Chức năng của kinh tế chính trị mác – lênin vai trò của lý luận kinh tế chính trị mác – lênin đối với thực tiễn

Kinh tế chính trị cung cấp các luận cứ khoa học làm cơ sở cho sự hình thành đường lối, chiến lược phát triển kinh tế, xã hội và các chính sách, biện pháp kinh tế cụ thể phù hợp với yêu c

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

Vai tr8 c,a l礃 Ā luâ = n kinh t฀ Ā ch椃Ānh tr椃฀ M愃Āc – Lêni

đ฀ Āi vơ฀i thư฀c tiCn

MÃ MÔN HỌC & MÃ LỚP: LLCT120205E_09CLC

NHÓM THỰC HIỆN: Bồ Công Anh Thư฀ 5 - ti฀Āt: 1-2 GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: ThS Trần Ngọc Chung

DANH SÁCH NHÓM THAM GIA VIẾT TIỂU LUẬN

HỌC KÌ II, NĂM HỌC: 2020-2021

Nhóm Bồ Công Anh Thư฀ 5 ti฀ Āt 01, 02 Tên đề tài: Chức năng của kinh tế chính trị Mác – Lênin Vai trò của lý luận

kinh tế chính trị Mác – Lênin đối với thực tiễn

STT

HỌ VÀ TÊN SINH

VIÊN

MÃ SỐ SINH VIÊN

TỶ LỆ % HOÀN THÀNH

SĐT

2 Võ Hoàng Gia Bảo 20151007 100% 0358747730

3 Lê Trần Vũ Hoàng 20151005 100% 0373211862

4 Phạm Quốc Huy 20151284 100% 0334853225

6 Huỳnh Ngọc Anh

7 Phạm Hồng Bảo

8 Đỗ Đăng Quang 20151330 100% 0336952760

Ghi chú:

- Tỷ lệ % = 100%

- Trưởng nhóm: La Gia Bảo

Nhận xét c,a gi愃Āo viên:

Ngày tháng năm

Giáo viên chấm điểm

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 1

3 Kết cấu tiểu luận 1

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN 3

1.1Khái lược về Kinh tế chính trị Mác – Lênin 3

1.1.1 Khái niệm Kinh tế chính trị Mác – Lênin 3

1.1.2 Lịch sử ra đời và phát triển Kinh tế chính trị Mác – Lênin 4

1.2 Chức năng của Kinh tế chính trị Mác – Lênin 5

1.2.1 Chức năng nhận thức 5

1.2.2 Chức năng thực tiễn 6

1.2.3 Chức năng tư tưởng 6

1.2.4 Chức năng phương pháp luận 7

CHƯƠNG 2: LIÊN HỆ VỚI VAI TRÒ CỦA LÝ LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN ĐỐI VỚI XÃ HỘI HIỆN NAY 8

2.1 Vận dụng học thuyết vào việc lựa chọn con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ Tư bản chủ nghĩa 8

2.2 Định hướng xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa ở nước ta 9

2.3 Đường lối và cách thức tiến hành công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa 11

KẾT LUẬN 13

PHỤ LỤC HÌNH ẢNH 14

PHỤ LỤC 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

PHẦN MỞ ĐẦU

1 L礃Ā do chọn đề tài

Trong đời sống xã hội hiện nay, Kinh tế chính trị đóng một vai trò rất quan trọng Kinh tế chính trị cung cấp các luận cứ khoa học làm cơ sở cho sự hình thành đường lối, chiến lược phát triển kinh tế, xã hội và các chính sách, biện pháp kinh tế cụ thể phù hợp với yêu cầu của các quy luật khách quan và điều kiện cụ thể của đất nước ở từng thời kỳ nhất định

Bên cạnh đó, học tập kinh tế chính trị giúp người học hiểu được bản chất của các hiện tượng và quá trình kinh tế, nắm được các quy luật kinh tế chi phối sự vận động và phát triển kinh tế; phát triển lý luận kinh tế và vận dụng lý luận đó vào thực tế Đặt biệt hơn là nắm được sự thay đổi của các phương thức sản xuất, các hình thái kinh tế – xã hội

là tất yếu khách quan, là quy luật của lịch sử, giúp người học có niềm tin sâu sắc vào con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng Cộng sản Việt Nam và nhân dân ta đã lựa chọn là phù hợp với quy luật khách quan, đi tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh trên đất nước ta

Nhận thức được sự quan trọng đó nên nhóm em quyết định chọn đề tài “CHỨC NĂNG CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN VÀ VAI TRÒ LÝ LUẬN KINH

TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN ĐỐI VỚI THỰC TIỄN”

2 Mục tiêu nghiên cư฀u

 Trình bày được mục đích và các chức năng cơ bản của kinh tế chính trị Mác-Lênin

 Trình bày được vai trò quan trọng của lý luận kinh tế chính trị Mác-Lênin Qua đó, liên hệ nó với thực tiễn của Việt Nam

 Hiểu và tìm ra được các quy luật kinh tế ở các giai đoạn phát triển của loài người

3.K฀ Āt cấu tiểu luận

Bài tiểu luận ngoài lời mở đầu, mục lục, bảng phân công nhiệm vụ, kết luận, phụ lục hình hình, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo được trình bày gồm 3 chương chính:

 Chương 1: Lý luận cơ bản

 Chương 2: Liên hệ với vai trò của lý luận kính tế chính trị Mác – Lênin đối với

xã hội hiện nay

Trong quá trình thực hiện đề tài, nhóm em chắc chắn sẽ không thoát khỏi những thiếu sót nhất định, vì vậy nhóm em rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ cô

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN 1.1 Kh愃Āi lược về Kinh t฀Ā ch椃Ānh tr椃฀ M愃Āc – Lênin

1.1.1 Kh愃Āi niệm Kinh t฀Ā ch椃Ānh tr椃฀ M愃Āc – Lênin

Kinh tế chính trị là một trong ba bộ phận cấu thành của lý luận Mác - Lênin, là khoa học nghiên cứu về quan hệ sản xuất trong mối liên hệ và sự tác động lẫn nhau với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng; nghiên cứu quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng của cải vật chất trong xã hội Mặc dù ra đời tương đối muộn hơn so với các môn khoa học khác như triết học, sử học , nhưng kinh tế chính trị có vai trò rất quan trọng trong đời sống xã hội

Kinh tế chính trị Marx - Lenin tập trung nghiên cứu, mổ xẻ các quan hệ kinh tế trong lòng xã hội tư bản và nghiên cứu sâu về các quy luật của nền sản xuất này, cụ thể là:

 Đề cập về hàng hóa, sản xuất hàng hóa và các quy luật kinh tế của sản xuất hàng hóa (trong chủ nghĩa Tư bản)

 Tập trung mổ xẻ quy luật kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản mà cốt lõi là việc sản xuất giá trị thặng dư

 Phân tích sự vận động của tư bản cá biệt và tái sản xuất tư bản xã hội

 Xem xét các hình thái tư bản và các hình thức biểu hiện của giá trị thặng dư

 Nghiên cứu về chủ nghĩa tư bản độc quyền và chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước (phần này do Lenin có công đóng góp rất lớn)

Từ những nội dung cơ bản mà Marx và Engels đã xây dựng nên một hệ thống những phạm trù có liên quan một cách đồ sộ như: tái sản xuất xã hội, phương thức sản xuất, quan hệ sản xuất, tư bản lưu động, tư bản cố định, tư bản bất biến, tư bản khả biến, giá trị, giá trị sử dụng, hàng hóa sức lao động, sức lao động, đối tượng lao động, tư liệu lao động, tư liệu sản xuất…

1.1.2 L 椃฀ch sử ra đời và ph愃Āt triển Kinh t฀Ā ch椃Ānh tr椃฀ M愃Āc – Lênin

Vào nửa đầu thế kỷ XIX, quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đã được xác lập hoàn toàn ở nhiều nước Tây Âu, những mâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa tư bản ngày càng gay gắt, phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản chống chế độ áp bức bóc lột của giai cấp

tư sản ngày càng lên cao và chuyển từ tự phát sang tự giác, từ đấu tranh kinh tế đến đấu tranh chính trị, đòi hỏi phải có lý luận cách mạng làm vũ khí tư tưởng cho giai cấp vô sản – chủ nghĩa Mác đã ra đời

Hình 2: Từ năm 1836 đến năm 1847, “phong trào hiến chương” nổ ra với mục tiêu đòi quyền phổ thông bầu cử, tăng lương, giảm giờ làm ở Anh

C.Mác và Ph Ăngghen đã làm cuộc cách mạng sâu sắc nhất trong kinh tế chính trị

trên tất cả các phương diện về đối tượng và phương pháp nghiên cứu, nội dung, tính chất giai cấp… của kinh tế chính trị Kinh tế chính trị do C.Mác và Ph Ăngghen sáng lập là sự thống nhất giữa tính khoa học và tính cách mạng, dựa vào phép biện chứng duy vật và đứng trên lập trường của giai cấp công nhân để xem xét các hiện tượng và quá trình kinh

tế của xã hội tư bản C.Mác đã xây dựng học thuyết giá trị thặng dư – hòn đá tảng của hoc thuyết kinh tế mác xít C.Mác đã vạch rõ sự phát sinh, phát triển của chủ nghĩa tư bản với những tiến bộ, hạn chế, mâu thuẫn của nó và luận chứng khoa học về chủ nghĩa tư bản tất yếu sẽ bị thay thế bởi một phương thức sản xuất mới, cao hơn và tiến bộ hơn, đó là phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa

Vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, trong điều kiện lịch sử mới, V.I Lênin (1870-1924) đã tiếp tục bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác lên tầm cao mới V.I Lênin đã sáng tạo ra lý luận khoa học về chủ nghĩa đế quốc; khởi thảo lý luận mới về cách mạng xã hội chủ nghĩa; tính tất yếu khách quan, đặc điểm và nhiệm vụ cơ bản của thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đồng thời V.I Lênin còn vạch ra những quá trình

có tính quy luật trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, chính sách kinh tế mới (NEP) có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với sự phát triển của nhân loại

1.2 Chư฀c năng c,a Kinh t฀ Ā ch椃Ānh tr椃฀ M愃Āc – Lênin

1.2.1 Chư฀c năng nhận thư฀c

Với tư cách là một môn khoa học kinh tế, kinh tế chính trị Mác-Lênin cung cấp hệ thống tri thức lý luận về sự vận động của các quan hệ giữa người với người trong sản xuất

và trao đổi; về sự liên hệ tác động biện chứng giữa các quan hệ giữa người với người trong sản xuất và trao đổi với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng trong những nấc thang phát triển khác nhau của nền sản xuất xã hội

Cụ thể hơn, kinh tế chính trị Mác-Lênin cung cấp hệ thống tri thức mở về những quy luật chi phối sự phát triển của sản xuất và trao đổi gắn với phương thức sản xuất, về lịch sử phát triển các quan hệ của sản xuất và trao đổi của nhân loại nói chung, về nền sản xuất tư bản chủ nghĩa và thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội nói riêng

Kinh tế chính trị Mác – Lênin cung cấp những phạm trù kinh tế cơ bản, bản chất, phát hiện và nhận diện các quy luật kinh tế của nền kinh tế thị trường làm cơ sở lý luận

cho việc nhận thức các hiện tượng kinh tế mang tính biểu hiện trên bề mặt xã hội Trên cơ

sở hệ thống những tri thức khoa học như vậy, kinh tế chính trị Mác – Lênin góp phần làm cho nhận thức, tư duy của chủ thể nghiên cứu được mở rộng, sự hiểu biết của mỗi cá nhân

về các quan hệ kinh tế, những viễn vọng, xu hướng phát triển kinh tế xã hội vốn vận động phức tạp, đan xen, tưởng như rất hỗn độn trên bề mặt xã hội nhưng thật chất chúng đều tuân thủ các quy luật nhất định Từ đó, nhận thức được ở tầng sâu hơn, xuyên qua các quan hệ phức tạp như vậy, nhận thức được các quy luật và tính quy luật

1.2.2 Chư฀c năng thư฀c tiCn

Kết quả nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác - Lênin là phát hiện ra những quy luật và tính quy luật chi phối sự vận động của các quan hệ giữa con người với con người trong sản xuất và trao đổi, Khi nhận thức được các quy luật sẽ giúp cho người lao động cũng như những nhà hoạch định chính sách biết vận dụng các quy luật kinh tế ấy vào trong thực tiễn hoạt động lao động cũng như quản trị quốc gia của mình Quá trình vận dụng đúng các quy luật kinh tế khách quan thông qua điều chỉnh hành vi cá nhân hoặc các chính sách kinh tế sẽ góp phần thúc đẩy nền kinh tế - xã hội phát triển theo hướng tiến bộ Kinh tế chính trị Mác - Lênin, theo nghĩa đó,mang trong nó chức năng cải tạo thực tiễn, thúc đẩy văn minh của xã hội Thông qua giải quyết hài hòa các quan hệ lợi ích trong quá trình phát triển mà luôn tạo động lực để thúc đẩy từng các nhân và toàn xã hội không ngừng sáng tạo, từ đó cải thiện không ngừng đời sống vật chất, tinh thần của toàn xã hội Đối với sinh viên nói riêng, kinh tế chính trị Mác - Lênin là cơ sở khoa học lý luận

để nhận diện và định vị vai trò, trách nhiệm sáng tạo cao cả của mình Từ đó mà xây dựng

tư duy và tầm nhìn, kỹ năng thực hiện các hoạt động kinh tế - xã hội trên mọi lĩnh vực ngành nghề của đời sống xã hội phù hợp với quy luật khách quan Thông qua đó đóng góp xứng đáng vào sự phát triển chung của xã hội

1.2.3 Chư฀c năng tư tưởng

Kinh tế chính trị Mác – Lênin cũng góp phần tạo lập nền tảng tư tưởng cộng sản cho những người lao động tiến bộ và yêu chuộng tự do, yêu chuộng hòa bình, củng cố niềm tin cho những ai phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Kinh tế - chính trị Mác- Lênin góp phần xây dựng thế giới quan khoa học

cho những chủ thể có mong muốn xây dựng một chế độ xã hội tốt đẹp, hướng tới giải phóng con người, xóa bỏ những áp bức, bất công giữa con người với con người

1.2.4 Chư฀c năng phương ph愃Āp luận

Mỗi môn khoa học kinh tế khác có hệ thống phạm trù, khái niệm khoa học riêng, song để hiểu được một cách sâu sắc, bản chất, thấy được sự gắn kết một cách biện chứng giữa kinh tế với chính trị và căn nguyên của sự dịch chuyển trình độ văn minh của xã hội thì cần phải dựa trên cơ sở am hiểu nền tảng lý luận từ kinh tế chính trị Theo nghĩa như vậy, kinh tế chính trị Mác – Lênin thể hiện chức năng phương pháp luận, nền tảng lý luận khoa học cho việc tiếp cận các khoa học kinh tế khác

CHƯƠNG 2: LIÊN HỆ VỚI VAI TRÒ CỦA LÝ LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

MÁC - LÊNIN ĐỐI VỚI XÃ HỘI HIỆN NAY 2.1 Vận dụng học thuy฀ Āt vào việc lư฀a chọn con đường ti฀Ān lên ch, nghĩa xã hội bỏ qua ch฀ Ā độ tư bản ch, nghĩa

Có thể khẳng định không thể xuất phát từ ý thức, tư tưởng và ý tưởng chủ quan của con người để giải thích các hiện tượng trong đời sống mà phải xuất phát từ phương thức sản xuất Xã hội không là sự kết hợp một cách ngẫu nhiên, máy móc giữa các cá nhân, mà

là một cơ thể sống sinh động các mặt thống nhất chặt chẽ với nhau, tác động qua lại với nhau Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội là một quá trình lịch sử tự nhiên; tức

là diễn ra theo các quy luật khách quan Qua 30 năm đổi mới, nhận thức về một mối quan

hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất lại càng sâu sắc hơn đặc biệt nhìn lại trong việc lựa chọn con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội được thông qua tại đại hội VII, năm 1991 đã nêu ra những đặc trưng cơ bản của xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang từng bước xây dựng và xác định những phương hướng chủ yếu đưa nước ta từng bước quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, làm cơ sở cho sự khoa học cho đường lối của Đảng, góp phần bổ sung và phát triển quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội Vạch ra quy luật vận động và phát triển của xã hội đó và đã đi đến dự báo về sự về sự ra đời của hình thái kinh tế xã hội cao hơn, hình thái cộng sản chủ nghĩa mà giai đoạn đầu là Chủ nghĩa xã hội Đảng ta khẳng định độc lập dân tộc và chủ quyền xã hội không tách rời nhau Chủ nghĩa xã hội

mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội do nhân dân lao động làm chủ, có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu có nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc: con người được giải phóng khỏi

áp bức bóc lột, bất công, làm theo năng lực hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no hạnh phúc Chính vì thế sức khỏe của người dân Việt Nam đã được cải thiện đáng kể

Bảng 2.1: Chỉ s฀ Ā ph愃Āt triển con người (HDI) c,a Việt Nam dư฀a trên c愃Āc khoảng thời gian và c愃Āc mục tiêu mơ฀i

Năm

Tuổi thọ

kỳ vọng trung bình

S฀ Ā năm đi học

kỳ vọng

S฀ Ā năm

đi học trung bình

GNI bình quân đầu người (PPP năm 2011)

HDI

Nguồn: UNDP (2019), Human Development Report 2019 - Inequalities in Human Development in the 21 Century st

Viet Nam Briefing note, tr 3.

Giá trị HDI của Việt Nam cho năm 2018 là 0,693— chỉ thấp hơn 0,007 điểm so với

ngưỡng của Nhóm Phát triển Con người Cấp cao và đưa quốc gia này vào nhóm phát triển

con người trung bình cao thứ hai— xếp thứ 118 trong số 189 quốc gia và vùng lãnh thổ

Từ năm 1990 đến năm 2018, giá trị HDI của Việt Nam tăng từ 0,475 lên 0,693, tăng 45,9

phần trăm Bảng A đánh giá sự tiến bộ của Việt Nam trong từng chỉ số HDI Từ năm 1990

đến năm 2018, tuổi thọ trung bình của Việt Nam tăng 4,8 năm, số năm đi học trung bình

tăng 4,3 năm và số năm đi học dự kiến tăng 4,9 năm GNI bình quân đầu người của Việt

Nam tăng khoảng 354,5 phần trăm từ năm 1990 đến năm 2018

2.2 Đ 椃฀nh hươ฀ng xây dư฀ng và ph愃Āt triển nền kinh t฀Ā th椃฀ trường đ椃฀nh hươ฀ng Xã h

ch, nghĩa

Từ khi tiến hành công cuộc đổi mới đất nước (năm 1986) đến nay, trên cơ sở nhận

thức lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê-nin nói chung, quan điểm của V.I Lê-nin nói riêng

về mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị, Đảng ta chủ trương đổi mới toàn diện trên tất cả

các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có đổi mới cả kinh tế lẫn chính trị Qua hơn 30