SKKN một số PHƯƠNG PHÁP dạy học THEO HƯỚNG TÍCH hợp NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG môn GDCD 7 TRƯỜNG THCS tạ tài lợi

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH HỢP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN GDCD 7 TRƯỜNG THCS TẠ TÀI LỢI PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ Môn Giáo dục công dân ở trường trung học cơ sở có vai trò rất

2.2 Phương pháp sử dụng phương tiện trực quan

2.3 Phương pháp thảo luận nhóm

2.4 Phương pháp tổ chức trò chơi

2.5 Phương pháp nêu gương

2.6 phương pháp tổ chức cho học sinh đi tham quan thực tế

3 Biện pháp

3.1 Nhiệm vụ của giáo viên và học sinh

3.1.1 Đối với giáo viên

3 1.2 Đối với học sinh

III Kết quả đạt được

2 3 3 4 4 5 5 7 9 13 15 16 17 18 18 19 19

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH HỢP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN GDCD 7 TRƯỜNG THCS TẠ TÀI LỢI PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Môn Giáo dục công dân ở trường trung học cơ sở có vai trò rất quan trọng trựctiếp trong quá trình hình thành ý thức chính trị, hành vi đạo đức, pháp luật và lốisống cho học sinh Môn học này có đặc điểm nổi bật là gần gũi với con người và

xã hội, gắn bó mật thiết với đời sống thực tiễn sinh động của gia đình, nhà trường

và xã hội Đặc điểm này tạo cho môn giáo dục công dân có những lợi thế để có thể

tích hợp những nội dung giáo dục cần thiết cho học sinh như học tập và làm theotấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, giáo dục môi trường, giáo dục an toàn giaothông, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục giới tính, Nhưng trên thực tế qua tiết dạythường các em chưa hứng thú vì môn học còn nặng về lí thuyết và các em coi đó là

bộ môn phụ, không quan trọng

Vì vậy môn giáo dục công dân (GDCD) cấp Trung học cơ sở (THCS )cần tích cựcđổi mới nội dung, phương pháp dạy học để đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mớiđất nước Đổi mới nội dung và đặc biệt là phương pháp và hình thức tổ chức dạyhọc môn GDCD phải nhằm góp phần tích cực vào việc đào tạo nhân lực, bồidưỡng nhân tài có tính năng động, sáng tạo hiểu biết pháp luật, có phẩm chất đạođức tốt, biết bảo vệ môi trường, thích ứng với cơ chế thị trường để phù hợp với sựphát triển chung của thời đại

Qúa trình dạy học là quá trình học sinh được cuốn hút vào các hoạt động dogiáo viên thiết kế, tổ chức chỉ đạo để thông qua nội dung bài học, học sinh có thểkhám phá và chiếm lĩnh tri thức một cách tốt nhất Trong quá trình dạy học giáoviên phải khai thác tối đa năng lực tư duy của học sinh, tạo cơ hội và động viên,khuyến khích học sinh bày tỏ quan điểm, ý kiến của mình về các vấn đề đang học

Để làm được điều đó ngoài phương pháp dạy học thì việc đưa văn bản luật, tíchhợp môi trường, tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh vào chương trình Giáo dục công dân 7 là rất cần thiết

Tuy nhiên không phải bài nào cũng có nội dung tích hợp Chọn phương phápcho một tiết dạy không phải là khó nhưng làm sao để sử dụng phương pháp đó mộtcách hiệu quả là một vấn đề cần bàn luận và nghiên cứu đối với mỗi giáo viên Ngay từ đầu năm học các bộ môn thi khảo sát đầu năm như: Văn, Toán, TiếngAnh, và tôi cũng cho các em làm bài kiểm tra khảo sát đầu năm học, sau khi chấmbài tôi thấy chất lượng rất thấp chính vì thế với vai trò một giáo viên bộ môn tôi thấy mình cần có trách nhiệm giảng dạy giúp các em thấy được tầm quan trọng củamôn học,yêu thích môn học, nâng cao chất lượng bộ môn hơn nữa Do đó, tôi

mạnh dạn trình bày sáng kiến kinh nghiệm của bản thân qua SKKN: “Một số

phương pháp dạy học theo hướng tích hợp nhằm nâng cao chất lượng môn GDCD

7 trường THCS Tạ Tài Lợi”.

PHẦN II: NỘI DUNG

I Thực trạng

- Hiện nay hầu hết ở các trường vấn đề giáo dục ý thức thực hiện về nội qui nhàtrường, pháp luật, bảo vệ môi trường, sống và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đạiđang được đặt lên hàng đầu Nhưng với đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi học sinh

trung học cơ sở là lứa tuổi đang chuyển giao giữa hai giai đoạn từ trẻ con sangngười lớn nên việc giáo dục gặp rất nhiều khó khăn.

- Mặc dù đã được nhà trường triển khai rất rõ từng nội dung nhưng vẫn còn rấtnhiều em thường xuyên vi phạm nội qui của nhà trường, vi phạm an toàn giaothông như đi xe đạp hàng ba, hàng bốn, điều khiển xe chưa đúng tuổi bỏ rác chưađúng nơi qui định

- Do nhu cầu của cuộc sống hầu hết cha mẹ phải đi làm hàng ngày, thời giantiếp xúc con cái rất ít, chỉ biết cung cấp đầy đủ về mặt vật chất nhưng thiếu thốn vềmặt tinh thần đôi khi có nhiều em mất đi sự quan tâm của gia đình, từ đó dẫn đếnhình thành cho các em thói quen không biết quan tâm chia sẻ với mọi người, sốngích kỉ, thiếu tinh thần đoàn kết trong tập thể Các em có xu hướng học lệch môn rấtnhiều, đặc biệt là môn GDCD, các em quan niệm đó là bộ môn phụ nên ít quan tâmtới

- Chưa có điều kiện để thực hiện nhiều những tiết học ngoại khóa cho các em

- Tài liệu tích hợp cho bộ môn còn hạn chế rất nhiều

- Thiếu thốn về tư liệu tham khảo nên việc chuẩn bị cho một tiết dạy giáo viên tốnrất nhiều thời gian để lựa chọn nội dung, hình ảnh, để tích hợp

- Vẫn còn một số học sinh chưa ý thức được tầm quan trọng của học tập

Chính vì lí do đó, với tư cách là một giáo viên bộ môn, tôi quyết tâm vận dụngnhững kiến thức đã học tích hợp vào nội dung của bài dạy giúp cho tiết học sinhđộng hơn, tạo sự hứng thú học tập tới từng đối tượng học sinh, đồng thời giáo dụccác em sống vui vẻ, hòa nhã với mọi người, thực hiện đúng pháp luật, có ý thứcbảo vệ môi trường, có tấm lòng khoan dung, nhân ái,

II Nội dung, phương pháp, biện pháp

1 Nội dung:

Nhằm nâng cao hiệu quả trong từng tiết học, tránh sự khô khan về lý thuyết, cứngnhắc về điều lệ người giáo viên phải biết lựa chọn chủ đề tích hợp sao cho phù hợpvới lứa tuổi, gần gũi với đời sống của học sinh, giáo viên phải đưa ra những tìnhhuống pháp luật thường xảy ra trong cuộc sống đặc biệt là những tình huống màlứa tuổi các em thường mắc phải như: Đi xe đạp hàng ba, hàng bốn, đi xe gắn máytrước tuổi qui định, vượt đèn đỏ, đi chưa đúng phần đường, giúp các em nhậnthức được rằng thực hiện đúng pháp luật không những bảo vệ tính mạng cho bảnthân mà còn cho mọi người, từ đó giúp các em thấy được việc học pháp luật là mộtđiều bổ ích Mặt khác rèn luyện cho các em có khả năng tự đánh giá hành vi củamình và của người khác dựa trên những khái niệm cơ bản của pháp luật, từ đó hìnhthành thói quen đối chiếu hành vi của mình với yêu cầu tuân thủ pháp luật Nhà

nước, qua đó có ý thức tham gia vào việc đấu tranh chống mọi biểu hiện tiêu cực,ngăn chặn hành vi, vi phạm nội qui của trường học, vi phạm pháp luật biết tự bảo

vệ nhu cầu chính đáng của bản thân mình, gia đình và xã hội

2 Phương pháp:

Những phương pháp tích hợp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục gây hứng thúhọc tập ở học sinh, đồng thời giúp các em thấy được tầm quan trọng của môitrường, pháp luật và học tập theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong cuộc sốnghiện nay

2.1 Phương pháp đàm thoại.

Đàm thoại là phương pháp dạy học có lịch sử lâu đời và được sử dụng thườngxuyên trong giảng dạy nói chung và bộ môn GDCD nói riêng ở trường THCS từtrước đến nay Đàm thoại về thực chất là phương pháp dạy học mà ở đó tôi đã sửdụng hệ thống câu hỏi để dẫn dắt, hướng dẫn học sinh tìm hiểu và lĩnh hội nộidung của bài học Như vậy, hệ thống câu hỏi là cốt lõi của phương pháp đàm thoại

Ví dụ: Bài 1: Sống giản dị: (SGK trang 3) Tôi đã sử dụng phương pháp đàm

thoại và tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Phần I: Truyện đọc

- Tôi tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ? Em có nhận xét gì về trang phục, tác phong, lời nói của Bác

? Thái độ của Bác đối với mọi người

? Lời nói của Bác

Tôi đã kết hợp sử dụng máy chiếu cung cấp những tư liệu, hình ảnh của Bác đểlàm rõ những nội dung vừa đàm thoại với Học sinh, những bức ảnh cần làm toátlên sự giản dị, gần gũi của Bác đối với nhân dân

Hình ảnh Bác giản dị trong lời nói, trang phục

Là học sinh em thể hiện sự giản dị như thế nào trong cuộc sống

Học sinh có thể kể ra một số biểu hiện của giản dị như: trong cách ăn mặc,trong lời nói, Trang phục đến lớp quần xanh, áo trắng

Đi học không trang điểm, tóc gọn gàng không nhuộm màu

Đi học không đua đòi theo mốt,

Lời nói trong sáng, thể hiện lịch sự trong giao tiếp: Lễ phép với thầy cô, ngườilớn, tôn trọng, yêu thương giúp đỡ bạn bè,

Hòa nhã vui vẻ, gần gũi thân thương với mọi người

Giản dị có phải là qua loa đại khái không ?

Từ đó giáo viên cho học sinh thấy được giản dị không phải là qua loa đại khái

mà giản dị là một phẩm chất đạo đức cần thiết của con người

Qua đó tôi giáo dục học sinh sống giản dị là sống phù hợp với điều kiện và hoàncảnh của bản thân, gia đình và xã hội Đó là một phẩm chất cần thiết của mỗi conngười

Qua bài Giản dị, tôi cho học sinh hiểu được Bác Hồ là Chủ tịch nước nhưng

luôn sống giản dị, phù hợp với hoàn cảnh của đất nước sự giản dị đó không làmtầm thường con người Bác, mà ngược lại làm cho Bác trở nên trong sáng, cao đẹp

hơn Bác giản dị trong lời nói, trong cử chỉ, trang phục, Từ đó tôi giáo dục họcsinh thực hiện và làm theo đức tính tốt đẹp của Bác.

2.2 Phương pháp sử dụng phương tiện trực quan (tranh, ảnh )

Việc sử dụng tranh ảnh, băng hình có nội dung về môi trường, thực hiện theopháp luật sẽ giúp học sinh có thể dễ dàng nhận biết được những vấn đề của môitrường và tình trạng vi phạm pháp luật hiện nay như đua xe trái phép, buôn bán

ma túy, đánh bài ăn tiền Đồng thời tôi cũng đã tìm những bức tranh nói về hiệntượng ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, hiện tượng xói mòn đất ở những vùng đấttrống, đồi trọc, hiện tượng chặt phá cây rừng, xả rác bừa bãi, cho các em quan sát Cùng với những bức tranh trong sách giáo khoa, tôi sưu tầm thêm những bứctranh liên quan tới bài dạy mang tính chất gần gũi với đời sống hàng ngày để tiếthọc thêm sinh động hơn, và trong khi dạy tôi đã sử dụng những ảnh minh hoạ cónội dung phù hợp và sắp xếp theo từng chủ đề:

Ví dụ: Bài 9: Xây dựng gia đình văn hóa (SGK trang 26) Tôi sử dụng một sốhình minh họa để học sinh dể học sinh dễ hiểu, bài này tôi tích hợp với môi trường,tích hợp pháp luật nên khi chuẩn bị bài tôi rất lưu ý đến những hình ảnh thật gầngũi với các em về vấn đề con người làm ô nhiễm môi trường sống, vi phạm phápluật

Tranh ảnh thể hiện thực hiện tốt theo bốn tiêu chuẩn xây dựng gia đình văn hóa:

- Thực hiện tốt kế hoạch hóa gia đình

- Xây dựng gia đình hòa thuận, hạnh phúc, tiến bộ có sinh hoạt văn hóa lànhmạnh

- Thực hiện tốt nghĩa vụ của công dân

Từ những bức tranh trên tôi đã lồng ghép tích hợp về môi trường và pháp luật giúp học sinh tự liên hệ tới từng việc làm của bản thân, gia đình mình để tìm ra hướng khắc phục những hạn chế Qua tiết học tôi thấy học sinh biết giữ vệ sinh trường lớpcác em biết bỏ rác đúng nơi qui định, nhặt rác khi thấy trên sân trường, biết tự chăm sóc cây xanh

Trong bài học này, tôi còn tích hợp giáo dục pháp luật với những hình ảnh cầnlựa chọn hình ảnh như: Bạo lực trong gia đình, bạo lực trong học đường, các thànhviên trong gia đình vi phạm pháp luật, đồng thời tôi phân tích cho các em thấyđược tác hại to lớn của những việc làm sai trái đó.

Qua tiết học tôi nhận thấy học sinh không vi phạm nội qui trường học các emcòn là những thành viên tuyên truyền nhỏ về pháp luật trong trường, gia đình, các

em sống có trách nhiệm hơn biết yêu thương, đoàn kết với bạn bè, người thân VD: Việc làm xả rác chưa đúng nơi qui định

VD: Đánh bài ăn tiền,

VD: Đua xe, đánh nhau,

Như vậy, khi sử dụng tranh ảnh, tôi cần chuẩn bị những câu hỏi hướng dẫn họcsinh khai thác nội dung cần được thể hiện trên bức tranh, ảnh và những câu hỏi yêucầu học sinh vận dụng những kiến thức đã học để giải thích các hiện tượng đượcthể hiện trên bức tranh, ảnh mà tôi giới thiệu

Thông qua phương pháp trên học sinh được quan sát các hình ảnh về sự ônhiễm môi trường và được tìm hiểu nguyên nhân, từ đó sẽ hình thành rất nhanhcho các em một khối kiến thức về mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng các hoạt độngquá mức của con người làm ảnh hưởng tới môi trường Và từ những việc chưathực hiện tốt theo pháp luật đã ảnh hưởng xấu tới sự phát triển của gia đình và toàn

xã hội Qua đó các em hiểu được trách nhiệm của bản thân đối với môi trườngxung quanh và biết thực hiện tốt những qui định của pháp luật

2.3 Phương pháp thảo luận nhóm.

Tôi tổ chức cho học sinh thảo luận theo cặp hoặc theo nhóm từ 4 em đền 10 em

để giải quyết các vấn đề có liên quan đến nội dung bài học

Phương pháp thảo luận có thể được tiến hành theo các bước sau:

- Bước 1: Tôi nêu chủ đề và các câu hỏi thảo luận

- Bước 2: Học sinh thảo luận ( cặp hoặc nhóm)

- Bước 3: Tôi nhận xét các ý kiến thảo luận, củng cố các ý chính để học sinh ghinhớ

Ví dụ: Bài 5: Yêu thương con người (SGK trang 15)

Khai thác phần truyện đọc: ( GV tích hợp phần học tập làm theo tấm gương đạođức Hồ Chí Minh)

Nhóm 1: Bác Hồ đến thăm gia đình nhà chị Chín trong thời gian nào?

Nhóm 2: Hoàn cảnh gia đình chị như thế nào?

Nhóm 3: Những cử chỉ lời nói thể hiện sự quan tâm yêu thương của Bác đối vớigia đình chị Chín?

Nhóm 4: Thái độ của chị Chín như thế nào?

Tôi cho học sinh thảo luận từ 3 đến 5 phút sau đó các em trình bày bằng bảngphụ sản phẩm của từng nhóm lên bảng tôi cho các em tự nhận xét và cuối cùng làtôi chốt ý cho điểm hoặc động viên tuyên dương những nhóm làm tốt

Sau đó tôi sơ kết: Dù phải làm rất nhiều công việc, nhưng Bác Hồ vẫn luônquan tâm đến hoàn cảnh khó khăn của người dân Tình cảm yêu thương con người

vô bờ bến của Bác là tấm gương sáng để chúng ta noi theo

Qua đó tôi giáo dục cho các em biết quan tâm, chia sẻ khó khăn với nhữngngười xung quanh

Tôi lấy ví dụ từ những việc làm cụ thể của các em trong trường thể hiện yêuthương giúp đỡ mọi người khi gặp khó khăn như: ủng hộ biển đảo, ủng hộ học sinhnghèo, ủng hộ đồng bào lũ lụt,

Bên cạnh đó tôi còn nhắc lại việc làm tốt của các em trong đầu năm học vừaqua các em cũng đã làm được việc tốt như nuôi heo đất giúp bạn học sinh nghèo cóquần áo mới để tựu trường

Ngày hội khui heo đất của học sinh trường THCS Tạ Tài Lợi

Qua đó tôi giáo dục các em lòng yêu thương con người như: giúp đỡ bạn họcyếu, giúp đỡ bạn nghèo,

VD: Tiết 16: Thực hành ngoại khóa các vấn đề địa phương và nội dung đã học.Tôi sử dụng phương pháp thảo luận theo cặp trong bàn (5 phút)

Tôi tích hợp pháp luật để giáo dục ý thức Học sinh khi tham gia giao thông

- Người điều khiển xe đạp được chở tối đa bao nhiêu người ?

- Cấm người đang điều khiển xe đạp có những hành vi nào ?

- Khi vượt xe phải vượt về bên nào ?

- Khi tránh xe phải tránh về phía nào ?

- Muốn qua đường phải làm gì ?

- Sau phần nhận xét của các em tôi chốt ý

- Tôi giáo dục HS ý thức khi tham gia giao thông

Để làm tốt được tiết ngoại khóa khi kết thúc tiết 15 tôi giao nhiệm vụ cụ thể chotừng nhóm với từng chủ đề khác nhau, tôi gợi ý các em đóng vai với nội dung chophù hợp và có tính giáo dục cao về vấn đề chuẩn mực đạo đức, lối sống , pháp luật,môi trường Qua hoạt động đó các em hiểu được một số qui định như khi đi xe đạpphải đi đúng phần đường, không lạng lách, buông cả hai tay, không được vừa đivừa nghe điện thoại, muốn vượt phải vượt về phía tay phải, tránh về phía tay trái,