PHẦN MỞ ĐẦU Đường lối đối ngoại đối với mỗi quốc gia, dân tộc có vai trò rất quan trọng trong công tác ngoại giao của quốc gia, dân tộc; nó được xác định như là kim chỉ nam cho công tác đối ngoại; quyết định sự thành bại của công tác đối ngoại. Đối với Việt Nam, qua mỗi thời kỳ cách mạng, dựa trên tình hình thực tiễn trong và ngoài nước, Đảng ta luôn xác định đường lối đối ngoại phù hợp với điều kiện cụ thể của đất nước ở thời điểm đó. Qua hơn 35 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng có ý nghĩa lịch sử trên các lĩnh vực của đời sống xã hội; quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng, đi vào chiều sâu, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao. Công tác đối ngoại của Đảng cùng ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân kết hợp hài hòa đã tạo nên những thắng lợi to lớn trên mặt trận ngoại giao, góp phần phát triển đất nước trong những năm qua. Bước vào thời kỳ đổi mới, trước những biến đổi đa dạng, đa chiều của tình hình thế giới cũng như trong khu vực và tình hình trong nước, với nhận thức đúng đắn về đối ngoại thời kỳ này, Đại hội của Đảng đã đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, chủ động hội nhập quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình và tạo điều thuận lợi để phát triển đất nước. Đảng ta xác định đây là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội đồng thời là sự thể hiện nhận thức, đánh giá của Đảng ta về vai trò to lớn của công tác đối ngoại trong tình hình mới. Quá trình học tập môn học và tìm hiểu, nghiên cứu thực tiễn đời sống chính trị trong nước và quốc tế, em lựa chọn đề tài: “Đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt nam trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài tiểu luận kết thúc môn học. Em xin trân trọng cảm ơn!
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
Đường lối đối ngoại đối với mỗi quốc gia, dân tộc có vai trò rất quan trọng trong công tác ngoại giao của quốc gia, dân tộc; nó được xác định như là kim chỉ nam cho công tác đối ngoại; quyết định sự thành bại của công tác đối ngoại
Đối với Việt Nam, qua mỗi thời kỳ cách mạng, dựa trên tình hình thực tiễn trong và ngoài nước, Đảng ta luôn xác định đường lối đối ngoại phù hợp với điều kiện cụ thể của đất nước ở thời điểm đó Qua hơn 35 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng có ý nghĩa lịch sử trên các lĩnh vực của đời sống xã hội; quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng, đi vào chiều sâu, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao Công tác đối ngoại của Đảng cùng ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân kết hợp hài hòa đã tạo nên những thắng lợi to lớn trên mặt trận ngoại giao, góp phần phát triển đất nước trong những năm qua
Bước vào thời kỳ đổi mới, trước những biến đổi đa dạng, đa chiều của tình hình thế giới cũng như trong khu vực và tình hình trong nước, với nhận thức đúng đắn về đối ngoại thời kỳ này, Đại hội của Đảng đã đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, chủ động hội nhập quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình và tạo điều thuận lợi để phát triển đất nước Đảng ta xác định đây là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội đồng thời là sự thể hiện nhận thức, đánh giá của Đảng ta về vai trò to lớn của công tác đối ngoại trong tình hình mới
Quá trình học tập môn học và tìm hiểu, nghiên cứu thực tiễn đời sống chính
trị trong nước và quốc tế, em lựa chọn đề tài: “Đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt nam trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài tiểu luận kết thúc môn
học
Em xin trân trọng cảm ơn!
Trang 2PHẦN NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đề ra đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta hiện nay
1.1 Cơ sở lý luận
Đảng ta dựa trên nhiều cơ sở từ lý luận đến tổng kết thực tiễn công tác đối ngoại của Đảng, Nhà nước sau 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới Trước hết về mặt lý luận: Đảng ta xác định lấy Chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng lý luận, kim chỉ nam cho hành động của Đảng, trong
đó có công tác đối ngoại nhằm khai thác tố nhất nhân tố quốc tế phục vụ cho nhu cầu phát triển đất nước đồng thời mở rộng và phát huy ảnh hưởng của Đảng, đóng góp với cộng đồng quốc tế trong cuộc đấu tranh chung vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và phát triển Sinh thời, Chủ tich Hồ Chí Minh đã chỉ rõ thực lực của đất nước là cái chiêng, ngoại giao là cái tiếng Thực lực của đất nước mạnh tức là cái chiêng lớn mà cái chiêng lớn thì tiếng sẽ vang, ảnh hưởng của nó sẽ càng lớn trên trường quốc tế Chính tư tưởng này của Người đã đặt nền móng cho việc Đảng ta đặt ra đường lối đối ngoại trong những năm qua
- Chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại
+ Chủ nghĩa Mác- Lênin cung cấp thế giới quan và phương pháp luận + Chủ nghĩa Mác- Lênin về mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc
+ Chủ nghĩa Mác- Lênin về dân tộc và quốc tế
+ Tư tưởng về giữ vững nguyên tắc độc lập tự chủ và chủ quyền quốc gia + Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại
Trong quá trình hoạch định đường lối đối ngoại thời kỳ đổi mới, Đảng và Nhà nước ta luôn kiên định lập trường, quan điểm chủ nghĩa Mác – Leenin, tư tưởng Hồ Chí Minh, coi đây là cơ sở lý luận và là vấn đề có tính nguyên tắc, bởi vì:
- Chủ nghĩa Mác – Leenin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho hành động của Đảng ta Những nội dung có tính khoa học và cách mạng về thời đại, về vấn đề dân tộc và quốc tế, về quan hệ quốc tế và chủ
Trang 3nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân tư tưởng cùng tồn tại hòa bình giữa các nước có chế độ chính trị - xã hội khác nhau, về quyền dân tộc tự quyết trong quan
hệ quốc tế trong học thuyết Mác – Leenin luôn được Đảng ta chú trọng nghiên cứu và vận dụng sáng tạo trong bối cảnh thế giới mới và điều kiện cụ thể của Việt Nam
- Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống các quan điểm về đường lối chiến lược và sách lược đối với các vấn đề quốc tế và quan hệ quốc tế
Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh thể hiện trên các vấn đề lớn mang tính chiến lược như:
+ Một là độc lập dân tộc: Đây vừa là mục tiêu phấn đấu, vừa là phương
châm hành động của ngoại giao Việt Nam Theo Hồ Chí Minh, ngoại giao Việt Nam phải luôn giữ vững tinh thần độc lập, tự chủ, tự mình quyết định đường lối, chủ trương của mình Điều đó cũng có nghĩa, chỉ trên tinh thần độc lập dân tộc, Đảng ta mới nắm được tình hình cụ thể, khả năng, lợi ích của đất nước, từ đó đề
ra chủ trương, chính sách phù hợp để đạt được mục tiêu đã xác định Vấn đề này ngày càng quan trọng trong bối cảnh thế giới ngày nay, khi lợi ích quốc gia – dân tộc được đặt lên hàng đầu trong quan hệ quốc tế
+ Hai là, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại: Theo Hồ Chí
Minh, sức mạnh dân tộc bao gồm sức mạnh vật chất (sức mạnh cứng) thể hiện ở sức mạnh kinh tế, chính trị, quân sự và sức mạnh tinh thần (sức mạnh mềm), nhưu: Tính chính nghĩa của những mục tiêu dân tộc ta theo đuổi; truyền thống yuee nước nồng nàn, ý chí quật cường chống ngoại xâm; nền văn hóa dân tộc được xây dựng qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; vị trí địa – chính trị
và địa – kinh tế quan trọng
Sức mạnh dân tộc là sức mạnh của thế và lực của đất nước sau hơn 30 năm đổi mới; sức mạnh tổng thể của Nhà nước và nhân dân, của kinh tế, quan sự, dấn
số, lãnh thổ; sức mạnh của các giá trị lịch sử, truyền thống, văn hóa, tinh thần yêu nước, tinh thần lao động cần cù và ý chí vướn lên của con người Việt Nam
Sức mạnh thời đại thể hiện qua các trào lưu lớn của thời đại như: Phong trào độc lập dân tộc; phong trào dân chủ và tiến bộ xã hội, cũng như các xu thế
Trang 4lớn của thế giới (quyền độc lập cho mọi quốc gia; quyền tự quyết cho mọi dân tộc; xu thế hòa bình cho toàn thế giới và sự hợp tác bình đẳng giữa các quốc gia, không phân biệt nước lớn hay nước nhỏ ) Sức mạnh thời đại thể hiện qua các
“dòng chảy chính” của thế giới hiện nay, như: cuộc cách mạng công nghệ; xu thế toàn cầu hóa và liên kết khu vực; trào lưu tái cấu trúc và đổi mới mô hình tăng trưởng
+ Ba là, ngoại giao tâm công: Đó là nền ngoại giao đề cao tính chất chính
nghĩa, đánh vào lòng người bằng chính nghĩa, bằng lẽ phải, đạo lý và nhân tính; là nềm ngoại giao mang tính nhân bản sâu sắc, phù hợp với khát vọng hòa bình, tự
do, công lý; là nền ngoại giao coi phong trào tiến bộ của nhân dân thế giới là lực lượng của mình, giữ gìn và củng cố sự đoàn kết nhất trí giữa các nước xã hội chủ nghĩa
+ Bốn là, ngoại giao hòa bình, hữu nghị với các dân tộc khác: Đó là nền
ngoại giao theo đuổi phương châm “thêm bạn, bớt thù”, “làm cho nước mình ít kẻ thù và nhiều bạn đồng minh hơn hết” và đây cũng thể hiện tính nhân văn của dân tộc Việt Nam Đó là nền ngoại giao luôn dành mối quan tâm hàng đầu cho nhiệm
vụ củng cố quan hệ với các nước láng giềng, các nước trong khu vực, tạp trung nỗ lực thiết lập và củng cố quan hệ với các nước lớn, đồng thời không ngừng tăng cường quan hệ hợp tác hữu nghị với mọi quốc gia khác trên thế giới
+ Năm là, Ngoại giao “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”: đó là nền ngoại giao
kiên trì trong nguyên tắc nhưng linh hoạt, mềm mỏng, khéo léo trong sách lược Đối với Hồ Chí Minh, vấn đề có tính bất biến là nguyên tắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Song để đạt được mục tiêu đó, phương thực thực hiện phải thiên biến vạn hóa, khi cương khi nhu, khi tiến khi lùi tùy theo từng vấn đề, thời điểm và bối cảnh cụ thể
+ Sáu là, ngoại giao nắm vững thời cơ, giành thắng lợi từng bước: Đó là
nền ngoại giao phải biết nắm vững thời cơ, chủ động tạo lập thời cơ, đồng thời chủ động tấn công giành thắng lợi từng bước, tiến tới giành thắng lợi hoàn toàn
1.2 Cơ sở thực tiễn
Trang 5Thế kỷ 21 đang mở ra những cơ hội to lớn nhưng cũng chưa đựng rất nhiều thách thức Sau gần hai thập kỷ tiến hành công cuộc Đổi mới đất nước, thế và lực của nước ta đã lớn mạnh lên nhiều Chúng ta có lợi thế rất lớn là tình hình chính trị - xã hội cơ bản ổn định Môi trường hoà bình, sự hợp tác, liên kết quốc tế và những xu thế tích cực trên thế giới tiếp tục tạo điều kiện để Việt Nam phát huy nội lực và lợi thế so sánh, tranh thủ ngoại lực Tuy nhiên, chúng ta cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức rất lớn Bốn nguy cơ mà Đảng ta đã từng chỉ rõ tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII năm 1996 là tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới, chệch hướng xã hội chủ nghĩa, nạn tham nhũng và tệ quan liêu, diễn biến hoà bình do các thế lực thù địch gây ra đến nay vẫn tồn tại và diễn biến phức tạp, đan xen và tác động lẫn nhau
Nhằm phát huy những thành tựu to lớn đã đạt được trong gần hai thập kỷ tiến hành công cuộc Đổi mới và vươn tới mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, Đảng và Nhà nước Việt Nam tiếp tục kiên trì thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, rộng mở,
đa dạng hoá, đa phương hoá quan hệ quốc tế, chủ động hội nhập quốc tế với phương châm “Việt Nam sẵn sàng là bạn và là đối tác tin cậy của tất cả các nước trong cộng đồng thế giới phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển."
Như vậy, ngoại giao Việt Nam luôn phải xuất phát từ thực trạng và đặc thù địa lý, lịch sử, chính trị, kinh tế, xã hội, tôn giáo, dân tộc của đất nước Chính vì vậy, ngoại giao Việt Nam trong những năm đầu thế kỳ 21 vẫn mang đậm những sắc thái riêng biệt của mình và có những bước đi thích hợp trong trào lưu chung của ngoại giao thế giới Hơn bao giờ hết, hiện tại chúng ta có điều kiện thuận lợi
để thực hiện thành công đường lối đối ngoại của Đảng ta là đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ và Việt Nam là bạn, đối tác tin cậy với tất cả các nước; ngoại giao với tất cả các khía cạnh nội dung của nó như văn hóa, kinh tế, quốc phòng –
an ninh, chính trị… không chỉ là cánh cửa mở Việt Nam với thế giới, mà còn cần
và có thể làm một chiếc cầu nối Việt Nam với thế giới bảo vệ độc lập chủ quyền
và những thành quả cách mạng, chống lại moi âm mưu chống phá của các thế lực thù địch
Trang 6Nội dung cơ bản trong chính sách đối ngoại của Việt Nam hiện nay với mục tiêu chính của chính sách đối ngoại là giữ vững độc lập chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững hòa bình và tạo lập môi trường quốc tế thuận lợi, tranh thủ sự ủng hộ và giúp đỡ của quốc tế, gây ảnh hưởng và nâng cao uy tín quốc tế của Việt Nam Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sợi chỉ đỏ xuyên suốt cách mạng Việt Nam, là con đường giải pháp đúng đắn, phù hợp với tiến trình phát triển của xã hội Việt Nam và xu thế thời đại: tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội chỉ đạo nhận thức và hành động tổng triển khai đườn lối chính sách đối ngoại, ngoại giao của Việt Nam Độc lập tự chủ, tự cường, đồng thời, tăng cường đoàn kết quốc tế và mở rộng hợp tác quốc
tế Độc lập tự chủ đảm bảo lợi ích chính đáng của dân tộc là nguyên tắc và nhiệm
vụ hàng đầu của ngoại giao Việt Nam Sự giúp đỡ hợp tác quốc tế là quan trọng, độc lập tự chủ, tự lực, tự cường không có nghĩa là biệt lập với bên ngoài, ngược lại trên cơ sở độc lập, tự chủ cần phải mở rộng đoàn kết, hợp tác quốc tế,
xử lý đúng đắn các vấn đề liên quan giữa dân tộc, thời đại giữa Việt Nam và thế giới Trong hoạt động đối ngoại chú ý vấn đề tập hợp lực lượng quốc tế, tạo thế
và lực cho đất nước Mặt khác thành tưu đấu tranh xây dựng và bảo vệ tổ quốc thúc đẩy thế giới tăng cường hợp tác với Việt Nam
Trong khi đó, trên thế giới giai đoạn này, chủ nghĩa xã hội và phong trào cộng sản, công nhân quốc tế lâm vào vào cuộc khủng hoảng toàn diện, sâu sắc Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ có bước tiến nhảy vọt, toàn cầu hóa
là xu hướng tất yếu, tác động sâu sắc tình hình kinh tế, chính trị xã hội và quan
hệ quốc tế ở tất cả các quốc gia, dân tộc với cả thời cơ và thách thức Cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc vẫn diễn ra gay gắt ; xung đột vũ trang, chiến tranh cục bộ, những bất ổn do mâu thuẫn dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, khủng bố xảy ra ở nhiều nơi, nhất là tại khu vực các nước đang phát triển Bên cạnh đó, ngày càng xuất hiện nhiều vấn đề
an ninh phi truyền thống cùng với sự gay gắt thêm của những vấn đề toàn cầu bức xúc, đòi hỏi phải có sự hợp tác sâu rộng của tất cả các nước cùng nhau giải quyết Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Đông Nam Á có sự phát
Trang 7triển năng động, được cả thế giới quan tâm, đánh giá cao Bên cạnh những đặc điểm chung của tình hình thế giới nêu trên thì: Xu thế hoà bình, ổn định, hợp tác
và phát triển là một xu thế lớn, phản ánh những đòi hỏi bức xúc của các dân tộc trên thế giới Các quốc gia lớn, nhỏ đều tham gia ngày càng nhiều vào quá trình hợp tác, liên kết khu vực và quốc tế về kinh tế, chính trị, thương mại và nhiều lĩnh vực khác Các dân tộc nâng cao ý thức độc lập tự chủ, tự lực, tự cường, đấu tranh chống sự áp đặt và can thiệp của nước ngoài, bảo vệ độc lập chủ quyền
và nền văn hoá dân tộc, đồng thời mở rộng quan hệ quốc tế
II Những nội dung cơ bản trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam hiện nay
Trên cơ sở đánh giá toàn diện thành tựu, bài học, thế và lực của đất nước sau 35 năm đổi mới, bối cảnh quốc tế và trong nước, thời cơ chiến lược cũng như thách thức đặt ra đối với đất nước, Đại hội XIII của Đảng tiếp tục kế thừa những nội dung xuyên suốt đường lối đối ngoại của Đảng ta thời kỳ đổi mới, đồng thời phát triển và bổ sung nhiều nội dung mới để đối ngoại đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới
2.1 Về đánh giá, dự báo tình hình thế giới
Đại hội XIII của Đảng kế thừa những nhận định lớn của các kỳ Đại hội Đảng trước đây, nhất là Đại hội XII, về các đặc điểm có tính quy luật và xu thế lâu dài của thế giới, song cập nhật, điều chỉnh phù hợp với tình hình mới Đại hội XIII khẳng định hòa bình, hợp tác và phát triển là xu thế lớn, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục tiến triển, song nhấn mạnh các xu thế này đứng trước nhiều trở ngại, khó khăn do “thế giới đang trải qua những biến động to lớn, diễn biến rất nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo”; Châu Á- Thái Bình Dương có vai trò ngày càng quan trọng, nhưng chỉ rõ đây là khu vực “tiềm ẩn nhiều bất ổn”… Trong bối cảnh nhiều thách thức an ninh phi truyền thống diễn biến phức tạp, Đảng ta nhận định tác động của đại dịch Covid-19 sẽ còn kéo dài, “làm thay đổi sâu sắc trật tự, cấu trúc kinh tế, phương thức quản trị toàn cầu, cách thức hoạt động kinh tế và tổ chức đời sống xã hội của thế giới”[4] Thực tiễn tình hình
Trang 8quốc tế từ Đại hội XIII của Đảng đến nay đã cho thấy những nhận định nói trên của Đảng là đúng đắn
Một điểm mới là, trên cơ sở đánh giá Cách mạng công nghiệp lần thứ 4, Đại hội XIII đã đưa việc tranh thủ thành tựu của cuộc cách mạng này vào nội hàm quan điểm phát triển đất nước, trên cơ sở đó xác định rõ “đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá trên nền tảng của tiến bộ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo” là một định hướng lớn trong chiến lược phát triển đất nước đến năm 2030
Bên cạnh tiếp tục nhận định thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức đan xen nhau, Đại hội XIII của Đảng nêu rõ tình hình thế giới "đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới nặng nề, phức tạp hơn" đối với xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đòi hỏi tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, dự báo đúng tình hình, chủ động trước mọi tình huống Do đó, vai trò của đối ngoại càng quan trọng, nhiệm vụ càng nặng nề, nhất là vai trò tiên phong trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, tranh thủ thời cơ và nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển đất nước
2.2 Về mục tiêu đối ngoại
Đại hội XIII của Đảng khẳng định "bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia -dân tộc", tức là đặt lợi ích quốc gia - -dân tộc lên trước hết và trên hết; đồng thời, chỉ ra nguyên tắc chung là phải luôn nỗ lực đạt được lợi ích quốc gia - dân tộc tới mức cao nhất có thể Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc không có nghĩa là nước ta theo chủ nghĩa dân tộc vị kỷ Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh thúc đẩy lợi ích quốc gia - dân tộc phải "trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi", cùng phấn đấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới
Trong giai đoạn hiện nay, lợi ích quốc gia - dân tộc cao nhất là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, thuận lợi cho phát triển đất nước; bảo vệ sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa; bảo vệ an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và nền văn hóa
Trang 9dân tộc Bên cạnh đó, Đại hội XIII của Đảng bổ sung bảo đảm an ninh con người, an ninh kinh tế, an ninh mạng, xã hội trật tự, kỷ cương cũng là những lợi ích quan trọng của quốc gia - dân tộc Các thành tố nói trên có quan hệ chặt chẽ, tương hỗ và thống nhất với nhau, không thể coi nhẹ thành tố nào, đồng thời là căn cứ quan trọng nhất để xác định đối tác - đối tượng, hợp tác - đấu tranh trong đối ngoại, là "bất biến" để ứng phó với tình hình diễn biến nhanh, phức tạp
2.3 Về vị trí, vai trò và nhiệm vụ của đối ngoại
Điểm mới nổi bật trong đường lối đối ngoại tại Đại hội XIII của Đảng là lần đầu tiên Đảng xác định rõ vị trí, vai trò tiên phong của đối ngoại trong "tạo lập và giữ vững môi trường hoà bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước" Các nhiệm
vụ này quan hệ chặt chẽ với nhau, trong đó giữ vững hòa bình, ổn định là nhiệm
vụ trọng yếu, thường xuyên; phục vụ phát triển đất nước là nhiệm vụ trung tâm; nâng cao vị thế và uy tín đất nước là nhiệm vụ quan trọng
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, ông cha ta luôn lấy ngoại giao hòa hiếu làm thượng sách giữ nước Trong đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đối ngoại đi đầu tạo thế "vừa đánh, vừa đàm", tranh thủ ủng hộ quốc tế, phá bao vây cấm vận, mở ra cục diện phát triển mới cho đất nước Trong công cuộc đổi mới, đối ngoại “đi đầu trong kiến tạo hòa bình, bảo vệ Tổ quốc và thu hút nguồn lực cho phát triển đất nước"[5] Như vậy, việc khẳng định vai trò tiên phong của đối ngoại trong văn kiện Đại hội XIII là bước phát triển mới về tư duy đối ngoại của Đảng trên cơ sở vận dụng sáng tạo tư tưởng giữ nước mang tính chủ động cao của dân tộc, đúc kết thực tiễn phát triển và hội nhập quốc tế của đất nước, tiếp thu chọn lọc kinh nghiệm quốc tế và phù hợp với xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển trên thế giới
Trước hết, vai trò tiên phong thể hiện ở việc đối ngoại đánh giá, dự báo tình hình, nhận diện thời cơ và thách thức để bảo vệ đất nước từ sớm, từ xa, nhanh nhạy phát hiện các vấn đề mới, tham mưu chiến lược, thúc đẩy đổi mới tư duy, tìm hướng đi thuận lợi cho phát triển đất nước Vì vậy, Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh “tăng cường công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến
Trang 10lược về đối ngoại, không để bị động, bất ngờ” Nhiệm vụ này rất quan trọng, bởi chỉ có "biết mình", "biết người", "biết thời thế" mới có thể tranh thủ thời cơ, thuận lợi để phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong một thế giới vận động không ngừng, phức tạp và khó lường
Hai là, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, thuận lợi cho phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó có đối ngoại Đặc thù của đối ngoại là sử dụng các phương thức, biện pháp hòa bình để ngăn ngừa, hóa giải và đẩy lùi nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa, qua đó góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền quốc gia
Phát huy truyền thống giữ nước của ông cha ta là hòa ở trong nước thì ít phải dùng binh, hòa ở ngoài biên thì không sợ báo động, Đại hội XIII của Đảng khẳng định tiếp tục đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn quan hệ với các đối tác, nhất là với các nước láng giềng, đối tác chiến lược, đối tác toàn diện, các đối tác quan trọng và bạn bè truyền thống, “tạo thế đan xen lợi ích” và “tăng độ tin cậy” Việc thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ giúp củng cố vững chắc cục diện đối ngoại
ổn định, thuận lợi cho xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Bên cạnh đó, đối ngoại cùng quốc phòng, an ninh giữ vững đường biên giới hòa bình, hợp tác và phát triển; kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Đồng thời, tìm kiếm và phát huy điểm đồng về lợi ích để thúc đẩy hợp tác, linh hoạt và sáng tạo trong
xử lý các tranh chấp trên cơ sở lợi ích quốc gia- dân tộc và luật pháp quốc tế; trong đó, tiếp tục thúc đẩy giải quyết các vấn đề trên biển trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS)
Ba là, tiên phong huy động các nguồn lực bên ngoài cho phát triển đất nước.Một trong những lợi ích cơ bản của nước ta hiện nay là phấn đấu thực hiện mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 Do đó, phát triển đất nước là mục tiêu xuyên suốt mọi hoạt động đối ngoại, theo đó tất cả trụ cột, binh chủng đối ngoại đều nỗ lực đóng góp vào thực hiện tầm nhìn và mục tiêu phát triển đất nước, trong đó ngoại giao kinh tế là nòng cốt Như vậy, cùng