Phân tích hình ảnh bếp lửa trong bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt thuộc bài viết số 7 lớp 9 đề 5. Với dàn ý chi tiết, cùng 13 bài phân tích ngắn gọn, giúp các em học sinh lớp 9 có thêm nhiều vốn từ để viết văn ngày càng hay hơn.
Trang 1bà, cháu, cậu, chú,… Mọi người thân trong gia đình là một người bạn khôngthể thiếu trong cuộc sống của chúng ta, mỗi người có thể đối với ta một cáchkhác nhau, thể hiện tình cảm khác nhau Một tình cảm rất thiêng liêng được thểhiện qua bài thơ Bếp lửa của nhà thơ Bằng Việt đó là tình bà cháu Bên cạnhtình bà cháu thiêng liêng thì bài thơ còn thể hiện hình ảnh bếp lửa rất nổi bật.
II Thân bài: Hình ảnh bếp lửa trong bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt
1 Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cảm xúc:
● Bếp lửa là một hình ảnh rất quen thuộc ở làng quê Việt Nam
● Bếp lửa rất gần gũi, thân thiện
● Hình ảnh ngọn lửa ảo mộng được nhen nhóm vào lúc sương sớm rất
mộng mị và ảo mộng
● Hình ảnh bếp lửa rất gần gũi, thân thuộc và gắn bó với tuổi thơ
2 Suy ngẫm về hình ảnh bếp lửa:
● Ấp iu, nồng đượm
● Niềm yêu thương
● Bếp lửa không thể dập tắt được trong lòng người cháu
● Bếp lửa là nơi ấp ủ tình bà cháu thiêng liêng
Trang 2III Kết bài: Nêu cảm nghĩ của em về hình ảnh bếp lửa
Bài văn mẫu Phân tích hình ảnh bếp lửa
Bài viết số 7 đề 7 - Mẫu 1
“Bếp lửa” của Bằng Việt là một tác phẩm vô cùng hay và cảm động ngợi ca tìnhcảm bà cháu gắn bó tha thiết trong đó hình ảnh người bà hiện lên thật đẹp bênbếp lửa hồng Hình ảnh bếp lửa là một hình tượng nghệ thuật độc đáo được nhàthơ sáng tạo nên để gợi ra ý nghĩ cho tác phẩm
Trước tiên, hình ảnh bếp lửa hiện lên là một hình ảnh thật được người bà thắplên trong gian nhà của hai bà cháu:
“Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm”
Đó là bếp lửa do chính tay người bà tạo nên trong cuộc sống sinh hoạt hằngngày, được dùng để phục vụ cuộc sống như để nấu cơm, luộc khoai luộc sắn,…chính bếp lửa này để làm “cay mắt cháu” và cũng chính nó nuôi sống hai bàcháu
Thế nhưng có lẽ nhà thơ sáng tạo ra hình tượng nghê thuật này không chỉ đơnthuần nói về bếp lửa thật mà hình ảnh bếp lửa còn là biểu tượng cho tình yêuthương mà bà dành cho cháu:
“Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen, Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn, Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Trang 3Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng-bếp lửa.”
Hình ảnh bếp lửa chính là biểu tượng cho những cay đắng cay ngọt bùi mà hai
bà cháu phải trải qua, là tình yêu thương mà dành cho cháu vô bờ bến, là niềmtin là hy vọng của bà Bà chính là người thắp lửa nhưng cũng chính là ngườitruyền lửa cho cháu trong mọi hoàn cảnh Dù cuộc sống có khó khăn thế nào thìlòng bà vẫn luôn ấp ủ một ngọn lửa tình thương, ngọn lửa đó sẵn sàng truyềncho cháu để người cháu có thể cảm nhận được sự ấm áp tình yêu của bà, giúpngười cháu có thể thắp sáng niềm tin vào tương lai đồng thời gợi nhớ về cả mộttuổi thơ tuy khó nhọc nhưng đầy hạnh phúc bên bà Để rồi khi người cháu đãlớn rồi, đã đi xa và không còn ở bên bà nữa, không được bà bao bọc chở chenhưng mỗi khi nhìn thấy ánh lửa thì lòng người cháu lại hướng luôn về bà vớimột sự nhớ thương vô bờ bến Chính bếp lửa của bà đã nuôi dạy cháu nên người,trưởng thành hơn rất nhiều:
Giờ cháu đã đi xa Có ngọn khói trăm tàu,
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả, Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
- Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa?
Như vậy, có thể nói hình ảnh bếp lửa là một hình tượng nghệ thuật độc đáo vàđầy sáng tạo của nhà thơ Bằng Việt góp phần thể hiện nội dung tư tưởng của tácphẩm Qua đó chúng ta càng thấy được tài năng sáng tạo của nhà thơ đồng thờicũng chính qua hình tượng nghê thuật này thì mỗi người chúng ta càng thêmyêu quý và trân trọng tình cảm bà cháu nói riêng và tình cảm gia đình ruột thịtnói chung
Trang 4Bài viết số 7 đề 7 - Mẫu 2
Bài thơ Bếp lửa là một trong những sáng tác xuất sắc nhất của Bằng Việt Trongtác phẩm ta không chỉ thấy hình ảnh một hình ảnh người bà tảo tần, chịu thươngchịu khó, mà nổi bật là hình ảnh bếp lửa Hình ảnh bếp lửa xuyên suốt toàn bộtác phẩm, là điểm tựa cảm xúc, là hình tượng trung tâm của tác phẩm, Đồngthời qua hình tượng này tư tưởng chủ đề của văn bản được thể hiện một cáchsâu sắc nhất
Hình ảnh bếp lửa hiện lên trong bài thơ vô cùng giản dị, là hình ảnh quen thuộccủa bất cứ gia đình nào trước đây:
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Điệp từ “một bếp lửa” được lặp lại hai lần ở đầu mỗi câu thơ, trở thành điệpkhúc da diết, gợi nhắc, gợi nhớ cho người cháu về hình ảnh người bà Bà mỗibuổi sớm mai lại tảo tần, thức khuya dậy sớm nhóm lửa nuôi cháu khôn lớn Từláy chờn vờn gợi lên hình ảnh ngọn lửa cháy bập bùng trong buổi sớm tinh mơ,
và đâu đó ta còn thấy sự lung linh huyền ảo, gợi về miền kí ức đẹp đẽ khi có bà
Đó là khói bếp hun nhèm mắt cháu trong những năm bốn lăm, hai vạn đồng bào
ta chết đói Nhưng bà vẫn tảo tần, vượt qua mọi giông tố, khó khăn, để đưa cháu
Trang 5cùng bà thoát khỏi thời kì đen tối khủng khiếp ấy Đó còn là kỉ niệm về hìnhảnh người bà chắt chịu, lụi cụi nhóm lên những ngọn lửa ấm áp để nuôi cháukhôn lớn Bà thay cha, thay mẹ không chỉ trao cho cháu tinh yêu thương mà còndạy cháu cách ăn nói, cách để làm người:
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Tám năm sống cùng bà là tám năm cháu được sống trong sự đùm bọc, chở che.Công ơn lớn lao của bà có lẽ cả cuộc đời này cháu cũng không thể đền đáp hết.Nghĩ về bà, nghĩ về sự hi sinh thầm lặng cháu lại càng cảm phục và thương bàhơn: “Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc” Bà chính là chỗ dựa tinh thần,chăm chút, đùm bọc cháu Cùng với đó là sự xuất hiện của tiếng chim tu hú mỗikhi hè về lại càng giục giã, khắc khoải những kỉ niệm tuổi thơ Bằng ngôn từ vôcùng dung dị, nhưng thấm đẫm cảm xúc, Bằng Việt đã cho người đọc thấy hìnhảnh của một người bà tảo tần, đầy tình yêu thương, bà chính là cha mẹ trongnhững năm kháng chiến gian khổ Bên cạnh đó, bếp lửa còn là biểu tượng khigắn với hình ảnh người bà – người giữ lửa và truyền lửa:
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Điệp từ nhóm được lặp lại ở đầu mỗi câu thơ, là sự kết hợp hài hòa nghĩa thực
và nghĩa ẩn dụ, tạo nên giá trị biểu tượng sâu sắc cho hình ảnh Bà không chỉnhóm lên bếp lửa ấp iu nồng đượm với tình yêu thương cháu vô hạn, mà cònnhóm lên tình yêu thương, dạy cháu biết san sẻ, chia sẻ trong cuộc sống, với
Trang 6những người hàng xóm của chính mình Và hơn hết bà còn nhóm lên trong cháuniềm tin và mơ ước vào tương lai.
Bếp lửa là biểu tượng của tình bà ấm áp, là bàn tay khéo léo, chăm chút, bếp lửacon gắn với những khó khăn, gian khổ trong cuộc đời bà Bởi vậy, mà ông cảmnhận được đầy đủ nhất sự thiêng liêng của bếp lửa bình dị: “Ôi kì lạ và thiêngliêng – bếp lửa” Ông đã nhận ra rằng, bếp lửa không chỉ được nhóm lên bằngcủi bằng rơm, mà còn được nhen lên từ chính ngọn lửa tình yêu thương, niềmtin bất diệt trong lòng bà Bởi vậy, đi từ hình ảnh bếp lửa cụ thể, tác giả đã điđến hình ảnh ngọn lửa mang tính khái quát:
Rồi sớm rồi chiều bếp lửa bà nhen Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
Bà không chỉ là người nhóm lửa mà còn là người giữ và truyền lửa cho thế hệtương lai Bà truyền cho cháu niềm tin, sự mạnh mẽ để cháu vững bước trênđường đời chông gai Bếp lửa và ngọn lửa chính là hành trang và điểm tựa vữngchắc của cháu mỗi khi rời xa quê hương
Không chỉ là biểu tượng cho tình bà ấm nóng, bếp lửa con là tấm lòng của đứacháu xa quê, luôn hướng về bà với lòng kính yêu, biết ơn vô hạn Người cháukhi xa quê hương càng hiểu về vẻ đẹp của bà, về truyền thống đạo lí đẹp đẽ củadân tộc: “Uống nước nhớ nguồn”
Hình ảnh bếp lửa là một biểu tượng độc đáo Nó được xây dựng trên cơ sở của
sự kết hợp giữa hình ảnh thực và hình ảnh tượng trưng Qua đó gửi gắm nhữngthông điệp sâu sắc của tác giả về người bà tảo tần, người giữ lửa truyền lửa chothế hệ sau; là tấm lòng tri ân sâu sắc tiếp nối truyền thống uống nước nhớ nguồncủa dân tộc ta
Trang 7Bài viết số 7 đề 7 - Mẫu 3
Trong cuộc đời mỗi người, kỉ niệm tuổi thơ bao giờ cũng đẹp đẽ thân thuộc vàchứa chan tình nghĩa Bởi những kỉ niệm ấy thường gắn bó với những con
người ruột thịt Với Bằng Việt kỉ niệm về bà và tình bà cháu chắc là sâu nặnglắm thân thiết lắm nên mới khơi nguồn dòng cảm xúc nồng ấm để sáng tạo mộttác phẩm đặc sắc: bài thơ Bếp lửa Có thể đấy là những kỉ niệm riêng của nhàthơ, song đọc bài thơ chúng ta vẫn được sưởi chung với nhà thơ hơi lửa của tìnhngười thật gần gũi ân nghĩa, thật cao đẹp và thiêng liêng Theo diễn biến tâm tưcủa nhân vật người cháu, chúng ta cảm nhận thấm thía từng cung bậc tâm trạng.Ngỡ như ta đang nhóm bếp lửa vậy - lửa của kỉ niệm tuổi thơ, lửa cuộc sống lúc
đã trưởng thành, bếp lửa của bà xưa là lửa của trăm nhà ngày nay
Tám câu thơ đầu là kỉ niệm mới nhen lúc đứa cháu bốn tuổi:
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm Cháu thương bà biết mấy nắng mưa
Đọng lại trong mấy dòng thơ là chữ thương và hình ảnh bà lặng lẽ, âm thầmtrong khung cảnh biết mấy nắng mưa Vậy là kỉ niệm đã sống dậy từ tình cảmcháu nhớ thương bà và cuộc sống của hai bà cháu đầy khó khăn gian khổ:
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy
Gia cảnh như thế nên tuổi thơ của cháu và tuổi già của bà sao tránh được những
cơ cực xót đau Bao nhiêu kỷ niệm xa xưa được nhớ lại
Trang 8Trong đó có một ấn tượng nhất, nổi lên lay động tâm hồn Đó là ấn tượng vềkhói bếp khói từ một bếp lửa của nhà nghèo.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại bây giờ sống mũi còn cay
Mùi khói, rồi lại khói hun nhà thơ đã chọn một chi tiết thật sát hợp, vừa miêu
tả chân thật cuộc sông tuổi thơ vừa thể hiện những tình cảm da diết bâng
khuâng xót xa thương mến Nghĩ lại bây giờ sống mũi còn cay nhấn lại dòng kỉniệm xoáy sâu trong tiềm thức, lay mạnh cả tâm hồn và thể xác con người,
dường như cả người đọc cũng cảm thấy cay cay nơi sống mũi Thơ Bằng Việt
có sức truyền cảm mạnh mẽ nhờ ở những chi tiết ngôn từ chân thực và giản dịnhư thế Cái bếp lửa kỉ niệm của nhà thơ vừa mới khơi lên, thoang thoảng mùikhói, mờ mờ sắc xanh Mà đã đầy ắp những hình ảnh hiện thực, thấm đẫm biếtbao nghĩa tình sâu nặng
Đoạn thơ tiếp theo:
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
( ) Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng.
Từ trong sương khói mịt mờ của tuổi nhỏ thổi hồng lên kỉ niệm tuổi thiếu niênkhi quê hương đất nước có chiến tranh Ngôn ngữ hình ảnh thơ rõ dần Giọngthơ thủ thỉ như giọng kể trong chuyện cổ tích, có thời gian không gian Có sựviệc nhân vật cụ thể tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa, con số không lớnnhưng ngày tháng cứ kéo dài ròng rã, nặng nề Bởi vì những ngày ở Huế ấycuộc sống gia đình thật hoang vắng, quạnh hiu Bố mẹ bận công tác xa không về
Trang 9Chỉ có hai bà cháu cặm cụi bên nhau nhóm lửa mỗi sáng mỗi chiều trong tiếng
tu hú kêu Nếu trong kỉ niệm hồi bốn tuổi - ở phần trên - ấn tượng đậm nhất củacháu là mùi khói thì đến đây ấn tượng là tiếng tu hú kêu Trong mười câu thơ
mà có tới năm lần âm vang tiếng tu hú Lúc mơ hồ vãng vẳng từ những cánhđồng xa, lúc gần gũi sao mà tha thiết thế, tiếng tu hú như than thở sẻ chia Cólúc nó gióng giả, dồn dập kêu kêu hoài Trong cảnh sông đơn côi chỉ có hai bàcháu giữa đói nghèo và chiến tranh Tiếng tu hú phải chăng là tiếng đồng vọngcủa đất trời, để an ủi kiếp người đau khổ? Đưa tiếng tu hú - một âm thanh rấtđồng nội ấy - đã cho thấy thi sĩ Bằng Việt quả là một hồn thơ gắn bó sâu nặngvới quê hương Trong các cung bậc khác nhau của tiếng tu hú, nỗi nhớ của
người cháu mỗi lúc một tha thiết mạnh mẽ và hình ảnh người bà hiện lên mỗilúc một đậm nét Bên bếp lửa hồng bà kể chuyện, chuyện đời thực ngày naychuyện cổ tích đời xưa rồi bà bảo cháu nghe, bà dạy cháu làm, bà chăm cháuhọc Từng việc, từng việc, nhỏ nhẹ, âm thầm hai bà cháu từng ngày từng tháng
và tám năm ròng cùng nhau nhóm bếp lửa để sưởi ấm để soi sáng trí tuệ và tâmhồn Hình ảnh bếp lửa và việc nhóm lửa cùng hình ảnh bà tần tảo âm thầm bêntrong tiếng tu hú cứ trở đi, trở lại vấn vít, xoắn quyện vào nhau, dệt nên bứctranh xao xuyến
Đứa cháu lớn dần Cuộc sống khó khăn hơn Song nghị lực người bà vẫn bềnvững, tấm lòng người bà vẫn mênh mông Kỉ niệm mà người cháu nhớ bà cứtrang trải như ánh sáng bếp lửa Ý thơ mở tiếp những sự việc cụ thể:
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
"Bố ở chiến khu, bố còn việc bố, Mày viết thư chớ kể này, kể nọ
Trang 10Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!".
Lời thơ chân thực như chính cuộc sống đang hiện lên Xin cứ để nguyên khôichẳng cần phân tích lí lẽ nhiều lời, chúng ta vẫn thấm thía vẻ đẹp tinh thần của
cả một thế hệ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm vừa qua Đó
là tình đoàn kết xóm làng, là ý chí nghị lực của những người mẹ, người bà ở hậuphương hướng ra tiền tuyến và đẹp hơn hết, rộng hơn, cao cả hơn là vẻ lung linhbất diệt của tình bà cháu hoà trong tình yêu quê hương, tổ quốc Do đó khôngphải ngẫu nhiên, từ hình ảnh bếp lửa, đến đây lời thơ bừng sáng thành ngọn lửa:
Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
Bếp lửa ở những câu thơ trên, chủ yếu thể hiện cuộc sống âm thầm lặng lẽ trongcăn nhà nhỏ hẹp của hai bà cháu Từ ngọn lửa ở dòng thơ này đã mang ý nghĩakhái quát rộng lớn hơn Đó là sức sống là tình thương, là niềm tin của bà trongcuộc sống của hai bà cháu, cuộc sống của cả gia đình rộng ra là đối với toàn dântộc, với công cuộc chiến đấu lúc bấy giờ Hình ảnh ngọn lửa tỏa sáng trong câuthơ, lung linh chân dung người bà và làm ấm lòng cả trái tim bạn đọc chúng ta.Ngọn lửa biểu tượng của sự sống muôn đời bất diệt, không chỉ là kỉ niệm củariêng bà trong tình bà cháu trong bài thơ này mà còn là biểu tượng cho toàn dântộc trong giai đoạn chống Mĩ xâm lược thắp sáng cho đến tận hôm nay
Ở đoạn cuối, kỉ niệm tuổi thơ lắng dần, chuyển từ cảm xúc nhổ' thương của đứacháu nhỏ đối với bà sang những suy nghĩ sâu sắc về cuộc đời, về ân sâu nghĩanặng của người thanh niên trưởng thành ngày nay đối với thế hệ ông bà, cha mẹngày trước:
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Trang 11Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa
Hình ảnh người bà ôm trùm cả đoạn thơ Điệp từ nhóm được nhắc lại bốn lầnmang bôn ý nghĩa khác nhau, bồi đắp cao dần tỏa sáng dần nét kỳ lạ của bếp lửa
và vẻ đẹp thiêng liêng của người bà từ vóc dáng đến việc làm nhất là nghĩa tìnhsâu nặng của bà Nhóm bếp lửa ấy là cái bếp có ánh lửa sáng và hơi ấm Nhómniềm yêu thương là bà truyền cho cháu tình ruột thịt nồng ấm Nhóm nồi xôigạo mới thổi chung vui bà mở rộng tấm lòng đoàn kết, gắn bó với làng xóm quêhương Và cuối cùng người bà kì diệu ấy nhóm dậy khơi dậy giáo dục thức tỉnhtâm hồn và sức sống tuổi thanh xuân thơ ấu để đứa cháu khôn lớn nên người
Để đưa cháu được đi xa, được thấy ngọn lửa khói trăm tàu, để có lửa trăm nhàniềm vui trăm ngả, ngôn ngữ văn chương dạt dào như sóng rồi lan tỏa như lửa
ấm, hay ở đây là cảm xúc dâng trào, đang tỏa ấm nhân vật người cháu, của nhàthơ? Mỗi câu mỗi chữ cứ hồng lên, nồng ấm biết bao tình cảm nhớ thương ânnghĩa Đó là đạo lí cội nguồn dân tộc Việt Nam chúng ta trong quan hệ gia đình,con cái đối với cha mẹ, cháu đối với ông bà, tổ tiên Vẻ đẹp của đạo lí: Ăn quảnhớ kẻ trồng cây, ra sông nhớ suối có ngày nhớ đêm
Tóm lại qua hồi tưởng và suy ngẫm của người cháu đã trưởng thành, bài thơ bếplửa gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về tình bà cháu, đồng thời thể hiện tấmlòng kính yêu trân trọng và biết ơn của cháu đối với bà và cũng là đối với quêhương gia đình đất nước
Trang 12Bài thơ kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với kể chuyện, miêu tả và bìnhluận Thành công của bài thơ còn là sự sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền vớihình ảnh người bà để làm điểm tựa khơi gợi mọi kỉ niệm cảm xúc và suy nghĩ
về tình bà cháu
Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
Hình ảnh âm điệu thơ đặc sắc, sáng mãi ngân mãi trong lòng chúng ta
Bài viết số 7 đề 7 - Mẫu 4
Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ Bàithơ "Bếp lửa" được ông sáng tác năm 1963 lúc 19 tuổi và đang đi du học ở Liên
Xô Bài thơ đã gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà cháu,đồng thời thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu với bà,với gia đình, quê hương, đất nước
Tình cảm và những kỉ niệm về bà được khơi gợi từ hình ảnh bếp lửa Ở nơi đấtkhách quê người, bắt gặp hình ảnh bếp lửa, tác giả chợt nhớ về người bà:
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Hình ảnh "chờn vờn" gợi lên những mảnh kí ức hiện về trong tác giả một cáchchập chờn như khói bếp Bếp lửa được thắp lên, nó hắt ánh sáng lên mọi vật vàtoả sáng tâm hồn đứa cháu thơ ngây Bếp lửa được thắp lên đó cũng là bếp lửacủa cuộc đời bà đã trải qua “biết mấy nắng mưa” Từ đó, hình ảnh người bà hiệnlên Dù đã cách xa nửa vòng trái đất nhưng dường như Bằng Việt vẫn cảm nhậnđược sự vỗ về, yêu thương, chăm chút từ đôi tay kiên nhẫn và khéo léo của bà.Trong cái khoảnh khắc ấy, trong lòng nhà thơ lại trào dâng một tình yêu thương
Trang 13bà vô hạn Tình cảm bà cháu thiêng liêng ấy cứ như một dòng sông với conthuyền nhỏ chở đầy ắp những kỉ niệm mà suốt cuộc đời này chắc người cháukhông bao giờ quên được và cũng chính từ đó, sức ấm và ánh sáng của tình bàcháu cũng như của bếp lửa lan toả toàn bài thơ Chính “mùi khói” đã xua đi cáimùi tử khí trên khắp các ngõ ngách Cũng chính cái mùi khói ấy đã quyện lại vàbám lấy tâm hồn đứa trẻ Dù cho tháng năm có trôi qua, những kí ức ấy cũng sẽ
để lại ít nhiều ấn tượng trong lòng đứa cháu để rồi khi nghĩ lại lại thấy “sốngmũi còn cay” Là mùi khói làm cay mắt người người cháu hay chính là tấm lòngcủa người bà làm đứa cháu không cầm được nước mắt? Cháu cùng bà nhóm lửa,nhóm lên ngọn lửa của sự sống và của tình yêu bà cháy bỏng của một cậu béhồn nhiên, trong trắng như một trang giấy Chính hình ảnh bếp lửa quê hương,bếp lửa của tình bà cháu đó đã gợi nên một liên tưởng khác, một hồi ức kháctrong tâm trí thi sĩ thuở nhỏ
Hình ảnh ngọn lửa tỏa sáng trong câu thơ, nó có sức truyền cảm mạnh mẽ
Ngọn lửa của tình yêu thương, ngọn lửa của niềm tin, ngọn lửa ấm nồng nhưtình bà cháu, ngọn lửa đỏ hồng soi sáng cho con đường đứa cháu Bà luôn nhắccháu rằng: Nơi nào có ngọn lửa, nơi đó có bà, bà sẽ luôn ở cạnh cháu Nhóm lênbếp lửa ấy, người bà đã truyền cho đứa cháu một tình yêu thương những ngườiruột thịt và nhắc cháu rằng không bao giờ được quên đi những năm tháng nghĩatình, những năm tháng khó khăn Đứa cháu sẽ không bao giờ quên và chẳng thểnào quên được vì đó chính là nguồn cội, là nơi mà tuổi thơ của đứa cháu đãđược nuôi dưỡng để lớn lên từ đó
Bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt đã đem đến cho người đọc cảm giác thật ấm áp.Bếp lửa của nhà thơ là bếp lửa của tình yêu thương, của niềm tin, của sức mạnh,
là cội nguồn nâng đỡ con người trên hành trình dài rộng của cuộc đời Bài thơlàm xúc động lòng người trong từng con chữ, làm ấm lên tình bà cháu trong ánhlửa ấp iu nồng đượm Và thật tự nhiên, bếp lửa của Bằng Việt đã gợi nhắc trong
ta bao nỗi nhớ về những bếp lửa, những vùng trời kỉ niệm của riêng mình Để
Trang 14rồi, ta càng thấy yêu thương hơn biết bao những con người thân yêu, những sựvật quen thuộc, gần gũi hằng ngày quanh ta Bếp lửa của Bằng Việt vì thế càngtrở nên kì diệu!
Những nỗi nhớ đó thể hiện sâu sắc với hình ảnh trong người bà và tác giả mongước sẽ được quay trở lại những ngày đó sự mong ước của tác giả lớn lao và nókhắc họa sâu sắc trong trái tim của tác giả, những sự thấu hiểu và niềm vui khiđược sống bên bà những hình ảnh đó mang những giá trị to lớn và vô cùng sâusắc, niềm vui và những sự thấu hiểu đó đã gắn bó và khắc sâu trong tâm trí củatác giả, những nỗi niềm đó, những sự thấu hiểu và khắc khoải trong trái tim củaông, những nỗi niềm mong ước mong được sống những ngày ấm áp bên bà và
ấm đượm trong những hình ảnh bếp lửa đó, hình ảnh mang những đặc trưng sâusắc
Hình ảnh bếp lửa đã thể hiện được sự gắn bó của người cháu với bà của mình,tình yêu thương đó ngày càng được ấm đượm và nó thể hiện những nỗi nhớthương sâu sắc đối với những người bà của mình, những hình ảnh gợi tả nhữngnỗi nhớ mong và sâu sắc vô tận
Bài viết số 7 đề 7 - Mẫu 5
Quê hương - hai chữ thiêng liêng mà trong tim mỗi người ai cũng dành một tìnhcảm riêng Những tình cảm ấy thật cao đẹp và đáng trân trọng Ai đi xa nơi đấtkhách quê người vẫn luôn hướng về quê hương - nơi chôn rau cắt rốn
Trong tâm khảm mỗi người, ai cũng lưu giữ những âm thanh, cảnh sắc quê nhà,những kỉ niệm cảm động và nhất là tiếng ru ầu ơ, dịu ngọt của mẹ, mái tóc bạcphơ của bà - người đã tần tảo chăm chút, nuôi ta khôn lớn
Bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt đã thổi một nguồn sống mới thức tỉnh nhữngnăm tháng tuổi thơ vào lòng triệu con người Những tình cảm đẹp ấy được diễn
tả rất thơ…
Trang 15Bếp lửa là tiếng thơ của một tấm lòng có cội nguồn của một tâm hồn nhạy cảm
và tinh tế, phong phú và mới mẻ Trong nỗi nhớ của nhà thơ, hình ảnh người bàbao giờ cũng hiện lên cùng bếp lửa Vì hoàn cảnh gia đình, bố mẹ đi khángchiến, tuổi thơ Bằng Việt sống cùng bà Mỗi ngày của tuổi thơ lận đận đều bắtđầu từ ngọn lửa bà nhen Sự sống của cháu đã được nhen lên và giữ gìn cùngngọn lửa ấy Ở đất nào, ngọn lửa cũng là cội nguồn của sự sống, bếp lửa nàocũng nhọc nhằn, tần tảo, bếp lửa nào cũng nồng đượm, ấp iu
Trong tâm thức của tác giả, "một bếp lửa ấp iu nồng đượm" luôn túc trực, lắngđọng; hình ảnh bà sóng đôi với hình ảnh bếp lửa, gắn với sự chăm chút cho đứacháu luôn xa cha mẹ
"Một bếp lửa" là động đến cõi cao sâu trong kí ức của mỗi người về hơi ấm giađình nhất là khi xa nhà sống ở nơi xa lạ và điệp ngữ ngày dùng để diễn tả cảmxúc đang dâng lên cùng với kí ức, hồi tưởng Bếp lửa hiện lên nồng nàn trongtình cảm, dạt dào trong cảm xúc
Toàn bài giọng cảm thương, nhớ nhung da diết như muốn trào dâng lấn át tất cả.Mỗi kỉ niệm thức dậy là biết bao tâm tình sống dậy Mỗi kỉ niệm được bao bọctrong nỗi nhớ thương vừa trào dâng vừa sâu lắng Cả bài thơ là một dòng tâmtrạng, một dòng hồi ức Ngần ấy sự việc suốt mấy chục năm trời chỉ xoay quanhhình ảnh bếp lửa của bà Lửa là ánh sáng, lửa là hơi ấm Bếp lửa lặng thầm nuôidưỡng mọi gia đình, nuôi dưỡng cả sự sống này Nép mình trong bếp có gì mộcmạc, khiêm nhường hơn bếp lửa? nhưng cũng có gì cao quý thiêng liêng hơn?Cho nên nhớ về bếp lửa là nhớ về bà
Bằng Việt đã thổi bừng lên hết thảy những bếp lửa "ấp iu nồng đượm" trong ký
ức của mỗi chúng ta Và cả mối tình bà cháu đẹp như trong truyện cổ tích củanhà thơ cũng như riêng của tuổi thơ chúng mình Trong thơ ca còn có mối tình
bà cháu nào cảm động hơn? Mối tình bà cháu đẹp như một dòng sông, dòngsông êm đềm và trong vắt, mặt dòng sông chở đầy kỉ niệm Một bếp lửa và một
Trang 16làn sương sớm Những kỉ niệm trôi qua theo một nhạc điệu tâm tình âm ỉ thầmthì triền miên như nỗi nhớ chất thơ lan toả trong từng con chữ có cả sắc màu,hương vị, ký ức và hồn người, tình người lan toả vào cảnh, ấp ủ thành tình yêuquê hương.
Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
Đó là lời thốt lên từ niềm trân trọng, biết ơn cũng là lời thốt lên khi chợt nhận ratrong một vật đơn sơ, lại ẩn náu bao điều kì diệu Hình ảnh bếp lửa cứ cháy,trong những kỉ niệm của tình bà cháu Cháu bắt đầu biết đến mùi khói từ khi lênbốn, thì đó cũng là những năm đói khổ, chiến tranh ác liệt Bởi thế mùi khói từnhững năm đầu đời đến tận bây giờ vẫn cứ còn nguyên trong kí ức, chẳng thểtiêu tan "Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói" Đoạn thơ thật cảm động, dùcho ngọn lửa hung tàn của giặc đang thiêu huỷ làng xóm thì chính bếp lửa ấmcúng, ân cần của bà đang nhen lên sự sống Bà đã chịu đựng tất cả vất vả, khókhăn, hy sinh, mất mát Vì vậy những gì bị thiêu cháy trong ngọn lửa dã man,
kỳ lạ thay đang hồi sinh trong ngọn lửa của lòng bà Ngọn lửa ấy, bếp lửa ấy đãsưởi ấm tâm hồn đứa cháu ngây thơ từ những tháng năm lên bốn Kì lạ và
thiêng liêng nhất là tình yêu quê hương, xứ sở bắt đầu từ sự gắn bó với những gìđơn sơ, bình dị và gần gũi nhất Tình bà cháu gắn bó với lòng yêu nước thậtthiêng liêng, cao cả Cháu lớn khôn trưởng thành trong đôi bàn tay nâng niutrong tấm lòng yêu thương vô hạn của bà Ngọn lửa mà bà đã nhóm lên từ "bếplửa" ấy đã sưởi ấm và soi sáng cuộc đời đi lên phía trước của cháu
Và đứa cháu hiếu thảo ấy đã lớn, đã đi rất xa nơi bếp lửa của bà, đã biết đếnngọn khói trăm miền, đã vui với ngọn lửa trăm nhà Nhưng trong lòng cháu chỉnhớ về ngọn khói đã làm nhèm mắt cháu, chì nhớ về ngọn lửa tảo tần nắng mưanơi góc bếp của bà Cháu chẳng bao giờ quên "bếp lửa", bởi đó là cội nguồn,bởi cuộc đời cháu đã được nhen lên từ ngọn lửa ấy Ngọn lửa của bà đã cháy
Trang 17trong lòng cháu, một bếp lửa mới của cuộc đời đã nhóm lên ngọn lửa của sựsống truyền đời, bất diệt!
"Bếp lửa" là bài thơ cảm động, tình cảm dạt dào trong lòng đã tìm đến mộtgiọng điệu, một nhịp điệu thật phù hợp Ấy là giọng nồng đượm của lửa, ấy lànhịp bập bùng của lửa, giọng kể lể cứ tràn ra, dâng lên một ngày một nồng nàn,
ấm nóng…
Bằng Việt đã khéo lựa chọn và sắp xếp để hình ảnh người và bà bếp lửa luôn điđôi với nhau Đọc "Bếp lửa" chẳng những thấy được một dòng tâm sự sâu nặng,dạt dào mà nhà thơ còn muốn đề cao một điều rất đỗi giản dị: "Tình yêu quêhương đất nước bắt nguồn từ những cái cụ thể gần gũi, thân thương với mỗi conngười"
Bài viết số 7 đề 7 - Mẫu 6
Hẳn ai cũng có một quá khứ bên người thân, gia đình, một tuổi thơ trong sáng,hạnh phúc, hoặc một tuổi thơ dữ dội, đau thương,…nhưng sâu trong trái timmỗi người, những kỉ niệm, những hồi ức về tuổi thơ luôn là thứ có sức ám ảnhsâu sắc và lớn lao nhất cuộc đời mà ta mãi không thể quên Nó sẽ đi theo ta suốtnhững chặng đường đầy thăng trầm của đời ta, ăn sâu vào tâm khảm và ngự trịvĩnh hằng trong tim ta… Dù tuổi thơ ta có ngọt ngào hay cay đắng, thì vẫn còn
có một hoặc nhiều con người đã nâng đỡ ta, chăm sóc ta,… và để lại dấu ấn làm
kỉ niệm sống mãi theo thời gian, năm tháng… Nhà thơ Bằng Việt cũng có mộttuổi thơ như thế… Một tuổi thơ đói khổ, cô đơn nhưng lại đầy đủ, ấm áp vàhạnh phúc vô cùng! Đầy đủ, tràn đầy tình yêu thương của bà, ấm áp bởi sự quantâm, chăm sóc, che chở của bà những ngày xa bố mẹ và hạnh phúc bởi…có bà!Ông đã sáng tác bài thơ “Bếp lửa” khi đang là một du học sinh ở Liên Xô, theodòng hồi tưởng trong một ngày mùa đông giá rét không có bà ở bên, ông tìm vềtuổi thơ được ở cùng bà với dòng chảy thời gian bên bếp lửa bập bùng tình yêuthương ấm áp, theo nhịp đập của một con tim nhớ nhung da diết…”Bếp lửa”
Trang 18không chỉ làm ấm tình cảm bà cháu mà còn sưởi ấm một đời người…”Bếp lửa”hay cùng chính là bà đang bên cháu, hình ảnh bà đang hiện về lung linh qua ánhlửa “chờn vờn”, “chờn vờn”, đúng không bà ơi…?
Bà đang nhóm bếp trong những dòng thơ đầu của cháu…
“Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm Cháu thương bà biết mấy nắng mưa”
Ngay ba câu thơ đầu, điệp ngữ “một bếp lửa” đã đi liền với các từ láy… gợi cho
ta cái cảm giác ấm áp với tình cảm chứa chan Ta cảm nhận được trong câu thơđầu, bếp lửa với những ngọn lửa ấm nóng cứ “chờn vờn” sưởi ấm cả gian nhàvào lúc sớm tinh mơ mà sương sớm xuống buốt giá một mùa đông khi hai bàcháu sống bên nhau Bếp lửa là hình ảnh đầu tiên mà cháu nhớ lại khi hồi tưởng
về quá khứ Vì có hình bóng bà luôn gắn liền với bếp lửa “rồi sớm rồi chiều” bànhen hay bếp lửa ấy cũng ấm như lòng bà thương cháu, ấm như tình cảm giađình, hơi ấm của bếp lửa cũng chính là của bà đang sưởi tim cháu, lan tỏa cảgian nhà chỉ có hai người vốn lạnh lẽo, trống vắng, xoa dịu nỗi cô đơn, buồn tẻcủa hai bà cháu hay là ấm cả mùa đông đầy “sương sớm” ngoài kia…? ” Ấpiu”-gợi một bàn tay nhem nhóm lên ngọn lửa vừa đủ ấm một cách khéo, ân cần.Chính vì vậy, mặc dù trong hai câu thơ đầu, bà không xuất hiện trực tiếp, nhưng
ta thấy hình ảnh bà đã hiện lên rất rõ Bà đang ngồi bên bếp lửa để nhóm lênngọn lửa “chờn vờn”, “ấp iu nồng đượm” tình yêu thương vô bờ mà bà dànhcho cháu Để rồi đến câu thơ thứ hai, cháu thốt lên theo dòng xúc cảm xót xa
“Cháu thương bà biết mấy nắng mưa” trong trái tim của cháu nhớ về người bàgian nan, vất vả và từng trải! Chỉ một từ “thương” thôi cũng đủ đọng lại ý thơcho cả đoạn Cháu biết lắm và cháu thương lắm bà ơi những nhọc nhằn, “nắngmưa”, khó khăn, gian truân đời bà! Cháu hiểu lắm và cảm lắm bà ơi những hi
Trang 19sinh thầm lặng của cuộc đời bà! Tình thương là vị muối mặn của tình người, làchất keo của mối gắn bó Chữ “thương” vốn xuất hiện nhiều trong thơ ca trữtình và đặc biệt xuất hiện nhiều trong những tác phẩm nói về tình yêu thươngcon người Đối tượng của tình thương là lòng trắc ẩn và như vậy, một từ
“thương” đã có thể thấy được biết bao cảm xúc đang sống dậy trong lòng cháu,một nỗi nhớ thương cồn cào, da diết, mãnh liệt và ước ao được trở về tuổi thơbến bà, ngồi cạnh bà dưới ấm áp bếp lửa và “nồng đượm” tình yêu thương…Hình ảnh bà “biết mấy nắng mưa” cứ rõ dần, tỏ dần với sự hy sinh âm thầm,lặng lẽ Từ hồi ức dần dần trở về dưới những dòng thơ của tác giả, hiện ra theobập bùng ánh lửa kỉ niệm, chảy về quá khứ…:
“Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay”
Kỉ niệm năm cháu bốn tuổi ám ảnh nhất là mùi khói và cái nghèo đói Nhữngnăm tháng đói khổ, người cháu cảm nhận, biết được mùi khói từ hồi lên bốn, đóchính là nạn đói năm 1945, cái đói khủng khiếp, ghê rợn và dai dẳng, “đói mònđói mỏi” Từ “mòn mỏi” được tách ra làm hai tiếng đau đến xé lòng, nó như ănsâu vào tâm trí đứa cháu sự ám ảnh không thể nào quên- cái đói kéo dài làm conngười mệt mỏi, kiệt sức dần, như thể từ từ giết chết người ta vậy! Bao trùm lêntoàn xã hội lúc bấy giờ là cái đói ghê rợn, cái đói lịch sử của dân tộc ta đã làmchết hơn hai triệu người! Trong kí ức của cháu, đến giờ nó vẫn còn ám ảnh daidẳng lắm, khủng khiếp lắm! Hơn hai mươi năm sau, khói vẫn làm cay mắt tácgiả, như thể vừa mới “hun nhèm” thôi! Kỉ niệm ùa về ngập tràn trong tim, trongtâm óc, và đọng lại nơi khóe mắt cay cay mùi khói của quá khứ Cay vì khói, vì
Trang 20cái đói làm những giọt nước mắt của đứa trẻ thơ dại cay xè đi trong cảm giác
“đói mòn đói mỏi”đang ăn sâu vào từng tế bào, dấy lên trong cổ họng và dườngnhư là cả cơ thể nỗi thèm khát cái ăn, củ khoai, củ sắn, hay là giọt nước mắtmừng rỡ, sung sướng, hạnh phúc đến tột cùng khi sắp được ăn cho thỏa nỗithèm, bù lấp phần nào cái đói dai dẳng, lúc bà đang lặng lẽ nhóm bếp lửa, tức làcháu sắp được ăn rồi đấy! Trong tâm trí non nớt của đứa trẻ lên bốn, dù đồ ăncũng chẳng có gì ngon, nhưng hồi ấy là cả một thứ “sơn hào hải vị” không gìsánh bằng, cả một điều lớn lao, vĩ đại!
“…Cái năm đói củ rong riềng luộc sượng
Cứ nghe thơm mùi huệ trắng, hương trầm”
(Đò Lèn-Nguyễn Duy)
Vâng! Chỉ như thế thôi, cũng làm ấm lòng cháu và trở thành một kỉ niệm khôngthể quên của đời cháu! Cái “cay” ấy còn là cái đắng của những đói khổ khôngchỉ của có hai bà cháu tác giả mà còn của nhiều người khác nữa! Đến người cònkhông có ăn, nói chi “người gầy” ”khô rạc” là điều dĩ nhiên! Theo lời tâm sựcủa tác giả, lúc đó, để kiếm thêm tiền nuôi gia đình, bố tác giả có đi đánh xechạy chuyến Phùng (Đan Phượng, Hà Tây) đi Hà Nội Đó cũng là một kỉ niệmcòn neo lại nơi tâm trí cháu, trở thành một trong những điều ám ảnh suốt cuộcđời cháu mãi không quên! Khổ thơ không nhắc tới bà, nhưng sao bà đẹp và lặngthầm thế! Bà chở che cho cháu và cho cả gia đình, là cây cao bóng cả suốt
những ngày đói khổ, những giông tố ập đến phũ phàng và dai dẳng…Bà nhỏ bé
mà vĩ đại, lớn lao như thế đấy…Trong lòng cháu…!
Tới đây, dòng cảm xúc hòa vào dòng chảy của những câu thơ tự sự, tưới đẫmchất trữ tình cho giọng thơ, góp phần làm cho hình ảnh bà trong bài thơ hiện ra
rõ hơn và đẹp hơn cả:
“Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Trang 21Tu hú kêu trên những cánh đồng xa Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế”
“Tám năm ròng”mà chỉ nghe thôi đã thấy được cái đằng đẵng, ròng rã, với baonhọc nhằn khó khăn, vất vả và cả nỗi sợ hãi, niềm thương nhớ da diết nữa,…cứđeo đẳng lấy hai bà cháu! Nhưng trong tám năm ấy,”cháu cùng bà nhóm lửa”,vẫn nhóm lên ngọn lửa của sự sống, của tình yêu cháy bỏng nơi trái tim một cậu
bé hồn nhiên, trong trắng tuổi lên tám.Chính hình ảnh bếp lửa quê hương, bếplửa của tình bà cháu đó đã gợi nên một liên tưởng khác, một hồi ức khác trongtâm trí thi sĩ thuở nhỏ
Đó là tiếng chim tu hú kêu Âm thanh ấy sao mà da diết, khắc khoải, mà buồnthương thế! Nó ngân dài lê thê suốt cả khổ thơ, là âm thanh của quá khứ dội vềhiện tại, làm kỉ niệm như đang sống dậy trong tâm hồn cháu Ôi những kỉ niệm
ấy, có cả đắng và ngọt, cô đơn và hạnh phúc! Từ “tu hú” được điệp lại ba lầnlàm cho âm điệu câu thơ thêm bồi hồi tha thiết, làm cho người đọc cảm thấynhư tiếng tu hú đang từ xa vọng về trong tiềm thức của tác giả.Tiếng “tu hú” lúc
mơ hồ, lúc văng vẳng từ những cánh đồng xa, lâng lâng trong lòng người cháu
xa xứ Trong văn học nghệ thuật, tiếng chim tu hú là biểu tượng của một sựkhắc khoải nhớ nhung da diết khôn nguôi Trong thực tế, tu hú lại là một loàichim bất hạnh, không biết ấp trứng và làm tổ
Hạnh phúc tưởng chừng như nhỏ bé mà lại là thiêng liêng và lớn lao nhất củacuộc đời mỗi con người, là hạnh phúc gia đình, là phút giây sung sướng đến tộtcùng khi được trông thấy đứa con-hình hài yêu dấu-món quà vô giá mà cuộc đờiban tặng cho mình – cất tiếng khóc chào đời, là sự mãn nguyện nhất khi có đượcmột căn nhà, một tổ ấm-nơi nương tựa vững chãi nhất trong những phút giây bi
Trang 22quan, yếu lòng, sau mỗi vấp ngã của cuộc đời-con người ta tìm về để được an ủi,
sẻ chia một cách chân thành! Ấy vậy mà loài chim tu hú đâu có được niềm hạnhphúc lớn lao, thiêng liêng, đẹp đẽ nhất cuộc đời ấy! Tiếng kêu của chúng trở vìvậy trở nên khắc khoải, mòn mỏi, mong đợi, khát khao một điều gì đó tha thiếtlắm…Ta đã từng nghe thấy tiếng kêu ấy trong “Khi con tu hú” của Tố Hữu, làmsục sôi khao khát tự do mãnh liệt, bùng cháy mạnh mẽ nơi người tù cách mạng,khiến anh phải thốt lên:
“Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi!
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu”
Tiếng kêu đầy khao khát và khắc khoải ấy cũng xuất hiện ở nỗi nhớ da diết vềquê hương và bóng người cha già quạnh hiu, cô đơn trong lòng cô con gái tuổithanh xuân-bài thơ “Tiếng chim tu hú” của nữ thi sĩ Anh Thơ:
“Rồi tiếng chim tu hú Vang suốt những mùa hè Con đi dài thương nhớ Mười năm chưa về quê!”
Ta dễ dàng cảm nhận được trong “Bếp lửa”, tiếng chim tu hú khắc khoải làmcho dòng kỉ niệm của cháu trải dài hơn, rộng hơn và sâu hơn trong cái khônggian xa vắng của nỗi nhớ thương…Và bà ơi khi tu hú kêu, thì đó cũng là lúc
“Bà hay kể chuyện hồi còn ở Huế” Những câu chuyện ấy, rất dài mà rất hay,thấm thía, hơn thế nữa, nó còn được kể qua chất giọng ấm áp, chậm rãi, chanchứa cảm xúc và tình yêu thương của bà Có thể đó là những chuỗi ngày hạnh