Những nội dung cần lưu ý khi soạn thảo hợp đồng cho người cần tư vấn pháp luật

Kỹ năng tư vấn pháp luật ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT 0 0 MÔN KỸ NĂNG TƯ VẤN PHÁP LUẬT Đề tài NHỮNG NỘI DUNG CẦN LƯU Ý KHI SOẠN THẢO HỢP ĐỒNG CHO NGƯỜI CẦN TƯ VẤN PHÁP LUẬT Mã lớp học p.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT

-0-0 -

MÔN KỸ NĂNG TƯ VẤN PHÁP LUẬT

Đề tài: NHỮNG NỘI DUNG CẦN LƯU Ý KHI SOẠN THẢO HỢP

ĐỒNG CHO NGƯỜI CẦN TƯ VẤN PHÁP LUẬT

Mã lớp học phần: BSL2026 3

Hà Nội – 2022

MỤC LỤC

g

II Yêu cầu khi soạn thảo hợp đồng 4

2 Đảm bảo được đúng các thông tin, yêu cầu của người cần tư vấn

và phù hợp với quy định của pháp luật

5

3 Tiên liệu những rủi ro có thể phát sinh từ hợp đồng cho người cần

tư vấn

6

III Những nội dung cần lưu ý khi soạn thảo hợp đồng cho người cần

tư vấn pháp luật

6

2 Xác định căn cứ, cơ sở pháp lý điều chỉnh 8

3 Xác định tính hợp pháp trong thỏa thuận của các bên 9

4 Xác định hình thức của hợp đồng 10

5 Xác định vị trí của người cần tư vấn và đối tác khi soạn thảo 10

6 Xác định ngôn ngữ và thống nhất cách giải thích trong hợp đồng 11

7 Xác định các điểm chưa rõ, cần trao đổi và thống nhất 12

8 Xác định các bên liên quan khi thực hiện hợp đồng 12

9 Chuẩn bị thư tư vấn, hướng dẫn người cần tư vấn sử dụng hợp

I Mục đích nghiên cứu đề tài

Để̀ hành nghề, người tư vấn pháp luật không chỉ cần phải nói giỏi mà còn phải biết soạn thảo hợp đồng đúng quy định pháp luật, nội dung chặt chẽ chính xác, dễ hiểu người

tư vấn pháp luật phải biểt đưa ra các ý kiến pháp lý bằng văn bản một cách rành mạch, cụ thể, chính xác nhằm đưa những thông tin thiết thực cho người cần tư vấn Ý kiến pháp lý đưa ra phải đủ rõ ràng, nhằm tránh việc khách hàng hiểu lầm ý của người tư vấn dẫn đến những thiệt hại đáng tiếc mà nhiều khi người tư vấn phải chịu trách nhiệm nghề nghiệp Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường thì các giao dịch cũng ngày càng đa dạng và phức tạp hơn, tiềm ẩn rất nhiều rủi ro cho các bên tham gia Chính vì vậy, việc hạn chế các rủi ro ngay từ khi soạn thảo Hợp đồng là hết sức quan trọng Mục đích của việc nghiên cứu những lưu ý khi soạn thảo hợp đồng là để đảm bảo lợi ích của các bên trong hợp đồng, dự kiến được những rủi ro sẽ xảy ra trong tương lai để có thể điều chỉnh các điều khoản hợp đồng phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn và quy định của pháp luật

II Yêu cầu khi soạn thảo hợp đồng

1 Ngôn ngữ, ngôn từ sử dụng

Về ngôn ngữ, văn phong trong bản hợp đồng thực hiện cho thấy chỉ "sai một ly, đi một dặm" nghĩa là rất nhiều trường hợp do ngôn ngữ, cách hành văn trong văn bản hợp đồng chưa chuẩn, tùy tiện đã gây ra các hậu quả không nhỏ

Nguyên tắc chung thì khi soạn thảo văn bản phải bảo đảm ngôn ngữ trong sáng, rõ ràng, văn phong phải mạch lạc dễ hiểu và không hàm chứa nhiều nghĩa, tức là chỉ được hiểu một nghĩa mà thôi Từng dấu chấm, dấu phẩy phải đặt đúng chỗ vì nếu đặt các dấu sai chỗ thì sẽ làm thay đổi hoàn toàn nghĩa của câu

Điều cần chú ý là sau khi soạn thảo, đánh máy bao giờ cũng phải đọc, dò lại để kiểm tra xem khâu đánh máy có thiếu sót gì không và thêm một lần nữa để kiểm tra, cân nhắc lại từng câu từng chữ của bản hợp đồng

Cũng cần phải nói đến cách sử dụng thuật ngữ chuyên môn trong các văn bản do luật

sư soạn thảo, Có rất nhiều tình huống chẳng hạn như việc viết một ý kiến pháp lý, người

tư vấn cần phải sử đụng các thuật ngữ chuyên môn để diễn đạt Tuy nhiên, nếu thuật ngữ này quá chuyên biệt khiến người cần tư vấn không thể hiểu được thì tốt hơn hết hãy dùng một từ phổ thông có nghĩa tương đương hoặc định nghĩa hay giải thích thuật ngữ đó Hãy

cố gắng chuyền từ sang một từ tiếng Việt thông dụng

Ví dụ về trường hợp sử dụng sai thuật ngữ: rất nhiều hợp đồng sử dụng từ “đặt cọc” tương đương với từ “tạm ứng trước” Hai khái niệm này hoàn toàn khác nhau Nếu tạm ứng trước mà các bên không có quy định gì thêm và khi không thể giao kết hay thực hiện được hợp đồng thì các bên sẽ hoàn trả lại tiền tạm ứng trước Nhưng nếu “đặt cọc” thì bên đặt cọc mà có lỗi dẫn đến không giao kết hoặc thực hiện được hợp đồng sẽ mất sẽ tiền đặt cọc hoặc nếu do lỗi của bên nhận đặt cọc thì sẽ bị phạt theo thoả thuận của các bên Nhìn chung, tùy vào đối tượng cần tư vấn (là một cá nhân thông thường hay là người cũng có đôi chút hiểu biết pháp luật) Người tư vấn pháp luật cần phải điều chỉnh văn phong sao cho phù hợp

2 Đảm bảo được đúng các thông tin, yêu cầu của người cần tư vấn và phù hợp với quy định của pháp luật

Tư vấn hợp đồng nói chung và tư vấn soạn thảo hợp đồng nói riêng yêu cầu rất nhiều kỹ năng cùng những hiểu biết chuyên sâu của lĩnh vực hợp đồng đề cập đến cũng như các của các quy định pháp luật có liên quan Khi tư vấn hợp đồng, người tư vấn soạn thảo hợp đồng không những đảm bảo lợi ích của các bên trong hợp đồng mà còn phải dự kiến được những rủi ro sẽ xảy ra trong tương lai để có thể điều chỉnh các điều khoản hợp đồng phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn và qui định của pháp luật

Soạn thảo hợp đồng trên cơ sở các yêu cầu của người cần tư vấn và theo quy định của pháp luật, đảm bảo tối đa quyền lợi của người cần tư vấn và cân bằng lợi ích của các bên trong hợp đồng

Một số thông tin người cần tư vấn cần cung cấp khi sử dụng dịch vụ tư vấn hợp đồng

 Thông tin các bên chủ thể của Hợp đồng (nếu là cá nhân: cung cấp chứng minh thư nhân dân, nếu là tổ chức: cung cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của các bên);

 Loại hợp đồng:

 Nội dung cơ bản của Hợp đồng hai bên hướng tới;

 Giá trị hợp đồng và phương thức, thời hạn thanh toán thanh toán;

 Thời hạn của Hợp đồng;

 Quyền và trách nhiệm cơ bản của các bên (nếu hai bên đã có thỏa thuận cơ bản);

 Cơ quan giải quyết tranh chấp được chỉ định (nếu có)

Ngoài ra để đảm bảo hợp đồng không bị vô hiệu, khi soạn thảo hợp đồng cần nắm vững các quy định để xác định điều kiện có hiệu lực của một hợp đồng Ví dụ, Nếu hợp đồng liên quan đến bất động sản thì bắt buộc phải qua công chứng chứng thực Khi đó, người tư vấn pháp luật khi tư vấn bắt buộc phải trình bày rõ quy định về hình thức và nội dung của một hợp đồng qua công chứng

3 Tiên liệu những rủi ro có thể phát sinh từ hợp đồng cho người cần tư vấn

Rõ ràng trong một hợp đồng rủi ro là việc khó tránh khỏi,nên thoải thuận các điều khoản về giải quyết tranh chấp là yếu tố tất yếu Cần thỏa thuận pháp luật được áp dụng

để giải quyết khi có tranh chấp xảy ra như: điều khoản phạt vi phạm hợp đồng, cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp, các quy định bồi thường thiệt hại…

Đây là yêu cầu quan trọng nhất đối với người soạn thảo hợp đồng Khi ký hợp đồng, không một bên hợp đồng nào lại mong muốn có những rủi ro có thể xảy ra đối với mình sống trên thực tế, khi thực hiện hợp đồng các rủi ro lại luôn tiềm ẩn và nảy sinh đối với các bên

Có nhiều loại rủi ro có thể phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng Những rủi

ro này có thể phát sinh từ các rủi ro về chủ thể hợp đồng như chủ thể không có thẩm quyền, năng lực giao kết,…

Do đó, yêu cầu quan trọng nhất đặt ra đối với người soạn thảo là phải tiên liệu những rủi ro này có thể nảy sinh và thông qua soạn thảo, phải hạn chế được thấp nhất những thiệt hại có thể nảy sinh từ các rủi ro về mặt pháp lý Đối với từng loại đối tượng hợp đồng khác nhau thì rủi ro pháp lý có thể nảy sinh các vấn đề khác nhau Vì thế, để

tránh những rủi ro có thể phát sinh sau này, người soạn thảo hợp đồng cần phải hiểu về đặc tính của từng loại hợp đồng để từ đó có thể dự liệu những tình huống thường phát sinh tranh chấp trong thực tế, đồng thời phải biết phân tích SWOT và điều tra đối tác (6M) trước khi ký kết hợp đồng

SWOT: là phân tích những điểm mạnh (Strength), yếu (Weakness), cơ hội (Opportunity)

và thách thức (Threats)

6M: vốn (Money), máy móc (Machinary), vật tư (Material), nhân lực (Manpower),thị trường (Markets), quản lý (Management)

III Những nội dung cần lưu ý khi soạn thảo hợp đồng cho người cần tư vấn pháp luật

1 Xác định loại hợp đồng

Với bản chất là sự thỏa thuận giữa các bên ký kết hướng tới một đối tượng xác thực và hợp pháp nhằm xác lập, thay đổi chấm dứt quyền và nghĩa vụ của các bên nên hợp đồng là một công cụ pháp lý đóng vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống xã hội Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp luật quy định về hợp đồng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân trong giao kết, thực hiện, thanh lý hợp đồng cũng như giải quyết các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng

Hợp đồng theo quy định Điều 385 Bộ luật dân sự 2015 “là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự” Đó là sự thỏa thuận giữa các bên về việc mua bán, trao đổi, tặng cho, cho vay, cho thuê, mượn tài sản hoặc về việc thực hiện một công việc,…theo đó làm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ giữa các bên trong hợp đồng Pháp luật hợp đồng ngày càng được hoàn thiện hơn, loại hợp đồng cũng được quy định ngày càng nhiều, có thể kể đến một số loại hợp đồng dân sự thông dụng quy định trong chương XVI Bộ luật dân sự 2015:

 Hợp đồng mua bán tài sản

 Hợp đồng trao đổi tài sản

 Hợp đồng tặng cho tài sản

 Hợp đồng vay tài sản

 Hợp đồng thuê tài sản

 Hợp đồng thuê khoán tài sản

 Hợp đồng mượn tài sản

 Hợp đồng về quyền sử dụng đất

 Hợp đồng hợp tác

 Hợp đồng dịch vụ

 Hợp đồng vận chuyển

 Hợp đồng gia công

 Hợp đồng gửi giữ tài sản

 Hợp đồng ủy quyền

Việc xác định loại hợp đồng có ý nghĩa vô cùng quan trọng, bởi ngoài đáp ứng những điều kiện chung của hợp đồng, pháp luật còn yêu cầu những điều kiện nhất định với một số loại hợp đồng cụ thể Do đó các bên cần xác định chính xác loại hợp đồng để đảm bảo điều kiện có hiệu lực của hợp đồng theo quy định pháp luật

Bên cạnh đó, lựa chọn đúng loại hợp đồng giúp các bên xác định quyền và nghĩa vụ đối với các chủ thể, góp phần nâng cao hiệu quả quá trình điều chỉnh các quan hệ hợp đồng, đưa ra những điều khoản cụ thể và chặt chẽ hơn theo từng loại

để đảm bảo quyền lợi của các bên Ngoài ra, xác định loại hợp đồng còn có ý nghĩa quan trong trong việc lựa chọn chính xác căn cứ, cơ sở pháp lý để điều chỉnh hợp đồng

Như vậy có thể thấy việc xác định loại hợp đồng như hoạt động định hướng cho một loạt hoạt động phía sau cần chuẩn bị khi soạn thảo hợp đồng

2 Xác định cơ sở, căn cứ pháp lý điều chỉnh

Ở phần này các bên cần xác định các căn cứ làm cơ sở cho việc ký kết và thực hiện hợp đồng Như đã nêu ở trên, khi lựa chọn chính xác loại hợp đồng, các bên sẽ có thể khoanh vùng được căn cứ, cơ sở pháp lý điều chỉnh quan hệ hợp đồng một cách dễ dàng

Thông thường khi các bên lựa chọn một văn bản pháp luật cụ thể để làm căn

cứ ký kết hợp đồng thì được xem như đó là sự lựa chọn luật điều chỉnh Do đó phải hết sức cẩn trọng khi đưa các văn bản pháp luật vào phần căn cứ của hợp đồng, chỉ

sử dụng khi biết văn bản đó có điều chỉnh quan hệ trong hợp đồng và còn hiệu lực Cần lưu ý rằng pháp luật quy định quan hệ hợp đồng có thể được điều chỉnh bởi nhiều căn cứ, mỗi căn cứ có hệ quả khác nhau, vì thế cần cân nhắc khi lựa chọn căn

cứ điều chỉnh hợp đồng

Mặt khác, khi các bên lựa chọn căn cứ không chính xác, không đảm bảo điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong hợp đồng thì khi xảy ra tranh chấp, cơ quan giải quyết tranh chấp không thể sử dụng căn cứ các bên lựa chọn để giải quyết Như vậy

để chủ động hơn trong mọi trường hợp, các bên cần xem xét kỹ lưỡng để đưa ra các căn cứ, cơ sở pháp lý điều chỉnh hợp đồng phù hợp nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình

3 Xác định tính hợp pháp trong thỏa thuận của các bên

Pháp luật thừa nhận nguyên tắc tự do thỏa thuận, công nhận quyền và nghĩa vụ hợp pháp của các bên được xác lập trên cơ sở này Mục đích của thỏa thuận là các bên phải thỏa thuận với nhau về một việc xác định nào đó, ý chí của mỗi bên phải cùng hướng về một mục đích, hay còn gọi là sự thống nhất ý chí.Nội dung thỏa thuận không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội; đảm bảo giá trị pháp lý của hợp đồng

và hạn chế được những rủi ro do hợp đồng trái pháp luật gây ra Ý chí của các bên thể hiện trong hợp đồng cần đủ rõ ràng, ăn nhập với nhau, xác định được quyền và nghĩa vụ của các bên

Quyền, nghĩa vụ của các bên: Đây là một nội dung rất quan trọng nên Hợp đồng bắt

buộc phải có các điều khoản về nội dung này

 Các quyền và nghĩa vụ của người tư vấn được xác định theo quy định pháp luật; không được phạm vào các hành vi bị nghiêm cấm; phải bảo đảm thông tin theo yêu cầu của người cần tư vấn,

 Các quyền và nghĩa vụ của người cần tư vấn: Cung cấp một cách trung thực và chính xác các tài liệu, chứng cứ mà mình có; phối hợp trong việc tìm các nguồn chứng cứ, thu thập chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của mình; trả thù lao đầy

đủ, đúng kỳ hạn, được người tư vấn cung cấp và bảo đảm chất lượng dịch vụ, V.V

Những thỏa thuận chung chung, mơ hồ và không thể hiện mục đích ràng buộc quyền

và nghĩa vụ giữa các bên sẽ không cấu thành hợp đồng Khi sự thỏa thuận của các bên được thể hiện dưới hình thức “đề nghị giao kết hợp đồng” và “chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng” thì đề nghị giao kết hợp đồng chỉ được xem là đã xác lập khi thể hiện rõ ý định của bên đề nghị về ý chí mong muốn giao kết hợp đồng và chấp nhận chịu sự ràng buộc

về đề nghị đó

Bên cạnh sự tôn trọng, pháp luật cũng đặt ra một số hạn chế đối với nội dung thỏa thuận của các bên, theo đó thỏa thuận không được “vi phạm điều cấm của luật”, “trái đạo đức xã hội” và “vi phạm lợi ích công cộng”

4 Xác định hình thức của Hợp đồng

Hình thức là một yếu tố pháp lý quan trọng của hợp đồng, là công cụ để diễn đạt chí của các bên như để chứng minh sự tồn tại của sự thỏa thuận

Thứ nhất, cần tuân thủ đúng và đầy đủ các quy định về hình thức của hợp đồng theo

lĩnh vực, loại việc

Thứ hai, các bên có quyền tự do quyết định hình thức của hợp đồng, hợp đồng có thể

được xác lập bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể

Thứ ba, hình thức hợp đồng phải được bảo đảm đúng pháp luật Những loại hợp đồng

nào được pháp luật quy định lập thành văn bản thì phải triệt để tuân thủ Nếu có quy định phải đăng ký (như đối với các giao dịch bảo đảm) hoặc công chứng, chứng thực thì không bao giờ được tùy tiện bỏ qua Việc vô tình hay cố ý bỏ qua không đăng ký, công chứng hoặc chứng thực sẽ làm hợp đồng bị vô hiệu và không có hiệu lực pháp lý

Thứ tư, cần lưu ý đối với những loại hợp đồng pháp luật không bắt buộc phải thực

hiện bằng văn bản thì cũng nên cố gắng viết thành văn bản để bảo đảm chắc chắn rằng không bên nào từ chối được nội dung thỏa thuận mà hai bên đã ký

→ Tóm lại khi giao kết hợp đồng các bên cần lưu ý hình thức cụ thể loại hợp đồng mình sẽ giao dịch để đảm bảo Trường hợp pháp luật không yêu cầu hình thức thì vẫn nên lựa chọn lập thành văn bản, có công chứng, chứng thực hoặc đăng kí để đảm bảo sự rõ ràng, minh bạch của hợp đồng

5 Xác định vị trí của người cần tư vấn và đối tác khi soạn thảo

Việc xác định vị thế của mình và đối tác trong hợp đồng khi soạn thảo gián tiếp ảnh hưởng đến quyền và lợi sinh hợp pháp của các bên Bởi thực tế, ngoài mục đích chung là giúp việc thực hiện hợp đồng diễn ra thuận lợi thì ở mỗi vị thế khác nhau các bên sẽ có mục đích hướng tới riêng của mình

Ví dụ: bên bán, cung cấp dịch vụ thường là thương nhân hoặc bên kinh doanh, vì

thế mục đích của họ là làm sao để đạt được tối đa lợi nhuận, vấn đề họ quan tâm hơn hết

là giá cả và tiến độ thanh toán Trong khi đó bên mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ phần lớn quan tâm đến chất lượng, số lượng, chủng loại, xuất xứ hàng hóa hoặc chất lượng dịch vụ

mà bên cung cấp đem đến Xác định chính xác vị thế giúp các bên dự dự kiến được những rủi ro sẽ xảy ra trong tương lai để có thể điều chỉnh các điều khoản hợp đồng phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn và qui định của pháp luật đáp ứng các mục đích riêng của mình và giảm thiểu tối đa nghĩa vụ cho mình ngay từ khi soạn thảo

6 Xác định ngôn ngữ và thống nhất cách giải thích trong hợp đồng