ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT 0—0 ĐỀ TÀI NHỮNG NỘI DUNG CẦN TRAO ĐỔI VỚI NGƯỜI YÊU CẦU TƯ VẤN TRƯỚC KHI KHỞI KIỆN Kỹ năng tư vấn pháp luật Sinh viên thực hiện MỤC LỤC I Nội dung cần trao.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT
-0—0 -ĐỀ TÀI:
NHỮNG NỘI DUNG CẦN TRAO ĐỔI VỚI NGƯỜI YÊU CẦU TƯ VẤN
TRƯỚC KHI KHỞI KIỆN
Kỹ năng tư vấn pháp luật
Sinh viên thực hiện:
MỤC LỤC
Trang 2I Nội dung cần trao đổi về thông tin sự việc
1 Trao đổi về thông tin sự việc.
Trao đổi và thống nhất cách thức làm việc giữa 2 bên, xác định mục đích của tranh chấp và đưa ra hướng giải quyết nhằm đảm bảo lợi ích của người yêu cầu tư vấn Tối ưu hóa yêu cầu của họ, tránh yêu cầu không cần thiết
Nghiên cứu và trao đổi chi tiết người yêu cầu tư vấn về các tình tiết của vụ việc tranh chấp hiện tại nhằm xác định sự kiện pháp lý mấu chốt, để từ đó mới có thể xác định vụ tranh chấp thuộc lĩnh vực pháp lý nào (là vụ án Dân sự hay thương mại hay hôn nhân gia đình,…)
Xác định với người yêu cầu tư vấn về thời gian xảy ra vụ việc từ thời điểm nào? Tại sao lại xảy ra tranh chấp?
Xác định tính chất của vụ việc có thể hòa giải hay không?
2 Trao đổi về những chi phí mà người yêu cầu tư vấn phải đối mặt.
Chi phí tiến hành khởi kiện không phải là một con số cố định mà có sự thay đổi tùy thuộc vào tính chất vụ việc, yêu cầu của người khởi kiện… Chính vì thế trước khi khởi kiện, người tư vấn phải trao đổi rõ ràng với người yêu cầu tư vấn
về các chi phí, việc này nhằm mục đích:
Thứ nhất, đảm bảo quyền lợi của người tư vấn Khi tiến hành tư vấn, người
tư vấn có thể thu được một khoản phí, giá trị khoản phí này thay đổi tùy thuộc vào
vụ việc và yêu cầu cầu của người yêu cầu tư vấn Sau quá trình phân tích, người tư vấn đã nắm rõ về vụ việc và đánh giá được độ khó của các yêu cầu từ đó sẽ đưa ra mức phí phù hợp để tránh tổn thất cho bản thân
Thứ hai, đánh giá người yêu cầu tư vấn có đủ khả năng theo đuổi vụ kiện
hay không? Xuyên suốt một vụ kiện, người khởi kiện sẽ phải đóng nhiều khoản phí
ở các giai đoạn khác nhau Nếu kinh tế của người yêu cầu tư vấn không đủ sẽ dẫn
Trang 3đến vụ việc bị gián đoạn và không được đạt được mục đích của người yêu cầu tư vấn
Ngoài 2 khoản chi phí phục vụ cho quá trình khởi kiện, người yêu cầu tư vấn còn phải đối mặt với 1 khoản chi phí trong trường hợp bị thua kiện
3 Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện.
Hồ sơ khởi kiện thông thường bao gồm:
- Đơn khởi kiện
- Các tài liệu làm cơ sở cho yêu cầu nguyên đơn
- Các tài liệu về tư cách chủ thể (CCCD, hộ khẩu, ) hoặc tư cách pháp nhân (nếu là cơ quan, tổ chức) của nguyên đơn
- Các tài liệu chứng cứ kèm theo tùy thuộc vào từng loại quan hệ tranh chấp
- Các tài liệu của bị đơn và các bên có liên quan (nếu có)
- Các văn bản pháp luật liên quan
3.1 Kỹ năng chuẩn bị hồ sơ khởi kiện.
(1) Giúp khách hàng soạn thảo đơn khởi kiện: Đơn khởi kiện là hình thức
biểu đạt yêu cầu của bạn đến Tòa án Với tính chất là cơ sở pháp lý quan trọng để tòa án xem xét quyết định thụ lý vụ án, vì vậy, đơn khởi kiện phải trình bày rõ nội dung vụ việc, những cá nhân tổ chức liên quan và yêu cầu khởi kiện, tuân thủ các quy định của pháp luật về hình thức và nội dung theo Bộ Luật TTDS năm 2015
(2) Sắp xếp các giấy tờ trong hồ sơ khởi kiện: Kèm theo Đơn khởi kiện
phải có các tài liệu chứng cứ chứng minh kèm theo đơn theo khoản 5, Điều 189, BLTTDS 2015 vì vậy cần hướng dẫn cho khách hàng thu thập các tài liệu, chứng
cứ tương ứng với từng yêu cầu cụ thể, từng quan hệ pháp luật cụ thể Cần:
Giấy tờ tùy thân: Cần cung cấp cho tòa giấy tờ tùy thân của người khởi kiện
cũng như bản sao giấy tờ tùy thân của người bị kiện (nếu có), cùng với đó là những giấy tờ chứng minh mối quan hệ với những người có liên quan trong yêu cầu khởi
Trang 4kiện để tòa án xem xét về quyền khởi kiện để làm căn cứ giải quyết theo đúng quy định của pháp luật
Đối với những tranh chấp dân sự khác nhau thì chúng ta có thể cung cấp cho tòa án những chứng cứ, tài liệu khác nhau:
- Giấy ủy quyền cho người khác thay mình thực hiện các thủ tục tố tụng tại Tòa án
- Đối với tranh chấp ly hôn, chúng ta có thể cung cấp: giấy chứng nhận đăng
ký kết hôn, giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, giấy khai sinh của con, các chứng thư chứng minh tài sản chung…
- Đối với tranh chấp đất đai những chứng cứ kèm theo có thể là: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bản đồ thửa đất, xác nhận của địa phương về tình trạng đất…
- Đối với tranh chấp di sản thừa kế: di chúc, sổ hộ khẩu chứng minh quan hệ với người để lại di sản,…
- Ngoài ra các tranh chấp khác chúng ta có thể cung cấp các hợp đồng giao dịch đối với các tranh chấp liên quan đến giao dịch dân sự…
Lưu ý tư vấn với khách hàng: Đối với những chứng cứ không sao y, chứng
thực được thì chỉ nộp bản photo và xuất trình bản chính cho tòa đối chiếu khi có yêu cầu Không nên nộp cho tòa bản chính duy nhất, đề phòng trường hợp Tòa làm thất lạc có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng, thậm chí làm mất căn cứ khởi kiện và đảo ngược kết quả vụ án Đối với các tài liệu bằng tiếng nước ngoài, cần dịch ra tiếng Việt, tốt nhất nên nhờ dịch vụ công chứng chứng nhận bản dịch để tăng thêm giá trị của tài liệu, chứng cứ
3.2 Hướng dẫn khách hàng thủ tục nộp hồ sơ khởi kiện tại tòa án.
Theo quy định BLTTDS 2015 có thể tư vấn cho khách hàng nộp đơn khởi kiện bằng 2 phương thức:
Trang 5- Nộp trực tiếp tại Tòa án, nhận biên lai xác nhận, ngày khởi kiện tính từ ngày nộp đơn tại tòa
- Gửi đến Tòa án qua bưu điện, lấy giấy xác nhận gửi về ngày khởi kiện tính
từ ngày có dấu bưu điện nơi gửi
Xác định nên nộp đơn kiện ở đâu?
Thông thường, tòa án nơi đặt trụ sở chính của bị đơn (nếu bị đơn là tổ chức) hoặc nơi cư trú của bị đơn (nếu bị đơn là cá nhân) sẽ có thẩm quyền giải quyết vụ kiện Tuy nhiên, trong một số trường hợp, việc khởi kiện có thể thực hiện tại:
-Tòa án nơi có chi nhánh của bị đơn, khi vụ tranh chấp có liên quan đến các hoạt động của chi nhánh;
-Tòa án nơi thực hiện hợp đồng
Lựa chọn tòa án gần với mình là một điều khá quan trọng Điều này không chỉ góp phần tiết kiệm chi phí và thời gian đi lại, mà còn giúp nguyên đơn có thể theo dõi các tình tiết mới của vụ kiện một cách kịp thời
II Nội dung cần tư vấn chi tiết theo từng lĩnh vực tranh chấp cho người yêu cầu tư vấn.
1 Đối với vụ án dân sự cụ thể.
Về những vấn đề chung vẫn là trao đổi các tình tiết, nội dung diễn biến của vụ tranh chấp, liệu rằng có nên khởi kiện hay không và nên đề ra những yêu cầu như thế nào sao cho tòa án có thể bảo vệ tối đa quyền và lợi ích của người yêu cầu tư vấn
- Xác định thẩm quyền tòa án
- Xác định quan hệ dân sự tranh chấp
- Xác định sự kiện pháp lý mấu chốt
=> Khởi kiện hay không? => Xác định chứng cứ cơ bản => Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện
Trang 61.1 Vụ án về hôn nhân gia đình.
Hồ sơ khởi kiện cần các giấy tờ sau đây:
+ Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (nếu có)
+ Giấy khai sinh của con;
+ Các giấy tờ chứng nhận về tài sản chung của vợ chồng hoặc tài sản thuộc
sở hữu riêng của từng người;
+ Các giấy tờ về nợ (nếu có)
+ Các giấy tờ tài liệu khác có liên quan…
1.2 Đối với vụ án thừa kế.
Hồ sơ khởi kiện cần các giấy tờ:
+ Các giấy tờ về quan hệ giữa người khởi kiện và người để lại di sản: Giấy khai sinh, chứng minh nhân dân/CCCD, giấy chứng nhận kết hôn, sổ hộ khẩu, giấy giao nộp nhận con nuôi để xác định diện và hàng thừa kế;
+ Di chúc (nếu có)
+ Giấy chứng tử của người để lại di sản thừa kế;
+ Bản kê khai các di sản;
+ Các giấy tờ, tài liệu chứng minh sở hữu của người để lại di sản và nguồn gốc di sản của người để lại di sản;
+ Các giấy tờ khác: Biên bản giải quyết trong họ tộc, biên bản giải quyết tại UBND xã/phường (nếu có), tờ khai khước từ nhận di sản (nếu có)
Nếu muốn khởi kiện, ta cần phải thu thập chứng cứ để xác định thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế và thời hiệu khởi kiện yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản do người chết để lại, thanh toán các khoản chi từ di sản chứng
cứ để chứng minh trong trường hợp này là giấy chứng tử của người để lại di sản – xác định thời điểm mở thừa kế kèm theo đơn khởi kiện
Trang 7Việc lập hồ sơ thừa kế phải đảm bảo các nội dung sau: Xác định người để lại
di sản, các thời điểm mở thừa kế, diện và hàng thừa kế, mối quan hệ giữa các thừa
kế với nhau và những người để lại thừa kế
Trường hợp các chứng cứ mà người yêu cầu tư vấn cung cấp đã hết thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế, cần xác định các chứng cứ không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế để lựa chọn khởi kiện theo một quan hệ khác – ví dụ như quan hệ chia tài sản chung Chứng cứ cần thu thập để khởi kiện và giúp tòa án giải quyết trong việc áp dụng nghị quyết số 02/2004/NQ-HĐTP là:
- Văn bản xác nhận của các đồng thừa kế trong thời hạn 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế các thừa kế không có tranh chấp về quyền thừa kế;
- Văn bản xác nhận của các đồng thừa kế không có tranh chấp về hàng thừa
kế và điều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia
1.3 Đối với vụ án tranh chấp về sở hữu.
Hồ sơ cần các giấy tờ:
+ Giấy tờ chứng nhận quyền sở hữu
+ Các giấy tờ khác có liên quan
1.4 Đối với tranh chấp hợp đồng.
Hồ sơ cần chuẩn bị:
+ Các giấy tờ về hợp đồng
+ Các giấy tờ, biên bản liên quan đến việc giải quyết hợp đồng
1.5 Đối với tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
Hồ sơ cần giấy tờ:
+ Các giấy tờ liên quan đến thiệt hại, chứng từ điều trị của bệnh viện; chi phí mai táng, giấy tờ chứng nhận quyền sở hữu tài sản, các hóa đơn thu tiền sửa chữa,
…
+ Các văn bản, tài liệu giải quyết của cơ quan chức năng
+ Các giấy tờ tài liệu khác
Trang 8Các giấy tờ chứng minh thiệt hại cần lưu ý là:
+ Hóa đơn thuê phương tiện đi cấp cứu tại cơ sở y tế;
+ Các hóa đơn mua thuốc và mua các thiết bị y tế, chi phí chiếu, chụp X quang, chụp cắt lớp, siêu âm, xét nghiệm,… tất cả những chi phí liên quan
Cần sắp xếp các giấy tờ trong hồ sơ khởi kiện cụ thể Chứng cứ có thể được sắp xếp theo thứ tự ngày tháng, nội dung hoặc theo hình thức của chứng cứ đối với chứng cứ là bản gốc duy nhất, cần phải phô tô công chứng để tăng thêm giá trị của tài liệu tất cả các chứng cứ mà khách hàng thu thập phải được nhân lên làm 2 bản trở lên Một bản nộp cho Tòa, bản còn lại do Luật sư hoặc khách hàng giữ
2 Đối với tranh chấp kinh doanh thương mại.
2.1 Khách hàng nên khởi kiện hay không khởi kiện:
Trước tiên ta phải cùng với khách hàng xác định xem có nên hay không nên đưa vụ tranh chấp ra tòa án Do đó cần phải làm rõ những vấn đề sau:
Một là, làm rõ quan hệ giữa các bên, để từ đó xác định tranh chấp phát sinh
từ quan hệ đó có phải là tranh chấp kinh doanh, thương mại hay không Nếu là tranh chấp hợp đồng, ta phải xác định tranh chấp có thỏa mãn đủ 3 điều kiện:
+ Các bên trong tranh chấp phải có đăng ký kinh doanh
+ Đều có mục đích lợi nhuận
+ Hợp đồng đó là một trong những hợp đồng được quy định trong BLDS, BLTTDS
Hai là, làm rõ nội dung tranh chấp cần phải xác định giúp khách hàng tranh
chấp phát sinh giữa các bên là tranh chấp gì, tranh chấp hợp đồng, tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ hay tranh chấp công ty Cần phải lưu ý đến nguyên nhân dẫn đến tranh chấp, những ưu thế và bất lợi của khách hàng trong quan hệ tranh chấp
để từ đó đưa ra lời khuyên tối ưu cho người yêu cầu tư vấn
Ba là, xác định yêu cầu của khách hàng Ta phải nắm được yêu cầu của
khách hàng để tìm ra phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp nếu trong vụ
Trang 9tranh chấp, khách hàng muốn được bồi thường, muốn chấm dứt thực hiện hợp đồng, tuyên hợp đồng vô hiệu,…thì ta khuyên khách hàng khởi kiện đến tòa án Nhưng nếu khách hàng chỉ đưa ra yêu cầu thực hiện đúng và đủ những điều khoản các bên đã thỏa thuận và vẫn có thiện chí tiếp tục thực hiện hợp đồng thì ta hướng dẫn khách hàng không nên khởi kiện đến tòa án mà giải quyết thông qua con đường thương lượng, hòa giải
2.2 Kiểm tra các điều kiện khởi kiện.
Thứ nhất, quyền khởi kiện của khách hàng:
+ Khách hàng có tư cách pháp lý để khởi kiện hay không Ta cần phải xác định chính xác tranh chấp đó phát sinh từ quan hệ pháp luật nào, đối tượng nào phải thực hiện nghĩa cụ trong quan hệ tranh chấp đó
+ Vụ việc đã được giải quyết bằng một bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật chưa
+ Đối tượng mà khách hàng định khởi kiện có đúng không hay phải tới đối tượng khác (ví dụ như chi nhánh, cửa hàng của một công ty, khi tranh chấp với chi nhánh, cửa hàng, muốn khởi kiện thì cần phải kiện công ty chứ không phải cửa hàng)
Thứ hai, thẩm quyền của tòa án
+ Thẩm quyền chung: cần phân biệt giữa thẩm quyền của Tòa án và các cơ quan giải quyết tranh chấp khác: thông thường là thẩm quyền giữa tòa án và trọng tài thương mại (giải quyết bằng trọng tài thương mại được thỏa thuận bằng văn bản giữa các bên chủ thể và đọc lập với hợp đồng)
+ Thẩm quyền theo cấp: dựa vào các căn cứ của luật và bản chất tranh chấp
để khởi kiện đúng tại tòa có thẩm quyền
+ Thẩm quyền theo lãnh thổ Các đương sự có quyền thỏa thuận về nơi tòa giải quyết tranh chấp (có thể thỏa thuận yêu cầu tòa án nơi cư trú/làm việc của nguyên đơn để giải quyết vụ án – thuận tiện cho người yêu cầu)
Trang 102.3 Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện.
Sau khi thống nhất với khách hàng vấn đề khởi kiện hay không, nếu khách hàng quyết định khởi kiện thì với vai trò của một luật sư sẽ cần tiến hành giúp khách hàng chuẩn bị hồ sơ khởi kiện, bao gồm:
- Đơn khởi kiện: trao đổi về diễn biến tranh chấp, các tình tiết quan trọng,
sự kiện pháp lý mầu chốt, mong muốn của khách hàng, sửa soạn đơn khởi kiện sao cho phù hợp
- Các giấy tờ, tài liệu gửi kèm đơn kiện: cụ thể với các loại tranh chấp cụ thể:
+ Tranh chấp về hợp đồng kinh doanh thương mại: Văn bản hợp đồng, các phụ lục hợp đồng; hóa đơn chứng từ,… liên quan đến quá trình giao nhận hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thanh toán; công văn, giấy tờ mà các bên trao đổi với nhau…
+ Tranh chấp công ty: điều lệ công ty, danh sách thành viên; biên bản bầu các chức danh, biên bản định giá tài sản góp vốn; biên bản các cuộc hợp của
cơ quan quản lý; các quyết định có liên quan đến quan hệ đang tranh chấp… + Đối với tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ: Hợp đồng (nếu có), văn bản bảo hộ đối với đối tượng sở hữu công nghiệp và quyền tác giả; các tài liệu, chứng cứ chứng minh sự vi phạm bản quyền đã được bảo hộ,…
3 Khởi kiện vụ án lao động.
3.1 Tiếp xúc, trao đổi với khách hàng.
Với mục đích để nắm được nội dung vụ tranh chấp và các yêu cầu cụ thể của khách hàng => đưa ra lời khuyên thích hợp cho khách hàng Người tư vấn khi tiếp xúc trao đổi với người yêu cầu tư vấn cần phải làm rõ được các vấn đề sau đây:
Thứ nhất, làm rõ xem giữa các bên có quan hệ lao động hay không Cụ thể
cần làm rõ xem giữa các bên có ký hợp đồng lao động không? Hình thức của hợp đồng lao động là gì? Thời hạn hợp đồng? tiền lương? Địa điểm làm việc,… => để
Trang 11xác định đây là quan hệ dân sự hay hành chính => để xác định tòa có thẩm quyền giải quyết
Thứ hai, làm rõ nội dung tranh chấp giữa các bên, đây là loại tranh chấp gì
(đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hay tranh chấp về kỷ luật sa thải hay tranh chấp về bồi thường chi phí đào tạo,…)
Ngoài ra cần lưu ý làm rõ nguyên nhân dẫn đến tranh chấp; thời điểm xảy ra
sự kiện pháp lý dẫn đến tranh chấp và thủ tục các bên đã tiến hành,… (kỷ luật, đơn phương,…)
Thứ ba, cần làm rõ xem yêu cầu của khách hàng là gì: muốn bồi thường tiền
lương trong những ngày không được làm việc, nhận tiền trợ cấp thôi việc hay muốn được trở lại làm việc? thứ tự ưu tiên của khách hàng Nếu mong muốn của khách ahngf khi khởi kiện đến tòa án để được nhận lại việc làm thì ta cần khuyên khách hàng không nên khởi kiện vụ tranh chấp ra tòa mà nên chọn phương pháp thương lượng hòa giải
3.2 Kiểm tra điều kiện khởi kiện của khách hàng.
Nếu khách hàng quyết định khởi kiện ta cần phải xem xét đến điều kiện khởi kiện:
Thứ nhất, khách hàng có quyền khởi kiện hay không: tùy vào từng đối
tượng cụ thể ta có thể phân thành:
- Người khởi kiện là người lao động: người từ đủ 15 tuổi trở lên có quyền tự mình khởi kiện (điềm khác với chủ thể khởi kiện trong tranh chấp khác) Nếu người lao động dưới 15 tuổi thì họ phải khởi kiện thông qua người đại diện hợp pháp (cha mẹ, người giám hộ)
- Người khởi kiện là người sử dụng lao động: Nếu là cá nhân thì phải đủ 18 tuổi trở lên, có thể tự mình khởi kiện hoặc ủy quyền bằng văn bản cho người khác khởi kiện nếu người sử dụng lao động là pháp nhân thì người đại diện theo pháp luật của pháp nhân (giám đốc, tổng giám đốc)/người được ủy quyền hợp pháp sẽ
có quyền khởi kiện