Bộ đề thi học sinh giỏi môn Ngữ Văn lớp 9 cấp Huyện (Có đáp án)

Bộ đề thi học sinh giỏi môn Ngữ Văn lớp 9 cấp Huyện gồm 7 đề thi, có đáp án chi tiết kèm theo, giúp các em học sinh lớp 9 tham khảo, ôn tập tốt hơn. Qua 7 đề thi học sinh giỏi Văn lớp 9 giúp cho quý thầy cô giáo và các em học sinh ôn luyện, củng cố kiến thức nhằm chuẩn bị cho kỳ thi học sinh giỏi môn Ngữ văn 9. Chúc các bạn đạt được kết quả cao trong kì thi sắp tới.

ĐỀ SỐ 1 PHÒNG GD&ĐT ……

Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh

Thân gầy guộc, lá mong manh

Mà sao nên lũy nên thành tre ơi?

Ở đâu tre cũng xanh tươi Cho dù đất sỏi đất vôi bạc màu

Có gì đâu, có gì đâu

Mỡ màu ít chắt dồn lâu hoá nhiều

Rễ siêng không ngại đất nghèo Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù Vươn mình trong gió tre đu Cây kham khổ vẫn hát ru lá cành Yêu nhiều nắng nỏ trời xanh Tre xanh không đứng khuất mình bóng râm…

(Trích Tre Viêt Nam – Nguyễn Duy, Ngữ văn 6, tập 2, NXB Giáo dục, 2014) Câu 1(0,5 điểm): Đoạn thơ được viết theo thể thơ nào? Xác địnhphươngthức biểu đạt chính

được sử dụngtrongđoạn thơ

Câu 2( 0,5 điểm): Câu thơ mở đầu được ngắt thành hai dòng Tre xanh/ Xanh tự bao giờ có tác

dụng gì?

Câu 3(1,0 điểm): Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu

thơ Rễ siêng không ngại đất nghèo/Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù.

II PHẦN LÀM VĂN (18,0 điểm)

Câu 1 (6,0 điểm):

TRỞ NGẠI

Ngày xưa, có một ông vua muốn thử xem dân chúng ra sao, liền ăn mặc quần áo thường dân đi thật xa ra ngoài cung thành Ông đặt một tảng đá thật to giữa một con đường nhiều người qua lại, không phải để bắt buộc người dân phải bê nó đi, mà muốn xem người dân sẽ phản ứng tự nhiên ra sao với những vật gây cản trở mà họ bất ngờ gặp trên đường Sau khi đặt tảng đá, ông nấp vào một chổ gần đó, làm người quan sát Nhiều người trông rất giàu có và lịch sự, ăn mặc rất diện đi qua Họ than phiền với nhau rằng tảng đá làm nghẽn đường đi, coi nó là một vật đáng ghét Thậm chí còn xúc phạm Đức Vua đã không cho người giữ đường đi sạch sẽ Nhưng rõ ràng ai cũng bỏ qua tảng đá ở

đó, họ thà đi vòng qua nó chứ không chịu đẩy nó ra khỏi đường đi Rồi một bác nông dân nghèo đi chợ về ngang với một giỏ đầy rau Nhìn thấy tảng đá, bác đặt giỏ của mình xuống và cố đẩy tảng đá đi Nhiều người đi qua thấy vậy, cười giễu bác là nhiễu sự Không ai dừng lại giúp đỡ bác Sau nhiều nỗ lực cuối cùng bác nông dân cũng thành công Khi đẩy tảng đá đi được, bác mới phát hiện có một cái túi nằm trên đường, ở chổ

mà lúc nãy tảng đá nằm Bác mở cái túi thì thấy có rất nhiều tiền Bác đã hiểu được một điều mà nhiều người khác không hiểu.

(Theo songdep.xitrum.net)

Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về điều bác nông dân hiểu mà nhiều ngườikhác không hiểu trong mẩu chuyện trên

Câu 2 (12,0 điểm):

Bàn vế bài thơ Bếp lửa của nhà thơ Bằng Việt có ý kiến cho rằng: "Bài thơ biểu

hiện một triết lý thầm kín: những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người, đều có sức

tỏa sáng, nâng đỡ con người trên hành trình dài rộng của cuộc đời".

Em hãy phân tích bài thơ để làm sáng tỏ nhận định trên

HẾT

-Thí sinh không sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

PHÒNG GD&ĐT

ĐỀ THI CHÍNH THỨC

HƯỚNG DẪN CHẤM Năm học

1 Đoạn thơ được viết theo thể thơ lục bát

Phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ là biểu cảm

0,25 điểm0,25 điểm

2 Câu thơ mở đầu được ngắt thành hai dòng nhằm nhấn mạnh màu

xanh của tre Việt Nam đã có từ xa xưa và tạo ấn tượng mạnh cho

người đọc

0,5 điểm

3 - Biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ: nhân hóa

- Hiệu quả: khiến cây tre trở nên sinh động, có hồn giống như con

người cần mẫn, chịu thương, chịu khó

(Nếu thí sinh chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ khác mà

hợp lí thì vẫn cho điểm như bình thường.)

0,5 điểm

0, 5 điểm

II PHẦN LÀM VĂN (18,0 điểm)

+ Trong cuộc sống có nhiều người nỗ lực đối mặt và vượt qua những trở ngại lớn đểgiành được những phần thưởng xứng đáng.

+ Phê phán những người ngại khó, ngại khổ, không đối mặt với thử thách, lẩn tránhnhững vất vả, khó khăn

Điểm 0: Bài viết lạc đề hoàn toàn hoặc học sinh không viết bài.

*Lưu ý: Thí sinh có thể có những suy nghĩ, kiến giải khác với đáp án; nếu hợp lí, lập luận chặt chẽ, giám khảo vẫn cho điểm.

trình bày khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý sau đây:

a) Giải thích ngắn gọn ý kiến: những gì thân thiết nhất với tuổi thơ mỗi người đều có

sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời.

– Sức tỏa sáng: đây là ánh sáng của cái đẹp, của những điều thiêng liêng cao đẹp, ánh

sáng ấy soi rọi, cứ mãi lung linh trong tâm hồn con người Nó là thứ ánh sáng bất diệt

– Nâng đỡ con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời: đây là sự nâng đơ về

tinh thần, là sự bồi đắp tâm hồn con người Từ ấu thơ cho tới khi trưởng thành, thậm chíđến khi con người ta đi hết cuộc đời, những điều cao đẹp ấy vẫn nâng đơ, là điểm tựa làsức mạnh tinh thần

b) Phân tích bai thơ Bếp lửa để chứng minh cho ý kiến: Việc phân tích bài thơ phải

hướng vào, làm nổi bật chủ đề tư tưởng như lời nhận định, để thấy rằng lời nhận định

mà đề bài nêu ra là đúng

* Giới thiệu những net nổi bật về tác giả và hoàn cảnh ra đời của bài thơ Bếp lửa: bàithơ được sáng tác khi Bằng Việt du học ở nước ngoài, xa quê hương, xa tổ quốc

* Mạch cảm xúc của bài thơ được khơi nguồn từ hình ảnh bếp lửa, từ bếp lửa, cháu nhớ

về bà, suy ngẫm về cuộc đời bà, về tình bà cháu, về những điều thiêng liêng cao đẹp

=> Hình ảnh bếp lửa và bà là cặp hình tượng nghệ thuật sóng đôi trong suốt bài thơ

- Bài thơ viết về những kỉ niệm tuổi thơ của cháu bên bà và bên bếp lửa Bà và bếp lửa

là những gì thân thiết nhất đối với cháu: Bà là người thân, là người đã nuôi nấng, dạybảo, nâng đơ cháu từ những ngày thơ ấu cho tới khi trưởng thành; còn bếp lửa là hìnhảnh bình thường, giản dị, cung thân thiết, gắn bó với cháu từ thời thơ ấu

- Sức toả sáng của hình ảnh bà và hình ảnh bếp lửa có thể hiểu với hai nghĩa:

+ Bếp lửa thật do bàn tay bà nhóm lên, lung linh tỏa sáng, dù trong bất cứ hoàn cảnhkhắc nghiệt nà

+ Một bếp lửa luôn tỏa sáng trong tâm hồn, trong kí ức của cháu: Bếp lửa luôn tỏa sáng,luôn lung linh trong tâm hồn cháu, ngay cả khi cháu trưởng thành, sống và học tập ởđất nước bạn xa xôi Bởi vì trong tâm hồn cháu, ánh sáng bếp lửa là ánh sáng tượngtrưng cho tình yêu thương bà dành cho cháu, tượng trưng cho niềm tin, nghị lực của bà,cho sức sống bền bỉ, mãnh liệt của bà trước những thách của cuộc sống

( HS phân tích, chứng minh)

* Cùng với hình ảnh bếp lửa, hình ảnh bà tỏa sảng bởi những phẩm chất cao đẹp: bền bỉ,kiên cường, có nghị lực vững vàng trong hoàn cảnh gian khó, có niềm tin mãnh liệt vàocuộc sống; yêu thương cháu hết lòng; giàu đức hi sinh (sự hi sinh lặng thầm, cao cả)

(HS phân tích, chứng minh)

* Bà và bếp lửa nâng đơ cháu trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời

(HS hiểu và phân tích, bình luận để làm rõ sự nâng đơ về tinh thần của bà và bếplửa đối với cháu, chú ý làm nổi bật được điều sau đây:

+ Cháu đã trải qua thời thơ ấu trong những năm tháng đói mòn đói mỏi, rồi thời niênthiếu trong giai đoạn đất nước chiến tranh, giặc giã, cha mẹ tham gia kháng chiến, cháu

ở cùng bà, rồi cả làng, trong đó có ngôi nhà của hai bà cháu bị giặc đốt cháy tàn cháyrụi…, trong những năm tháng ấy, bên bếp lửa của bà, cháu vẫn cảm nhận được tình yêuthương ấm áp, cháu được truyền cho niềm tin, nghị lực để vượt qua hoàn cảnh Tâmhồn cháu được bồi đắp… Bà và bếp lửa đã trở thành điểm tựa tinh thần cho cháu

(HS lấy dẫn chứng thơ và phân tích Chú ý đi sâu vào đoạn thơ:

Bà vẫn giữ

Ôi kì là và thiêng liêng – bếp lửa! )

+ Khi cháu đã trưởng thành, đã bay cao bay xa, được tiếp xúc với những điều mới lạ,nhưng cháu vẫn không thể quên hình ảnh bà và bếp lửa Bà và bếp lửa vẫn là điểm

tựa tinh thần cho cháu (Phân tích 4 câu thơ kết bài để làm rõ điều này)

* Liên hệ thơ ca cùng đề tài:

(HS có thể liên hệ từ thực tế cuộc sống, từ những suy nghĩ của bản thân về vấn đề này, từ đó khái quát được ý nghĩa: mỗi chúng ta cần biết trân trọng ân tình với quá khứ, với quê hương và với những người thân yêu, biết trân trọng những điều bình thường giản dị nhưng có ý nghĩa sâu sắc trong cuộc sống hàng ngày, xung quanh chúng ta.)

* Đánh giá khái quát:

+ Bài thơ kết hợp trữ tình, tự sự, nhiều hình ảnh thơ đẹp…

+Những hình ảnh, kỉ niệm thân thiết nhất của tuổi thơ người cháu đã có sức tỏa sáng,nâng đơ cháu, là chỗ dựa, là nguồn cổ vu động viên cháu trên hành trình dài rộng củacuộc đời cháu

+Bài thơ còn ngợi ca vẻ đẹp của người bà, người phụ nữ Việt Nam, gợi lòng biết ơn,tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, đất nước

II Cách cho điểm:

Điểm 11-12: Bài làm đáp ứng tốt các yêu cầu về kĩ năng và kiến thức Hành văn mạch lạc,

giàu cảm xúc Hệ thống luận điểm mạch lạc Có khả năng chọn và phân tích dẫn chứnglàm sáng tỏ luận điểm

Điểm 9-10: Bài làm đáp ứng tốt những yêu cầu về kĩ năng và có thể thiếu một vài ý nhỏ.

Diễn đạt trôi chảy, ít mắc lỗi Lấy được dẫn chứng và phân tích làm sáng tỏ đề

Điểm 7–8: Bài viết đáp ứng cơ bản các yêu cầu, nhưng các ý còn thiếu, có thể mắc một số

lỗi diễn đạt Còn hạn chế trong việc chọn và phân tích dẫn chứng.

Điểm 5–6 : Bài viết đáp ứng 1/2 các yêu cầu, nhưng các ý còn thiếu, có thể mắc một số

lỗi diễn đạt Còn hạn chế trong việc chọn và phân tích dẫn chứng

Điểm 3–4: Các ý sơ sài, lỗi diễn đạt còn nhiều Hệ thống luận điểm không rõ Tỏ ra lúng

túng khi làm sáng tỏ đề

Điểm 1-2: Chưa hiểu rõ đề, các ý sơ sài, diễn đạt yếu.

Điểm 0: Bài viết lạc đề hoàn toàn hoặc học sinh không viết bài.

* Lưu ý: Trên đây là những gợi ý và định hướng chung, giáo viên cần vận dụng linh

hoạt dựa trên thực tế bài làm của học sinh Khuyến khích những bài có cảm nhận sâu sắc,

có cảm xúc và sáng tạo trong cách viết

-Hết -ĐỀ SỐ 2 PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO

TẠO

ĐỀ CHÍNH THỨC

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN

NĂM HỌC 2019-2020 MÔN THI: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài 120 phút, không kể thời gian giao

đề

Phần I Đọc hiểu (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Nín đi em, bố mẹ bận ra tòa!

Chị lên bảy dỗ em trai ba tuổi

Thằng bé khóc, bụng chưa quen chịu đói

Hai bàn tay xé áo chị đòi cơm.

Bố mẹ đi từ sáng, khác mọi hôm

Không nấu nướng và không hề trò chuyện

Hai bóng nhỏ hai đầu ngõ hẻm

Cùng một đường sao chẳng thể chờ nhau?

Biết lấy gì dỗ cho em nín đâu

Ngoài hai tiếng ra tòa vừa nghe nói

Chắc nó nghĩ như ra đồng, ra bãi

Sớm muộn chi rồi bố mẹ cũng về

( trích bài thơ Hai chị em, Vương Trọng, 1985)

Sớm muộn chi rồi bố mẹ cũng về

Câu 4 Thông điệp mà em tâm đắc nhất qua văn bản là gì ? Nêu lí do vì sao tâm đắc thông

điệp đó

Phần II Làm văn: (16 điểm)

Câu 1: (6 điểm) Đọc văn bản sau:

THƯỢNG ĐẾ CŨNG KHÔNG BIẾT

Thượng đế lấy đất sét nặn ra con người Khi Ngài nặn xong vẫn còn thừa ra một mẩu đất – Còn nặn thêm cho mày gì nữa, con người ? – Ngài hỏi

Con người suy nghĩ một lúc: có vẻ như đã đủ đầy tay, chân, đầu… rồi nói:

– Xin Ngài nặn cho con hạnh phúc.

Thượng đế, dù thấy hết, biết hết nhưng cũng không hiểu được hạnh phúc là gì.

Ngài trao cục đất cho con người và nói:

– Này, tự đi mà nặn lấy cho mình hạnh phúc.

(Trích Những giai thoại hay nhất về tình yêu và cuộc sống, Tập 2, NXB Công an

Em hãy phân tích “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ để làm sáng

tỏ nhận xet trên

HƯỚNG DẪN CHẤM

Phần I Đọc hiểu (4,0 điểm)

Câu 1: Thể thơ tự do

Câu 2: Hoán dụ - gợi lên sự chia cách, mong manh, dễ đổ vở

Câu 3: Câu thơ gợi sự hồn nhiên, thơ ngây chưa hiểu hết nổi đau, mất mát săp đến vớichúng

Câu 4: Thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm đến bạn đọc đó là hạnh phúc gia đình là tìnhcảm thiêng liêng nhất, quan trọng nhất Đừng vì ích kỉ cá nhân mà làm đổ vơ để rồi nhữngđứa trẻ vô tội phải chịu thiệt thòi, chia rẽ/

1 Yêu cầu về kỹ năng:

- HS có kỹ năng viết bài nghị luận xã hội với những lập luận chặtchẽ; trình bày ý mạch lạc, rõ ràng

- Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ; Văn viết trong sáng, có cảmxúc, không mắc các lỗi cơ bản về chính tả, dùng từ, đặt câu, diễnđạt

2 Yêu cầu về nội dung:

- Giới thiệu ngắn gọn nội dung câu chuyện

+ Thượng đế là đấng toàn năng có khả năng “biết hết”, hiểu hếtmọi chuyện và tạo nên con người nhưng không thể nào hiểuđược “hạnh phúc” là gì nên không thể “nặn” được hạnh phúc đểban tặng cho loài người

+ Con người: được thượng đế trao tặng nên sẵn có đầy đủ các bộphận cơ thể ( yếu tố vật chất) nhưng lại không sẵn có hạnh phúc(yếu tố tinh thần).Vì thế, thượng đế yêu cầu con người “tự đi mà

1,0

1,0

nặn lấy cho mình hạnh phúc”.

+ Câu chuyện có ý nghĩa nhân sinh sâu sắc: Hạnh phúc khôngbao giờ sẵn có hay là món quà được ban tặng, hạnh phúc của conngười do chính con người tạo nên

- Bàn luận về hạnh phúc:

+ Hạnh phúc là trạng thái tâm lí vui vẻ, thoải mái, dễ chịu khithỏa mãn được một sở nguyện , một mong muốn nào đó - Khôngsẵn có: Không bày ra để con người chiếm lĩnh dễ dàng và tùytiện sử dụng hoặc phung phí

+ Tự tạo ra: Hạnh phúc chỉ có được khi tự mình hình thành và tựmình nỗ lực, cố gắng để đạt được

- Lí giải:

+Tại sao hạnh phúc không sẵn có

+Tại sao hạnh phúc phải do con người tạo ra?

- Chứng minh: Bằng những dẫn chứng từ thực tế cuộc sống

- Bàn luận

+ Hạnh phúc là khát vọng, là mong muốn, là đích đến của conngười trong cuộc sống Mỗi người có một quan niệm và cảmnhận khác nhau về hạnh phúc Có thể nhận thấy hạnh phúc gắnliền với trạng thái vui sướng khi con người cảm thấy thỏa mãn ýnguyện nào đó của mình

+ Hạnh phúc không phải thứ có sẵn hay là món quà được banphát Hạnh phúc phải do chính con người tạo nên từ những hànhđộng cụ thể

+ Khi tự mình tạo nên hạnh phúc, con người sẽ cảm nhận sâu sắc

1,0

1,0

1,0

giá trị của bản thân và ý nghĩa đích thực của cuộc sống Đó cungchính là thứ hạnh phúc có giá trị bền vững nhất.

+Phê phán lối sống dựa dẫm, ỷ lại trông chờ hoặc theo đuổinhững hạnh phúc viển vông, mơ hồ Bên cạnh đó, có một sốngười không biết đón nhận hạnh phúc khi mang những suy nghĩ

bi quan,tiêu cực

- Bài học nhận thức và hành động

+ Cần có nhận thức đúng đắn về hạnh phúc trong mối quan hệvới cuộc sống của bản thân Biết cảm thông, chia sẻ, hài hòa giữahạnh phúc cá nhân với hạnh phúc của mọi người

+ Biết vun đắp hạnh phúc bằng những việc làm cụ thể, biết trântrọng, gìn giữ hạnh phúc

1,0

Câu 2: (10,0 điểm)

a Mở bài: điểm):

- Dẫn dắt, trích dẫn yêu cầu của đề bài

Mở bài mẫu: Văn chương có hai loại Loại đáng thời và loại không đáng thờ Loại không

đáng thờ là loại chuyên chú về văn chương, loại đáng thờ là loại chuyên chú về con người

Dù đã ra đời hơn 4 thế kỉ nhưng Chuyện người con gái Nam Xương vẫn còn vang vọngmãi nỗi đớn đau và niềm khát khao hạnh phúc của người phụ nữ trong xã hội cu Tuynhiên hạnh phúc của họ giống như chiếc li pha lê đứng trớc gió- mong manh dễ đổ vơ Vì

thế khi nhận xet về “Chuyện người con gái Nam Xương” nhà phê bình Đồng Thị Sáo cho rằng hạnh phúc trong cuộc đời Vũ Thị Thiết là một thứ hạnh phúc vô cùng mong manh, ngắn ngủi Mong manh như sương như khói và ngắn ngủi như kiếp sống của đoá phù dung sớm nở, tối tàn.

b Thân bài: ( điểm)

* Giải thích ý nghĩa của lời nhận xét

- Nhận xet của nhà phê bình Đồng Thị Sáo đã đề cập đến hạnh phúc Đó là mộtkhái niệm trừu tượng Mỗi người có những cách cảm nhận khác nhau về hạnh phúc Song

có thể hiểu hạnh phúc là một trạng thái tinh thần mà con người thoả mãn những ước mơ,

hy vọng của mình

- Hạnh phúc mong manh và ngắn ngủi: Hạnh phúc không tồn tại bền vững, không

tồn tại lâu dài Nó chỉ thoáng qua trong cuộc đời con người rồi tan vơ nhanh chóng

* Chứng minh lời nhận xét

Khẳng định nhận xet trên là đúng, vì “Chuyện người con gái Nam Xương” củaNguyễn Dữ kể về người phụ nữ nhan sắc, đức hạnh nhưng cuộc đời của nàng lại khôngđược hưởng niềm hạnh phúc lâu dài, bền vững

Luận điểm 1: giải thích thật mong manh, ngắn ngủi, kiếp sống của đoá phù dung

sớm nở, tối tàn  Cách so sánh gợi cho ta nghĩ đến cuộc đời bất hạnh, khổ đau, số kiếpbạc bẽo của Vu Nương

Luận điểm 2: Niềm hạnh phúc của Vũ Thị Thiết trong cuộc sống dương thế thật mong manh, ngắn ngủi:

Hạnh phúc ong manh, ngắn ngủi:

Dẫn chứng 1: Lấy chồng đa nghi, ghen tuông mù quáng là dự báo cho 1 cuộc đời mong

manh ngắn ngủi.

Dẫn chứng 2: Cuộc sum vầy chưa được bao lâu Trương Sinh phải lên đường tòng quân.

Vũ Nương chưa được hưởng niềm hạnh phúc trọn vẹn đã phải sớm sống trong cảnh chia

li. Điều này cũng dự cảm cho cuộc đời rất mong manh vì “xưa nay chinh chiến mấy ai về”.

Dẫn chứng 3: Qua năm sau, Trương Sinh trở về và từ đây cuộc đời Vũ Nương bắt đầu cho chuỗi đớn đau bất hạnh Hạnh phúc của một đời người chỉ tính bằng vài năm “qua năm sau”. Đó là một sự ngắn ngủi vô cùng.

 Kết thúc cho cuộc đời nàng đúng như đóa phù dung sơm nở tối tàn.

- Nguyên nhân của niềm hạnh phúc mong manh, ngắn ngủi: Nguyên nhân trực

tiếp là lời nói hồn nhiên vô tư của đứa con, là tính đa nghi, hay ghen của anh chồngTrương Sinh; nguyên nhân sâu xa là do chiến tranh phong kiến và chế độ nam quyền đãcướp đi quyền được hưởng hạnh phúc của người phụ nữ Đó chính là giá trị hiện thực củatruyện.

Luận điểm 3: Niềm hạnh phúc của Vũ Thị Thiết trong cuộc sống ở thuỷ cung cũng mong manh, chỉ la ảo ảnh.

+ Sau khi gieo mình xuống bến Hoàng Giang, Vu Nương được các nàng tiên rẽmột được nước đưa xuống thuỷ cung sống sung sướng Vu Nương ngồi trên kiệu hoa giữadòng nói những lời từ biệt với Trương Sinh rồi biến mất Đây là những chi tiết kì ảo tạomột kết thúc có hậu cho câu chuyện, thể hiện ước mơ về lẽ công bằng Nhưng hạnh phúc

đó cung chỉ mong manh, hư vô không có thật trong cuộc đời

+ Những yếu tố kì ảo, hoang đường về cuộc sống sung sướng, hạnh phúc của VuNương ở thuỷ cung vừa thể hiện giá trị nhân đạo vừa thể hiện giá trị hiện thực

Luận điểm 4: Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ đã gửi đến chúng ta một bức thông điệp có được hạnh phúc gia đình đã khó, gìn giữ hạnh phúc hạnh

phúc ấy càng khó hơn Nếu ta không biết trân trọng, nâng niu, gìn giữ hạnh phúc thì hạnhphúc thật mong manh, ngắn ngủi

c Kết bài: (điểm):

+ Khẳng định lại vấn đề

+ Rút ra bài học liên hệ

ĐỀ SỐ 3 PHÒNG GD&ĐT ……

Phải chăng chỉ có những điều ngọt ngào mới làm nên yêu thương?

Em hãy viết một bài văn ngắn, trình bày suy nghĩ, quan điểm của em để trả lời chocâu hỏi trên

Em hiểu như thế nào về ý kiến trên?

Từ bài thơ Anh trăng (Nguyễn Duy) hãy phân tích và làm rõ ánh sáng riêng mà tácphẩm này đã soi rọi vào tâm hồn em

ĐÁP ÁN ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI MÔN NGỮ VĂN LỚP 9 Câu 1 (8,0 điểm)

* Lưu ý: Đây là dạng đề mở Vấn đề mà đề bài nêu ra lại được diễn đạt bằng một câunghi vấn HS trả lời câu hỏi đề bài nêu ra, từ đó thể hiện được tư tưởng, quan điểm củabản thân Với vấn đề mở như thế này, không gò bó bắt buộc học sinh phải trả lời theokhuôn mẫu HS được bày tỏ quan điểm của cá nhân: có thể đồng tình hoàn toàn, có thểchỉ đồng tình với một khía cạnh nào đó của vấn đề Điều quan trọng nhất là phải có lí

lẽ, có lập luận để làm sáng tỏ ý kiến, đảm bảo sự đúng đắn, lô-gíc Giám khảo chấmchủ yếu căn cứ vào cách tư duy, vốn kiến thức, sự hiểu biết, cách lập luận, lí lẽ của HSthể hiện trong bài làm để đánh giá

A Yêu cầu về ki năng:

- HS biết cách làm một bài văn nghị luận xã hội, dạng bài bày tỏ ý kiến trước một tưtưởng, một quan điểm

- Biết kết hợp các thao tác nghị luận: giải thích, chứng minh, bình luận , biết lập luậnchặt chẽ để bài làm có sức thuyết phục

- Biết đặt vấn đề vào thực tế cuộc sống để bàn luận: có sự hiểu biết từ thực tế cuộcsống để lấy được những dẫn chứng tiêu biểu, biết phân tích, bàn luận để làm nổi bật vấnđề

B Yêu cầu về nội dung

1 Giải thích, xác đinh đươc vấn đề cần nghi luận (Phần này cho: 2,0 điểm)

- Những điều ngọt ngào: Là những lời nói ngọt, những cử chỉ thái độ cư xử dịu dàng,

âu yếm , những hành động mang ý nghĩa tích cực như: động viên, khen ngợi, tán dương,chiều chuộng, cưng nựng

- Yêu thương: là tình cảm yêu mến, ưu ái, gắn bó giữa người với người

=> Y kiến này đã gợi ra cho mỗi chúng ta suy ngẫm về cách thể hiện tình yêu thươngtrong cuộc sống: Người ta thường nghĩ những điều ngọt ngào mới là biểu hiện của tìnhyêu thương, nhưng thực ra có nhiều cách biểu hiện tình yêu thương

2 Bàn luận về vấn đề: (Phần này cho: 4,0 điểm)

- Những điều ngọt ngào luôn đem lại cho người ta cảm giác vui sướng, hạnh phúc Nó

làm ta thấy hài lòng, thích thú, đôi khi khiến ta có thêm niềm say mê, quyết tâm

(Ví dụ: sự quan tâm, chiều chuộng , những lời khen ngợi, động viên khích lệ của thầy

cô, cha mẹ , lời khen, lời tán dương của bạn bè ) => Vì vậy khi đón nhận những điềungọt ngào thì ta thường coi đó là biểu hiện của tình yêu thương (HS lấy dẫn chứng, phântích )

- Nhưng không phải lúc nào những điều ngọt ngào cung làm nên yêu thương Nhiều khi

sự khắt khe, nghiêm khắc, thậm chí những điều cay đắng cung là biểu hiện của tìnhyêu thương Những điều ấy có thể khiến ta cảm thấy khó chịu, nhưng nó lại xuất phát

từ sự chân thành, từ mong muốn những điều tốt cho ta , đó cung chính là biểu hiệncủa yêu thương thật sự

(HS lấy dẫn chứng, phân tích, ví dụ như sự nghiêm khắc, khắt khe, thái độ cứng rắnkhông dung túng cho con cái, cho học trò của cha mẹ, của thầy cô , những lời nói thẳngnói thật của bạn bè )

- Trong thực tế cuộc sống, có những ngọt ngào không xuất phát từ yêu thương và cónhững điều cay đắng không làm nên yêu thương (HS lấy dẫn chứng, phân tích )

- Cuộc sống phong phú và muôn màu muôn vẻ, nếu chúng ta có cái nhìn phiến diện,đơn giản về tình yêu thương như vậy, nếu chỉ biết đón nhận tình yêu thương thông quanhững ngọt ngào thì nhiều khi ta sẽ bỏ lơ nhiều yêu thương thực sự, cung như phảinhận những yêu thương giả dối (HS lấy dẫn chứng, phân tích )

3 Bài học nhận thức và hành động: (Phần này cho: 2,0 điểm)

- Cần nhận thức đúng đắn về tình yêu thương: không phải chỉ ngọt ngào mới làm nênyêu thương Cần biết lắng nghe, trân trọng cả những điều "không ngọt ngào", nếu nhữngđiều ấy xuất phát từ sự chân thành, nếu những điều ấy là cần thiết để giúp ta hoànthiện hơn bản thân mình

- Biết trân trọng những tình yêu thương chân thành mà bản thân nhận được từ mọi ngườixung quanh

- Có ý thức và hành động cụ thể để đem sự yêu thương đến cho mọi người và chochính bản thân mình (Liên hệ bản thân)

Câu 2 (12,0 điểm)

A Yêu cầu về ki năng

- Kiểm tra năng lực viết bài nghị luận văn học, đòi hỏi thí sinh phải huy động kiến thức về

lí luận văn học, khả năng cảm thụ thơ, kĩ năng tạo lập văn bản để làm bài

- Thí sinh có thể cảm nhận và trình bày theo những cách khác nhau, nhưng phải rõ hệthống luận điểm, có lí lẽ , lập luận chặt chẽ, căn cứ xác đáng

- Diễn đạt trong sáng; dùng từ đặt câu chuẩn xác

B Yêu cầu về kiến thức:

- Không bao giờ nhòa đi: không phai nhạt, không thể mất đi,

nó được khắc sâu và trở thành ánh sáng của tâm hồn

1,0 điểm

=> Y kiến của Nguyễn Đình Thi đã khẳng định sự tác độngmạnh mẽ của tác phẩm văn học: thức tỉnh tâm hồn con người,hướng con người những điều tốt đẹp nhất

=> Đây là chức năng giáo dục, chức năng cảm hóa của vănhọc

1,0 điểm

* Anh sáng riêng từ bài thơ Anh trăng:

- Hình ảnh vầng trăng gắn với những kỉ niệm tuổi thơ, gắn

với kỉ niệm một thời lính chiến của nhà thơ đã đánh thức

những kỉ niệm, những kí ức trong lòng mỗi người, đánh thức

những cảm xúc trong trẻo, đẹp đẽ nhất trong mỗi chúng ta về

thời quá khứ

(HS phân tích hình ảnh vầng trăng trong hai khổ thơ đầu)

- Những tâm sự mà Nguyễn Duy gửi gắm qua bài thơ đã làm

thức tỉnh trong lòng người đọc nhiều điều thấm thía:

+ Giữa bộn bề lo toan của cuộc sống đời thường, giữa những

vội vã gấp gáp của nhịp sống hiện đại, nhưng con người vẫn

nên có những khoảnh khắc sống chậm lại để nhìn lại quá

khứ

+ Không được thờ ơ, phu phàng với quá khứ Sống với ngày

hôm nay nhưng không thể hoàn toàn xóa sạch kí ức của ngày

hôm qua , luôn thủy chung, giữ trọn vẹn nghĩa tình với quá

khứ, trân trọng những điều thiêng liêng đẹp đẽ trong quá

khứ

(HS phân tích các khổ thơ 3, 4, 5, 6)

+ Dám dung cảm đối diện với chính bản thân mình, đối diện

với lương tâm mình để nhìn nhận rõ những sai lầm Khoảnh

khắc lương tâm thức tỉnh là khi sự thánh thiện, lối sống tình

nghĩa, thủy chung được thức tỉnh trong tâm hồn; sự vô tình vô

nghĩa, thái độ sống thờ ơ vô cảm, thậm chí sự vô ơn, bạc

bẽo bị đẩy lùi

(HS phân tích cái giật mình của nhà thơ trong câu thơ cuối)

Phần nàycho 6,0điểm

* Liên hệ: gắn vấn đề Nguyễn Duy đặt ra trong bài thơ vào

cuộc sống đương thời và liên hệ với bản thân:

2,0 điểm

- Trong cuộc sống hiện đại đương thời, nhịp sống vội vàng,gấp gáp, con người có nhiều to toan, bận rộn nên đôi khi thờ

ơ với quá khứ, thậm chí sống nhanh, sống gấp, thờ ơ với cảnhững gì thân thuộc đang diễn ra ngay xung quanh mình (cả

vô tình và cả hữu ý)(HS lấy dẫn chứng và phân tích

- Liên hệ bản thân, rút ra bài học sâu sắc, thấm thía

3- Tổng

kết, khái

quát lại

vấn đề

* Quay trở lại với ý kiến của Nguyễn Đình Thi:

- khẳng định sự đúng đắn của ý kiến, khẳng định chức nănggiáo dục, chức năng cảm hóa tâm hồn con người là chức năngquan trong nhất của văn học

- Khẳng định giá trị của bài thơ Anh trăng: có tính giáo dục,

có sức mạnh làm thức tỉnh tâm hồn người đọc => điều nàylàm nên giá trị nhân văn của tác phẩm

1,0 điểm

* Lưu ý:

- Nếu HS không hiểu đề bài, đi phân tích diễn xuôi bài thơ theo lối thông thường màkhông hướng vào trọng tâm vấn đề là: Anh sáng riêng từ tác phẩm, không có lí lẽ lậpluận, không rõ luận điểm thì cho tối đa không quá nửa số điểm của cả câu

- Giám khảo chấm phải linh hoạt, căn cứ cụ thể vào bài làm của học sinh