(SKKN HAY NHẤT) sử DỤNG tài LIỆU địa lí và văn học TRONG dạy học LỊCH sử lớp 10 THPT bài 19 NHỮNG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGOẠI xâm ở các THẾ kỷ x XV, NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ dạy

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT MAI ANH TUẤN - NGA SƠN – THANH HÓA ---*******---aa&bb SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “SỬ DỤNG TÀI LIỆU ĐỊA LÍ VÀ VĂN HỌC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ LỚP 10

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT MAI ANH TUẤN - NGA SƠN – THANH HÓA

-******* -aa&bb

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“SỬ DỤNG TÀI LIỆU ĐỊA LÍ VÀ VĂN HỌC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ LỚP 10 THPT BÀI 19: NHỮNG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGOẠI XÂM Ở CÁC THẾ KỶ X-XV, NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

GIỜ DẠY”.

Người thực hiện: Phạm Thị Nga Chức vụ: Giáo Viên Đơn vị công tác: Trường THPT Mai Anh Tuấn Nga Sơn-Thanh Hóa

SKKN thuộc môn : Lịch sử

NĂM HỌC 2020 - 2021

Mục lục Trang

1 Mở đầu……… 1

1.1 Lí do chọn đề tài……… 1

1.2 Mục đích nghiên cứu……… …… 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu……… 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu……….2

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm……… 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm……… 3

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm ……… 3

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm……… 3

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề……… 5

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường……… 16

3 Kết luận, kiến nghị……… 18

- kết luận……… 18

-Kiến nghị……… 18

Tài liệu tham khảo……… 19

1 Mở đầu

Như chúng ta đã biết, kiến thức trong chương trình môn Lịch sử có nhiều mốiliên hệ với các môn khoa học khác như Văn học, Giáo dục công dân, Địa lí, Giáodục quốc phòng, Sinh học, Hóa học…

Môn Lịch sử là một môn khoa học độc lập, nghiên cứu về quá khứ, đặc biệt lànhững sự kiện liên quan đến con người, giúp học sinh hình thành bức tranh quá khứchân thực, toàn diện

Nhưng thực tế thì nhiều học sinh lại rất lúng túng, có học sinh không thể nắmđược các sự kiện cơ bản của Lịch sử dẫn đến nhận thức về Lịch sử của các em chỉmang tính chắp vá, không toàn diện

Vì vậy, tôi nhận thấy để học sinh học được bộ môn Lịch sử có hiệu quả, các

em có hứng thú tìm tòi khám phá lịch sử, chủ động trong học tập môn lịch sử, vấn đềthiết kế soạn bài dạy, bài dạy như thế nào? nhất là giáo viên phải nghiên cứu soạn bàidạy (giáo án) một cách khoa học, phù hợp với đối tượng học sinh thì học sinh mới tựgiác, tích cực, hứng thú trong học tập bộ môn Lịch sử

Rõ ràng vấn đề này là của giáo viên, đó là cách giáo viên đổi mới phươngpháp giảng dạy – đặc biệt là sử dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn; giáoviên phải thiết kế nội dung phù hợp để đánh giá năng lực của từng đối tượng họcsinh khi triển khai nội dung bài học mới Làm được như vậy chắc chắn rằng khảnăng tiếp thu của học sinh sẽ tốt hơn, làm cho học sinh ngày càng thêm chăm chỉ,say sưa học tập, khao khát hiểu biết và rèn luyện tu dưỡng học tập tốt hơn

Dựa trên cơ sở quan niệm về tính tích cực hóa hoạt động của học sinh, lấy học

sinh làm trung tâm của quá trình thực hiện thông qua: “Sử dụng tài liệu địa lý và văn học trong dạy học Lịch sử lớp 10 THPT bài 19: ‘Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỷ X – XV’ nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy”.

Giáo viên triển khai đàm thoại (xêmina), thăm dò, trắc nghiệm (Tets) giữa thầy –trò,

giữa trò với nhau rất sinh động, hấp dẫn, bổ ích và đạt kết quả mong đợi

Trước tình hình đó, bộ môn đã đổi mới phương pháp giảng dạy, tổ chức chogiáo viên dạy Lịch sử học tập nghiên cứu bài học, thao giảng dự giờ, góp ý xây dựng

để có hiệu quả trong giảng dạy cao hơn

Qua giảng dạy thực tế, tôi đã có những kết quả nhất định trong bộ môn Vìvậy, tôi chọn nội dung sau đây để nói lên một phần kinh nghiệm mà bản thân đã thực

hiện, cụ thể nội dung cơ bản sau: “Sử dụng tài liệu địa lý và văn học trong dạy học Lịch sử lớp 10 THPT bài 19: ‘Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỷ X – XV’ nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy”

1.1 Lý do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết, hiện nay việc đổi mới phương pháp dạy học trongtrường THPT hiện nay đang trở thành một nhiệm vụ cấp thiết và lâu dài Chỉ có đổimới căn bản phương pháp dạy và học chúng ta mới tạo được sự đổi mới thực sựtrong giáo dục, mới có thể tạo ra một lớp người năng động, sáng tạo

Dạy học tích hợp liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trongdạy học nói chung và dạy học lịch sử nói riêng, đây được coi là một quan niệm dạyhọc hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng cao chấtlượng giáo dục

Dạy học liên môn trong lịch sử là hình thức liên kết những kiến thức giao thoagiữa môn Lịch sử với các môn như Địa lí, Văn học, Giáo dục công dân, Giáo dụcquốc phòng, Sinh học…giúp học sinh tiếp thu kiến thức, biết vận dụng kiến thức lịch

sử vào cuộc sống và ngược lại từ cuộc sống để giải quyết các vấn đề liên quan đếnLịch sử…

Trong chương trình Lịch sử THPT, giáo viên có thể sử dụng phương pháp tíchhợp liên môn trong hầu hết các bài dạy, từ đó làm tăng hứng thú cho học sinh, giúpcác em hăng say, ham học hỏi ở bộ môn Lịch sử Vì vậy, khi đề cập vai trò, vị trí,chức năng mà người giáo viên phải làm, cần làm và nên làm cho thật tốt, là mộtnhiệm vụ quan trọng

Bên cạnh đó, khi giáo viên làm tốt công tác chuyên môn và có phương pháp,

kỹ năng tốt thì sẽ tạo nhiều điều kiện, có thời gian để bồi dưỡng và hoàn thành tốt

chuyên môn của mình Vì vậy, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Sử dụng tài liệu địa lý và văn học trong dạy học Lịch sử lớp 10 THPT bài 19: ‘Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỷ X – XV’ nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy”.

Nhằm rút kinh nghiệm cho bản thân, kinh nghiệm cho đồng nghiệp để nângcao hiệu quả chất lượng bài học, tạo hứng thú, tích cực học tập môn Lịch sử ở họcsinh

1.2 Mục đích nghiêm cứu

Để làm tốt công tác giảng dạy và học bộ môn Lịch sử ở trường THPT hiệnnay, phù hợp với đổi mới trong cách dạy, cách học; cũng như phổ biến kinh nghiệmhay vào thực tiễn giảng dạy bộ môn Lịch sử ở trong trường nói riêng, trong huyện,trong Tỉnh Thanh Hóa và trong cả nước nói chung; trao đổi góp ý và cùng thực hiện

trong dạy học đạt kết quả cao nhất như mong đợi về nội dung “Sử dụng tài liệu địa

lý và văn học trong dạy học Lịch sử lớp 10 THPT bài 19: ‘Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỷ X – XV’ nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy”.

1.3 Đối tượng nghiêm cứu

Học sinh lớp ở trường THPT Mai Anh Tuấn – huyện Nga Sơn – tỉnh ThanhHóa

1.4 Phương pháp nghiêm cứu

- Kinh nghiệm giáo dục của bản thân trong quá trình làm công tác dạy và họcmôn Lịch sử nhiều năm ở trường THPT

- Trao đổi với các đồng nghiệp, các tiền bối trong và ngoài nhà trường, nhất làgiáo viên giảng dạy môn Lịch sử trên toàn tỉnh Thanh Hóa có năng lực bộ môn và cónhiều kinh nghiệm

- Trao đổi với các cựu học sinh cũ đã ra trường về cảm tưởng, cảm nhận củacác em qua quá trình học tập môn Lịch sử ở các lớp tôi đã từng giảng dạy và các họcsinh ở các lớp hiện nay mà tôi đang trực tiếp giảng dạy

- Nghiên cứu thông qua các tài liệu, các chuyên đề đã được Sở giáo dục vàngành triển khai tích qua nhiều năm qua

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm

- Sáng kiến kinh nghiệm được trình bày và thực hiện đúng mẫu và đúng vớicác bước tiến hành theo quy định

- Sáng kiến kinh nghiệm có phương pháp và kỹ thuật dạy-học tích cực hơn, tốthơn đáp ứng được và phù hợp với đổi mới giáo dục hiện nay.

- Sáng kiến kinh nghiệm đánh giá được năng lực học sinh một cách chính xáchơn thông qua kết quả các bài kiểm tra thường xuyên của học sinh

- Sáng kiến kinh nghiệm được giáo viên giảng dạy và học sinh học tập say mê,hứng thú, thu hút nhiều học sinh yêu quý môn Lịch sử

- Sáng kiến kinh nghiệm trình bày và cấu trúc rõ ràng, đẹp, khoa học và chínhxác

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Về cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Đối với hệ thống giáo dục nói chung, giáo dục phổ thông nói riêng, người giáoviên trực tiếp giảng dạy trên lớp có vai trò quan trọng trong việc giáo dục học sinhtoàn diện Ngoài việc trực tiếp giảng dạy ở lớp học, giáo viên trước hết phải là nhàgiáo dục, là người tổ chức các hoạt động giáo dục, quan tâm tới từng học sinh, chăm

lo đến việc rèn luyện đạo đức, hành vi, kỹ năng, những biến động về tâm sinh lí, tưtưởng, nhu cầu, nguyện vọng của các em Giáo viên bằng chính nhân cách của mình,

là tấm gương sáng tác động tích cực đến việc hình thành phẩm chất đạo đức, nhâncách của học sinh Mặt khác, giáo viên còn là cầu nối giữa tập thể học sinh với các tổchức xã hội trong và ngoài nhà trường, là người tổ chức phối hợp các lực lượng giáodục…[1]

Giáo viên giảng dạy bộ môn Lịch sử cũng không nằm ngoài quy luật nêu trên

Trong khi đó, bộ môn Lịch sử là một trong những bộ môn cơ bản được giảng dạytrong nhà trường phổ thông, Lịch sử giữ vị trí quan trọng trong mục tiêu và chiếnlược đào tạo con người xã hội chủ nghĩa của Đảng và Nhà nước ta

Mục tiêu của chương trình đổi mới giáo dục phổ thông là nhằm tích cực hóahoạt động của học sinh trong quá trình tiếp thu kiến thức mới Một trong nhữngphương pháp hiệu quả để thực hiện mục tiêu đó là áp dụng dạy học liên môn

Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng của dạy học ởtrường phổ thông Đây là cách tìm các nội dung chung giữa những môn học với bộmôn Lịch sử, từ đó sẽ làm, sẽ bổ sung, làm sáng tỏ hơn những kiến thức mới cho họcsinh

Dạy học liên môn là hết sức cần thiết với việc sử dụng nội dung các môn khácnhư Địa lí, Văn học, giáo dục công dân, Sinh học…nhằm hỗ trợ bổ sung kiến thứcLịch sử Trong đó đặc biệt hiệu quả nhất là việc sử dụng các tư liệu Địa lí, Văn họctrong giảng dạy Lịch sử Hơn thế nữa dạy học liên môn, nhất là việc sử dụng các tàiliệu địa lí và văn học trong giảng dạy Lịch sử còn giúp học sinh tăng niềm hứng thú,say mê học tập, góp phần nâng cao hiệu quả bài học

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Có thể nói những năm qua, sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nóichung, địa phương nói riêng đã và đang mang lại không ít những thuận lợi cho côngtác giáo dục trong các nhà trường Sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước, các cấpchính quyền, đoàn thể cùng với sự hỗ trợ tích cực từ phía xã hội Cơ sở vật chất,trang thiết bị giáo dục của nhà trường được xây dựng, trang bị ngày một khang trang,đầy đủ, đảm bảo cho việc dạy và học

Bên cạnh đó, sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, đặc biệt làcông nghệ thông tin đã hỗ trợ nhà trường, hỗ trợ cho giáo viên và phụ huynh trongviệc liên lạc, trao đổi, nắm bắt nhanh kịp thời những thông tin, tin tức cần thiết, thiếtthực trong phối hợp giáo dục Đồng thời hỗ trợ tích cực cho hoạt động dạy và họccủa giáo viên trong những giờ lên lớp, trong những hoạt động tập thể làm cho họcsinh thấy hứng thú, tâm đắc hơn.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi kể trên, công tác giáo dục còn gặp không

ít khó khăn, thách thức lớn Trong thời đại khoa học công nghệ và kinh tế thị trườngnhư ngày nay, ngoài những tiện ích to lớn mà nó mang đến cho nhân loại thì kèmtheo đó là hàng loạt các tác động tiêu cực đến đối tượng học sinh: xu hướng sốnghưởng thụ, đua đòi ăn diện, …đặc biệt là game online…Những vấn đề này đã ảnhhưởng không nhỏ đến việc học tập, việc hình thành nhân cách, đạo đức của học sinh

và gây ra nhiều khó khăn cho giáo viên các môn học trong công tác giáo dục đạođức, học tập, lối sống, kỹ năng sống toàn diện cho học sinh

Mặt khác, nhiều gia đình do quá bận rộn với công việc nên thời gian quan tâmgần gũi và dành cho việc giáo dục con cái không nhiều, gần như phó mặc cho thầy

cô giáo, nhà trường và xã hội Hơn nữa, ở lứa tuổi, tâm sinh lí của các em đang pháttriển, các em ngày càng có nhiều nhu cầu hiểu biết, tò mò, bắt chước, thích giao lưu,thích khẳng định mình…, trong khi kiến thức về xã hội, về gia đình, kỹ năng sống,

sự hiểu biết về pháp luật còn hạn chế nên chiều hướng học sinh cá biệt, lười học,hiện tượng bỏ giờ, trốn tiết, vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức ngày càng nhiều, giatăng và phổ biến trong xã hội

Chính những vướng mắc nêu trên đã trở thách thức lớn đối với việc giáo dụchọc sinh trở thành những con người phát triển toàn diện

Trong khi đó, “Lịch sử là sự kiện” do đó những sự kiện thường khô khan vớirất nhiều con số về thời gian (ngày, tháng, năm) hoặc những số liệu kết quả Nếugiáo viên chuyển tải cho học sinh những số liệu một cách khô cứng chỉ để bài đủ ý,chắc chắn người học sẽ thấy giờ sử quá khô khan, nặng nề và thực tế đã xảy ra ởnhiều nhà trường học sinh “chán” học môn Sử, học chỉ đối phó với điểm số và thi cử

Cũng phải nhìn nhận đó là thiếu sót về phía đội ngũ giáo viên Một bộ phậngiáo viên chưa thực sự nhiệt tình, một số khác tiến hành công việc khá cảm tính,chưa có phương pháp thích hợp Có giáo viên quá nghiêm khắc gò ép học sinh theokhuôn khổ một cách máy móc, khiến học sinh bị áp lực Có giáo viên quá dễ dãi dẫntới buông lỏng công tác quản lí đối với học sinh Thực tế, nhiều khi giữa thầy và tròkhông phải bao giờ cũng tìm được tiếng nói chung

Thực trạng này, đòi hỏi giáo viên phải linh hoạt, sáng tạo trong việc sử dụngphương pháp Để làm bài giảng thêm sinh động, hấp dẫn học sinh hơn, giáo viên nên

sử dụng tài liệu Địa lí và Văn học trong giờ dạy học Lịch sử

Theo tôi, các tài liệu Địa lí và Văn học có vai trò hết sức to lớn trong quá trìnhdạy học Lịch sử ở trường phổ thông, góp phần vào việc giáo dục giáo dưỡng và pháttriển tư duy học sinh

* Giới hạn của đề tài:Nghiên cứu về thực trạng và biện pháp trong công tác

giảng dạy môn Lịch sử tại trường THPT Mai Anh Tuấn – Nga Sơn –Thanh Hóatrong năm học 2020 -2021 và những năm tiếp theo

* Thực trạng:

Như lời mở đầu, bản thân chúng ta đã biết, kiến thức trong chương trình mônLịch sử có nhiều mối liên hệ với các môn khoa học khác như Văn học, Giáo dụccông dân, Địa lí, Giáo dục quốc phòng, Sinh học, Hóa học…

Môn Lịch sử là một môn khoa học độc lập, nghiên cứu về quá khứ, đặc biệt lànhững sự kiện liên quan đến con người, giúp học sinh hình thành bức tranh quá khứchân thực, toàn diện

Nhưng thực tế thì nhiều học sinh lại rất lúng túng, có học sinh không thể nắmđược các sự kiện cơ bản của Lịch sử dẫn đến nhận thức về Lịch sử của các em chỉmang tính chắp vá, không toàn diện

Giáo viên vẫn chủ yếu lệ thuộc vào tiến trình các bài học trình bày trong sáchgiáo khoa, chưa “dám” chủ động trong việc thiết kế tiến trình xây dựng kiến thứcphù hợp với các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực.[2]

* Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên:

Vào năm học 2019 -2020, bản thân đã giảng dạy và kiểm tra, đánh giá thườngxuyên của khối lớp 10, trong đó có 3 lớp đại diện của khối đạt kết quả như sau:

Làm được như vậy chắc chắn rằng khả năng tiếp thu của học sinh sẽ tốt hơn

Học sinh sẽ chăm học, say sưa, khát khao hiểu biết về lịch sử Vậy phân loại đượcnăng lực học sinh phải dựa trên cơ sở quan niệm về tính tích cực hóa các hoạt độngcủa học sinh, lấy học sinh làm trung tâm của quá trình thực hiện từ thực trạng cụ thể

theo phạm vi nghiên cứu sau: “Sử dụng tài liệu địa lý và văn học trong dạy học Lịch sử lớp 10 THPT bài 19: ‘Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỷ X – XV’ nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy”.

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề, vai trò, tác dụng, hiệu quả:

* Vấn đề nội dung và hình thức:

- Có thể nói đây là bài toán rất khó và phức tạp, nó bao hàm tất cả các vấn đềtrong quá trình triển khai và thực hiện có thể tổ chức hoạt động học tập thành hai loạichính khác nhau:

+Một loại nghiên cứu, sưu tầm những sự kiện và nhân vật lịch sử, những quyluật lịch sử làm cơ sở cho phần nội dung, hình thức thực hiện triển khai có hiệu quảtrực tiếp đối với một khoảng thời gian ngắn, kiểm tra kiến thức và hiểu biết, hứngthú, yêu thích môn Lịch sử

+ Một loại xét đến cách phối hợp các hình thức tổ chức suy nghĩ phản xạnhanh cho toàn lớp như: suy nghĩ, nghiên cứu theo cá nhân, hay nhóm, cặp trongthời gian ngắn.

- Sử dụng tài liệu của môn Địa lý và Văn học

- Để thực hiện tốt các yêu cầu trên, giáo viên phải có nhiều kinh nghiệm, cóxét đến tính quy luật, phải sưu tầm, nghiên cứu nhiều tài liệu về Địa lí và các tácphẩm văn học; phải hình dung được mục đích sau khi thực hiện để thiết kế nội dung,hình thức phù hợp như đã định ra và đảm bảo với các dấu hiệu sau:

+ Có mối liên hệ giữa nội dung giảng dạy với nhận thức Lịch sử và phươnghướng chính trị, tư tưởng

+ Có sự tham gia tích cực của học sinh, tạo điều kiện để phát triển tư duy lôgiccủa học sinh và sáng tạo độc lập

+ Trong dạy học cá nhân, giáo viên tổ chức cho mỗi học sinh được làm việcthực sự với các đối tượng học tập (tranh ảnh, lược đồ, bản đồ, bài viết,tác phảm vănhọc, sách giáo khoa…) để thu thập kiến thức, để trả lời các câu hỏi, thực hiện bài tập

do giáo viên đề ra [3]

+ Học sinh khi ra ngoài lớp, tiếp tục hình dung về bức tranh lịch sử mình vừađược nghiên cứu, các em chăm chỉ, say sưa, khát khoa hiểu hiểu, yêu mến môn Lịch

sử hơn

+ Để đánh giá được năng lực học sinh qua các bài kiểm tra thường xuyêntrong môn Lịch sử với thời gian nhất định, có hiệu quả cao, ta cũng cần có một sốbiện pháp và phương pháp cụ thể sau:

* Bước vào buổi học:

- Điều cần thiết đầu tiên trước những vấn đề mới, trước sự ngơ ngác, im lặng,khó hiểu,…của hoc sinh Giáo viên nên làm thế nào để trong thời gian ngắn, phảigiúp học sinh nắm được kiến thức các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhândân ta từ thế kỷ X-XV, và những mối liên hệ về kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, để cóđược sự phấn khởi, vui vẻ và sinh động trong học sinh, để vận dụng vào bài học mới,vận dụng vào thực tiễn cuộc sống

* Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:

- Phần nội dung thực hiện:

+ Trước hết cần phải soạn bài dạy và đưa ra phương pháp dạy học phù hợpvới mục tiêu bài học, trong đó có phương pháp dạy học tích hợp liên môn, sử dụng

tư liệu Địa lí và Văn học

+ Bước tiếp theo là thiết kế bài dạy và hướng dẫn học sinh học ở lớp cũng như

ở nhà nhằm thực hiện yêu cầu, mục tiêu của bài học

+ Mỗi hoạt động có thể các hoạt động cơ bản khác nhau để thực hiện mục tiêu

đề ra

+ Tăng cường vận dụng phương pháp dạy học tích cực đề cao chủ thể nhậnthức của học sinh như: “bàn tay nặn bột”, khảo sát, điều tra, thảo luận, viết báocáo…[3]

+ Cuối cùng giáo viên củng cố, dặn dò nhận xét đánh giá kết quả mà học sinhthực hiện

Trên đây là những phần cần thiết cho soạn bài dạy, cho một buổi dạy học vàhướng dẫn học sinh cách học tập đạt kết quả cao, hiện nay đang được áp dụng đểsoạn bài dạy.

* Áp dụng:

Để đánh giá, phân loại, đánh giá được năng lực học sinh học môn Lịch sửtrong trường THPT hiện nay Qua giảng dạy nhiều năm và nghiên cứu học hỏi, tôinhận thấy để soạn bài dạy và sử dụng tài liệu Địa lí- Văn học trong dạy học Lịch sử,

tổ chức hoạt động này cần phải đảm bảo các bước sau:

- Ngoài các bước lên lớp kiểm tra bài học cũ thì bước chuẩn bị dạy và học, cầnphải soạn giáo án cho đúng kiến thức, đúng nội dung bài học, tiết học rất quan trọng

- Bước chuẩn bị soạn bài dạy và chọn lọc những kiến thức Địa lí, Văn họcđúng, trúng, phù hợp với nội dung Lịch sử là rất quan trọng Vì nó liên quan đến kiếnthức, gắn liền cả quá trình học tập, sự yêu thích, sở trường, sở đoản của từng đốitượng học sinh học chương trình Lịch sử THPT hiện nay Vì vậy, học sinh nóichung, học sinh lớp 10 nói riêng cần được phân loại, để được trang bị khắc sâu kiếnthức hiểu biết môn Lịch sử trong trường THPT

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

Nhiệm vụ học tập rõ ràng và phù hợp với khả năng của học sinh, yêu cầu vềsản phẩm mà học sinh phải hoàn thành khi thực hiện nhiệm vụ, hình thức giao nhiệm

vụ sinh động, hấp dẫn, kích thích được hứng thú nhận thức của học sinh, đảm bảocho tất cả học sinh tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ.[3]

Với thiết kế bài dạy bình thường, bản thân tôi đã soạn giáo án giảng dạy, đặc

biệt là hướng dẫn học sinh học bồi dưỡng, nhưng chưa đạt kết quả như mong đợi

Với giáo án cải tiến:

- Giáo viên: Cần tiến hành các bước soạn giáo án bài 19: “Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỷ X- XV” như sau:

GIÁO ÁN LỊCH SỬ 10 Ngày soạn: 5/1/2021

Số tiết: 1 Tiết theo PPCT: 25

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức:

- Gần 6 thế kỷ đầu thời kỳ độc lập, nhân dân Việt Nam phải liên tiếp tổ chứcnhững cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc

- Với tinh thần dũng cảm, truyền thống yêu nước ngày càng sâu đậm, nhân dân

ta đã chủ đọng sáng tạo, vượt qua mọi thử thách khó khăn đánh lại các cuộcxâm lược

- Trong sự nghiệp chống ngoại xâm vĩ đại đó, không chỉ nổi lên những trậnquyết chiến đầy sáng tạo mà còn xuất hiện một loạt các nhà chỉ huy quân sự tàinăng, nhiều anh hùng dân tộc

2 Tư tưởng:

- Giáo dục lòng yêu nước, ý thức bảo vệ nền độc lập và thống nhất của tổ quốc

- Bồi dưỡng ý thức đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc.

- Bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn với các thế hệ tổ tiên, các anhhùng dân tộc đã chiến đấu quên mình vì Tổ quốc

3 Kỹ năng:

Rèn luyện kỹ năng sử dụng bản đồ trong học tập

Tiếp tục bồi dưõng kỹ năng phân tích tổng hợp

Kỹ năng nhận xét, đánh giá

B CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ :

1 Chuẩn bị của thầy:

- Bản đồ lịch sử Việt Nam có ghi địa danh liên quan, lược đồ các chiến thắngtiêu biểu

- Một số tranh ảnh về chiến trận hay về các anh hùng dân tộc

- Một số đoạn trích thơ văn

2 Chuẩn bị của trò:

HS sưu tầm các dấu tích, tranh, ảnh về các cuộc kháng chiến từ thế kỷ X - XV

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

I Ổn định lớp.

II Kiểm tra bài cũ.

Câu hỏi 1: Nguyên nhân tạo nên sự phát triển nông nghiệp ở thế kỷ XI - XV?

Câu hỏi 2: Sự phát triển của thủ công nghiệp thời Lý -Trần- Lê?

III.Giới thiệu bài mới.

Trong những thế kỷ đầu độc lập, xây dựng đất nước, nhân dân ta vẫn phải tiếptục tiến hành các cuộc kháng chiến chống gặc ngoại xâm và đã làm nên bao chiếnthắng huy hoàng giữ vững nền độc lập dân tộc Chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài 19

để ôn lại những chiến thắng huy hoàng ấy

IV Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt Hoạt động cả lớp và cá nhân

- Cuộc kháng chiến chống Tống lầnthứ nhất: GV trình bày sơ lược

GV yêu cầu HS theo dõi SGK đểthấy được nguyên nhân quân Tốngxâm lược nước ta?

Triều đình đã tổ chức kháng chiếnnhư thế nào và giành thắng lợi rasao?

GV sử dụng lược đồ cuộc kháng

I.CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG

1 Kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê:

- Năm 980 nhân lúc triều đình nhà Đinh gặpkhó khăn vua Tống cử quân sang xâm lượcnước ta

- Trước tình hình đó Thái hậu họ Dương vàtriều đình nhà Đinh đã tôn Lê Hoàn làm vua

để lãnh đạo kháng chiến

- Thắng lợi lớn nhanh chóng thắng ngay ở

chiến chống Tống thời Tiền Lê.

- GV: Em nhận xét gì về thắng lợicủa cuộc kháng chiến chống Tống?

GV yêu cầu HS theo dõi SGK, trảlời: Âm mưu xâm lược nước ta củaquân Tống?

- HS phát biểu về âm mưu xâm lượccủa nhà Tống

GV nhận xét, bổ sung, kết luận

GV: Nhà Lý tổ chức kháng chiến thếnào: Qua 2 giai đoạn?

GV hướng dẫn HS kết hợp với dùng lược đồ trình bày các giai đoạn của cuộc kháng chiến

GV yêu cầu HS trình bày trận chiến bên bờ sông Như Nguyệt ( đã được giao nhiệm vụ trước)

GV đọc bài thơ Thần của Lý ThườngKiệt- nêu ý nghĩa của bài thơ

- Phát vấn : Kháng chiến chống Tốngthời Lý được coi là cuộc kháng chiếnrất đặc biệt trong lịch sử: Em cho biết những nét đặc biệt ấy là gì?

vùng Đông Bắc khiến vua Tống không dámnghĩ đến việc xâm lược Đại Việt củng cốvững chắc nền độc lập

2 Kháng chiến chống Tống thời Lý (1075- 1077)

- Thập kỷ 70 của thế kỷ XI nhà Tống âmmưu xâm lược Đại Việt, đồng thời tích cựcchuẩn bị cho cuộc xâm lược

- Trước âm mưu xâm lược của quân Tống,nhà Lý đã tổ chức kháng chiến

+ Giai đoạn 1: Lý Thường Kiệt tổ chứcthực hiện chiến lược " tiên phát chế nhân"

đem quân đánh trước chặn thế mạnh củagiặc

- Năm 1075 Quân triều đình cùng các dântộc miền núi đánh sang đất Tống, ChâuKhâm, Châu Liêm, Ung Châu sau đó rút vềphòng thủ

+ Giai đoạn 2: chủ động lui về phòng thủđợi giặc

- Năm 1077 ba mươi vạn quân Tống kéosang bị đánh bại tại bến bờ Bắc của sôngNhư Nguyệt 

Ta chủ động giảng hòa và kết thúc chiếntranh

-GV yêu cầu HS theo dõi SGK thấyđược quyết tâm kháng chiến củaquân dân nhà Trần?

HS nêu những thắng lợi tiêu biểucủa cuộc kháng chiến?

-GV dùng lược đồ chỉ những nơi đãdiễn ra những trận đánh tiêu biểu có

- Những thắng lợi tiêu biểu Đông Bộ Đầu,hàm Tử, Chương Dương, Vạn Kiếp, Bạch