Bdi bdo trinh bdy ket qud tinh todn thiet ki, che tao mdy vd thd nghiem say bdng atisd tren mdy say si dung ndng lUdng mat trdi cd ndng suat 10 kg/me.. Ket qud khao nghiem cho thay thdi
Trang 1NGHIEN CIJfU-TRAODOl
\l NGHIEh CdU S6Y BONG fiTISO DdNG NflNG LtfONG M^T TRdl
STUDY OF ARTICHOKE FLOWERS DRYING USING SOLAR ENERGY
TS L^ Anh Dflc TS N g u y i n Huy Bich
Trfldng Dai hpc Ndng Lam TR Ho Chi Minh
Bdngatisdld ngudn dUdc lieu quy vd la nguon thu on dmh cua ndng ddn Dd Lat, Lam Ddng Qud trinh che bien bdng, trong dd khdu say nhdm bdo dam hdm lUdng dUdc hgc vd ve sinh an todn thUcphdm
Id yeu cau thUc te vd biic xuc Bdi bdo trinh bdy ket qud tinh todn thiet ki, che tao mdy vd thd nghiem say bdng atisd tren mdy say si( dung ndng lUdng mat trdi cd ndng suat 10 kg/me Ket qud khao nghiem cho thay thdi gian say rut ngan ddng ke, phdn bd nhiet vd phdn bo gid ddng deu, sai lech vi am do cua bdng atisd sau khi say tai cdc vi tri trong budng say Id khdng ddng ke, hieu suat nhiet cua mdy s&y khd cao nhd cdi tien ket cau ciia bd thu biic xa mat trdi Bdng atisd sau khi say cd mau sac, miii vi vd hdm lUdng cynarin cao hdn han so vdi cdc mdu phdi nang Cdc phUdng trinh md td quan he giiXa biic xa mat trdi m nhiet do say, dUdng cong gidm dm, tdc do gidm dm dd dUdc xdc dinh Nghien aiu ciing dd xay dUng dUCc phUdng trinh dU dodn tdc do gidm dm cua bdng atisd trong qud trinh say
Tfl khoa: Atisd, cynarin, mdy say, ndng lUdng mat trdi
ABSTRACT
Artichoke flower is a value pharmacological product and one of the main income of farmers in Dalat, Lam Dong Province The flower processing in which drying is necessary and it requires to ensure the high quality, food safety, and conservation of pharmacological ingredients after processing This paper presents the designing manufacturing and testing an Artichoke flower dryer using solar energy with capacity oj
10 kg/batch The results show that the drying time is short, heating and drying air are distributed equally over the drying chamber, the difference of moisture content of dried artichokes at other positions in the drying chamber is small and reasonable, thermal efficiency is high The cynarin content, color and aromi
of the artichoke flowers dried by dryer are better than the ones exposed to the sun Some equatiom describe the relationship between solar radiation and the drying temperature, the moisture reduction curve and the drying rate are determined
Keywords: Artichoke, cynarin, dryer, solar energy
Trang 2NGHIEN CUU-TRAODOI
I.DATVANDE
Bong atisd la nguon dflpc lieu quy vd Id
nguon thu nhap tfldng doi on dinh cua ndng dan
Dd Lat, Lam Ddng Bdng tfldi khi thu hoach cd
ham Iflpng nfldc kha cao, do do de bdo quan va
che bien bdng atisd d dang tra tui Ipc hoac cdc
loai thflc pham chflc ndng thi bdng atisd can dflpc
lam khd Hien nay, bdng atisd dfldc 1dm khd bang
each phdi nang, neu mfla ddi ngdy thi dung Id say
thii cdng dot bang than cui Cac phfldng phap nay
khdng ddm bao v^ sinh an todn thflc pham, chat
Iflpng atisd hi gidm dang ke, dac biet la cdc thdnh
phan dflpc pham quy Hpn nfla, do dac diem
khdng khi am dp cao ciia Dd Lat, viec phdi nang
se lam thdi gian phdi bdng keo ddi, ton nhieu
nhan cdng di cao dao, ton that san pham cao
Viec dau tfl may say d^ sdy bdng cung khdng dflpc
dp dung vi chi phi dau tfl vd van hdnh may tfldng
doi cao
Nfldc ta nam d khu vflc xlch dao, cfldng
d0 bflc x^ va sd gid nang trung binh tfldng doi cao
nen cd ti^m ndng rdt Idn trong viec phat trien va
sfl dyng nang Iflpng mat trdi May say dung ndng
Iflpng mat trdi da dflpc sfl dyng tai nhieu nfldc
trSn the gidi nham lam giam nhflng bat lpi cua
viec phpi sdy truyen thdng, gidm chi phi say va
gdp phan cai thi?n ddng ke chat Iflpng cua cac loai
ndng sdn thflc phSm
Tfl thflc t^ tr^n, nhdm nang cao chat Iflpng
san pham bdng atisd sau khi say va giai quyet cac
van de cdn tdn tai trong thflc tien sdn xuat, viec
nghien cflu thfl nghiem may say bdng atiso cd chi
phi ddu tfl thap, tiit kiem nang Iflpng, van hdnh
ddn gidn Id van de cap thiet
2 VAT L l £ u VA PHU'ONG P H A P NGHIEN
CCtJ*
hinh may say atisd dflpc nghien cflu thiet ke tren nguyen tac lay nhiet ndng tfl bflc xa mat trdi de thflc hien qud trinh say Tren cd sd ke thfla, tim hieu cdc flu nhflpc diem cua cdc thiet hi say, ket hdp vdi cac dac tinh vd yeu cau cua sdn pham bdng atisd thdi Idt de lfla chpn thiet ke phu hdp
- Phfldng phap che tao: Md hinh may say atisd dflpc che tao ddn chiec theo tflng hp chi tiet dien hinh
- Bo tri thi nghiem: Cac thi nghiem dflpc lap lai 3 lan vd tinh gia tri trung binh
- Diing cu va phfldng phap do dac trong thflc nghiem: Mdt sd thdng sd do dac trflc tiep sfl dung cac dung cu do chuyen dung nhfl ddng ho
do am dp, nhiet dp Iflu Iflpng ke, bflc xa ke, thiet
bi do nhiet hdng ngoai, can dien tfl can ddng ho
la ban xac quy dao mat trdi, tui nylon dflng mau Cac thdng sd cdn lai dflpc xdc dinh thdng qua tinh toan quy ddi cac thdng so thanh phan
- Am dp bong atisd dfldc xac djnh bdng phflong phap tu say Chat Iflpng bdng atisd dfldc danh gia qua chi tieu mau sac, mui vi vd ham Iflpng dflpc hpc Cynarin
3 KET QUA NGHIEN CUXJ
3.1 Ket qua tinh toan thiet ke va che tao
* Ket qud tinh todn thiet ke:
He thdng say dung nang Ifldng mat trdi
cd the chia 1dm ba loai: Trflc tiep gian tiep va ket hpp d day, de tang hieu qua say cung nhfl rut ngan thdi gian say, nghien cflu quyet dinh lfla chpn loai ket hpp, cd dung quat de ddi Iflu cfldng bflc khdng khi say
- Vat li?u say: Bdng atisd dflpc trong tai Da
Lat, sau khi thu hoach, bdng dflpc rfla sach, che
ddi, bd nhuy vd thai lat vdi chieu ddy lat thai 3 - 5
mm trfldc khi dfla vao say Dp am ban dau cua
bdng atisd Id 80%, dp am yeu cSu cua bdng sau khi
say nhd hdn 14%
Phflpng phap tinh todn thiet ke: Md
De tang hieu suat nhiet cua bd thu nhiet, nghien cflu da tien hdnh:
+ Tang dien tich ldp hap thu nhiet bdng each bd tri hai tang ldp hap thu nhiet ben trong
bd thu nhiet khdng khi se di zic-zac trong bd thu nhiet giup qud trinh trao doi nhi?t tot hdn "^
TAP CHi C O KHi VIET NAM Sd 12 nam 2013
Trang 3NGHIEN CUfU-TRAODOl
+ Be mat hap thu nhiet dflpc che tao bdng
nhdm cd he so ddn nhiet vd he so tda nhiet cao
hdn hdn so vdi cac loai be mat bdng sat thdng
thfldng Cai thien chat Iflpng be mat hap thu bang
each phun bpt kim loai va phu len tren mdt ldp
sdn den nhdm tdng kha nang hap thu bflc xa mat
suat 120 W
- Thdi gian say ly thuyet: 6,5 h vdi nhiet dp tac nhan say trung binh 45'*C
- Kich thfldc tdng the cua may say: Dai x rdng x cao = 2600 X 1000 x 1700 mm
* Kit qud che tao:
+ Dieu chinh dflpc gdc nghieng cua bd May dflpc che tao dang ddn chiec tai
thu nhiet de thu dfldc bflc xa tdi da Trfldng Dai hpc Ndng Lam TR Ho Chi Minh
Hinh 3.1: Mo hinh mdy sdy bong atisd diing ndng
lUdng mdt trdi
I Mat kinh, 2 Tam thu nhiet,
3 Cila ihodl bd thu nhiil, 4 Quat sdy;
5 Kbuiig budng say; 6 Vach hiioiig sdy Irong siiol
7 Ciia ihoal liic nhdii say: S Cila buoiig sdy
9 Sdn dif ml lieu say, 10 Klioan gio viio budng sdy,
II Chan dd; 12 Ciia gid vdo bo thu nhiel;
13 Up cdch nhiet
Mdt SO thdng sd chinh cua may say:
- Nang suat thiet ke: 10 kg bdng atiso thai lat/
me
- Chieu day ldp bdng atisd tren vi say: 100 mm
- Lflu Iflpng khdng khi can thiet cho qua trinh
say: 0,18 mVs
- Nhiet Iflpng can cung cap cho toan bp qua
trinh say: 10,1 kW
- Bd thu nhiet: Kich thfldc dai x rpng: Im x 2m
Do nghieng cua bp thu nhiet cd the dieu chinh
dflpc trong pham vi 15" - 30"
- Budng say: Ket cau dang say me tinh, bdn vach
dflpc bao bpc kin bang vat lieu plastic trong sudt
de nhan dflpc bflc xa mat trdi
- Tong trd lflc cua he thdng: 210 Pa
- Quat say: Quat hfldng true canh thang, cdng
Hinh 3.2: Mdy sdy bong atiso thdi Idt diing ndng liidm
mat trdi
3.2 Ket qua khao nghiem
Tien hdnh say thi nghiem 3 me say vao 3 ngay khac nhau, mdi me cd nang suat 10 kg Bo tri tflcfng flng 3 thi nghiem phdi nang de ddi chflng Ket qua do dac gia tri nhiet dp tac nhan say va bflc xa mat trdi theo thdi gian trong ngay dflpc lay trung binh tfl cac gia tri tflpng flng cua 3
me say thi nghiem, ket qua dflpc the hien d dang
do thi nhfl hinh 3.3
Bill
11
z
eoo 1 mm H h i e l d o
S"" _ ^ BiK Ta 1
Hinh 3.3: Thay doi nhiet do tdc nhdn sdy vd bite xa mat trdi theo thdi gian trong ngdy
Vdi dac thu ket cau cua bp thu nhiet va cac thdng sd hoat ddng nhfl thiet ke cua may say
t r o n g nghien cflu nay cd the bieu dien d d^ng
Trang 4NGHIEN CUU - TRAO DOI
phaong trinh moi quan he gifla nhiet do tac nhan
sSy (ham y) theo biJc xa mat trdi (bien x) trong
ngay dfldi dang ham Gauss nhfl sau:
y = 78,4048 - 22,5536.x + 1,1 ', R' = 0,987
y = 50,0679-8,4S3!l«-( ' 4 4 ! f , R2 = 0,918
AlU d o bOMp fltiSO (° 0
am
SDK
30%
KM
V
" 10r
^ T , u > u n i , i
-^,_
" " - • • ^ ' ~ ^ — ^
" " ' • " ' ' • ' "
v.^,—1
iliiHiiaiinCii) 1
• •
""* ^
"*" ''"
Hinh 3.5: Dudng cong gidm dm cua mdu sdy thi
nghiim vd mdu phdi nang doi chdng
Ket qua kiem tra dp ddng d i u vg nhidt dp
tdc nhdn sdy, van tdc tac nhan say vd do am cuoi
cua bdng sau khi say dd cho thay khdng cd sfl sai
khdc t^i cdc vi tri khac nhau tren todn bd b^ mat
khay say Sai lech v^ am dp cua bdng atisd sau khi
say gifla ldp tren vd ldp dfldi la 0,6%, khdng dang
kl Ket qua khao nghiem sd bd cho thdy cac kSt
qua tinh toan, thiet ke la tfldng ddi chinh xdc
I'itm
to
so
s «
^ 30
* l 20
10
0
*v
• G i i tntbtfCBghtfm
G i i tn dtf ioin
9 10 11 12 13 14 IS 1 ThSi gian s i r trong ngiy (gidt
B
Hinh 3.6: Dd thi dU dodn qud trinh gidm dm cua bdng
atiso trong qud trinh sdy
He sd tfldng quan R^ cua phflong trinh dfl dodn dp am theo thdi gian say la kha cao chflng
td dp chinh xac cua phfldng trinh Phfldng trinh dfl dodn dflOc biiu diln tren hinh 3.7
Hinh 3.4: Khdo nghiem sdy bdng atisd
Ket qua so sanh gifla cac mau say bang
mdy say ndng Ifldng mat trdi vd cdc mau phpi
nang trinh bay tren hinh 3.5 Gia tri am dp cua
mau sdy va mau phdi nang Id gid tri trung binh
cua 3 me say vd 3 me phdi nang Dd am cua bdng
aitsd dflpc xac dinh bang phfldng phap tu say
Gian cdch lay mau Id 1 gid
Hinh 3.7: Dd thi mo td mdi tUOng quan giUa gid tri thUc nghiem vd dUdodn
Ket qua khao nghiem cho thay mac du ldp vat lieu say trong budng say la 10 cm, day hdn 3 - 4 lan so vdi ldp vat lieu phoi nang nhflng thdi gian say da rut ngan dang ke so vdi phdi nang Sau thdi gian say la 6 gid, am dp bdng atisd dat 12% so vdi
am dp bdng phdi ndng ddi chflng la 29.5% va thdi gian de bdng phdi nang dat am dp 12% Id hdn 10 gid Tdc dp giam am trung binh dat i 1,5 %/h d
Dp Im cua bdng atisd trong qud trinh say mdy say dung nang Iflpng mat trdi la kha cao so {hdm y, %) cd the dfl doan theo thdi gian say (hdm vdi tdc dp giam am trung binh d me phdi ndng
X, gid) d d ^ g phfldng trinh bac hai nhfl sau: ddi chflng Id 6.9 %/h
TAP CHi CO KHi VIET NAM, So 12 nam 2013
Trang 5NGHIEN CUfU-TRAODOl
Phdn bd nhiet va phdn bd gid ddng deu,
sai lech ve am do cua bdng atisd sau khi say tai cdc
vi tri trong budng sdy la khdng dang ke Hieu suat
nhiet cua bd thu nhiet tuy thupc nhieu vdo dieu
kien thdi tiet cung nhfl cac thdi diem khdc nhau
trong ngay Ket qud do dac vd tinh toan da cho
thay hieu suat nhiet cua may say cao hdn khoang
7% so vdi cac loai bd thu nhiet thdng thfldng
Chat Ifldng bdng atisd sau khi say hdn han
mdu bdng atisd phdi ddi chflng ve mau sac va mui
vi dac trflng, dam bao chat Iflpng ve sinh Ket qua
phan tich ham Iflpng cynarin dat 0,017 mg/g cao
hdn so vdi mau atiso phdi nang 0,01 mg/g Ket
qua tinh toan sd bd hieu qua kinh te tren md hinh
cho thay chi phi khi sfl dung may say nang Iflpng
mat trdi khoang 30 - 35% so vdi sfl dung mdy say
thdng thfldng
Nhfl vay, cdc ket qua nghien cflu da cho
thay may say bdng atisd thai lat sfl dung nang
Iflpng mat trdi cd the flng dung phu hpp vdi thiTc
trang san xuat ndng hp tai Da Lat
4 KET LUAN
May sdy bdng atisd thai lat sfl dyng nang Ifldng mat trdi da dflpc che tao va dfla vao khao nghiem May van hdnh ddn gian, tiet ki^m ndi^ Ifldng, chi phi dau tfl thap Md h m h may hoat ddng hieu qua, thdi gian say dflpc rut ngan dang
ke so vdi phflpng phap phdi nang Chdt Iflpng bdng atisd sau khi say cao hdn han so vdi phfldng phdp phPi nang hien nay ca ve mau sac, mui v|, ham Ifldng dflpc hoc vd ve sinh thflc pham Mot
sd chi tieu dac trflng cua may say da dflpc xac dinh
Tren ca sd cac ket qua nghien cflu da dat
dfldc, mdt mdy say say atisd dung ndng Ifldng mat trdi la khd thi vd hoan todn co kha nang flng dung trong thflc te san xuat, nham gdp phan giam thieu nhflng bat ldi cua viec phdi nang hien nay, giam chi phi cdng lao ddng va thdi gian, tang hieu qua san xuat va cdi thien dang ke chat Iflpng bdng atisd khd •
Ngdy nhdn bai: 16/11/2013
Ngdy phdn bien: 20/12/2013
Ngfldi phan bien: TS Biii Ngoc Hung, Trfldng Bd mdn Mdy sau thu hoach vd Che bien, Khoa Cd khi Cdng nghe, Trfldng Dai hpc Ndng Lam TP Ho Chi Minh
Tai lieu t h a m khao:
[1] Hoang \ ^ n Chudc (1999), Thiet kehe thdng thiet bi sdy NXB Khoa hoc va Ky thuat
[2] Nguyen Van May (2006), Bdm quat mdy nen, NXB Khoa hoc va Ky thuat
[3] Tran Van Phu (2008), Ky thuat sdy NXB Giao due
[4] Hoang Dinh Tin (2004), CO sd truyen nhiet NXB Dai hoc Quoc gia TP Ho Chi Minh
[5] Hoang Dinh Tin Bui Hai (2004) Bdi tap nhiet dong hoc ky thuat vd truyen nhiet NXB Dai hpc Quoc gi
TP Ho Chi Minh
[61 Nguyen Cdng Van (2005), Ndng lUcfng mat trdi qud trinh nhiet vd Ung diing NXB Khoa hpc va Ky thuat