MỞ ĐẦU Sau hơn 30 năm tiến hành sự nghiệp đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tích to lớn, đưa đến những thay đổi về chất trong thế và lực của đất nước. Theo lời của đồng chí Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng “đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực vị thế và uy tín như ngày nay trên trường quốc tế” Để có được kết quả như vậy, nguyên nhân trước hết là do Đảng ta đã hình thành và phát triển được nhiều tư duy, nhận thức mới, đã chuyển được tư duy và nhận thức mới đó vào chủ trương, chính sách và đã quyết tâm chỉ đạo quá trình triển khai sự nghiệp đổi mới toàn diện. Đặc biệt, trong bối cảnh chung đó, công tác đối ngoại “đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, trở thành một điểm sáng trong toàn bộ những thành tựu chung của đất nước ta” . Điều này cho thấy tầm quan trọng của những nhận thức và tư duy mới về đường lối và chính sách đối ngoại mà Đảng ta đã đạt tới trong tiến trình đổi mới từ năm 1986 đến nay và những bước đi đúng đắn trong chỉ đạo và triển khai chính sách đối ngoại được xây dựng trên cơ sở tư duy và nhận thức mới. Ngay từ rất sớm, Đảng ta đã nhận thức rõ tầm quan trọng cũng như tính cấp thiết của việc mở rộng quan hệ đối ngoại nhằm đưa sự nghiệp phát triển đất nước hoà vào trào lưu phát triển chung của thế giới. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn chú trọng việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại, coi đây là một trong những nguyên tắc cơ bản trong đường lối đối ngoại của mình. Cũng chính vì vậy, sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta trải qua các thời kỳ lịch sử khác nhau đã luôn giành được sự đồng tình, ủng hộ, sự giúp đỡ rộng rãi của nhân dân tiến bộ trên thế giới. Đường lối đối ngoại thời kỳ Đổi mới được Đảng ta khởi xướng từ năm 1986 và được bổ sung và hoàn chỉnh qua các kỳ đại hội. Đại hội XIII của Đảng đã đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, chủ động hội nhập quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình và tạo điều thuận lợi để phát triển đất nước. Đảng ta xác định đây là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời là sự thể hiện nhận thức, đánh giá của Đảng ta về vai trò to lớn của công tác đối ngoại trong tình hình mới. Qua hơn 30 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng có ý nghĩa lịch sử trên các lĩnh vực của đời sống xã hội: Kinh tế tăng trưởng khá, chính trị ổn định, quốc phòng - an ninh được tăng cường, văn hóa - xã hội có bước phát triển mới; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được cải thiện; quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng, đi vào chiều sâu, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao. Công tác đối ngoại của Đảng cùng ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân kết hợp hài hòa đã tạo nên những thắng lợi to lớn trên mặt trận ngoại giao, góp phần phát triển đất nước trong những năm qua. Trong quá trình học tập và nghiên cứu môn học Quan hệ quốc tế, áp dụng phương pháp “học đi đôi với hành”, để có thể hiểu rõ hơn về đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta, qua đó áp dụng đối với tổ chức Công đoàn Việt Nam, em xin phép trình bày những lý luận chung về đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước ta hiện nay, qua đó đưa ra một số giải pháp đối với hoạt động đối ngoại của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, nơi em đang công tác hiện nay. Trong quá trình làm bài không tránh khỏi những sai sót do hạn chế về thời gian và trình độ nghiên cứu, em rất mong nhận được những sự đánh giá, chỉ bảo, dạy dỗ của các thầy, cô giáo Viện Quan hệ quốc tế, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Em xin trân trọng cảm ơn.
Trang 1MỞ ĐẦU 1
Chương 1 Đường lối, quan điểm đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta hiện nay .3
1 Một số vấn đề cơ bản về đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta hiện nay 3
1.1 Mục tiêu 3
1.2 Nguyên tắc 4
1.3 Vị trí, vai trò, nhiệm vụ 5
2 Quan điểm chủ động, tích cực hội nhập quốc tế 8
2.1 Quan điểm chỉ đạo 8
2.2 Một số giải pháp chủ yếu về “chủ động và tích cực hội nhập quốc tế” 9
Chương 2 Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại của Công đoàn Việt Nam trong hội nhập quốc tế 13
1 Thực trạng công tác đối ngoại của Công đoàn Việt Nam 13
1.1 Kết quả đạt được 13
1.2 Tồn tại, hạn chế, nguyên nhân 15
1.3 Bài học kinh nghiệm 17
2 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại của Công đoàn Việt Nam 17
2.1 Bối cảnh phát triển của đất nước và tổ chức Công đoàn Việt Nam 17 2.2 Nhiệm vụ và giải pháp hoạt động công đoàn trong thời gian tới 19
KẾT LUẬN 22
Trang 2CBCC : Cán bộ công chức
CQTLĐ : Cơ quan Tổng Liên đoàn
TLĐLĐVN : Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam
Trang 3Sau hơn 30 năm tiến hành sự nghiệp đổi mới, Việt Nam đã đạt đượcnhiều thành tích to lớn, đưa đến những thay đổi về chất trong thế và lực củađất nước Theo lời của đồng chí Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng “đất nước tachưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực vị thế và uy tín như ngày nay trêntrường quốc tế”1 Để có được kết quả như vậy, nguyên nhân trước hết là doĐảng ta đã hình thành và phát triển được nhiều tư duy, nhận thức mới, đãchuyển được tư duy và nhận thức mới đó vào chủ trương, chính sách và đãquyết tâm chỉ đạo quá trình triển khai sự nghiệp đổi mới toàn diện Đặc biệt,trong bối cảnh chung đó, công tác đối ngoại “đã đạt được nhiều kết quả quantrọng, trở thành một điểm sáng trong toàn bộ những thành tựu chung của đấtnước ta”2 Điều này cho thấy tầm quan trọng của những nhận thức và tư duymới về đường lối và chính sách đối ngoại mà Đảng ta đã đạt tới trong tiếntrình đổi mới từ năm 1986 đến nay và những bước đi đúng đắn trong chỉ đạo
và triển khai chính sách đối ngoại được xây dựng trên cơ sở tư duy và nhậnthức mới Ngay từ rất sớm, Đảng ta đã nhận thức rõ tầm quan trọng cũng nhưtính cấp thiết của việc mở rộng quan hệ đối ngoại nhằm đưa sự nghiệp pháttriển đất nước hoà vào trào lưu phát triển chung của thế giới Trong quá trìnhlãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn chú trọng việc kết hợp sức mạnh dân tộcvới sức mạnh của thời đại, coi đây là một trong những nguyên tắc cơ bảntrong đường lối đối ngoại của mình Cũng chính vì vậy, sự nghiệp giải phóngdân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta trải qua các thời kỳ lịch
sử khác nhau đã luôn giành được sự đồng tình, ủng hộ, sự giúp đỡ rộng rãicủa nhân dân tiến bộ trên thế giới
Đường lối đối ngoại thời kỳ Đổi mới được Đảng ta khởi xướng từ năm
1986 và được bổ sung và hoàn chỉnh qua các kỳ đại hội Đại hội XIII củaĐảng đã đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, chủ động hộinhập quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình và tạo điều thuận lợi để phát triển
1 Phát biểu trước Quốc hội nhân dịp nhậm chức Chủ tịch nước (23/10/2018)
2 Phát biểu của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tại hội nghị Ngoại giao lần thứ 30 (13/8/2018).
Trang 4đất nước Đảng ta xác định đây là một trong những giải pháp quan trọng đểphát triển kinh tế - xã hội; đồng thời là sự thể hiện nhận thức, đánh giá củaĐảng ta về vai trò to lớn của công tác đối ngoại trong tình hình mới Qua hơn
30 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng có ýnghĩa lịch sử trên các lĩnh vực của đời sống xã hội: Kinh tế tăng trưởng khá,chính trị ổn định, quốc phòng - an ninh được tăng cường, văn hóa - xã hội cóbước phát triển mới; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được cải thiện;quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng, đi vào chiều sâu, vị thế và uy tín củaViệt Nam trên trường quốc tế được nâng cao Công tác đối ngoại của Đảngcùng ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân kết hợp hài hòa đã tạo nênnhững thắng lợi to lớn trên mặt trận ngoại giao, góp phần phát triển đất nướctrong những năm qua
Trong quá trình học tập và nghiên cứu môn học Quan hệ quốc tế, ápdụng phương pháp “học đi đôi với hành”, để có thể hiểu rõ hơn về đường lốiđối ngoại của Đảng và Nhà nước ta, qua đó áp dụng đối với tổ chức Côngđoàn Việt Nam, em xin phép trình bày những lý luận chung về đường lối đốingoại và hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước ta hiện nay, qua đó đưa ramột số giải pháp đối với hoạt động đối ngoại của Tổng Liên đoàn Lao độngViệt Nam, nơi em đang công tác hiện nay Trong quá trình làm bài khôngtránh khỏi những sai sót do hạn chế về thời gian và trình độ nghiên cứu, emrất mong nhận được những sự đánh giá, chỉ bảo, dạy dỗ của các thầy, cô giáoViện Quan hệ quốc tế, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Em xintrân trọng cảm ơn
Trang 5Chương 1 Đường lối, quan điểm đối ngoại của
Đảng và Nhà nước ta hiện nay
1 Một số vấn đề cơ bản về đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta hiện nay
Đường lối, chính sách đối ngoại của một nhà nước quốc gia là tổng thểcác quan điểm xác định mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ và phương châmchỉ đạo các hoạt động đối ngoại mà quốc gia đó thể hiện trong quan hệ vớicác nhà nước quốc gia và các chủ thể khác trong quan hệ quốc tế nhằm mụcđích thực hiện thắng lợi những lợi ích của quốc gia dân tộc và của giai cấpcầm quyền trong từng giai đoạn lịch sử Như vậy, đường lối, đối ngoại củaĐảng và Nhà nước ta là hệ thống quan điểm về mục tiêu, phương hướng,nhiệm vụ, giải pháp, phương châm chỉ đạo hoạt động của nước ta với bênngoài nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc chân chính, đồng thời góp phầnvào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì mục tiêu của thời đại làhòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội
1.1 Mục tiêu
Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã đề ra các mục tiêu phát triển của đấtnước, trong đó đến năm 2030 phấn đấu là nước đang phát triển có côngnghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; không ngừng nâng cao đời sống mọimặt của nhân dân; nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế;phấn đấu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao
Đối với định hướng hoạt động đối ngoại, Văn kiện Đại hội XIII nhấnmạnh: “Tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc tạo lập
và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài
để phát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước Xây dựng nềnngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại đảng, ngoại giao nhànước và đối ngoại nhân dân” Như vậy, cùng với chủ trương xây dựng lựclượng vũ trang cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, tiến tới hiện đại, Đại hộiXIII đề cập đến việc xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại Đây là bước
Trang 6tiến mới có tính đột phá đối với hoạt động đối ngoại.
Theo đó, Đảng ta khẳng định tiếp tục thực hiện nhất quán đường lối đốingoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa dạng hóa,
đa phương hóa quan hệ đối ngoại; Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và làthành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế
Đại hội XIII khẳng định "bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc",
tức là đặt lợi ích quốc gia- dân tộc lên trước hết và trên hết; đồng thời, chỉ ranguyên tắc chung là phải luôn nỗ lực đạt được lợi ích quốc gia- dân tộc tớimức cao nhất có thể Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia- dân tộc không cónghĩa nước ta theo chủ nghĩa dân tộc vị kỷ Đại hội XIII nhấn mạnh thúc đẩylợi ích quốc gia- dân tộc phải "trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiếnchương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi",cùng phấn đấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thếgiới
Trong giai đoạn hiện nay, lợi ích quốc gia- dân tộc cao nhẩt là bảo vệvững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng,Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN; giữ vững môi trường hòa bình, ổnđịnh, thuận lợi cho phát triển đất nước; bảo vệ sự nghiệp đổi mới, côngnghiệp hóa, hiện đại hóa; bảo vệ an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội vànền văn hóa dân tộc Bên cạnh đó, Đại hội XIII bổ sung bảo đảm an ninh conngười, an ninh kinh tế, an ninh mạng, xã hội trật tự, kỷ cương cũng là những
lợi ích quan trọng của quốc gia- dân tộc Các thành tố nói trên có quan hệ
chặt chẽ, tương hỗ và thống nhất với nhau, không thể coi nhẹ thành tố nào, đồng thời là căn cứ quan trọng nhất để xác định đối tác- đối tượng, hợp
tác- đấu tranh trong đối ngoại, là "bất biến" để ứng phó với tình hình diễnbiến nhanh, phức tạp
Trang 7của Đảng và Nhà nước ta là hòa bình, độc lập, thống nhất và chủ nghĩa xã hội;đồng thời, phải sáng tạo, năng động, linh hoạt trong xử lý các tình huống, phùhợp với hoàn cảnh cụ thể, với vị trí của Việt Nam cũng như diễn biến của tìnhhình thế giới và khu vực, phù hợp với đặc điểm của từng đối tác Trong xử lý
tình huống, cần ba tránh: tránh bị cô lập; tránh xung đột; tránh đối đầu.
- Các nguyên tắc cụ thể: Tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh
thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau Không dùng vũ lực hoặc
đe dọa dùng vũ lực trong quan hệ quốc tế Giải quyết các bất đồng và tranhchấp thông qua thương lượng hòa bình Tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng vàcùng có lợi
1.3 Vị trí, vai trò, nhiệm vụ
Điểm mới nổi bật trong đường lối đối ngoại Đại hội XIII là lần đầu tiên
Đảng xác định rõ vị trí, vai trò tiên phong của đối ngoại trong "tạo lập và giữ
vững môi trường hoà bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài đểphát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước" Các nhiệm vụnày quan hệ chặt chẽ với nhau, trong đó giữ vững hòa bình, ổn định là nhiệm
vụ trọng yếu, thường xuyên; phục vụ phát triển đất nước là nhiệm vụ trungtâm; nâng cao vị thế và uy tín đất nước là nhiệm vụ quan trọng
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, ông cha ta luôn lấy ngoại giao
hòa hiếu làm thượng sách giữ nước Trong đấu tranh giải phóng dân tộc,
thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đối ngoại đi đầu tạo thế
"vừa đánh, vừa đàm", tranh thủ ủng hộ quốc tế, phá bao vây cấm vận, mở racục diện phát triển mới cho đất nước Trong công cuộc đổi mới, đối ngoại “điđầu trong kiến tạo hòa bình, bảo vệ Tổ quốc và thu hút nguồn lực cho phát
triển đất nước" Như vậy, việc khẳng định vai trò tiên phong của đối ngoại
trong văn kiện Đại hội XIII là bước phát triển mới về tư duy đối ngoại của Đảng trên cơ sở vận dụng sáng tạo tư tưởng giữ nước mang tính chủ động cao
của dân tộc, đúc kết thực tiễn phát triển và hội nhập quốc tế của đất nước, tiếpthu chọn lọc kinh nghiệm quốc tế và phù hợp với xu thế hòa bình, hợp tác vàphát triển trên thế giới
Trang 8Trước hết, vai trò tiên phong thể hiện ở việc đối ngoại đánh giá, dự báo
tình hình, nhận diện thời cơ và thách thức để bảo vệ đất nước từ sớm, từ xa,nhanh nhạy phát hiện các vấn đề mới, tham mưu chiến lược, thúc đẩy đổi mới
tư duy, tìm hướng đi thuận lợi cho phát triển đất nước Vì vậy, Đại hội XIIInhấn mạnh “tăng cường công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược vềđối ngoại, không để bị động, bất ngờ” Nhiệm vụ này rất quan trọng, bởi chỉ
có "biết mình", "biết người", "biết thời thế" mới có thể tranh thủ thời cơ,thuận lợi để phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong một thế giới vậnđộng không ngừng, phức tạp và khó lường
Hai là, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, thuận lợi cho phát triển
đất nước và bảo vệ Tổ quốc là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị vàtoàn dân, trong đó có đối ngoại Đặc thù của đối ngoại là sử dụng các phươngthức, biện pháp hòa bình để ngăn ngừa, hóa giải và đẩy lùi nguy cơ chiếntranh, xung đột từ sớm, từ xa, qua đó góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủquyền quốc gia
Phát huy truyền thống giữ nước của ông cha ta là "hòa ở trong nước thì
ít phải dùng binh, hòa ở ngoài biên thì không sợ báo động", Đại hội XIII
khẳng định tiếp tục đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn quan hệ với các đối tác,nhất là với các nước láng giềng, đối tác chiến lược, đối tác toàn diện, các đốitác quan trọng và bạn bè truyền thống, “tạo thế đan xen lợi ích” và “tăng độtin cậy” Việc thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ giúp củng cố vững chắc cục diệnđối ngoại ổn định, thuận lợi cho xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Bên cạnh đó, đối ngoại cùng quốc phòng, an ninh giữ vững đường biêngiới hòa bình, hợp tác và phát triển; kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vữngchắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Đồng thời, tìm kiếm
và phát huy điểm đồng về lợi ích để thúc đẩy hợp tác, linh hoạt và sáng tạotrong xử lý các tranh chấp trên cơ sở lợi ích quốc gia- dân tộc và luật phápquốc tế; trong đó, tiếp tục thúc đẩy giải quyết các vấn đề trên biển trên cơ sởluật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về luật biển 1982
Ba là, tiên phong huy động các nguồn lực bên ngoài cho phát triển đất
Trang 9nước Một trong những lợi ích cơ bản của nước ta hiện nay là phấn đấu thực
hiện mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 Do
đó, phát triển đất nước là mục tiêu xuyên suốt mọi hoạt động đối ngoại, theo
đó tất cả trụ cột, binh chủng đối ngoại đều nỗ lực đóng góp vào thực hiện tầmnhìn và mục tiêu phát triển đất nước, trong đó ngoại giao kinh tế là nòng cốt
Như vậy, cùng với tư duy tiên phong, tư duy phát triển là điểm mới trong tư
duy đối ngoại của Đảng tại Đại hội XIII.
Quán triệt “phát triển kinh tế-xã hội là nhiệm vụ trung tâm”, đối ngoạitiếp tục tranh thủ hiệu quả các yếu tố quốc tế thuận lợi, các FTA đã ký và cáccam kết, thỏa thuận quốc tế nhằm mở rộng thị trường, thu hút tri thức, côngnghệ và đầu tư phục vụ đổi mới mô hình tăng trưởng, đẩy mạnh công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước, góp phần tăng cường năng lực tự chủ của nền kinh
tế và sức mạnh tổng hợp quốc gia Đối ngoại cũng tranh thủ các mối quan hệchính trị tốt đẹp để xử lý các vấn đề phức tạp trong hợp tác, hội nhập kinh tếquốc tế
Trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, vai trò tiên phongcủa đối ngoại đã được phát huy và thể hiện rõ qua hoạt động “ngoại giao vắc-xin”, tranh thủ sự hỗ trợ kịp thời, hiệu quả của quốc tế về vắc-xin, thiết bị y tế
và thuốc điều trị, đóng góp quan trọng vào phòng, chống, thích ứng an toànvới Covid-19 và phục hồi, phát triển kinh tế- xã hội
Bốn là, tiên phong mở đường, đồng hành, phục vụ lợi ích của người dân, địa phương và doanh nghiệp trong hội nhập quốc tế Một điểm mới là
Chiến lược phát triển kinh tế- xã hội 2021-2030 đề ra định hướng “xây dựng
nền ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển, lấy người dân, địa phương và doanhnghiệp làm trung tâm” Đây là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng “lấy dân là gốc”trong đối ngoại, bởi việc thực hiện các nhiệm vụ đối ngoại xét đến cùng lànhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Thấmnhuần lời dạy của Bác Hồ “việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì cóhại cho dân phải hết sức tránh”, bám sát chủ trương, đường lối đối ngoại vàphát triển kinh tế- xã hội, đối ngoại kiến tạo môi trường quốc tế thuận lợi, mở
Trang 10đường, đồng hành, hỗ trợ người dân, địa phương và doanh nghiệp tranh thủtối đa cơ hội, lợi ích và giảm thiểu rủi ro, vượt qua thách thức của hội nhậpquốc tế; đồng thời, bảo vệ lợi ích chính đáng của Nhà nước, người dân vàdoanh nghiệp Việt Nam trong hội nhập quốc tế.
Năm là, tiên phong nâng cao vị thế và uy tín đất nước thông qua phát
huy vai trò nòng cốt, dẫn dắt, hòa giải, đảm nhận tốt các trọng trách quốc tế,đóng góp tích cực và có trách nhiệm vào quan tâm chung của thế giới Đại hộiXIII xác định đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương, phát huy vai tròcủa Việt Nam tại các cơ chế đa phương, đặc biệt là ASEAN, Liên hợp quốc,APEC, hợp tác tiểu vùng Mê Công và các khuôn khổ hợp tác cũng như trongnhững vấn đề quan trọng có tầm chiến lược, phù hợp với yêu cầu, khả năng
và điều kiện của đất nước Bên cạnh đó, việc tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệuquả công tác tuyên truyền đối ngoại, bảo hộ công dân, ngoại giao văn hóa,triển khai toàn diện và mạnh mẽ hơn công tác người Việt Nam ở nước ngoàicũng góp phần quan trọng nâng cao hình ảnh, vị thế và uy tín đất nước
Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn “mọi việc thành công bởi chữđồng”, đối ngoại chỉ có thể thực hiện tốt vai trò tiên phong khi được đặt trongtổng thể đối nội- đối ngoại, có được sự phối hợp chặt chẽ, đoàn kết và đồngthuận của các cấp, các ngành và toàn dân, trong đó điểm đồng ở đây là cùngnhau bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia-dân tộc Có như vậy, mới phát huyđược sức mạnh tổng hợp toàn dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại phục vụ
sự nghiệp phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc
2 Quan điểm chủ động, tích cực hội nhập quốc tế
2.1 Quan điểm chỉ đạo
Triển khai đồng bộ, sáng tạo, hiệu quả hoạt động đối ngoại, chủ động
và tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng là định hướng bao trùm của
đối ngoại trong giai đoạn phát triển mới của đất nước Thứ nhất, tính đồng
bộ thể hiện ở sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa các trụ cột đối ngoại, bao
gồm đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân, giữa các mốiquan hệ với các đối tác, các lĩnh vực, nhất là đối ngoại quốc phòng, an ninh,
Trang 11giữa song phương và đa phương… Thứ hai, tính sáng tạo đòi hỏi đối ngoại
không ngừng đổi mới, linh hoạt, khôn khéo xử lý các vấn đề phức tạp, tìmhướng đi, cách làm mới với “tinh thần chủ động tiến công, dám vượt ra khỏinhững tư duy, những lĩnh vực quen thuộc để có suy nghĩ và hành động vượttầm quốc gia, đạt tới tầm khu vực và quốc tế” Đương nhiên, sáng tạo phải
trên cơ sở giữ vững nguyên tắc, kiên định mục tiêu chiến lược Thứ ba, tính
hiệu quả thể hiện ở việc đưa các quan hệ đối ngoại đi vào chiều sâu, thực
chất, thiết thực, huy động và kết hợp hiệu quả các nguồn lực bên ngoài vớinguồn lực trong nước để phục vụ tốt nhất phát triển đất nước và bảo vệ Tổquốc Sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới đặt ra yêu cầu ngày càngcao về tăng cường tính đồng bộ, sáng tạo và hiệu quả trong hoạt động đốingoại
Về hội nhập quốc tế, Đại hội XIII đặt ra yêu cầu về tính “toàn
diện” và “sâu rộng” Đó là, hội nhập quốc tế qua tất cả các kênh Đảng, Nhà
nước và nhân dân, song phương và đa phương, ở tất cả các cấp, các ngành,các lĩnh vực Không chỉ rộng mở về không gian, hội nhập quốc tế tiếp tục đivào chiều sâu, triển khai các cam kết quốc tế, trong đó thực hiện hiệu quả cáccam kết sâu rộng của các FTA thế hệ mới, “chủ động tham gia, tích cực đónggóp, nâng cao vai trò của Việt Nam trong xây dựng, định hình các thể chế đaphương và trật tự chính trị - kinh tế quốc tế” vì lợi ích quốc gia- dân tộc và lợiích chung của cộng đồng quốc tế trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiếnchương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế
2.2 Một số giải pháp chủ yếu về “chủ động và tích cực hội nhập quốc tế”
Để thực hiện thắng lợi chủ trương hội nhập quốc tế, đưa hội nhập quốc
tế đi vào chiều sâu, trong những năm tới, Việt Nam cần thực hiện đồng bộ cácgiải pháp sau:
Thứ nhất, thực hiện triệt để phương châm “triển khai đồng bộ” các định
hướng đối ngoại của Đại hội XIII, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối vớiquá trình hội nhập quốc tế; nâng cao hiệu quả sự phối hợp giữa đối ngoại
Trang 12Đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân, giữa các cấp, các ngành,
các địa phương Nền ngoại giao Việt Nam với ba trụ cột là đối ngoại đảng,
ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân luôn đặt dưới lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của Đảng và sự quản lý tập trung của Nhà nước Dù có vị trí,
chức năng, vai trò và lợi thế khác nhau, nhưng ba trụ cột đối ngoại có quan hệrất chặt chẽ và bổ trợ lẫn nhau bởi cùng thực hiện đường lối đối ngoại củaĐảng với mục tiêu chung vì lợi ích quốc gia- dân tộc Điều này phản ánh bảnchất nền ngoại giao Việt Nam là sự tổng hòa, thống nhất giữa tính đảng, tínhquốc gia- dân tộc và tính dân chủ- nhân dân Việc triển khai đồng bộ, phốihợp chặt chẽ và nhuần nhuyễn đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đốingoại nhân dân sẽ phát huy thế mạnh của từng trụ cột đối ngoại, tạo nên sứcmạnh tổng hợp của nền ngoại giao Việt Nam Đây vừa là truyền thống và bàihọc quý báu, vừa là nghệ thuật “tập hợp lực lượng” độc đáo của đối ngoạicách mạng Việt Nam cần tiếp tục gìn giữ và phát huy trong giai đoạn mới
Thứ hai, trên cơ sở bảo đảm lợi ích tối cao quốc gia - dân tộc, Việt Nam
cần đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác, nhất là các khuôn khổ với
15 đối tác chiến lược và 10 đối tác toàn diện, đảm bảo môi trường hòa bình,
ổn định của đất nước, thúc đẩy quan hệ trên tất cả các lĩnh vực, tạo thuận lợicho phát triển đất nước và quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam
Thứ ba, cần nâng cao han nữa hiệu quả hội nhập, thực hiện đầy đủ các
cam kết quốc tế, theo đó, Việt Nam cần tăng cường công tác phổ biến cáccam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết, đã nội luật hóa và các quy định trongquá trình triển khai; làm cho mỗi tổ chức, mỗi người dân nhận thức đúngthách thức cũng như cơ hội mà họ có được từ quá trình hội nhập quốc tế để họtham gia một cách chủ động và tích cực, biến quá trình hội nhập quốc tế chủyếu là các hoạt động của các cơ quan nhà nước tiến hành thành quá trình
“tham gia chủ động và tích cực củã bộ ngành từng địa phương, tổ chức, doanhnghiệp và người dân”
Thứ tư, trong hội nhập kinh tế, cần tập trung giải quyết các vấn đề sau:
- Các bộ, ngành và địa phương cần chủ động xây dựng chương trình, kế
Trang 13hoạch toàn diện và cụ thể thực hiện chủ trương hội nhập quốc tế, trong đó xácđịnh vai trò trọng tâm là hội nhập kinh tế quốc tế trong tiến trình hội nhậptrong quan điểm, nhận thức và hành động.
- Gắn kết hội nhập kinh tế quốc tế với cải cách trong nước, chuyển đổi
mô hình tăng trưởng tái cấu trúc nền kinh tế, đảm bảo mục tiêu phát triển kinh
tế, mục tiêu chính trị - ngoại giao và mục tiêu chiến lược trong tiến trình hộinhập kinh tế quốc tế
- Chú trọng thực thi cam kết hội nhập kinh tế quốc tế theo hướng mức
độ cam kết và tự do hóa thương mại ngày càng cao hơn, đồng thời có các điềuchỉnh thương mại trên cơ sở cam kết với các tổ chức quốc tế và khu vực để cóhiệu quả cao nhất trong việc thực hiện các cam kết thương mại
- Sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm thực thi
có hiệu quả các cam kết hội nhập, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, minhbạch, ngày càng phù hợp với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, góp phầnhoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
- Tận dụng tối đa các cơ hội của hội nhập kinh tế quốc tế nhằm mởrộng thị trường, thúc đẩy thương mại, đầu tư, tăng trưởng và phát triển kinh tế
- xã hội, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, doanh nghiệp
và sản phẩm
- Tăng cường nguồn nhân lực, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu,đánh giá và dự báo các vấn đề mới liên quan đến hội nhập kinh tế quốc tế, đặcbiệt là việc triển khai thực hiện ở mức độ cao hơn các cam kết, các FTA đểchủ động điều chỉnh chính sách và biện pháp phù hợp Để xây dựng nềnngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại, bên cạnh tiếp tục củng cố, hoànthiện cơ chế phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các trụ cột, cơ quan đối ngoại,
một trong những điều cốt yếu là cần có đội ngũ cán bộ đối ngoại toàn diện về
bản lĩnh, phẩm chất và trí tuệ, hiện đại về phong cách và phương pháp làmviệc, đổi mới, sáng tạo, ngang tầm với thời đại Trong lịch sử dân tộc, chúng
ta có nhiều nhà ngoại giao xuất sắc, là những tấm gương tiêu biểu về lòng yêunước, bản lĩnh, phẩm chất đạo đức, tài trí và phong cách, nghệ thuật ngoại