ĐỀ tài tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH về CHIẾN lược TRỒNG NGƯỜI vận DỤNH vào PHÁT TRIỂN NHÂN lực

1 1.1 Cơ sở hình thành quan điểm của Hồ Chí Minh về con người và chiến lược trồng người:.... VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ CHIẾN LƯỢC TRỒNG NGƯỜI VÀO PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC NƯỚC T

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN

NGƯỜI VẬN DỤNH VÀO PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC

MÃ MÔN HỌC: LLCT120314_20 NHÓM THỰC HIỆN: NHÓM 11 (THỨ 5 TIẾT 1,2,3) GÍAO VIÊN HƯỚNG DẪN: TS TRƯƠNG THỊ MỸ CHÂU

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 7, năm 2021

DANH SÁCH NHÓM THAM GIA VIẾT TIỂU

LUẬN

HỌC KÌ II, NĂM HỌC 2020-2021 Nhóm số 11 (Lớp thứ 5 tiết 1,2,3)

Tên đề tài:

STT HỌ VÀ TÊN SINH VIÊN

1 Lê Thị Ngọc Anh (lớp 04CLC)

2 Đặng Diễm Quỳnh (lớp 04CLC)

3 Trần Thị Phúc (lớp 04CLC)

4 Nguyễn Hoài Ân (lớp 04CLC)

5 Bùi Thị Bích Hợp (lớp 04CLC)

6 Đặng Ngọc Như Quỳnh ( chuyển từ lớp

05CLC)

Ghi chú:

- Tỉ lệ %= 100%

- Trưởng nhóm: Lê Thị Ngọc Anh

2012402

7 2012431

4 2012430

100%

4

2012506

100%

3

2012415

100% 0

Nhận xét của giáo viên

………

………

………

………

………

Ngày … tháng … năm 2021 Giáo viên chấm điểm

TS Trương Thị Mỹ Châu

MỤC LỤC

DANH SÁCH NHÓM THAM GIA VIẾT TIỂU LUẬN

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

2 Nội dung và phạm vi nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cở sở lý luận

4.2 Phương pháp nghiên cứu

5 Kết cấu của tiểu luận

PHẦN NỘI DUNG 1

CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI VÀ CHIẾN LƯỢC TRỒNG NGƯỜI 1

1.1 Cơ sở hình thành quan điểm của Hồ Chí Minh về con người và chiến lược trồng người: 1

1.1.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người 1

1.1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về chiến lược"trồng người' 4

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về con người và chiến lược trồng người: 5

1.2.1 Có thể hiểu quan niệm của Hồ Chí Minh về con người qua các luận điểm sau: 6

1.2.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về chiến lược “trồng người”- “Trồng người” là yêu cầu khách quan, vừa cấp bách, vừa lâu dài của cách mạng 8

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ CHIẾN LƯỢC TRỒNG NGƯỜI VÀO PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC NƯỚC TA 13

2.1 Thực trạng nguồn nhân lực nước ta hiện nay: 13

2.2 Chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng, phát triển nguồn nhân lực nước ta hiện nay: 14

2.3 Các giải pháp nâng cao hiệu quả trong xây dựng và phát triển nguồn nhân lực nước ta hiện nay 17

KẾT LUẬN

PHỤ LỤC

KẾ HOẠCH PHÂN CÔNG VIẾT TIỂU LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong sự phát triển kinh tế xã hội, giáo dục có một vị trí, vai trò to lớn, vì nó lànhân tố quan trọng tạo nên những con người mới – nguồn nhân lực cơ bản nhất để thựchiện mục tiêu phát triển kinh tế xã hội Ngoài ra giáo dục còn là phương thức chủ yếu đểlưu giữ, phổ biến, giao lưu và phát triển văn hóa Hơn nữa cùng với văn hóa, giáo dục cũng

là phương thức cơ bản để hình thành nhân cách con người trong xã hội Vì vậy, chúng takhông thể xây dụng thành công CNXH nếu không xây dựng được một nền giáo dục hiệnđại phát triển Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII đã xác định giáo dục và đào tạo đóngvai trò then chốt trong sự nghiệp xây dụng CNXH và là động lực đưa đất nước thoát khỏinghèo nàn lạc hậu, vươn lên trình độ tiên tiến của thế giới Đại hội IX cũng đã xác định:

“Phát triển giáo dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệpcông nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy nguồn nhân lực - yếu tố cơ bản đẻphát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”

Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống những luận điểm khoa học rộng lớn, sâu sắc vàphong phú trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội Thực tế tư tưởng Hồ Chí Minh chính

đã trở thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng và của dân tộc Một trong

những giá trị đó là tư tưởng về con người và chiến lược “trồng người”

Vấn đề con người là vấn đề lớn, được đặt lên hàng đầu và là vấn đề trung tâm,xuyên suốt trong toàn bộ nội dung tư tưởng của Hồ Chí Minh Tin ở dân, dựa vào dân,

tổ chức và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân, bồi dưỡng, đào tạo và phát huy mọinăng lực của dân, đó là tư tưởng được Hồ Chí Minh vận dụng và phát triển trong toàn

bộ sự nghiệp đấu tranh cách mạng giành độc lập dân tộc cũng như xây dụng đất nước

Tư tưởng đó cũng chính là nội dung cơ bản của toàn bộ tư tưởng về con người của HồChí Minh

Để làm rõ quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người và chiến lược trồng người nhóm mình đã lựa chọn phân tích đề tài: “Quan điểm của Hồ Chí Minh về

vai trò của con người và chiến lược trồng người vận dụng quan điểm của hồ chí minh

về con người và chiến lược trồng người vào phát triển nguồn nhân lực nước ta hiện nay”

Với những kiến thức đã học, sự tìm hiểu thực tế và tham khảo trong các nguồn tàiliệu khác nhau và hiểu được quá trình và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng em đãtập hợp và chọn lọc để hoàn thành bài tiểu luận này Tuy nhiên, do kiến thức còn hạn hẹpnên vẫn có những sai sót, chúng em mong cô và các bạn góp ý để bài tiểu luận của chúng

em được tốt hơn

2 Nội dung và phạm vi nghiên cứu

Do nhận thức được tầm quan trọng về vấn đề con người và chiến lược trồngngười, đặc biệt là vấn đề phát triển nguồn nhân lực nước ta trong sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước nên nhóm chúng em đã chọn đề tài tiểu luận: “Quan niệmcủa Hồ Chí Minh về vấn đề con người và chiến lược trồng người Vận dụng quan điểmcủa Hồ Chí Minh về con người và chiến lược trồng người vào phát triển nguồn nhân lựcnước ta hiện nay”

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích một cách khái quát những nội dung cơ bản của tư tưởng HồChí Minh về con người và chiến lược “trồng người” Tiểu luận làm sáng tỏ thực trạng vềchiến lược “trồng người”, chỉ ra chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng, phát triểnnguồn nhân lực đồng thời đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả trong xây dựng vàphát triển nguồn nhân lực nước ta hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Tìm hiểu và phân tích để làm sáng tỏ những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và chiến lược “trồng người”, giá trị của những quan điểm đó

Tìm hiểu việc vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về con người và chiến lược

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4.1 Cở sở lý luận

Tiểu luận được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về con người

và chiến lược “trồng người”

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài, nhóm đã sử dụng hai phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháp logic Bên cạnh đó, nhóm còn sử dụng một số phương pháp khác như: phương pháp phân tích - tổng hợp, diễn dịch - quy nạp,

so sánh - đối chiếu, gắn lý luận với thực tiễn,…

5 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, tiểu luận được chia thành 2 chương:

Chương 1: Quan điểm của Hồ Chí Minh về con người và chiến lược “trồng

người”

Chương 2: Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về con người và chiến lược

trồng người vào phát triển nguồn nhân lực nước ta hiện nay

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI VÀ CHIẾN LƯỢC TRỒNG NGƯỜI

1.1 Cơ sở hình thành quan điểm của Hồ Chí Minh về con người và chiến lược trồng người:

1.1.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người

- Con người là vốn quý nhất, nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng

Theo Hồ Chí Minh, "trong bầu trời không quý bằng nhân dân trongthế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân" Vì vậy, 'Vôluận việc gì, đều do người làm ra, và từ nhỏ đến to, từ gần đến xa, đều thếcả" Người cho rằng "việc dễ mấy không có nhân dân cũng chịu, việc khómẩy có dân liệu cũng xong" Nhân dân là người sáng tạo ra mọi giá trị vậtchất và tinh thần Hồ Chí Minh tổng kết ngắn gọn: dân ta tổt lắm Ngườiphân tích phẩm chất tốt đẹp của dân từ lòng trung thành và tin tưởng vàocách mạng, vào Đảng, không sợ gian khố, tù đày, hy sinh đến việc dânnhường cơm sẻ áo, chở che, đùm bọc, bảo vệ, nuôi nấng bộ đội và cán bộcách mạng

Dân ta là tài năng, trí tuệ và sáng tạo, họ biết "giải quyết nhiều vấn đềmột cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoànthể to lớn, nghĩ mãi không ra"' Đặc biệt là lòng sốt sắng, hăng hái của dân đểthực hiện con đường cách mạng Hồ Chí Minh có niềm tin vững chắc rằngvới tinh thần quật cường và lực lượng vô tận của dân tộc ta, với lòng yêunước và chí kiên quyết của nhân dân và quân đội ta, chẳng những chúng ta

có thể thắng lợi, mà chúng ta nhất định thắng lợi

Nhân dân là yếu tố quyết định thành công của cách mạng "Lòng yêunước và sự đoàn kết của nhân dân là một lực lượng vô cùng to lớn, không aithắng nổi"

- Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng: phải coitrọng, chăm sóc, phát huy nhân tố con người

Vì sống gần dân, với dân, giữa lòng dân, hiểu rõ dân tình, dân tâm,dân ý, Hồ Chí Minh thấy rõ yêu cầu giải phóng dân tộc, giải phóng conngười, giải phóng lao động xã hội Nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là độnglực của cách mạng Năm 1911, giữa lúc đất nước đang bị xâm lược, nhân dânphải chịu cảnh lầm than Người ra đi với ý chí "quyết giải phóng gông tađược hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng cócơm ăn, áo mặc, ai cũng được cùm nô lệ cho đồng bào” Người xác định rõtrách nhiệm của Người cũng là của Đảng và Chính phủ là "làm sao cho nướchọc hành"

Ở Hồ Chí Minh, có sự cảm nhận, thông cảm sâu sắc với thân phậnnhững người cùng khổ và nô lệ lầm than Nhưng không phải là sự cảm thông kiểu tôn giáo;ngược lại, người có niềm tin vững chắc và trí tuệ, bản lĩnh của con người, ở khả năng tự giảiphóng của chính bản thân con người Người làm hết sức để xây dựng, rèn luyện con người vàquyết tâm đấu tranh để đem lại độc lập, tự do, hạnh phúc cho con người Người xác định conngười là mục tiêu trong điều kiện cụ thể của từng giai đoạn cách mạng Khi đất nước còn nô

lệ, lầm than thì mục tiêu trước hết trên hết là giải phóng dân tộc giành độc lập dân tộc Saukhi chính quyền đã về tay nhân dân, thì mục tiêu ăn, mặc, ở, đi lại, học hành, chữa bệnh lạiđược ưu tiên hơn, bởi vì, "nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lậpcũng chẳng có nghĩa lý gì" Vì vậy chúng ta phải thực hiện ngay: Làm cho dân có ăn Làmcho dân có mặc Làm cho dân có chỗ ở Làm cho dân có học hành Đến Di chúc, Người viết:

"Đầu tiên là công việc đối với con người"

Con người là mục tiêu của cách mạng nên mọi chủ trương, đường lối,chính sách của Đảng, Chính phủ đều vì lợi ích chính đáng của con người Cóthể là lợi ích lâu dài, lợi ích trước mắt: lợi ích cả dân tộc và lợi ích của bộphận, giai cấp, tầng lớp và cá nhân Với hoạt động thực tiễn thì

2

việc gì lợi cho dân, dù nhỏ mấy - ta phải hết sức làm Việc gì hại cho dân, dùnhỏ mấy - ta phải hết sức tránh.

Hồ Chí Minh có niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh vĩ đại và năng lực sáng tạo của quần chúng

Trong sự nghiệp xây dựng đất nước, Hồ Chí Minh đã nhận rõ: "Muốnxây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa",

"có dân thì có tất cả"

Niềm tin vào sức mạnh của dân còn được nhận thức từ mối quan hệgiữa nhân dân với Đảng và Chính phủ Hồ Chí Minh chỉ rõ: Nếu không cónhân dân thì Chính phủ không đủ lực lượng: nếu không có Chính phủ thìnhân dân không có ai dẫn đường Đảng lãnh đạo nhưng nhân dân là chủ Dânnhư nước, bộ đội như cá Lực lượng bao nhiêu là nhờ ở dân hết Tin dân, họcdân, tôn trọng dân, dựa vào dân theo đúng đường lối quần chúng sẽ tạo nênsức mạnh vô địch Bởi vì, sự nghiệp cách mạng giành độc lập dân tộc và xâydựng chủ nghĩa xã hội chỉ có thể thực hiện được với sự giác ngộ đầy đủ vàlao động sáng tạo của hàng chục triệu quần chúng nhân dân

Hồ Chí Minh tin ở dân còn xuất phát từ niềm tin vào tình người Đã lànguời cộng sản thì phải tin nhân dân và niềm tin quần chúng sẽ tạo nên sứcmạnh cho người cộng sản Người nói: dân tộc ta là một dân tộc anh hùng

Trong khi giữ vững niềm tin vào dân thì phải chống các bệnh: xa nhândân, khinh nhân dân, sợ nhân dân; không tin cậy nhân dân: không hiểu biếtnhân dân; không yêu thương nhân dân Không yêu thương và tin tưởng nhândân là nguyên nhân của căn bệnh nguy hiểm - bệnh quan liêu, mệnh lệnh.Bệnh này sẽ dẫn đến kết quả là "hỏng việc"

Con người là động lực của cách mạng được nhìn nhận trên phạm vi cảnước, toàn thể đồng bào, song trước hết là ở giai cấp công nhân và nông dân.Điều này có ý nghĩa to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựngchủ nghĩa xã hội Nhà nước mới theo tư tưởng của Hồ Chí Minh lấy

công - nông - trí làm nền tảng Từ thắng lợi của Cách mạng Tháng Mườiphải nhìn nhận và đánh giá đúng giai cấp đứng ở trung tâm của thời đạimới,đó là giai cấp công nhân Chỉ có giai cấp công nhân với những đặc điểmchung và riêng mới lãnh đạo được dân tộc đào mồ chôn chủ nghĩa tư bản.Muốn vậy giai cấp công nhân chỉ có liên minh với giai cấp nông dân và gắn

bó với dân tộc mới trở thành lực lượng hùng mạnh

Không phải mọi con người đều trở thành động lực mà phải là những.con người được giác ngộ và tổ chức Họ phải có trí tuệ và bản lĩnh, văn hóa,đạo đức, được nuôi dưỡng trên nền truyền thống lịch sử và văn hóa hànengàn năm của dân tộc Việt Nam Chính trị, văn hóa, tinh thần là động lực cơbản trong động lực con người

Con người là động lực chỉ có thể thực hiện được khi hoạt động có tổchức, có lãnh đạo Vì vậy, cần có sự lãnh đạo của Đảng cộng sản

Giữa con người - mục tiêu và con người - động lực có mối quan hệbiện chứng với nhau Càng chăm lo cho con người - mục tiêu tốt bao nhiêuthì sẽ tạo thành con người -động lực tốt bấy nhiêu Ngược lại, tăng cườngđược sức mạnh của con người - động lực thì sẽ nhanh chóng đạt được mụctiêu cách mạng

Phải kiên quyết khắc phục kịp thời các phản động lực trong con người

và tổ chức Đó là chủ nghĩa cá nhân Thứ vi trùng rất độc này đẻ ra hàngtrăm thứ bệnh: thói quen truyền thống lạc hậu, tàn tích xã hội cũ để lại, bảothủ, rụt rè không dám nói không dám làm, không dám đề ra ý kiến, tóm lạikhông dám đổi mới và sáng tạo

1.1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về chiến lược" trồng người'

- "Trồng người" là yêu cầu khách quan, vừa cấp bách, vừa lâu dài củacách mạng

Trên cơ sở khẳng định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực củacách mạng Hồ Chí Minh rất quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, đào tạo, rènluyện con người Người nói đến "lợi ích trăm năm" và mục tiêu xây

4

dựng chủ nghĩa xã hội là những quan điểm mang tầm vóc chiến lược, cơ bản,lâu dài, nhưng cũng rất cấp bách Nó liên quan đến nhiệm vụ "trước hết cần

có những con người xã hội chủ nghĩa" và "trồng người” Tất cả những điềunày phản ánh tư tưởng lớn về tầm quan trọng có tính quyết định của nhân tốcon người: tất cả vì con nguời, do con người

Như vậy con người phải được đặt vào vị trí trung tâm của sự phát triển Nó vừanằm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước với nghĩa rộng, vừa nằmtrong chiến lược giáo dục và đào tạo theo nghĩa hẹp

"Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa+ Con người xã hội chủ nghĩa đương nhiên phải do chủ nghĩa xã hội tạo ra Nhưng ở đâytrên con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội thì "trước hết cần có những con người xã hội chủnghĩa" Điều này cần đươc hiểu là ngay từ đầu phải đặt ra nhiệm vụ xây dựng con người cónhững phẩmchất cơ bản, tiêu biểu cho con người mới xã hội chủ nghĩa, làm gương, lôi cuốn

xã hội Công việc này là một quá trình lâu dài, không ngừng hoàn thiện, nâng cao và thuộc vềtrách nhiệm của Đảng, Nhà nước, gia đình, cá nhân mỗi người

+ Mỗi bước xây dựng những con người như vậy là một nấc thang xây dựng chủ nghĩa xãhội Đây là mối quan hệ biện chứng giữa "xây dựng chủ nghĩa xã hội" và "con người xã hộichủ nghĩa"

+ Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người mới xã hội chủ nghĩa có hai mặt gắn bó chặtchẽ với nhau. Một là kế thừa những giá trị tốt đẹp của con người truyền thống (Việt Nam vàphương Đông) Hai là, hình thành những phẩm chất mới như: có tư tưởng xã hội chủ nghĩa:

có đạo đức xã hội chủ nghĩa; có trí tuệ và bản lĩnh để làm chủ (bản thân, gia đình, xã hội,thiên nhiên ); có tác phong xã hội chủ nghĩa; có lòng nhân ái, vị tha, độ lượng

- Chiến lược "trồng người" là một trọng tâm, một bộ phận hợp thànhcủa chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

Để thực hiện chiến lược "trồng người", cần có nhiều biện pháp, nhưnggiáo dục và đào tạo là biện pháp quan trọng bậc nhất Bởi vì giáo dục

tốt sẽ tạo ra tính thiện, đem lại tương lai tươi sáng cho thanh niên Ngược lại,giáo dục tồi sẽ ảnh hưởng xấu đến thanh niên.

Nội dung và phương pháp giáo dục phải toàn diện về cả đức, trí, thể,

mỹ, phải đặt đạo đức, lý tưởng và tình cảm cách mạng, lối sống xã hội chủnghĩa lên hàng đầu Hai mặt đức, tài thống nhất với nhau, không tách rờinhau, trong đó đức là gốc, là nền tảng cho tài năng phát triển Phải kết hợpgiữa nhận thức và hành động, lời nói với việc làm có như vậy mới có thể

"học để làm người"

"Trong người" là công việc "trăm năm", không thể nóng vội "mộtsớm một chiều", không phải làm một lúc là xong cũng không phải tùy tiện,đến đâu hay đến đó Nhận thức và giải quyết vấn đề này có ý nghĩa thườngtrực, bền bỉ trong suốt cuộc đời mỗi con người, trong suốt thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội Hồ Chí Minh cho rằng: "Việc học không bao giờ cùng, cònsống còn phải học"

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về con người và chiến lược trồng người:

1.2.1 Có thể hiểu quan niệm của Hồ Chí Minh về con người qua các luận điểm sau:

- Hồ Chí Minh đã đưa ra một định nghĩa về người: “Chữ người, nghĩahẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn Nghĩa rộng là đồng bào cả nước Rộng nữa là cảloài người”

Theo định nghĩa này, “chữ người” mà Hồ Chí Minh đề cập ở đây chủyếu là con người cộng đồng, tồn tại ở ba khu vực địa lý khác nhau (làng,nước, thế giới) được hiểu ở ba nghĩa: hẹp, rộng và rất rộng và đây chủ yếu làcon người xã hội, có quan hệ xã hội và mang bản chất xã hội

Song, sự độc đáo của cách hiểu này là ở chỗ: “Chữ người", là chỉ chocon người cá thể (một con người), nhưng con người đó còn là một con người

xã hội, là một thành viên của một cộng đồng xã hội nhất định Cộng đồng đókhông chỉ là cộng đồng ba cấp nhà - làng - nước đã tồn tại từ lâu trong quanniệm của nhân dân ta, mà còn cụ thể hơn, rộng hơn với 5 cấp là gia đình, họtộc, làng xóm, dân tộc và nhân loại như Hồ Chí Minh nêu trong

6

định nghĩa Điều này cũng có nghĩa là để thành người thì điều kiện cần là conngười cá thể, con người sinh vật học, nhưng điều kiện đủ phải là con người

xã hội Nghĩa là nghiên cứu con người, bản chất con người phải đồng thờichú ý cả hai mặt sinh vật học và xã hội

Cái độc đáo của định nghĩa này còn hàm chứa tiêu chuẩn con ngườikhi nói đến nghĩa hẹp, rộng và rộng nữa, tức là nói đến khả năng phát triểncủa con người, đơn giản hay phong phú trình độ cao hay thấp phụ thuộc vàokết quả của quá trình ứng xử, giải quyết các quan hệ xã hội xuất hiện đơngiản hay phức tạp, gia đình hay quốc gia hoặc quốc tế Con người sẽ pháttriển hơn khi được giao tiếp rộng hơn, “đi một ngày đàng, học một sàngkhôn”

Cùng dùng với thuật ngữ chữ người, gia đình, anh em họ hàng, bầubạn, đồng bào, nhân loại để chỉ cho “con người”, Hồ Chí Minh còn dùng cácthuật ngữ khác như: dân, dân chúng, quần chúng, sĩ nông, công, thương, giàtrẻ, gái, trai, cán bộ, đảng viên cũng để nói về “con người” Mặc dù thuậtngữ “con người" Hồ Chí Minh dùng rất ít (hai lần), nhưng thông qua cácthuật ngữ trên Hồ Chí Minh đề cập đầy đủ các mặt của con người

- Theo Hồ Chí Minh, con người muốn tồn tại thì phải có ăn, mặc, ở, đilại Đó là những nhu cầu tối thiểu của cuộc sống con người Con người sinh vật học và conngười xã hội (con người trí tuệ) đểu có nhu cầu (bản năng) ăn, ở, đi lại

Song, con người khác con vật ở chỗ Trong con người, ý thức thay thếbản năng, hoặc bản năng của con người là bản năng đã được ý thức Ở conngười cái bản năng đã được cải tạo nhưng không hề bị xoá bỏ, nó vẫn tácđộng tới toàn bộ đời sống của con người Quá trình người hoá là quá trìnhduy nhất diễn ra trong sự tương tác giữa yếu tố sinh vật và yếu tố xã hội

Thực ra không có hai loại con người tức con người sinh vật học vàcon người xã hội, cùng sống trong xã hội loài người, mà chỉ có những conngười cụ thể được phát triển từ con người sinh học thành người khôn vàtrưởng thành, hiện tồn tại là con người trí tuệ, có ý thức

- Theo Hồ Chí Minh, con người là bộ phận của tự nhiên, nhưng conngười không chỉ biết thích nghi với tự nhiên, mà còn chinh phục tự nhiên: không chịu lệthuộc vào tự nhiên, mà còn muốn cải tạo, làm chủ tự nhiên, không chỉ bằng lòng với cái tựnhiên vốn có, mà còn tạo ra cái thiên nhiên thứ hai để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng củacon người Trong hoạt động đầy sáng tạo đó mỗi con người cụ thể bao giờ cũng là thành viêncủa một cộng đồng xã hội nhất định, tham gia vào chinh phục, cải tạo tự nhiên theo chứcnăng và vai trò của cộng đồng mình.

- Chủ tịch Hồ Chí Minh phân biệt người này với người khác chủ yếukhông phải là vấn đề chủng tộc màu da (vàng, trắng, đỏ hay đen) hoặc vấn đề dân tộc mà tựnhận thức về chủng tộc, dân tộc đi đến nhận thức về giai cấp Đó là sự vận động của tư duy

Hồ Chí Minh về vấn đề con người Từ việc tìm câu trả lời: Vì sao người Việt Nam phải làm

nô lệ phải cùng khổ, mất nước, người Việt Nam da vàng bị coi thường nhân tính cũng nhưnhiều dân tộc thuộc địa trên thế giới đang bị đọa đầy, Hồ Chí Minh đã thấy được rằng, chỉ cóthể giải phóng giai cấp mới giải phóng được các dân tộc trên thế giới Nhưng Người không đitới nhận thức một cách cực đoan về vấn đề giai cấp, mà lại luôn luôn kết hợp dân tộc với giaicấp trong mọi vấn đề của cách mạng Việt Nam, trong đó có vấn đề con người

- Từ các vấn đề nêu trên, bản chất con người theo tư tưởng Hồ ChíMinh được bộc lộ rõ ràng Hồ Chí Minh luôn luôn đặt con người, mỗi cá nhân con ngườitrong mối quan hệ ba chiều: Quan hệ với một cộng đồng nhất định, trong đó mỗi người là mộtthành viên; quan hệ với một chế độ xã hội nhất định, trong đó con người được làm chủ hay bị

áp bức, bóc lột; quan hệ với tự nhiên, mà con người là một bộ phận không tách rời, nhưng lạluôn luôn “người hoá” tự nhiên trong những cộng đồng xã hội nhất định và bị quy định bởinhững chế độ xã hội nhất định

Điều này hoàn toàn phù hợp với quan điểm mácxít về con người: “bảnchất con người không phải là một cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêngbiệt Trong tính hiện thực của nó bản chất con người là tổng hoà những quan

hệ xã hội”

8

Các quan hệ xã hội có nhiều loại, trong đó quan hệ sản xuất đóng vaitrò chi phối, quyết định các quan hệ xã hội khác, biểu hiện thành quan hệ giaicấp Vì nó xác định con người thuộc các giai tầng xã hội khác nhau Do vậynói đến bản chất con người trong xã hội có giai cấp thì trước hết phải nói đếntính giai cấp của nó.

Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa khẳng định quan hệ sản xuất đã phân chiacon người thành "giống người bóc lột và giống người bị bóc lột”, đồng thờilại thấy chỉ có tổng hoà tất cả các quan hệ xã hội thì mới tạo thành bản chấtcon người Người không coi nhẹ mặt quan hệ sản xuất, nhưng cũng khôngtuyệt đối hoá quan hệ sản xuất, và cũng không coi quan hệ sản xuất là quan

hệ duy nhất tạo thành bản chất con người

Từ đó có thể thấy rằng bản chất con người cũng biến đổi cùng với sựbiến đổi của các quan hệ xã hội Chính điều này mà Hồ Chí Minh đặc biệt coitrọng vấn đề cải tạo cọn người cũ, xây dựng con người mới khi chế độ thựcdân phong kiến ở nước ta đã bị lật đổ, khi cả một dân tộc đã bắt tay vào xâydựng một chế độ xã hội mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản thực hiệnchiến lược trồng người

1.2.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về chiến lược “trồng người”-“Trồng người” là yêu cầu khách quan, vừa cấp bách, vừa lâu dài của cách mạng.

Trên cơ sở khẳng định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lựccủa cách mạng Hồ Chí Minh đã nói đến "lợi ích trăm năm" và mục tiêu xâydựng chủ nghĩa xã hội là những quan điểm mang tầm vóc chiến lược, cơ bản,lâu dài, nhưng cũng rất cấp bách Nó liên quan đến nhiệm vụ "trước hết cần

có những con người xã hội chủ nghĩa" và “trồng người” Tất cả những điềunày phản ánh tư tưởng lớn về tầm quan trọng có tính quyết định của nhân tốcon người: tất cả vì con nguời, do con người

Như vậy con người phải được đặt vào vị trí trung tâm của sự pháttriển Nó vừa nằm trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của đất nước