Tiểu luận cao học môn quan hệ quốc tế tăng cường công tác đối ngoại ở việt nam trong tình hình mới

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ Ngày nay, trong tiến trình hội nhập quốc tế, công tác đối ngoại đã góp phần vào việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tối đa hóa lợi ích của quốc gia, phục vụ phát triển kinh tế, mở rộng thị trường, thu hút công nghệ để đưa đất nước phát triển. Việc thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế đã mở rộng và đưa quan hệ với nhiều đối tác ngày càng đi vào chiều sâu. Thời gian tới, bối cảnh quốc tế và khu vực sẽ tiếp tục chuyển biến nhanh chóng với nhiều yếu tố bất ổn định. Hòa bình, hợp tác, phát triển, toàn cầu hóa và hội nhập vẫn là xu thế lớn nhưng gặp nhiều trở ngại, thách thức từ cạnh tranh chiến lược của các nước lớn và đại dịch Covid-19 toàn cầu. Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn của đất nước trong thời kỳ hội nhập quốc tế và trong bối cảnh chung, tỉnh Kiên Giang ngày càng tăng cường đẩy mạnh quan hệ hợp tác với các nước. Là một trong 4 tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm của đồng bằng sông Cửu Long, Kiên Giang là tỉnh có nhiều tiềm năng, lợi thế về phát triển. Việc triển khai các hoạt động đối ngoại và hợp tác quốc tế có nhiều kết quả tích cực. Trong những năm qua tỉnh Kiên Giang đã chủ động tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác với địa phương các nước; thúc đẩy xúc tiến kêu gọi đầu tư và vận động viện trợ, nâng cao hiệu quả sử dụng viện trợ phi chính phủ của nước ngoài; nâng cao năng lực hoạt động đối ngoại của các cơ quan đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và công tác đối ngoại nhân dân... Vì vậy, bản thân chọn đề tài “Tăng cường công tác đối ngoại ở Việt nam trong tình hình mới” nhằm làm rõ vai trò lãnh đạo, chỉ đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội đối với công tác đối ngoại ở Việt Nam, từ đó liên hệ thực trạng công tác đối ngoại ở tỉnh Kiên Giang và đề xuất một số định hướng công tác đối ngoại ở Việt Nam nói chung và tỉnh Kiên Giang nói riêng.

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 01

PHẦN II: ĐỊNH HƯỚNG CÔNG TÁC ĐỐI NGOẠI Ở VIỆT NĂM TRONG TÌNH HÌNH MỚI 02

I CƠ SỞ LÝ LUẬN 02

1 Khái niệm 02

2 Nguyên tắc 02

3 Nhiệm vụ đối ngoại 03

4 Quan điểm của Đảng ta về công tác đối ngoại 05

II ĐƯỜNG LỐI ĐỐI NGOẠI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 08

1 Thành tựu 08

2 Hạn chế 11

3 Bài học kinh nghiệm 11

III THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐỐI NGOẠI TỈNH KIÊN GIANG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 13

1 Thành tựu 13

2 Hạn chế 16

IV ĐỊNH HƯỚNG CÔNG TÁC ĐỐI NGOẠI TRONG TÌNH HÌNH MỚI Ở VIỆT NAM NÓI CHUNG VÀ TỈNH KIÊN GIANG NÓI RIÊNG 17

V LIÊN HỆ VAI TRÒ CỦA THANH NIÊN TỈNH KIÊN GIANG VỚI CÔNG TÁC ĐỐI NGOẠI, HỘI NHẬP QUỐC TẾ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 21

PHẦN III: KẾT LUẬN 23

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

PHẦN I:

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày nay, trong tiến trình hội nhập quốc tế, công tác đối ngoại đã góp phầnvào việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tối đa hóa lợi ích của quốc gia,phục vụ phát triển kinh tế, mở rộng thị trường, thu hút công nghệ để đưa đấtnước phát triển Việc thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đaphương hóa, đa dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế đã mở rộng vàđưa quan hệ với nhiều đối tác ngày càng đi vào chiều sâu Thời gian tới, bốicảnh quốc tế và khu vực sẽ tiếp tục chuyển biến nhanh chóng với nhiều yếu tốbất ổn định Hòa bình, hợp tác, phát triển, toàn cầu hóa và hội nhập vẫn là xu thếlớn nhưng gặp nhiều trở ngại, thách thức từ cạnh tranh chiến lược của các nướclớn và đại dịch Covid-19 toàn cầu

Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn của đất nước trong thời kỳ hội nhậpquốc tế và trong bối cảnh chung, tỉnh Kiên Giang ngày càng tăng cường đẩymạnh quan hệ hợp tác với các nước Là một trong 4 tỉnh nằm trong vùng kinh tếtrọng điểm của đồng bằng sông Cửu Long, Kiên Giang là tỉnh có nhiều tiềmnăng, lợi thế về phát triển Việc triển khai các hoạt động đối ngoại và hợp tácquốc tế có nhiều kết quả tích cực Trong những năm qua tỉnh Kiên Giang đã chủđộng tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác với địa phương các nước; thúc đẩyxúc tiến kêu gọi đầu tư và vận động viện trợ, nâng cao hiệu quả sử dụng viện trợphi chính phủ của nước ngoài; nâng cao năng lực hoạt động đối ngoại của các cơquan đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và công tác đối ngoại nhân dân

Vì vậy, bản thân chọn đề tài “Tăng cường công tác đối ngoại ở Việt nam trong tình hình mới” nhằm làm rõ vai trò lãnh đạo, chỉ đạo Đảng, Nhà nước,

Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội đối với công tác đối ngoại ởViệt Nam, từ đó liên hệ thực trạng công tác đối ngoại ở tỉnh Kiên Giang và đềxuất một số định hướng công tác đối ngoại ở Việt Nam nói chung và tỉnh KiênGiang nói riêng

Như vậy, đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta là hệ thống quanđiểm về mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp, phương châm chỉ đạohoạt động của nước ta với bên ngoài nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc chânchính, đồng thời góp phần vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vìmục tiêu của thời đại là hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.

- Các nguyên tắc cụ thể:

+ Tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào

công việc nội bộ của nhau.

+ Không dùng vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực trong quan hệ quốc tế

+ Giải quyết các bất đồng và tranh chấp thông qua thương lượng hòa bình.+ Tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng và cùng có lợi

3 Nhiệm vụ đối ngoại

Chính sách đối ngoại là một bộ phận hợp thành đường lối chung, là sự tiếptục chính sách đối nội, tạo điều kiện để thực hiện nhiệm vụ đối nội Đại hội XIIIcủa Đảng đã xác định: “Trên cơ sở vừa hợp tác, vừa đấu tranh, tiếp tục nâng caohiệu quả hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế vì lợi ích quốc gia - dân tộc,bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Tiếp tục phát huy vai tròtiên phong của đối ngoại trong việc tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổnđịnh, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao vị thế

và uy tín của đất nước Xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụcột là đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân” Như vậy,nhiệm vụ đối ngoại thể hiện trên các vấn đề sau:

Thứ nhất, vì lợi ích quốc gia - dân tộc, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam

xã hội chủ nghĩa

Nhiệm vụ đối ngoại trước hết phải bảo vệ được lợi ích tối cao quốc gia dân tộc, bảo vệ Tổ quốc bao gồm bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thốngnhất và toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hộichủ nghĩa Đầu tiên phải xây dựng nền quốc phòng chính quy, ngày càng hiệnđại Tuy nhiên, trong điều kiện thế giới ngày nay, để bảo vệ đất nước theo quanđiểm chỉ đạo của Đảng là giữ nước từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước còn chưanguy thì còn cần phải kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sử dụngsức mạnh trong nước và sức mạnh bên ngoài và do đó đối ngoại rất quan trọng

-Thứ hai, đối ngoại có nhiệm vụ tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình,

ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước

Nhiệm vụ đối ngoại là phải tạo lập được môi trường hòa bình để phục vụ

cho sự nghiệp đổi mới, phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước Giữ vững môi trường hòa bình bao gồm hòa bình, ổn định trên tất cảlĩnh vực ở trong nước, là môi trường hòa bình ở khu vực, trước hết là khu vựcĐông Nam Á, tiếp đến là khu vực Đông Á và rộng hơn là khu vực châu Á - TháiBình Dương Điều này càng quan trọng trong bối cảnh thế giới ngày nay, khitoàn cầu hóa và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ và tácđộng sâu rộng.

Thứ ba, đối ngoại có nhiệm vụ nâng cao vị thế, uy tín của đất nước trên

trường quốc tế

Trong các văn kiện Đại hội, Đảng ta đã khẳng định Việt Nam là bạn, là đốitác tin cậy và thành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế Tuynhiên, chủ trương đối ngoại phải được thể hiện trong thực tế Do đó, hoạt độngđối ngoại nhằm tăng cường quan hệ hòa bình, hữu nghị với các nước, đẩy mạnhquan hệ hợp tác cùng có lợi với các đối tác trên các lĩnh vực khác nhau, đồngthời làm tròn nghĩa vụ của nước thành viên và có đóng góp tích cực cho sự pháttriển của tổ chức quốc tế mà Việt Nam tham gia Đây chính là tiền đề quan trọng

để chúng ta có thể huy động được nguồn lực bên ngoài cùng với nguồn lực bêntrong phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam

Thứ tư, đối ngoại đặt lợi ích quốc gia - dân tộc là cao nhất, song Việt Nam

vẫn luôn kiên trì chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân Đảng và Nhà nướcluôn khẳng định nhiệm vụ của đối ngoại là góp phần vào cuộc đấu tranh vì mụctiêu của thời đại là hòa bình, độc lập, dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Nhiệm vụ đối ngoại theo tinh thần của Đại hội XIII của Đảng nhằm đạtđược ba lợi ích có quan hệ mật thiết với nhau: An ninh - Phát triển – Vị thế,trong đó vấn đề phát triển đất nước là nhiệm vụ quan trọng nhất Phục vụ chophát triển đất nước được coi là nhiệm vụ hàng đầu của đối ngoại, vì chỉ có pháttriển mới tạo nên nền tảng vật chất cho việc thực hiện mục tiêu an ninh và nângcao vị thế quốc tế của đất nước Tuy nhiên, không thể có sự phát huy được ảnhhưởng quốc tế nếu không giữ vững được an ninh, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ

4 Quan điểm của Đảng ta về công tác đối ngoại trong tình hình mới

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định những điểm nổi bật vềphương hướng đối ngoại, đó là:

Một là, “Tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc tạo

lập và giữ vững môi trường hoà bình, ổn định, huy động các nguồn lực bênngoài để phát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước” Đây làbước phát triển rất mới trong tầm nhìn chiến lược của Đảng ta, vừa là sự nhìnnhận vai trò quan trọng của đối ngoại, vừa đặt ra những nhiệm vụ rất nặng nềcho giai đoạn tới “Vai trò tiên phong của đối ngoại” không chỉ có ngoại giao mà

cả quốc phòng, an ninh và các binh chủng khác, trong sự phối hợp liên ngànhdưới sự chỉ đạo và quản lý thống nhất của Đảng và Nhà nước Như đồng chíTổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã chỉ rõ tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 28(tháng 8/2013): Trong thời bình, công tác đối ngoại sẽ tiếp tục là một mặt trậnquan trọng, cùng với quốc phòng - an ninh đóng vai trò tiên phong, góp phầnbảo vệ an ninh, độc lập và chủ quyền đất nước

Hai là, đối ngoại phải “Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia – dân tộc, trên cơ

sở các nguyên tắc cơ bản Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế,bình đẳng và cùng có lợi” Lợi ích quốc gia - dân tộc đã, đang và sẽ tiếp tục làkim chỉ nam, tiêu chí cao nhất trong triển khai hoạt động đối ngoại Khôngnhững vậy, Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII còn xác định đây là một trongnhững quan điểm chỉ đạo cao nhất nhằm thực hiện tầm nhìn và định hướng pháttriển của đất nước Đồng thời, Việt Nam không theo chủ nghĩa dân tộc vị kỷ,hẹp hòi mà thúc đẩy lợi ích quốc gia – dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bảncủa luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi

Ba là, Đại hội nêu rõ nhiệm vụ “Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế,

giải quyết tốt mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; hội nhậpquốc tế toàn diện, sâu rộng, linh hoạt, hiệu quả, vì lợi ích quốc gia – dân tộc, bảođảm độc lập, tự chủ, chủ quyền quốc gia” Độc lập, tự chủ là cơ sở, tạo ra sứcmạnh nội sinh để nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế và chủ động, tích cực hội

nhập quốc tế “Hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng” nghĩa là hội nhập đầy đủtrên các lĩnh vực, các tầng nấc khác nhau với mức độ tham gia, đóng góp thựcchất hơn, cam kết và đan xen lợi ích cao hơn Hội nhập quốc tế cũng phải bámsát, gắn chặt và phục vụ trực tiếp nhiệm vụ phục vụ phát triển với việc “tích cựctriển khai các cam kết khu vực và quốc tế, lồng ghép với các chiến lược, chínhsách, kế hoạch và chương trình phát triển kinh tế-xã hội”.

Bốn là, tư duy về đối ngoại song phương và đa phương có những bước phát

triển mới Về song phương, chúng ta cần tiếp tục đưa các mối quan hệ đối ngoạisong phương đi vào chiều sâu, đồng thời cần “tạo thế đan xen lợi ích” và “tăng

độ tin cậy” Đối ngoại đa phương cần “chủ động tham gia, tích cực đóng góp,nâng cao vai trò của Việt Nam trong xây dựng, định hình các thể chế đa phương

và trật tự chính trị - kinh tế quốc tế”, và “trong những vấn đề, các cơ chế quantrọng, có tầm chiến lược đối với lợi ích Việt Nam, phù hợp với khả năng và điềukiện cụ thể” Đây là bước phát triển quan trọng về lý luận và thực tiễn từ Đại hộiXII và Chỉ thị 25 của Ban Bí thư (8/8/2018) Điều này phù hợp với thế và lựcmới của đất nước cũng như những đòi hỏi thực tiễn mới đối với công tác đốingoại Tư duy về không gian và các trọng điểm chiến lược của đất nước cũngđược thể hiện rất rõ, đó là các nước láng giềng, khu vực tiểu vùng Mekong,ASEAN, châu Á – Thái Bình Dương, các nước lớn và các đối tác quan trọng…

Năm là, đối ngoại được giao trọng trách tham gia cùng quốc phòng, an ninh

và cả hệ thống chính trị vào việc bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định của đấtnước, giữ nước từ sớm, từ xa Về an ninh quốc gia, văn kiện nêu rõ “Kiên quyết,kiên trì đấu tranh, làm thất bại mọi âm mưu, hành động can thiệp của các thế lựcthù địch vào công việc nội bộ, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toànvẹn lãnh thổ, an ninh quốc gia và ổn định chính trị đất nước” Về bảo vệ chủquyền, biển đảo: “Tiếp tục thúc đẩy giải quyết các vấn đề trên biển, an ninh, antoàn hàng hải, hàng không trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước củaLiên Hợp Quốc và Luật Biển năm 1982 Củng cố đường biên giới hòa bình, anninh, hợp tác và phát triển; giải quyết các vấn đề còn tồn tại liên quan đến đườngbiên giới trên bộ với các nước láng giềng” Đối ngoại cũng phải “tăng cường

công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu, chiến lược về đối ngoại, không để bịđộng, bất ngờ”.

Sáu là, văn kiện khẳng định sự quan tâm và quan điểm của Đảng và Nhà

nước về cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài Văn kiện nêu rõ “Hỗ trợ đểngười Việt Nam ở nước ngoài có địa vị pháp lý vững chắc, phát triển kinh tế vàđời sống, hội nhập xã hội nước sở tại Nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ côngdân, quản lý lao động, du học sinh… Tạo điều kiện để đồng bào giữ gìn tiếngViệt, bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao lòng tự hào, tự tôn dân tộc Làm tốtcông tác thông tin tình hình trong nước, giúp đồng bào hướng về Tổ quốc, nhậnthức và hành động phù hợp với lợi ích quốc gia – dân tộc, có chính sách thu hútnguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài đóng góp tích cực cho sự nghiệpxây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Đây sẽ là phương hướng để xây dựng những chủtrương, chính sách nhằm hỗ trợ, tạo thuận lợi cho bà con hội nhập với xã hội sởtại, đồng thời tiếp tục giữ gìn văn hóa, bản sắc dân tộc và đóng góp vào xâydựng và bảo vệ Tổ quốc

Bảy là, văn kiện nêu: “Xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba

trụ cột là đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân” Tính

“toàn diện” thể hiện trên các chủ thể, địa bàn, cả song phương và đa phương,trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, thông tin đối ngoại, công tác vềngười Việt Nam ở nước ngoài, bảo hộ công dân…, qua đó phát huy hiệu quả sứcmạnh của tất cả các binh chủng Đặc biệt, nhằm phục vụ mục tiêu phát triển củađất nước, ngoại giao sẽ không chỉ triển khai các nhiệm vụ chính trị lớn ở tầm vĩ

mô, mà còn phục vụ trực tiếp các địa phương, doanh nghiệp, người dân, tranhthủ mạng lưới quan hệ đối tác chiến lược và đối tác toàn diện để mở rộng địabàn, thị trường, tranh thủ nguồn ngoại lực cho phát triển của đất nước Đây sẽ làtrọng tâm lớn của công tác đối ngoại những năm tới Tính “hiện đại” của ngoạigiao được thể hiện ở việc xây dựng ngành, phát triển và nâng tầm phương thứctriển khai công tác đối ngoại, tổ chức bộ máy, cơ sở hạ tầng, công nghệ và trangthiết bị… đạt trình độ khu vực và vươn tầm quốc tế, qua đó phục vụ tốt mục tiêuphát triển của đất nước

Tám là, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Cán bộ là cái gốc của mọi

công việc” Văn kiện Đại hội XIII đã nêu “Nâng cao bản lĩnh, phẩm chất, nănglực, tính chuyên nghiệp, hiện đại, đổi mới sáng tạo của đội ngũ cán bộ làm côngtác đối ngoại và hội nhập quốc tế; chủ động thích ứng trước chuyển biến củatình hình” Qua đó nhấn mạnh phẩm chất, năng lực của cán bộ đối ngoại là yếu

tố quyết định, mang tính đột phá nhằm bảo đảm đáp ứng được các yêu cầunhiệm vụ ngày một cao hơn trong tình hình mới

Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII là kim chỉ nam cho việc triểnkhai công tác đối ngoại, thể hiện mạnh mẽ tính kế thừa và tinh thần đổi mới tưduy, phù hợp với thực tiễn, cũng như với với thế và lực mới của đất nước Tớiđây, các cơ quan trong lĩnh vực đối ngoại và hội nhập quốc tế sẽ tiếp tục phảilàm rõ nội hàm đường lối đối ngoại, tổ chức quán triệt Nghị quyết Đại hội sâusát đến các cơ sở Đảng ở trong nước và nước ngoài Chỉ với bảo đảm sự lãnhđạo, chỉ đạo thống nhất của Đảng, sự quản lý tập trung của Nhà nước, sự phốihợp chặt chẽ, đồng lòng nhất trí của toàn hệ thống chính trị và toàn dân, chúng

ta mới thực hiện được thắng lợi đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế, thựchiện thắng lợi các mục tiêu phát triển của đất nước trong những năm tới

II ĐƯỜNG LỐI ĐỐI NGOẠI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

1 Thành tựu

Sau 35 năm thực hiện đường lối đối ngoại đổi mới, Việt Nam đã thu đượcnhiều thành tựu hết sức quan trọng, thể hiện trên các vấn đề lớn như sau:

Thứ nhất, đã đẩy lùi được chính sách cô lập về chính trị, bao vây về kinh tế

đối với nước ta, đồng thời mở rộng quan hệ với các quốc gia, kể cả các nước lớn

và các trung tâm hàng đầu thế giới

Trong giai đoạn từ 1986-1995, thông qua các hoạt động ngoại giao tíchcực, trong đó có việc phối hợp với tất cả các bên để đi tới một giải pháp chính trịcho vấn đề Campuchia Việc ký Hiệp định về Campuchia (1991) đã chấm dứttình trạng căng thẳng, đối đầu giữa Việt Nam với một số nước lợi dụng vấn đềCampuchia để bao vây, cô lập Việt Nam, góp phần khai thông quan hệ giữa Việt

Nam với thế giới bên ngoài; đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao, trong đó cóchuyến thăm không chính thức Trung Quốc của Đoàn đại biểu cấp cao của Đảng

và Nhà nước Việt Nam (1990), Việt Nam và Trung Quốc đã bình thường hóaquan hệ vào tháng 11-1991; chủ động mở quan hệ với các nước ASEAN; đấutranh đòi Mỹ dỡ bỏ cấm vận và tiến tới bình thường hóa quan hệ với Việt Nam

Có thể nói, việc xác định đúng khâu then chốt là vấn đề Campuchia và với cácbước đi cụ thể, tích cực, đến năm 1995, Việt Nam đã phá thế bị bao vây, cấmvận, cô lập và mở rộng quan hệ với các nước và các tổ chức quốc tế Đến năm

2020, Việt Nam có quan hệ ngoại giao với 189 nước; trong đó, Việt Nam đã xáclập 3 quan hệ đặc biệt, 17 quan hệ đối tác chiến lược, 13 quan hệ đối tác toàndiện Trong số các nước này đều là các nước lớn, các trung tâm chính trị, kinh tếcủa thế giới Lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam có quan hệ đối tác chiến lược,đối tác toàn diện với tất cả nước lớn, trong đó có P5, toàn bộ G7, 13/20 nướcG20, 8/9 nước trong ASEAN

Thứ hai, đã tranh thủ được môi trường quốc tế thuận lợi để tập trung phát

triển kinh tế - xã hội

Thông qua các hoạt động ngoại giao cụ thể, tích cực, đặc biệt là chú trọngtăng cường quan hệ hợp tác với các đối tác chủ chốt, thúc đẩy hợp tác kinh tếquốc tế và bắt đầu hội nhập chặt chẽ vào nền kinh tế khu vực và thế giới, ViệtNam đã tranh thủ được nguồn ngoại lực phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xãhội Bên cạnh thiết lập quan hệ ngoại giao với 189 nước, Việt Nam thúc đẩyquan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư với 224 thị trường tại tất cả châu lục; đẩymạnh hội nhập quốc tế, tham gia hơn 500 hiệp định song phương và đa phươngtrên nhiều lĩnh vực, thu hút một lượng lớn vốn FDI Theo thống kê của Cục Đầu

tư nước ngoài, tính lũy kế đến ngày 20-9-2020, cả nước có 32.658 dự án cònhiệu lực với tổng vốn đăng ký 381,5 tỷ USD Vốn thực hiện lũy kế của các dự

án FDI ước đạt 225,8 tỷ USD, bằng 59,1% tổng vốn đầu tư đăng ký còn hiệulực Theo đối tác đầu tư, trong tháng 9-2020, có thêm dự án mới từ nhà đầu tưColombia, nâng tổng số quốc gia, vùng lãnh thổ có dự án đầu tư còn hiệu lực tạiViệt Nam lên 138, trong đó, đứng đầu là Hàn Quốc với tổng vốn đăng ký gần

70,14 tỷ USD (chiêm 18,4% tông vôn đâu tư), Nhật Bản đứng thứ hai với gân59,9 tỷ USD (chiếm 15,7% tổng vốn đầu tư), tiếp theo lần lượt là Singapore vàĐài Loan, Hồng Kông Đáng chú ý là lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạochiếm tỷ trọng cao nhất với 222,92 tỷ USD, chiếm 58,4% tổng vốn đầu tư

Thứ ba, giữ vững được độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ,

đồng thời từng bước giải quyết được nhiều vấn đề về biên giới trên bộ và trênbiển với các nước có liên quan, tạo cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi để quản

lý biên giới, bảo vệ chủ quyền, mở rộng hợp tác quốc tế, góp phần củng cố hòabình, ổn định trong khu vực

Thông qua các hoạt động ngoại giao, Việt Nam và Trung Quốc đã ký Hiệpđịnh biên giới trên bộ và hoàn thành việc phân giới cắm mốc trên bộ; ký Hiệpđịnh phân định Vịnh Bắc Bộ và Hiệp định nghề cá Vịnh Bắc Bộ; ký Thỏa thuận

về các nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Công tác phân giớicắm mốc giữa Việt Nam với Lào và Campuchia đang được tích cực triển khaitrên cơ sở những Hiệp định biên giới đã ký kết Ngoài ra, Việt Nam đã ký cácthỏa thuận song phương về hợp tác giải quyết vùng chồng lấn trên biển với từngnước trong khu vực như với Malaixia, Inđônêxia, Philíppin, Thái Lan trên cơ sởbình đẳng, cùng có lợi, tạo điều kiện thuận lợi mở rộng và tăng cường hợp tác

Thứ tư, có những đóng góp tích cực, đầy tinh thần trách nhiệm và mang

tính xây dựng cho xu thế hòa bình, hợp tác

Thông qua các hoạt động cụ thể như tổ chức thành công nhiều hội nghịquốc tế: Hội nghị cấp cao Pháp ngữ, Hội nghị cấp cao ASEM, Chủ tịch luânphiên của ASEAN năm 2010 và năm 2020, ủy viên không thường trực Hội đồngBảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2008-2009 và nhiệm kỳ 2020-2021, là nướcchủ nhà Hội nghị thượng đỉnh APEC năm 2006 và năm 2017 Việt Nam cũng

đã tham gia giải quyết nhiều vấn đề lớn của thế giới và khu vực, trong đó cóviệc Việt Nam cùng các nước khác trong ASEAN ký DOC giữa ASEAN vàTrung Quốc tháng 11-2002 và ký kết khung coc giữa ASEAN và Trung Quốctháng 8-2017 - bước tiến tích cực cho tiến trình đàm phán thực chất coc, góp

phần duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực; tham gia với tư cách khách mời Hộinghị thượng đỉnh G7 tổ chức tại Canada và Nhật Bản, Hội nghị thượng đỉnhG20 tại Đức Với những đóng góp tích cực, đầy tinh thần trách nhiệm và mangtính xây dựng, tiếng nói của Việt Nam được cộng đồng quốc tế coi trọng, lắngnghe, qua đó mà không ngừng nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực vàtrên trường quốc tế.

2 Hạn chế

Một là, yếu kém trong công tác nghiên cứu cơ bản và dự báo chiến lược.

Công tác này trong những năm qua tuy có nhiều tiến bộ nhưng vẫn chưa đápứng tốt yêu cầu, có lúc còn thiếu tính chủ động, chưa theo kịp diễn biến của tìnhhình, chưa lường hết những tác động bất lợi, thiếu sự phối hợp điều hành thốngnhất, đồng bộ

Hai là, trong quan hệ với một số đối tác quan trọng, mức độ tin cậy vẫn

chưa cao, chưa đồng đều và chưa thật bền vững; chưa khai thác tốt và phát huyhiệu quả các quan hệ lợi ích đan xen với các đối tác quan trọng Việt Nam chưađưa mối quan hệ đó phát triển chiều sâu, bền vững do chưa xây dựng các khuônkhổ quan hệ hoặc chưa cụ thể hóa các thỏa thuận đã ký kết Một số đối tác lớncủa Việt Nam như Nga, Ấn Độ, hợp tác kinh tế còn khá nhiều hạn chế, chưatoàn diện Việc bảo đảm quan hệ Việt - Trung phát triển ổn định, lành mạnhcũng gặp không ít trở ngại từ vấn đề Biển Đông

Ba là, những hạn chế trong công tác chỉ đạo, quản lý Trong những năm

qua, hoạt động đối ngoại là khá sôi động, song không ít các hoạt động tính hiệuquả thấp, thậm chí còn gây lãng phí Sự phối hợp giữa các ngành, các cấp, sựquản lý công tác đối ngoại trong nhiều trường hợp vẫn còn thiếu nhịp nhàng

3 Bài học kinh nghiệm

Thứ nhất, mục tiêu hàng đầu của đối ngoại là vì lợi ích quốc gia - dân tộc.

Đây là vấn đề có tính nguyên tắc Đặt lên hàng đầu lợi ích quốc gia - dântộc với mục tiêu chiến lược là giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn