VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI TRONG XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

MỞ ĐẦUTính cấp thiết của đề tài: Trong cuộc sống của xã hội loài người, không một ai luôn muốn bản thân mình tồn tại và phát triển trong một môi trường tự nhiên nhất định.. Trong quan ni

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA SEN

BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ MÔN TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

HỌ VÀ TÊN SV: LÊ QUANG VĨ

MSSV: 22014552

TÊN CHỦ ĐỀ 4:

VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI TRONG XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI XÃ HỘI CHỦ

NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến cô Nguyễn Thị Điệp Trong quá trình học tập và tìm hiểu bộ môn triết học Tuy là học trên nền tảng trực tuyến do dịch bệnh Covid – 19, em đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ hướng dẫn tận tình của cô Cô đã tạo điều kiện thuận lợi nhất để em và các bạn trong lớp học nhận được những kiến thức cơ bản và nâng cao, nắm rõ hơn về bộ môn Triết học Từ những kiến thức mà cô đã truyền tải, mà em đã dần trả lời được những câu hỏi trong cuộc sống thông qua môn Triết học Mác – Lênin Thông qua bài tiểu luận này, em xin trình bày những gì mình đã tìm hiểu và học hỏi về vấn về vận dụng quan điểm Triết học Mác – Lênin về bản chất con người trong xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam gửi đến cô

Có lẽ kiến thức không có giới hạn, riêng kiến thức của bản thân em thì luôn có những mặt hạn chế nhất định Trong quá trình hoàn thành làm bài tiểu luận, chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót Bản thân em mong nhận được sự góp ý đến từ cô để bài tiểu luận của em được hoàn thiện hơn

Kính chúc cô thật nhiều sức khỏe, có một năm mới vạn điều may mắn Hạnh phúc thành công trên con đường sự nghiệp giảng dạy Nếu có duyên cô trò ta sẽ gặp lại, cùng nhau chia sẽ những kiến thức cô nha

MỞ ĐẦU

Tính cấp thiết của đề tài:

Trong cuộc sống của xã hội loài người, không một ai luôn muốn bản thân mình tồn tại và phát triển trong một môi trường tự nhiên nhất định Trong quan niệm của triết học mác – xít con người luôn là một thực thể sinh vật, là một thực thể

xã hội và là đối tượng bị quyết định bởi các quy luật khác nhau Muốn tồn tại trong cuộc sống, con người phải tự tạo ra các giá trị về vật chất và tinh thần Đó

là hai yếu tố cơ bản nhất để quyết định được sự tồn tại và phát triển của con người trong xã hội hiện nay Bên cạnh đó, ngoài tạo ra được của cải vật chất và tinh thần Con người có nhiệm vụ và trách nhiệm để lưu truyền lại các giá trị mà

họ đã tạo ra cho thế hệ mai sau Ở khía cạnh khác, con người còn làm cho đất nước của họ phát triển ở một tầm cao mới về nền văn hóa và kinh tế đa dạng Các tầng lớp giai cấp thống trị đất nước vĩ đại và các mối quan hệ xã hội ngày càng phát triển Vậy trong tương lai, các thế hệ mai sau phải có trách nhiệm hiểu như thế nào về bản chất của con người và vận dụng quan điểm Triết học trong xây dựng con người mới , xây dựng và phát triển xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

Với ý nghĩa đó, tôi quyết định chọn đề tài “ Vận dụng quan điểm triết học Mác – Lênin về bản chất con người trong xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay “ để nghiên cứu, học hỏi, xây dựng về luận điểm bản chất của con người trong Triết học và vận dụng vào công cuộc xây dựng con người mới trong xã hội hiện nay Đề tài này sẽ đưa ra được những tầm quan trọng và ý

Nội dung luận chủ đề trình bày gồm:

1 Khái niệm con người 1

1.1 Con người là thực tể sinh học – xã hội 1

1.2 Ba hệ thống quy luật chi phối hoạt động của con người 2

2 Bản chất của con người là tổng hòa các quan hệ xã hội 3

2.1 Quan niệm về con người trong Triết học phương Đông 3

2.2 Quan niệm về con người trong Triết học phương Tây trước K.C.MÁC 3

4

2.3 Quan niệm của Triết học Mác – Lênin về bản chất con người 5

5

6

3 Con người là chủ thể của lịch sử, là sản phẩm của lịch sử 6

3.1 Con người là chủ thể của lịch sử 6

7

3.2 Con người là sản phẩm của lịch sử 7

8

4 Vận dụng 8

9

10

11

Kết luận: 11

12

13

Tài liệu tham khảo 13

NỘI DUNG

1 Khái niệm con người:

1.1 Con người là thực thể sinh học – xã hội

Con người vừa là một thực thể của yếu tố sinh học cũng vừa là thực thể của yếu

tố xã hội Đối với thực thể sinh học, con người là kết quả của quá trình tiến hóa lâu dài của tự nhiên Vì con người là quá trình của sản phẩm tiến hóa tự nhiên nên con người là một bộ phận tất yếu không tách rời của giới tự nhiên Vì vậy, giới tự nhiên chính là tiền đề vật chất đầu tiên quy định cho sự tồn tại của con người Và do đó, bản tính của con người luôn bao hàm trong nó cả bản tính sinh học và tính loài Có thể nói, giới tự nhiên là thân thể vô cơ của con người và con người là một bộ phận không tách rời của tự nhiên là kết quả của quá trình phát triển và sự tiến hóa lâu dài của giới tự nhiên Đối với thực thể xã hội, con người

có nguồn gốc từ xã hội mà cụ thể là có nguồn gốc tư lao động.Về mặt thể xác, con người tạo ra nhiên liệu, thực phẩm, áo, quần, nhà, Nhờ có lao động và thông qua lao động con người mới tiến hóa thoát ra khỏi đời sống động vật Ý thức và bộ não của con người mới phát triển Nhờ có lao động và thông qua lao động thì các quan hệ xã hội của con người như quan hệ kinh tế, chính trị, pháp quyền, tôn giáo, mới hình thành và phát triển Vì con người có nguồn gốc từ

xã hội và từ lao động cho nên mọi hoạt động của con người luôn chịu sự tác động chi phối của các nhân tố xã hội và của các quy luật xã hội Có thể nói rằng tính xã hội của con người là đặc tính chỉ có ở trong xã hội loài người Con người không thể tách khỏi xã hội và đó là điểm cơ bản làm cho con người khác với con vật Mặt khác, con người luôn tạo ra được những giá trị về vật chất và tinh thần Phát triển và lưu truyền cho thế hệ mai sau tiếp nối kế thừa Đó là một trong những đặc trưng cơ bản mà con người luôn khác và tách biệt hoàn toàn khỏi con vật Ở con người, yếu tố sinh học và xã hội không thể tách rời nhau mà luôn thống nhất biện chứng với nhau

Khái quát lại:

Với tư cách là một thực thể sinh học, con người bị những quy luật sinh học, quy luật của tự nhiên chi phối, hình thành nên bản chất tự nhiên của mình Bản chất

tự nhiên được thể hiện qua nhu cầu, lời nói, hành vi, hành động có tính bản năng

Với tư cách là một thực thể xã hội, sự tồn tại của con người chịu sự điều chỉnh của các quy luật và các mối quan hệ xã hội Vì vậy, nhận của con người về hoạt động thực tiễn luôn chịu sự tác động và điều chỉnh bởi các quan hệ xã hội

1.2 Ba hệ thống quy luật chi phối hoạt động của con người.

Là sản phẩm của tự nhiên và xã hội nên quá trình hình thành và phát triển của con người luôn bị quyết định bởi ba hệ thống quy luật khác nhau nhưng ba quy luật đó có tính thống nhất với nhau Đó là hệ thống các quy luật tự nhiên, hệ thống các quy luật tâm lý và hệ thống các quy luật xã hội Thứ nhất về quy luật

tự nhiên như quy luật về sự phù hợp giữa cơ thể với môi trường, quy luật về sự trao đổi chất, quy luật về di truyền, biến dị Đó chính là quy định về phương diện sinh học của con người Thứ hai, về các quy luật tâm lý ý thức và hình thành vận động trên nền tảng sinh học của con người như quy luật hình thành tình cảm, khát vọng, niềm tin, ý chí Thứ ba, về các quy luật xã hội là các quy luật quy định quan hệ xã hội giữa người với người Mối quan hệ sinh học và xã hội là yếu tố quyết định về nhu cầu của con người trong cuộc sống Con người

có rất nhiều nhu cầu như là ăn, mặc, vật chất, tinh thần, Đó là những yếu tố cơ bản mà phải có trong nhu cầu của con người trong xã hội Ba hệ thống quy luật này tác động và tạo nên một thể thống nhất hoàn chỉnh trong đời sống con người bao gồm cả về mặt sinh học và về mặt xã hội

Tóm lại định nghĩa khái niệm con người:

2

Con người là một thực thể thống nhất giữa hai yếu tố về sinh học và yếu tố xã hội Mặt sinh học là tiền đề, cơ sở tất yếu tự nhiên của con người, còn đối với mặt xã hội là một yếu tố làm cho con người tách biệt hoàn toàn khỏi thế giới loài vật Hai mặt này có quan hệ khăng khít và không thể tách rời nhau

2 Bản chất của con người là tổng hòa các quan hệ xã hội:

2.1 Quan niệm về con người trong Triết học phương Đông.

Từ thời xa xưa, các nhà Triết học Phương đông nghiên cứu, tìm ra câu giải thích hay lý giải về bản chất của con người Các nhà Triết học chỉ tìm ra câu trả lời dựa trên cơ sở thế giới quan duy tâm, duy vật, tôn giáo Đối với Phật giáo thì con người là một sự kết hợp đồng điệu giữa hai yếu tố là vật chất và tinh thần Nơi mà linh hồn của con người được tự do tự tại và trở nên bất diệt Bên canh

đó, Khổng Tử cho rằng bản chất của con người do “ thiên mệnh “ chi phối quyết định Đức “ nhân “ chính là giá trị cao nhất của con người Tức là con người phải luôn giữ được bản chất quân tử Còn Mạnh Tử thì nói bản chất của con người là do môi trường quyết định Dựa vào chính bản thân mình, năng lực bẩm sinh rèn luyện để giữ được những giá trị về tinh thần và đạo đức cho bản thân Tuân Tử, ông cho rằng bản chất của con người sinh ra và lớn lên chiến đấu và chống lại cái ác thì bản thân mới trở nên hoàn thiện và tốt đẹp Lão Tử thì lý giải bản chất con người cứ sống theo lẽ của tự nhiên Không trái với quy luật tự nhiên tạo ra

Tóm lại, với nhiều ý kiến khác nhau của các nhà Triết học Phương đông Đều có biểu hiện một điểm chung duy nhất là về tinh đa dạng phong phú Luôn hướng tới cái đẹp, cái thiện Diệt trừ những cái ác, các quan hệ về chính trị và đạo đức

2.2 Quan niệm về con người trong Triết học phương Tây trước K.C.MÁC.

Ở phương Tây, các nhà Triết học cũng đi nghiên cứu, đi tìm ra câu trả lời về bản chất của con người Dựa trên nền tảng thế giới quan duy tâm Ky Tô Giáo quan niệm con người luôn có thể xác và linh hồn Thể xác khi về già có thể mất đi

nhưng linh hồn thì còn mãi Vì vậy, phải thường xuyên chăm chóc linh hồn để hướng tới mọi điều tốt đẹp Thời Kỳ Trung Cổ cho răng con người là do thượng

đế tạo ra Cuộc sống ở trần gian chỉ là tạm bợ còn hạnh phúc đích thích mới là thế giới bên kia Đối với Triết học Phục hưng con người là một thực thể có trí tuệ Họ tạo ra được những giá trị về thể chất lẫn tinh thần Có một khối óc, bộ não phát triển về tư duy và suy nghĩ Bên cạnh đó, Triết học cổ điển Đức

G.V.Hegel cho rằng con người là hiện thân của “ ý niệm tuyệt đối “ còn đối với L.Feuerbach lại cho rằng con người phát triển về mọi mặt một cách tự nhiên Con người và yếu tố tự nhiên là một thể thống nhất và đặc biệt là không thể tách rời nhau

Tóm lại, các quan niệm về con người trong thời kỳ Triết học phương Tây trước K.C.MÁC là đứng trên nền tảng thế giới duy tâm, duy vật có tính siêu hình thì đều không phản ánh đúng về bản chất của con người Các nhà Triết học phương Tây chỉ phản ánh, giải thích và xem xét một cách trừu tượng về các yếu tố tinh thần, thể xác, tự nhiên, sinh học Nhưng lại không có về mặt yếu tố của xã hội

2.3 Quan niệm của Triết học Mác – Lênin về bản chất con người.

Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội

Trong một tác phẩm Luận cương về Feuerbach Karl Marx ( 1818 – 1883 ) khẳng định “ Bản chất con người không phải là một cái trừu tượng cố hữu của

cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội “

Vậy Luận cương về Feuerbach của Karl Marx đã lý giải và chỉ ra con người luôn tồn tại trong một môi trường xã hội nhất định Họ làm và tạo ra những cái giá trị về vật chất và tinh thần ở một thởi điểm, thời khắc có tính lịch sử Bên cạnh đó bằng sức lao động hay hoạt động thực tiễn họ phát triển về cả thể lực và

4

tư duy trí tuệ Vì vậy, trong một môi trường, một xã hội nhất định con người luôn tồn tại và bộc lộ ra được hết bản năng, bản chất xã hội của mình

Theo quan điểm của Triết học Mác không đi sâu và không thể phủ nhận mặt tự nhiên trong đời sống của con người bởi vì quy luật của tự nhiên là một quy luật không thể nào biết trước được Nó diễn ra theo một tiến trình mà con người phải chấp nhận nó dù muốn hay không Triết học Mác chỉ muốn nhấn mạnh vào việc tách khỏi con người và loài vật ở chổ đó là bản chất xã hội Chính vì lẽ đó, bản chất của xã hội mới tạo nên bản chất của con người

Sự hình thành và phát triển của con người là quá trình gắn liền với lịch sử sản xuất vật chất:

Con người sống dựa vào lao động sản xuất, cải tạo tự nhiên Sáng tạo ra các vật phẩm để thỏa mãn cho nhu cầu của mình Con người luôn có nhiều mối quan hệ trong sản xuất Họ ngày càng phát triển và đa dạng trong mọi lĩnh vực về sản xuất Bên cạnh đó, nhờ có lao động và giao tiếp ngôn ngữ xuất hiện ngày càng nhiều, thay đổi cuộc sống con người ngày càng nhiều Tính xã hội của con người biểu hiện trong đời sống mà cụ thể là trong sản xuất vật chất Khi con người có nhiều quan hệ xã hội thì bản năng của họ sẽ phát triển về mọi mặt Nó càng làm cho con người tách khỏi hoàn toàn với thế giới loài vật Chính vì vậy, lao động, ngôn ngữ, tư duy, suy nghĩ, sáng tạo của con người trong đời sống xã hội là tiền

đề, là yếu tố quyết định bản chất xã hội của con người, đồng thời hình thành được tính cách hay hay nhân cách cá nhân của con người trong cộng đồng xã hội

Tóm lại theo quan niệm của Triết học Mác bản chất con người luôn được hình thành và thể hiện ở những con người hiện thực, cụ thể trong những điều kiện lịch sử cụ thể Khi hoạt động trong những điều kiện lịch sử nhất định con người đều có những mối quan hệ với nhau để tồn tại và phát triển Bản chất con người

là tổng hòa các quan hệ xã hội Các quan hệ xã hội mới tạo nên bản chất con

người Mỗi mối quan hệ trong xã hội luôn có vị trí và vai trò khác nhau Lao động, hành động thực tiễn tạo ra những sản phẩm, vật chất, tinh thần ở thời điểm mang tính lịch sử và làm cho con người tách khỏi thế giới loài vật

Bên cạnh đó, quan hệ xã hội còn tác động lên bản chất con người Quan hệ xã hội làm thay đổi đi tính cách, phẩm chất đạo đức, nhân cách của con người Chi phối và quyết định các phương diện của đời sống con người Con người bộc lộ được bản chất thật sự của mình và bản chất ấy được hình thành và phát triển

3 Con người là chủ thể của lịch sử và là sản phẩm của lịch sử.

3.1 Con người là chủ thể của lịch sử:

Tại sao lại nói con người là chủ thể của lịch sử ?

Lịch sử của loài người được hình thành và phát triển khi con người biết chế tạo

ra của cái vật chất, chế tạo và phát minh ra công cụ lao động, họ không còn lệ thuộc vào tự nhiên, con người tự tách mình ra khỏi thế giới cọn vật, chuyển sang thế giới loài người, chuyển sang một giai đoạn thời kỳ mới và lịch sử xã hội của con người bắt đầu hình thành và phát triển Con người là chủ thể của lịch sử bởi

sự lao động và sáng tạo, phát triển về tư duy suy nghĩ của họ Những yếu tố cơ bản đó chính là thuộc tính tối cao của con người

Song song với đó lịch sử của con người và con vật khác nhau ở điểm nào Thứ nhất về lịch sử của con người Khoảng 4 triệu năm về trước, vượn cổ chuyển hóa phát triển thành người tối cổ, từ chổ sử dụng những mảnh đá có sẵn để làm thành công cụ Người tối cổ đã biết lấy những mảnh đá hay những hòn đá lớn Đem đi phá hòn đá lớn đó ra thành những mảnh nhỏ cho sắc, vừa tay cầm để sử dụng Như vậy họ đã bắt đầu chế tác, chế tạo ra được công cụ như rìu, đá, Họ còn biết chặt cây để làm gậy săn bắt thú dữ Sau một giai đoạn, người tối cổ phát triển và chuyển hóa thành người tinh khôn hay còn gọi là người hiện đại ngày nay Họ biết lấy một hòn đá và ghẻ hai mép hay hai rìa của hòn đá đó cho gọn

và sắc hơn để làm những công cụ bén chế biến thức ăn, làm thịt thú dữ Việc chế

6