuất khẩu va thu hut đầu tư nước ngoài ,

_ Tăng cương hoat đông hỗ trợ thanh toan tư NHTW TQ thông qua viêc ký kêt

HĐinh hơp tac vơi NHTW nước ngoài trong viêc cung câp dich vu thanh toan quôc tê va

mơ đai diên NHTM cua nước ngoài tai TQ va đai diên NHTM TQ ơ nước ngoài : chuyên đôi tiên tê va mơ thư tin dung

_ Tăng cường áp dụng các biện pháp kiểm tra và giám định hàng xuất khẩu và tiến

tới áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế đối với hàng xuất khẩu chất lượng cao vào các nước phát triển

_ Công tác đào tạo nguồn nhân lự̣c: Chính phủ TQ chú trọng phát triển mạng lưới

các trung tâm dạy nghề,nâng cao chất lượng đà tạo đại học,cao đẳng trong nc kết hợp với các chương trình hợp tác đào tạo quốc tế

* Các biên phap quan lý Nhập khẩ̉u:

_ Chuyên sang ap dung cac biện pháp mang tính kỹ thuật dựa theo tiêu chuân quốc

gia va quốc tế trong đo đặc biêt chu ý đên tiêu chuân vê vê sinh an toan thực phâm va tiêu chuân về môi trường

6

_ Tưng bươc ap dung chí́nh sách chống ban pha gia nhăm tao ra môi trường canh

tranh bình đăng va bảo vê lơi ích cho cac DN trong nươc dưa trên luât chông ban pha gia

_ Tăng cương áp dụng han chế xuất khẩu tự nguyên đối vơi sp nhập khẩu tư Hoa

Ky, Nhât Ban, Han Quôc, đông thơi ap dung cac biên phap tư vê

3.3 Các thành tựu đạt được:

Kết quả là Trung Quốc trở thành cường quốc có tốc độ phát triển kinh tế nhanh nhất thế giới với tốc độ tăng trưởng trung bình đạt 10% trong vòng 40 năm

Sau khi gia nhập WTO, rào cản thương mại và thuế quan với các nước khác đã được

hạ xuống và chẳng mấy chốc hàng hóa Trung Quốc có mặt ở khắp mọi nơi Theo

thống kê của World Bank, kể từ khi gia nhập WTO, xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng trung bình 29%/năm, chiếm 14,6% thị trường xuất khẩu trên toàn thế giới

Lấy những số liệu này từ World Bank: năm 1978, xuất khẩu là 10 tỷ đôla, chưa đến 1% thương mại thế giới Nhập khẩu là 7,6 tỷ USD

Đến năm 1985, họ đạt 25 tỷ USD và vào năm 2020 xuất khẩu đã đạt trị giá 2,7 nghìn

tỷ USD, biến Trung Quốc trở thành quốc gia xuất khẩu thương mại lớn nhất thế giới Nhà kinh tế học Alessandro Nicita và Carlos Razo nhận định Trung Quốc có thể vẫn

sẽ là nhà xuất khẩu hàng đầu thế giới trong tương lai gần Tuy nhiên, nhiều dấu hiệu cho thấy sự thống trị của Trung quốc trong hệ thống thương mại to cầu có thể đang đạt gần đến giới hạn

% Nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ (% của GDP)

30

25

20

15

10

5

0

Source: World Bank

* Bảng số liệu nhập khẩ̉u cụ thể qua các năm của Trung Quốc (đơn vị: Nghìn tỷ

USD)

0,0026 0,0023 0,012 0,038 0,224 1,432 2,357

30

25

20

15

10

5

0

Source: World Bank

* Bảng số liệu xuất khẩ̉u cụ thể qua các năm của Trung Quốc (đơn vị: Nghìn tỷ USD)

II Thương mại quốc tế Trung Quốc giai đoạn 2015 – nay: Ngành hàng và đối

tác

1 Đối tác và ngành hàng qua các năm:

Bảng các đối tác chính và ngành hàng qua các năm

USD)

thiết bị

8

bị 4.Thực

thiết bị

bị

thiết bị

bị

thiết bị

bị

phẩm phẩm

thiết bị

bị

Nhật Bản, Nhật Bản, 2.Đồ nội 109,4 sản

Việt Nam Việt Nam thất,

bảng hiệu

nhựa

bị

Source: World Bank

Như chúng ta có thể thấy, trong suốt giai đoạn từ 2015-2019, các đối tác xuất nhập khẩu chính của Trung Quốc không có sự thay đổi quá nhiều Chủ yếu là các quốc gia: Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ và các quốc gia Châu Á khác Năm 2020, đối tác Thương mại quốc tế của Trung Quốc đã có sự thay đổi Đó là sự xuất hiện của Việt Nam trong những đối tác của Trung Quốc

Trong các ngành hàng thì thiết bị điện tử luôn nằm ở trong những mặt hàng có số lượng xuất – nhập khẩu cao nhất Tiếp theo đó là những mặt hàng như máy móc thiết bị, thực phẩm Và đặc biệt trong năm 2020, mặt hàng thiết bị y tế có tỷ tọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu của Trung Quốc Điều này là do dịch Covid-19 bùng phát ở nhiều nơi trên thế giới làm tăng nhu cầu về thiết bị y tế Với vai trò là nước khởi nguồn và

cũng là nước phục hồi nhanh nhất sau những đợt dịch, Trung Quốc đã trở thành nguồn cung cấp thiết bị y tế lớn trên thế giới

2 Đối tác lớn những năm gần đây: * Mỹ:

Hoa kỳ luôn là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong một thập kỷ trở lại đây Trước cuộc chiến thương mại Mỹ- Trung thì Hoa Kỳ là đối tác lớn thứ 2 của Trung Quốc cho đến đầu năm 2018 đã tụt xuống vị trí thứ 3 sau EU

và ASEAN

Đây là 5 mặt được xuất nhập khẩu nhiều nhất giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc

di động

Năm 2020 Trung Quốc đã xuất khẩu số hàng hóa, dịch vụ trị giá 435,4 tỷ sang

Mỹ, và nhập khẩu từ Mỹ 124,6 tỷ USD

Bảng số liệu về xuất nhập khẩu Mỹ - Trung

11

Mỹ luôn chứng kiến mức thâm hụt thương mại với Trung Quốc Cao nhất là vào năm 2018 chêch lệch lên tới 419 tỷ USD Đây cũng là một lý́ do dẫn đến cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung

* Liên minh Châu Âu (EU):

Trước khi bị Asean soán ngôi thì trong những năm gần đây Liên minh Châu Âu luôn là đối tác thương mại lớn, chiến lược Năm 2020 tổng kim ngạch xuất khẩu giữa

EU và Trung Quốc là 586 tỷ EUR ( 679,76 tỷ USD), trong đó nhập khẩu của Trung Quốc từ EU là 203 tỷ EUR ( 235,48 tỷ USD), xuất khẩu từ Trung Quốc sang EU là

383 tỷ EUR ( 444,28 tỷ USD), EU thâm hụt thương mại với Trung Quốc là 180 tỷ EUR ( 208,8 tỷ USD) Năm 2020 cũng là năm mà xuất nhập khẩu giữa EU và Trung Quốc cao nhất từ năm 2010 trở lại

Đây là năm loại hàng hóa có Giá trị xuất nhập khẩu lớn nhất giữa Liên minh Châu

Âu và Trung Quốc

hợp kim USD học, thiết USD

bị y tế, nhạc cụ.

thiết bị

vận tải

* ASEAN:

Năm 2020, Asean chính thức trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung

Quốc, kim ngạch thương mại Trung Quốc - ASEAN là 684,60 tỷ USD, tăng 6,7% so

với cùng kỳ năm 2019 Trong đó, xuất khẩu của Trung Quốc sang ASEAN là 383,72

tỷ USD, tăng 6,7% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu từ ASEAN là 300,88 tỷ

USD, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm ngoái

Chỉ số thương mại Trung Quốc - ASEAN 270

240

210

180

150

120

90

Source: Tổng Cục Hải Quan Trung Quốc

Việt Nam, Malaysia và Thái Lan là ba đối tác thương mại hàng đầu của Trung

Quốc trong ASEAN Cụ thể Việt Nam là đối tác thương mại thứ 6 của Trung Quốc

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, năm 2020, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu

Việt Nam - Trung Quốc đạt 133,09 tỷ USD, tăng 13,82% so với năm 2019 Trong đó,

kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của Trung quốc từ Việt Nam đạt 48,9 tỷ USD, tăng

17,95% Ngược lại, Trung quốc xuất khẩu sang Việt Nam hàng hóa trị giá 84,18 tỷ

USD, tăng 11,55%

Bảng thống kê 5 loại hàng hóa được xuất nhập khẩu nhiều nhất giữa Trung Quốc và Việt Nam:

tử và linh

kiện

linh kiện

dụng cụ, phụ tùng khác

Sang đến 6 tháng đầu năm 2021 thì đây vẫn là những hàng hóa trao đổi có trị giá cao nhất nhưng có sự thay đổi vị trí:

phụ tùng

khác

14

phẩ̉m điện phẩ̉m điện

linh kiện

dụng cụ, phụ tùng khác

III Các sự kiện lớn ảnh hưởng đến Thương mại quốc tế Trung Quốc:

1 Cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung:

Nguyên nhân:

Nguyên nhân sâu xa: Những năm gần đây, sự cạnh tranh giữa 2 siêu cường càng trở nên gay gắt trong bối cảnh sức mạnh của Mỹ có dấu hiệu suy giảm trong khi Trung Quốc đang bộc lộ tham vọng thay thế Mỹ ở vị trí thống lĩnh bàn cờ địa chính trị thế giới

Nguyên nhân cụ thể:

Thứ nhất, chính sách bảo hộ của chính quyền Tổng thống Trump.

Từ khi lên cầm quyền, Tổng thống Donald Trump đã theo đuổi chính sách bảo

hộ mậu dịch với mục tiêu “nước Mỹ trên hết” và “làm nước Mỹ vĩ đại trở lại” Chính sách bảo hộ mậu dịch này không chỉ dẫn đến chiến tranh thương mại với Trung Quốc,

mà còn dẫn đến xung đột thương mại với những nước được xem là đồng minh của Mỹ

Thứ hai, thâm hụt thương mại lớn của Mỹ với Trung Quốc.

Thâm hụt thương mại của Mỹ được xem là nguyên nhân trực tiếp gây căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc liên tục tăng từ khi Trung Quốc gia nhập WTO (từ 100 tỷ USD năm 2001 lên 375 tỷ USD năm 2017)

Thứ ba, tham vọng của Trung Quốc trở thành quốc gia công nghệ hàng đầu

thế giới

Mỹ lo ngại về tham vọng của Trung Quốc trở thành quốc gia công nghệ hàng đầu thế giới Mỹ cáo buộc Trung Quốc bằng những thỏa thuận ngầm đang buộc các