HậuGiang là tỉnh lụy nghèo, mớiđược chia tách hơn10 năm(năm2004 chia tách từ Cần Thơ) cơ sở hạ tầng còn hạn chế, cuộc sống người dân còn gặp nhiều khó khăn. Nhữngnămqua vớinhiềuchủtrương, chính sáchkêugọiđầutư về phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh. Cùng với chủ trương, chính sách kêu gọi đầu tư, Hậu Giang có rất nhiều lợi thế và điều kiện thuận lợi như: về đất đai, về nguồn lao động, sự ổn định về an ninh trật tự an toàn xã hội… Từ đó, thời gian qua đã thu hút được nhiều nhà đầu tư lớn đến với Hậu Giang, nhiều công trình, dự án lớn được xây dựng và hoạt động hiệu quả, tạo công ăn việc làm ổn định cho rất nhiềulao độngtrongvà ngoàitỉnh, tăngđáng kể nguồnthungânsáchcủa tỉnh góp phần tích cực việc thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh, quốc phòng của tỉnh.Tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển trên là sự phát sinh về tình hình trật tự, an toàn xã hội, phạm pháp hình sự ngày càng tăng đặc biệt là việc khiếukiện về dânsự ngàycàngnhiều, nhất là cáctranhchấp về lĩnh vực đất đai, từ đó đã gây áp lực lớn cho các Cơ quan tư pháp nói chung trong đó có Cơ quan thi hành án dân sự.
Trang 1BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG CÁN BỘ QUẢN LÝ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT II
Lớp: Bồi dưỡng ngạch chuyên viên chính - khóa 24 Hậu Giang
TIỂU LUẬN CUỐI KHÓA Nâng cao chất lượng công tác thi hành án dân sự
Họ và tên học viên: Hà Văn Anh Khoa Đơn vị công tác: tỉnh Hậu Giang
Tháng 3 năm 2022
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU ………
…….1
1 MÔ TẢ TÌNH HUỐNG……….2
Trang 3LỜI NÓI ĐẦU
Hậu Giang là tỉnh lụy nghèo, mới được chia tách hơn 10
năm (năm 2004 chia tách từ Cần Thơ) cơ sở hạ tầng còn hạn chế, cuộc sống người dân còn gặp nhiều khó khăn Những năm qua với nhiều chủ trương, chính sách kêu gọi đầu tư về phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh Cùng với chủ trương, chính sách kêu gọi đầu tư, Hậu Giang có rất nhiều lợi thế và điều kiện thuận lợi như: về đất đai, về nguồn lao động, sự ổn định về an ninh trật tự an toàn xã hội… Từ đó, thời gian qua đã thu hút được nhiều nhà đầu tư lớn đến với Hậu Giang, nhiều công trình, dự án lớn được xây dựng và hoạt động hiệu quả, tạo công ăn việc làm ổn định cho rất nhiều lao động trong và ngoài tỉnh, tăng đáng kể nguồn thu ngân sách của tỉnh góp phần tích cực việc thúc đẩy pháttriển kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh, quốc phòng của tỉnh.Tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển trên là sự phát sinh về tình hình trật tự, an toàn xã hội, phạm pháp hình sự ngày càng tăng đặc biệt là việc khiếu kiện về dân sự
ngày càng nhiều, nhất là các tranh chấp về lĩnh vực đất đai, từ đó đã gây áp lực lớn cho các Cơ quan tư pháp nói chung trong đó có Cơ quan thi hành án dân sự
Công tác thi hành án dân sự thời gian qua tuy đã đạt nhiều kết quả quan trọng, tuy nhiên thực tiển cho thấy quá trình tổ chức thực hiện công tác này còn nhiều bất cập nên hiệu quả, chất lượng trong một số vụ việc thi hành
án dân sự chưa đạt yêu cầu gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự Do đó, để Pháp luật về thi hành án dân sự được thực hiện nghiêm chỉnh và thống nhất nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự không bị xâm hại việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác Thi hành án dân sự trong thời gian tới là cấp bách và rất cần thiết
Qua thời gian học tập lớp bồi dưỡng ngạch chuyên viên chính do TrườngCán bộ quản lý Nông nghiệp và Phát triển nông thôn II tổ chức, tôi chọn tình
huống: “ Nâng cao chất lượng công tác thi hành án dân sự” cho tiểu luận
của mình Tôi chọn tình huống này để phân tích làm rõ những bất cập
trong công tác thi hành án dân sự và từ đó có đề xuất hướng khắc phục với mong muốn tạo điều
Trang 5kiện tốt nhất để chất lượng, hiệu quả công tác thi hành án dân sự trong thời gian tới ngày được nâng lên.
1 MÔ TẢ TÌNH HUỐNG
Hoạt động thi hành án dân sự là hoạt động thực thi phán quyết
của Tòa án liên quan đến các vấn đề về tài sản và nhân thân, trong các bản án hình sự, dân sự, kinh tế, lao động, hành chính, hôn nhân và gia đình có thể nóihoạt động thi hành án dân sự là giai đoạn cuối cùng của hoạt động tố tụng Để bản án, quyết định của Tòa án được thực thi trên thực tế, công tác thi hành án dân sự đóng vai trò rất quan trọng, đăc biệt trong điều kiện kinh tế, xã hội phát triển, các hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại diễn ra ở hầu hết các lĩnh vực, chính vì thế các tranh chấp dân sự, kinh tế, lao động, thương mại ngày càng gia tăng, tính chất vụ việc phức tạp, gây nhiều khó khăn cho hoạt động thi hành án dân sự Cùng là hoạt động thi hành án, song hoạt động thi hành án hình sự liên quan trực tiếp đến đối tượng là những con người hiện hữu,
cụ thể; hệ thống trại giam, trại tạm giam được đầu tư, trang bị từ trung ương đến địa phương rất kiên cố; bộ máy, trang thiết bị quản lý các đối tượng phạmtội cũng được đầu tư chính quy, hiện đại do vậy hoạt động thi hành án hình
sự có những thuận lợi nhất định Khác với hoạt động thi hành án hình sự, hoạtđộng thi hành án dân sự đối tượng liên quan là tài sản, nhân thân, trong đó tài sản có tài sản vô hình, tài sản hữu hình, tài sản cố định và tài sản có thể dịch chuyển được; tài sản có thể ở nhiều địa bàn, nhiều địa phương khác nhau; tài sản có tài sản thuộc sở hữu chung, tài sản thuộc sở hữu riêng; có loại tài sản phân chia được, có loại tài sản không thể phân chia, tồn tại ở nhiều hình thức khác nhau
Do tính chất của hoạt động thi hành án dân sự, trực tiếp liên quan đến quyền và lợi ích của người được thi hành án, người phải thi hành án, người cóquyền lợi nghĩa vụ liên quan đến Bản án, Quyết định thi hành án, ở nhiều lĩnhvực khác nhau, mỗi lĩnh vực đều có những quy định riêng, đặc thù Để xác minh, truy tìm tài sản của người phải thi hành án là việc làm không đơn giản đối với các Chấp hành viên, cơ quan Thi hành án dân sự, chưa kể đến những khó khăn từ phía các đương sự, do những đối tượng này không cộng tác
với Chấp hành viên, cơ quan Thi hành án dân sự, như tẩu tán, che giấu tài sản nhằm trốn tránh nghĩa
Trang 7vụ thi hănh ân, thậm chí lă chống đối Chấp hănh viín trong quâ trình tâcnghiệp Mặt khâc kết quả của hoạt động thi hănh ân dđn sự, không chỉ đơnthuần phụ thuộc văo ý chí chủ quan của Chấp hănh viín, cơ quan Thi hănh ândđn sự mă còn lệ thuộc rất nhiều văo hoạt động của câc cơ quan tiến hănh tốtụng, vai trò của cơ quan điều tra Công an, chức năng kiểm tra, giâm sât củaViện kiểm sât , chất lượng xĩt xử của Thẩm phân… Một bản ân khôngnghiím minh, không đúng phâp luật, chưa thấu tình đạt lý thì hậu quả giảiquyết ở giai đoạn thi hănh ân dđn sự vô cùng khó khăn, phức tạp; ngoăi rahiệu quả hoạt động thi hănh ân dđn sự còn chịu sự chi phối của nhiều cấp, câcngănh hữu quan, sự đồng tđm, hợp lực của cả hệ thống chính trị, sự phối hợpthực hiện đồng bộ câc quy định của phâp luật hiện hănh, có vậy công tâc Thihănh ân dđn sự mới thực sự đem lại hiệu quả thiết thực, xứng đâng với sựmong đợi của toăn xê hội.
Qua thực tiển công tâc, xin đơn cử một tình huống cụ thể dưới đđy để phđn tích lăm rõ những vấn đề bất cập trong tổ chức thực hiện việc thi hănh ândđn sự dẫn đến vụ việc thi hănh ân kĩo dăi nhiều năm vẫn chưa giải quyết được, lăm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả công tâc thi hănh ân dđn sự, gđy ảnh hưởng đến quyền lợi của câc bín đương sự vă người có quyền lợi, nghĩa vụ liín quan
Tại bản ân dđn sự phúc thẩm số 01/2019/DSPT ngăy 12/02/2019 của Tòa ân nhđn dđn tỉnh T về tranh chấp hợp đồng vay tăi sản giữa nguyín đơn lẵng Nguyễn Văn A vă bị đơn lă bă Trần Thị B, bản ân tuyín xử như sau: Chấpnhận đơn khởi kiện của ông Nguyễn Văn A, buộc bă Trần Thị B có trâch nhiệm trả cho Nguyễn Văn A tổng số tiền 4.000.000.000 đồng ( bốn tỷ đồng) Sau khi bản ân có hiệu lực phâp luật, căn cứ quy định của phâp luật vă Đơn yíu cầu thi hănh ân của ông Nguyễn Văn A, Cục trưởng Cục thi hănh ân dđn
sự tỉnh T ra quyết định thi hănh ân đồng thời phđn công Chấp hănh viín tổ chức thi hănh vụ việc trín Sau khi hết thời hạn tự nguyín thi hănh ân theo quy định của phâp luật, Chấp hănh viín tiến hănh xâc minh điều kiện thi hănh
ân đối với bă Trần Thị B theo quy định Kết quả xâc minh xâc định bă
Trần Thị B có điều kiện thi hănh ân ( tăi sản lă 4.000 m2 đất trồng cđy lđu
năm theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 003) nín tiến hănh ra quyết định cưỡng chế kí biín số tăi sản (đất) níu trín
Trang 9Sau khi kê biên, Chấp hành viên ký hợp đồng với Tổ chức thẩm định giá, bánđấu giá tài sản để tiến hành thẩm định giá, bán đấu giá đối với tài sản đã kêbiên Quá trình tổ chức bán đấu giá và kết quả là tài sản trên đã bán trúng giácho ông Huỳnh Văn C với giá là 1.000.000.000 đồng (một tỷ đồng), số tiềntrên Chấp hành viên đã chi trả cho ông A theo quy định Tuy nhiên, vụ việctrên kéo dài đến nay vẫn chưa được thi hành xong và ông C chưa nhận đượcđất, do bà B ngăn cảng quyết liệt và khiếu nại gay gắt đến nhiều cấp, nhiềungành Bà B cho rằng trong quá trình thẩm định giá, bán đấu giá đối với tàisản của bà các Tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá không thực hiện đúng theoquy định của pháp luật, cố ý dìm giá nên kết quả định giá tài sản của bà là rấtthấp so với giá thị trường gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của bà.
2 PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG
2.1 Cơ sở lý luận
Để vận dụng, phân tích tính chất pháp lý của tình huống được nêu trong tiểu luận này có nhiều Ngành luật và nhiều văn bản hướng dẫn có liên quan Cụ thể như sau:
* Về thẩm quyền ra quyết định thi hành án dân sự theo đơn yêu cầu, đượcquy định tại Điều 23, Điều 36 Luật thi hành án dân sự năm 2008 (sữa đổi, bổ sung năm 2014)
- Điểm a khoản 1 Điều 23 quy định:
“1 Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự có các nhiệm vụ, quyền hạnsau đây:
a Ra quyết định về thi hành án theo thẩm quyền”
- Khoản 1 Điều 36 quy định:
“1 Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án khi có đơn yêu cầu, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này
Thời hạn sự ra quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu là 05 ngày làmviệc, kể từ ngày nhận được yêu cầu thi hành án”
* Về thời hạn tự nguyện thi hành án, quy định tại Điều 45 Luật thi hành án dân sự năm 2008 (sữa đổi, bổ sung năm 2014)
Khoản 1 Điều 45 quy định:
4
Trang 10thi hành án nhận được quyết định thi hành án hoặc được thông báo hợp lệ quyết định thi hành án.”
* Về việc xác minh điều kiện thi hành án dân sự, được quy định tại 44*Luật thi hành án dân sự năm 2008 (sữa đổi, bổ sung năm 2014)
Khoản 1 Điều 44* quy định:
“1 Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày hết thời hạn tự nguyện
thi hành án mà người phải thi hành án không tự nguyện thi hành thì Chấp hành viên tiến hành xác minh…”
* Về cưỡng chế thi hành án, được quy định tại Điều 46 và Điều 110 Luật thi hành án dân sự năm 2008 (sữa đổi, bổ sung năm 2014)
- Khoản 1 Điều 46 quy định:
“1 Hết thời hạn quy định tại khoản 1 Điều 45 của Luật này, người phải thi hành án có điều kiện thi hành án mà không tự nguyện thi hành án thì
bị cưỡng chế”
- Khoản 1 Điều 110 quy định:
“1 Chấp hành viên chỉ kê biên quyền sử dụng đất của người phải thi hành án thuộc trường hợp được chuyển quyền sử dụng theo quy định của phápluật về đất đai”
* Về định giá tài sản kê biên, quy định tại Điều 98 Luật thi hành án dân sự năm 2008 (sữa đổi, bổ sung năm 2014)
- Điểm a khoản 2 Điều 98 quy định:
“2 Trong trời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày kê biên tài sản, Chấp hành viên ký kết hợp đồng dịch vụ với tổ chức thẩm định giá trên địa bàn tỉnh,thành phố trực thuộc Trung ương nơi có tài sản kê biên trong các trường hợp sau đây:
a Đương sự không thỏa thuận được về giá và không thỏa thuận đượcviệc lựa chọn tổ chức thẩm định giá”
* Về bán tài sản đã kê biên, quy định tại Điều 101 Luật thi hành án dân
sự năm 2008 (sữa đổi, bổ sung năm 2014)
Điểm a khoản 1 Điều 101 quy định:
Trang 11“1 Tài sản đã kê biên được bán theo các hình thức sau đây:
a Bán đấu giá”
2.2 Phân tích diễn biến tình huống
Sau khi bản án dân sự phúc thẩm số 01/2019/DSPT ngày 12/02/2019 củaTòa án nhân dân tỉnh T có hiệu lực thi hành và ông Nguyễn Văn A người đượcthi hành án có đơn yêu cầu thi hành án thì Cục trưởng Cục thi hành án dân sự tỉnh T ra quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu đồng thời phân công Chấp hành viên tổ chức thi hành vụ việc trên, việc ra quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu của Cục trưởng Cục thi hành án dân sự tỉnh T nêu trên là đúng thẩm quyền, thời hạn …theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự
Hoạt động của Chấp hành viên về việc xác minh điều kiện
thi hành án đối với người phải thi hành án là bà Trần Thị B, đây là hoạt
động đúng đắn, phù hợp với quy định của pháp luật, hoạt động này nhằm làm
rõ vấn đề về tài sản, thu nhập, hoàn cảnh… của người phải thi hành án (bà B)
để làm căn cứ cho việc phân loại án (có điều kiện, chưa có điều kiện…) và áp dụng các biện pháp nghiệp vụ phù hợp đảm bảo cho việc tổ chức thi hành án đúng quy định của pháp luật Việc xác minh về điều kiện thi hành án trong vụ việc trên của Chấp hành viên là đảm bảo tính có căn cứ và đúng quy định pháp luật về chủ thể, về thủ tục, về thời hạn…xác minh điều kiện thi hành án
Sau khi có kết quả xác minh và xác định bà B có điều kiện thi hành án
mà cụ thể tài sản là quyền sử dụng 4.000 m2 đất loại đất trồng cây lâu
năm theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 003, đồng thời qua giải quyết
về thi hành án, bà B không có thiện chí thi hành án và cố tình có hành vi gây khó khăn cho việc thi hành án Do đó, Chấp hành viên tiến hành trình tự, thủ tục cưỡng chế kê biên phần diện tích đất trên của bà B để đảm bảo thi hành án, đồng thời sau khi cưỡng chế, kê biên tài sản của bà B xong (phần diện tích đất 4.000m2 đất) Chấp hành viên đã ký kết hợp đồng với Tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá tài sản để tiến hành thẩm định giá, bán đấu giá đối với tài sản đã
kê biên Việc cưỡng chế kê biên tài sản của bà B cũng như việc Chấp hành viên ký kết hợp đồng với tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá
tài sản để tiến hành thẩm định giá, bán đấu giá đối với
6
Trang 12Theo quy định, sau khi Chấp hành viên đã ký kết hợp đồng thẩm địnhgiá, bán đấu giá tài sản xong thì nhiệm vụ tiếp theo (việc thẩm định giá, bán đấu giá tài sản của bà B) là do các tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá tài sản thực hiện theo quy định Luật giá năm 2012 và Nghị định số 89/2013/NĐ-CP ngày 06/8/2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật giá về định giá; Luật đấu giá tài sản năm 2016 Từ quy định trên cho thấy, về trình tự, thủ tục thẩm định giá, bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự nói chung và tài sản của bà B trong tình huống trên nói riêng là do các tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá đã ký kết hợp đồng với Chấp hành viên thực hiện, đồng thời trong quá trình tổ chức thực hiện các thủ tục về thẩm định giá, bán đấu giá thì Chấp hành viên lúc này với tư cách là người có tài sản Do vậy, nếu trong thực thi nhiệm vụ Chấp hành viên thiếu công tâm, khách quan hoặc có hành vi thông đồng với các tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá
tài sản để dìm giá hoặc nâng giá tài sản thì sẽ gây ảnh hưởng rất
lớn đến quyền lợi của các bên dương sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Cụ thể trong tình này bà B cho rằng quyền lợi của bà đã bị xâm phạm nghiêm trọng do các tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá cố ý dìm giá đối với tài sản của bà Ngoài ra, trong tình huống trên cho thấy quyền lợi của ông C
là người mua trúng giá tài sản cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do đến nay Chấp hành viên vẫn chưa bàn giao tài sản cho ông
Việc tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá tài sản liên quan đến thi
hành án dân sự là một trong những vấn đề thực tiễn thời gian qua đã gây nhiều tranh cải có nhiều quan điểm khác nhau nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết Cụ thể trong tình huống trên, khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm trong quá trình tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá của các tổ chức thẩm định giá, bán đấu giá tài sản trong việc thẩm định giá, bán đấu giá đối với tài sản của bà
B, căn cứ nhiệm vụ, quyền hạn được quy định tại Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 và Luật thi hành án dân sự năm 2008 (sữa đổi, bổ sung năm 2014), Viện kiểm sát nhân dân tỉnh T ban hành quyết định, kế hoạch
Trang 137
Trang 14tài sản (nếu có vi phạm) để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà B Tuynhiên, cuộc trực tiếp kiểm sát không được tiến hành do Sở tư pháp tỉnh T có
ý kiến cho rằng, Viện kiểm sát tỉnh T không có thẩm quyền trực tiếp kiểm sáttrong trường này, bởi các tổ chức này (tổ chức thẩm định giá, bán đấu giátài sản) không phải là cơ quan tư pháp, hoạt động của họ không phải là hoạtđộng tư pháp mà là hoạt động để thực hiện hợp đồng đã ký kết với Chấp hànhviên, đây là hợp đồng dịch vụ dân sự Do đó vụ việc đến nay vẫn chưa đượcgiải quyết làm phát sinh nhiều trường hợp khiếu nại gây ảnh hưởng xấuđến tình hình an ninh trật tự địa phương, cụ thể như: Ngoài việc khiếu nạicủa bà B còn có ông A khiếu nại và yêu cầu thi hành án đối với sốtiền còn lại (3 tỷ đồng); ông C khiếu nại việc Chấp hành viên không bàn giaotài sản (4.000 m2 đất) ông đã mua trúng giá
- Khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm pháp luật về thi hành án dân
sự của tổ chức, cá nhân có liên quan đã gây ra
- Ngăn ngừa vi phạm pháp luật về công tác thi hành án dân sự trong thời gian tới
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự và người cóquyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong việc thi hành án dân sự
3.2 Cơ sở để giải quyết tình huống
Để có cơ sở giải quyết tình huống trên, cần làm rõ những vấn đềsau đây: Thứ nhất: Về quan điểm của Sở tư pháp tỉnh T cho rằng
“Viện kiểm sáttỉnh T không có thẩm quyền trực tiếp kiểm sát tại các tổ chức thẩm định giá,bán đấu giá tài sản đối với hoạt động thẩm định giá, bán đấu giá tài sản kê