1. Mở đầu Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay là một xã hội có giai cấp, mà trong xã hội có giai cấp tất yếu sẽ nảy sinh đấu tranh giai cấp.V.I.Lênin định nghĩa “Đấu tranh giai cấp là đấu tranh của một bộ phận nhân dân này chống lại một bộ phận khác, cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước hết quyền bị áp bức và lao động chống bọn có đặc quyền, đặc lợi bọn áp bức và ăn bám của những người công nhân làm thuê hay những người vô sản chống những người hữu sản hay giai cấp tư sản”. Thực chất của đấu tranh giai cấp là cuộc dấu tranh giải quyết mâu thuẫn về mặt lợi ích giữa quần chúng bị áp bức, vô sản đi làm thuê chống lại giai cấp thống trị, chống lại bọn đặc quyền, đặc lợi, những kẻ áp bức bóc lột. Đấu tranh giai cấp có nguyên nhân khách quan từ sự phát triển mang tính xã hội hóa ngày càng sâu rộng của lực lượng sản xuất với quan hệ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. Biểu hiện ở mâu thuẫn này về phương diện xã hội: mâu thuẫn giữa một bên là giai cấp cách mạng, tiến bộ, đại diện cho phương thức sản xuất mới, và một bên là giai cấp thống trị bóc lột đại biểu cho những lợi ích gắn với quan hệ sản xuất lỗi thời, lạc hậu. Thực hiện nhiệm vụ của môn học cũng như bổ sung những kiến thức cho bản thân mình, việc tìm hiểu về “Thực chất và nội dung của đấu tranh giai cấp ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” là cần thiết.
Trang 11 Mở đầu
Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay là một xã hội có giai cấp, mà trong xã hội có giai cấp tất yếu sẽ nảy sinh đấu tranh giai cấp.V.I.Lênin định nghĩa “Đấu tranh giai cấp là đấu tranh của một bộ phận nhân dân này chống lại một bộ phận khác, cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước hết quyền bị áp bức và lao động chống bọn có đặc quyền, đặc lợi bọn áp bức và ăn bám của những người công nhân làm thuê hay những người vô sản chống những người hữu sản hay giai cấp tư sản”
Thực chất của đấu tranh giai cấp là cuộc dấu tranh giải quyết mâu thuẫn về mặt lợi ích giữa quần chúng bị áp bức, vô sản đi làm thuê chống lại giai cấp thống trị, chống lại bọn đặc quyền, đặc lợi, những kẻ
áp bức bóc lột
Đấu tranh giai cấp có nguyên nhân khách quan từ sự phát triển mang tính xã hội hóa ngày càng sâu rộng của lực lượng sản xuất với quan hệ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Biểu hiện ở mâu thuẫn này về phương diện xã hội: mâu thuẫn giữa một bên là giai cấp cách mạng, tiến bộ, đại diện cho phương thức sản xuất mới, và một bên là giai cấp thống trị bóc lột đại biểu cho những lợi ích gắn với quan hệ sản xuất lỗi thời, lạc hậu
Trang 2Thực hiện nhiệm vụ của môn học cũng như bổ sung những kiến thức cho bản thân mình, việc tìm hiểu về “Thực chất và nội dung của đấu tranh giai cấp ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” là cần thiết
2 Nội dung
Trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, xã hôi vẫn tồn tại lâu dài các giai cấp, các mâu thuẫn giai cấp Đấu tranh giai cấp
là thực tế khách quan không thể tránh khỏi Đỉnh cao của cuộc đấu tranh giai cấp tất yếu sẽ dẫn đến cách mạng xã hội, thay thế phương thức sản xuất cũ bằng một phương thức sản xuất mới tiến bộ hơn Phương thức sản xuất mới ra đời mở ra con đường mới cho sự phát triển của sản xuất xã hội Sản xuất phát trển sẽ là động lực thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ đời sống xã hội Đựa vào tiến trình phát triển của lịch sử, C.Mác và Ph.Ăngghen đã chứng minh rằng, đỉnh cao của đấu tranh giai cấp là cách mạng xã hội Cách mạng xã hội như là đòn bẩy thay đổi các hình thái kinh tế - xã hội Đấu tranh giai cấp góp phần xóa bỏ các thể lực phản động, lạc hậu, đồng thời cải tạo cả bản thân giai cấp cách mạng Giai cấp nào đại biểu cho phương thức sản xuât mới giai cấp đó sẽ lãnh đạo cách mạng Thành tựu mà loài người đạt được trong tiến trình phát triển của lực lượng sản xuát, cách mạng khoa học và công nghệ, cải cách về dân chủ và tiến bộ xã hội… không tách rời cuộc đấu tranh giai cấp giữa các giai cấp tiến bộ chống các thế lực thù địch, phản động Đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sản và giai
Trang 3cấp tư sản là cuộc đấu tranh sau cùng trong lịch sử xã hội có giai cấp.Nó là cuộc đấu tranh khác về chất so với cuộc đấu tranh trước đó trong lịch sử Bởi vì mục tiêu của nó là thay đổi về căn bản sở hữu tư nhân bằng sở hữu xã hội Trước khi giành được chính quyền, nội dung của đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản là đấu tranh kinh tế, đấu tranh tư tưởng, đấu tranh chính trị Sau khi giành chính quyền, thiết lập nền chuyên chính của giai cấp vô sản, mục tiêu
và hình thức đấu tranh giai cấp cũng thay đổi Lênin viết: “Trong điều kiện chuyên chính vô sản, những hình thức đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản không thể giống như trước được Trong cuộc đấu tranh này, giai cấp vô sản phải biết cách sử dụng tổng hợp mọi nguồn lực, vận dụng linh hoạt các hình thức đấu tranh Mục tiêu của cuộc đấu tranh này là giữ vững thành quả cách mạng, xây dựng và củng cố chính quyền của nhân dân; tổ chức quản lý sản xuất, quản lý xã hội, bảo đảm tạo ra một năng suất lao động xã hội cao hơn, trên cơ sở đó thủ tiêu chế độ người bóc lột người, xây dựng xã hội mới, công bằng, dân chủ
và văn minh” Vì vậy, trong khi khẳng định rằng đấu tranh giai cấp tất yếu dẫn đến chuyên chính vô sản C.Mác cũng chỉ rõ: bản thân nền chuyên chính này chỉ là bước quá độ tến tới thủ tiêu mọi giai cấp trong giai đoạn quá độ hiện nay cũng là một tất yếu
Nội dung chủ yếu của đấu tranh giai cấp trong giai đoạn hiện nay
ở nước ta là thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
Trang 4hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển, thực hiện công bằng xã hội, chống áp bức, bất công, đấu tranh ngăn chặn, khắc phục những tư tưởng và hành động thù địch, lệch lạc
Cụ thể là:
Thứ nhất, nội dung cơ bản của cuộc đấu tranh giai cấp trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là cuộc đấu tranh giữa hai con đường TBCN và XHCN Chúng ta đang tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa với nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, thực tế tiềm ẩn nhiều khuynh hướng phát triển trái ngược nhau, có khuynh hướng tự phát lên chủ nghĩa tư bản Chúng dùng mọi thủ đoạn trong đó có chiến lược diễn biến hòa bình để thực hiện âm mưu đó, điều đó được thể hiện trên mọi lĩnh vực dưới các mức độ khác nhau Do đó, cuộc đấu tranh giai cấp hiện nay là chống khuynh hướng tự phát lên CNTB, đồng thời giữ lại và phát triển các nhân tố trung gian, quá độ thậm chí phải phát triển CNTB trong một giới hạn để có lợi về kinh tế, tạo tiền
đề vật chất – kỹ thuật lên XHCN
Như vậy, nhìn dưới góc độ khái quát, đấu tranh giai cấp trong thời
kỳ mới là đấu tranh giữa hai khuynh hướng đối lập, khuynh hứng tự phát lên CNTB và khuynh hướng tự giác lên XHCN
Thứ hai, thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa theo định hướng XHCN Những xu hướng trên thế giới và nước ta thời gian gần đây cho thấy độc lập dân tộc và định hướng XHCN
Trang 5không thể giữ vững khi nước ta còn nghèo nàn, kém phát triển Vì vậy, bằng mọi cách chúng ta cần phải phát huy toàn bộ sức mạnh của các giai cấp tầng lớp trong xã hội hướng vào nhiệm vụ trung tâm là giành thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước Đặc biệt
là sự chống đối của các thế lực bên trong và sự tiếp tay cho những thế lực đó từ bên ngoài vẫn còn Điều đó cho thấy rằng, nhiệm vụ quan trọng trong thời kỳ quá độ là nhanh chóng phát triển lực lượng sản xuất, thực hiện quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước Rõ ràng sự chậm phát triển về kinh tế làm cho chúng ta đứng ngoài quá trình toàn cầu hóa, đất nước dễ bị phụ thuộc, mất tự chủ, làm suy yếu
vị thế chính trường quốc tế và trong điều kiện đó càng làm suy yếu chính trị trong nước
Thứ ba, đấu tranh trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Đảng ta khẳng định các thành phần kinh tế bình đẳng cùng phát triển trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Chủ trương này không nằm ngoài mục đích hướng tới sự phát triển mọi tiềm năng hợp tác, đoàn kết các giai cấp, tầng lớp trên phương diện xã hội Đảng ta cũng khẳng định: “Tôn trọng những ý kiến khác nhau mà không trái với lợi ích chung dân tộc, xóa bỏ mặc cảm, định kiến phân biệt đối xử về quá khứ, giai cấp thành phần, xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫn nhau, hướng tới tương lai”
Trang 6Trước nguy cơ tiềm tàng khả năng phát triển TBCN, Văn kiện Đại hội Đảng lần IX đã khẳng định: “Đảng và Nhà nước ta chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN”
Trong giai đoạn hiện nay, hội nhập kinh tế toàn cầu hóa phát triển thì đấu tranh giai cấp được phát triển trên cả lĩnh vực văn hóa – xã hội Đấu tranh trên lĩnh vực văn hóa – xã hội là đấu tranh chống lại sự đồng hóa, bài trừ nô dịch, củng cố những giá trị truyền thống và tôn trọng những bản sắc riê ng của dân tộc
Đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng để khắc phục những tư tưởng tiêu cực sai trái, gắn với cuộc đấu tranh chống tệ nạn quan liêu, tham nhũng Ở nước ta hiện nay, đấu tranh giai cấp biểu hiện ở những nội dung rộng lớn, hình thức phong phú, tính chất phức tạp, diễn ra hàng ngày, hàng giờ không chỉ trên lĩnh vực kinh tế, văn hóa mà còn diễn ra khá phức tạp trên lĩnh vực tư tưởng và an ninh quốc gia, trật tự xã hội Cuộc đấu tranh làm trong sạch nội bộ sẽ góp phần vào việc bảo vệ chế
độ, bảo vệ dân tộc và thành quả cách mạng, là bộ phận không thể tách rời của cuộc đấu tranh giai cấp
Tham nhũng không chỉ là sự suy thoái về đạo đức mà còn ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển đất nước Đấu tranh chống tham nhũng
và các hành vi tiêu cực vì lợi ích cá nhân là tất yếu trong thời kỳ mở cửa hiện nay Đấu tranh giai cấp hiện nay còn nhằm làm thất bại âm
Trang 7mưu và hành vi chống phá của các thế lực thù địch, đe dọa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Các thế lực thù địch luôn tìm mọi cách xóa bỏ
sự lãnh đạo của Đảng, xóa bỏ nền tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Chính vì vậy, trong giai đoạn hiện nay đấu tranh giai cấp ở Việt Nam cần thực hiện các vấn đề sau:
Một là, phải bám sát điều kiện lịch sử - xã hội cụ thể Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Đấu tranh giai cấp là một quá trình phức tạp trong sự vận động của lịch sử - xã hội, một xu thế tất yếu, khách quan của xã hội có giai cấp Quá trình này không phụ thuộc vào việc người
ta có quan niệm như thế nào về nó Mà muốn đưa ra những kết luận khái quát đúng đắn về nó, cần phải nghiên cứu những sự kiện lịch sử
cụ thể, phân tích sự vận động của các sự kiện lịch sử đó một cách tỉ
mỉ, chi tiết với một thái độ khách quan, biện chứng Những phân tích của C.Mác về các sự kiện lịch sử ở Pháp những năm 1848 - 1850,
1851 và 1871 đã chứng tỏ điều đó
Trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam, Đảng ta chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần nhằm tạo điều kiện để mọi giai cấp, mọi tầng lớp trong xã hội có thể phát huy hết tiềm năng của mình, góp phần làm cho dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Trong bối cảnh đó, có quan điểm cho rằng, không nên đặt vấn đề đấu tranh giai cấp vì nó sẽ dẫn đến phân tán lực lượng, chia rẽ lực lượng Đây là một quan điểm không đúng, vì sự tồn tại của các thành phần
Trang 8kinh tế tức là còn sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, có nghĩa là còn tồn tại các giai cấp trong xã hội, do vậy không thể loại bỏ đấu tranh giai cấp Đấu tranh giai cấp cũng là một tất yếu khách quan trong mọi
xã hội có giai cấp Sẽ là ảo tưởng nếu cho rằng: xã hội Việt Nam hiện nay không còn sự khác biệt giai cấp, không còn mâu thuẫn giai cấp, không còn đấu tranh giai cấp Nhưng cũng sẽ là sai lầm nếu phân chia các giai cấp trong xã hội Việt Nam hiện nay thành hai lực lượng đối kháng về mặt lợi ích Việc nhận thức đúng đắn tính chất, nội dung của cuộc đấu tranh giai cấp ở nước ta hiện nay sẽ giúp chúng ta xử lý một cách khoa học mối quan hệ xã hội - giai cấp, đưa sự nghiệp đổi mới tới thắng lợi
Hai là, Việt Nam là nước đã giành được chính quyền về tay giai cấp công nhân và sau khi có chính quyền, cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân vẫn phải tiếp tục trong điều kiện mới, với tính chất gay go, phức tạp, có mặt ngày càng gay gắt hơn Mục tiêu đấu tranh của giai cấp công nhân cũng thay đổi, từ mục tiêu tất cả để giành chính quyền chuyển sang mục tiêu cơ bản và chủ yếu là phát triển kinh tế nhằm giữ vững thành quả cách mạng Do vậy, thực chất cuộc đấu tranh giai cấp
ở Việt Nam hiện nay là phát triển lực lượng sản xuất đạt tới trình độ cao, đồng thời từng bước xây dựng quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ mới của lực lượng sản xuất Bởi theo C.Mác, nguyên nhân
Trang 9sâu xa của đấu tranh giai cấp là mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất không phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất
Nguyên nhân sâu xa ra đời giai cấp cũng là do sự phát triển của lực lượng sản xuất và yêu cầu khách quan đầu tiên để xã hội không còn tồn tại giai cấp, xóa bỏ giai cấp cũng là do lực lượng sản xuất phát triển tới trình độ rất cao Trong khi Việt Nam hiện nay đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội từ một xuất phát điểm thấp, tuy đã qua vài thập kỷ xây dựng, phát triển kinh tế nhưng trình độ lực lượng sản xuất vẫn còn thấp kém và phát triển không đồng đều giữa các vùng, miền Vì vậy, nhiệm vụ trước mắt là phát triển lực lượng sản xuất đạt tới trình độ cao Bên cạnh đó, cần lựa chọn hình thức quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ đa dạng, phức tạp của Việt Nam hiện nay
Ba là, trong cơ cấu giai cấp - xã hội ở Việt Nam hiện nay, ngoài giai cấp công nhân, nông dân, tầng lớp trí thức và các tầng lớp nhân dân lao động khác, còn có bộ phận tư sản, tiểu tư sản, các thế lực thù địch chống phá chủ nghĩa xã hội Với kết cấu giai cấp đó, tất yếu nảy sinh mâu thuẫn giữa lợi ích của những người lao động làm thuê với tầng lớp tư sản và mâu thuẫn giữa sự phát triển tự giác (có mục đích,
có điều khiển) theo con đường xã hội chủ nghĩa với khuynh hướng tự phát đi lên chủ nghĩa tư bản Trong điều kiện đó, chính quyền giai cấp
vô sản phải tiếp tục sử dụng phương pháp cách mạng không ngừng, sử dụng chuyên chính vô sản của mình để đập tan mọi âm mưu của các
Trang 10thế lực thù địch, đồng thời định hướng chính trị cho phù hợp với mục tiêu chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Nhân dân ta đã chọn Hay nói cách khác, cần sử dụng tổng hợp, linh hoạt các hình thức đấu tranh, trong
đó có hoà bình và bạo lực, giáo dục thuyết phục với pháp chế và hành chính Sử dụng hình thức đấu tranh nào tuỳ thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể Đặc biệt, điều kiện mới hiện nay, không được cường điệu cuộc đấu tranh giai cấp, dẫn đến sự rụt rè, không dám đổi mới; đồng thời, không được coi nhẹ, xem thường đấu tranh giai cấp, dẫn đến mơ
hồ, mất cảnh giác
Muốn đạt được mục tiêu xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, muốn đảm bảo thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống lại các thế lực thù địch, thì giai cấp công nhân Việt Nam phải xây dựng, củng cố và phát huy được khối liên minh giữa giai cấp công nhân - nông dân và tầng lớp trí thức Phải củng cố và tăng cường được sự lãnh đạo của giai cấp công nhân thông qua Đảng Cộng sản Việt Nam Đặc biệt, giai cấp công nhân phải nắm vững công cụ chuyên chính của mình, tức là phải xây dựng nhà nuớc xã hội chủ nghĩa vững mạnh, trở thành một công
cụ trấn áp các thế lực đi ngược lại lợi ích của nhân dân
3 Kết luận
Tóm lại trong thời kỳ hiện nay đấu tranh giai cấp là vấn đề tất yếu khách quan Đấu tranh giai cấp chẳng những có tác dụng cải tạo xã
Trang 11hội, xóa bỏ các lực lượng xã hội phản động, mà nó còn có tác tác dụng cải tạo bản thân các giai cấp cách mạng
Trong xã hội có giai cấp, sự phát triển của các mặt văn hóa, nghệ thuật và các mặt khác của đời sống không thể không mang đến dấu ấn của đấu tranh giai cấp, và do cuộc đấu tranh đó thúc đẩy
Đấu tranh giai cấp là quy luật chung của xã hội có giai cấp Song, quy luật ấy có những biểu hiện đặc thù trong từng xã hội cụ thể Điều
đó do kết cấu giai cấp của mỗi xã hội, do địa vị lịch sử của mỗi giai cấp cách mạng trong từng giai đoạn và trên từng địa bàn quyết định Muốn hiểu đúng quy luật đấu tranh giai cấp, còn phải phân tích cụ thể những điều kiện lịch sử cụ thể Đối với điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của đất nước Việt Nam, nhiệm vụ trước mắt là xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh về tổ chức, giỏi về chuyên môn, vững vàng về bản lĩnh chính trị, đủ sức là chủ quá trình đổi mới, chủ động tích cực hội nhập trong xu thế toàn cầu hóa, đó là trách nhiệm của toàn Đảng và hệ thống chính trị Giai cấp công nhân Việt Nam chính là nền tảng và cơ
sở chính trị - xã hội vững chắc của Đảng Xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh trong điều kiện hiện nay về thực chất là góp phần quan trọng vào công tác xây dựng Đảng./