TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI VÀ CHÍNH SÁCH doc

238: “Là những vấn đề xuất hiện từ các quan hệ xã hội có tác động, ảnh hưởng hoặc đe dọa đến sự phát triển bình thường của con người, cộng đồng người cũng như chất lượng cuộc s

http://huuhiepcantho.blogspot.com

*/49

NỘI DUNG

I.Nhận thức chung về các vấn

đề xã hội và chính sách xã hội

II.Quan hệ giữa chính sách xã hội và chính sách kinh tế (Tr.247 Giáo trình)

III.Công bằng xã hội – Mục tiêu cốt lõi của chính sách xã hội

IV Hoạch định và đưa các chính sách xã hội vào thực tiễn đời sống

xã hội

*

●Phân loại CS XH

●Vai trò của CS XH

*

Vấn đề XH là gì?

●Giáo trình, Tr 238: “Là những

vấn đề xuất hiện từ các quan hệ

xã hội có tác động, ảnh hưởng

hoặc đe dọa đến sự phát triển

bình thường của con người,

cộng đồng người cũng như chất

lượng cuộc sống của họ Đòi hỏi,

xã hội phải có biện pháp phòng

ngừa, ngăn chặn hoặc giải quyết

theo hướng có lợi cho sự tồn tại

và phát triển bền vững của cộng

đồng”

*

Có quá nhiều vấn đề xã hội?

+ Tham nhũng + Chạy trường, chạy lớp, tiêu cực trong môi trường GDĐT + Chạy bằng cấp = bằng giả, chất lượng GDĐT *

Ăn uống – Vấn đề xã hội?

Đi lại – Vấn đề xã hội?

Muèn g×

?

RÚt ngắn thời gian đi lại:

Làm đường tốt >< Hạn chế tốc độ

Bộ trưởng Bộ KHCN Nguyễn Quân (đối thoại trực tuyến trên VGOV ngày 5-5-2012):

“Kết luận bước đầu của Bộ Công an đánh giá nguyên nhân cháy nổ khoảng trên

30% do chập điện, trên 15% là do sự cố kỹ thuật

khác, còn lại nhiều nguyên nhân như vô tình hữu ý của người sử dụng xe hay những nguyên nhân do tai nạn…”

Học hành – Vấn đề XH?

Thuốc men, chữa bệnh

RÁC THẢI, MÔI TRƯỜNG?

● Cty Vedean “đầu độc” sông Thị Vải !!!

● Môi trường báo động !!!

● Những dòng sông chết !!!

Nhà vệ sinh “3 khó”

Chơi bời – Vấn đề XH, ai quản lý?

Cái này … cũng sợ

*

Phụ nữ lấy chồng Đài Loan, Hàn Quốc

hàng loạt – Vấn đề XH?

Tai nạn giao thông – Vấn đề xã hội

*

Tai nạn giao thông – Vấn đề xã hội

*

Tai nạn giao thông – Vấn đề xã hội

●Hậu quả xã hội:

●Thiệt hại về người

●Thiện tài sản,

●Tâm lý xã hội bất an …

Năm 2012, Lần đầu tiên trong 10 năm, số người chết

vì tai nạn giao thông trong cả nước giảm dưới 10.000 Toàn quốc đã xảy ra hơn 36.300 vụ tai nạn, giảm 16%,

làm chết hơn 9.800 người, giảm 14%, có 38.000 người

bị thương, giảm 20%

9.800 người : 365 ngày = 27 người chết /ngày

38.000 người : 365 ngày = 104 người bi thương/ngày

*

● TS Nguyễn Ngọc Ðiện:“Vuợt đèn đỏ …

là ăn cắp, có khi thành… ăn cuớp”

“Nguời thực hiện một quyền không phải của mình bị xã hội coi là nguời xấu Về mặt pháp lý, vuợt ngã tư khi đèn đỏ không chỉ được xác định là hành vi không tôn trọng luật giao thông; đó còn

là hành vi chiếm đoạt trái phép quyền sử dụng đèn xanh của nguời khác.

Về mặt đạo đức, hành vi này đuợc phân tích thành một vụ ăn cắp (quyền của nguời sử dụng đèn xanh); nếu đã vuợt đèn đỏ mà còn sừng sộ, chửi bới, hành hung những nguời phản đối, thì thành ăn cuớp”

Vietnamnet, Phát biểu ấn tượng trong tuần 11.08

Tai nạn giao thông – Vấn đề xã hội.

● Bắt buộc đội mũ bảo hiểm

● Hạn chế phương tiện giao thông?

● Tạm giữ, tịch thu, tiêu hủy phương tiện vi phạm (?) …

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

●Xe chính chủ ●Rolls – Royce à?

Xe không chính

chủ!

*

*

*

Tai nạn giao thông – Vấn đề xã hội.

cân, ngực lép” không được

đi xe gắn máy trên 50 Cm3 (83 tiêu chuẩn sức khỏe theo Quyết định 33 Bộ Y tế phải hủy bỏ).

● Phạt người đi xe “Không chính chủ”?

*

* Bài giảng Pháp luật Đại

Qui định pháp luật không phù hợp cuộc sống

Bài giảng Pháp luật Đại

“Quyết định 33 … mang tính chuyên môn cao”

● Dù bị dư luận phản đối mạnh

mẽ nhưng Ông Trần Quý Tường, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ

Y tế) vẫn bảo vệ Quyết định

… cho phép người dân được phép lái xe nếu thoả mãn được 83 tiêu chí sức khoẻ mà

* Bài giảng Pháp luật Đại

*

Phân hóa giàu – nghèo: Vấn đề XH

●Xóa đói giảm nghèo là chủ

trương lớn của Đảng và

Nhà nước ta

●Thành tựu ấn tượng Song,

không đồng đều và chưa

bền vững Ấn tượng:

● Tỉ lệ giảm nghèo liên tục

giảm hơn 2 thập niên (từ

58% năm 1993 xuống 14,5%

năm 2008) Năm 2010 vươn

lên nhóm quốc gia có thu

nhập trung bình.

*

●Năm 1993 chưa đến 37% người nghèo sử dụng điện, năm 2010 có khoảng 90% Tương ứng là sử dụng nước sạch, các dịch vụ y tế.

●Vấn đề xã hội: đang có sự phân hóa, phân

tầng giữa nhóm người giàu – khá – trung bình – cận nghèo – nghèo Trong nhóm nghèo cũng biểu hiện đa dạng (nhiều nguyên nhân nghèo, tính vùng, miền)

=> Khác với 20 năm trước, một chính sách có thể áp dụng chung cho nhiều nhóm người

trong xã hội, nay phải tinh tế hơn, tính đến “đặc thù” từng nhóm

*

Một vài lưu ý:

2 Có tính lịch sử, trong từng giai

đoạn:

- Vấn đề ATVSTP: ngày càng

được quan tâm hơn so trước đây =>

Thành vấn đề xã hội, cảm giác không

an toàn trong bữa ăn hàng ngày.

- Tội phạm, tham nhũng: gần

như ở QG nào cũng có, nhưng tính

chất, mức độ … sẽ quyết định nó là

vấn đề XH gay gắt hay không Có

những loại tội phạm mới (CN cao,

thậm chí cần xem lại khái niệm tội

phạm: chủ thể tội hiếp dâm là

nữ/Nhiều vấn đề XH mới phát sinh:

quan hệ đồng tính, mại dâm nam …).

*

Một vài lưu ý

3 Vấn đề XH gay cấn

(bức xúc): là vấn đề XH đạt

đến ngưỡng mà nếu không

được giải quyết ngay một

cách tích cực sẽ dẫn đến

sự bùng nổ, biến dạng XH,

đẩy XH vào rối loạn, mất ổn

định và suy thoái (nước ta:

thất nghiệp, nghèo đói,

“Chén cơm đầy đến chén cơm ngon”

=> Chính sách?

*

*

*

*

●Cơ chế chính sách đặc thù địa bàn khó khăn (62 huyện nghèo) /Cơ chế đặc thù vùng, miền

*

về thể chế kinh tế và hình thức vận hành của nền kinh tế

■ Cơ chế xin – cho vốn đầu tư ngân sách cho

ngành, địa phương Ai “chạy” giỏi thi được nhiều.

■ Tư duy nhiệm kỳ, Tư duy GDP hành chính

tỉnh…

2 Những vấn đề xã hội bức xúc ở nước ta từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN (tt)

2.2 Những hạn chế về thể chế chính sách kinh tế và những khuyết tật của kinh tế thị trường làm gay gắt

hơn cũng như làm xuất hiện các vấn đề xã hội bức xúc của nước ta, đòi hỏi Nhà nước phải có chính sách và giải pháp để giải quyết nhằm đảm bảo sự ổn định xã hội và tạo động lực cho sự phát triển.

● Chất lượng thể chế, chính sách cũng hạn chế (bình ổn giá tiêu dùng, mua lúa tạm trữ … những chính sách, cơ chế quản lý theo kiểu “dễ nắm, khó buông”, chính sách hỗ trợ luôn đi sau thiệt thiệt, bị động.

● Sự phát triển không đều.

● Khoảng cách thành thị - nông thôn.

● Lợi ích kinh tế, động lực lợi nhuận.

3 Chính sách xã hội và vai trò của chính sách

xã hội đối với sự phát triển

3.1 Chớnh sỏch xó hội

● Để giải quyết những vấn đề

xó hội, trước hết cần cú chớnh sỏch xó hội Coi nhẹ chớnh sỏch xó hội, tức là coi nhẹ yếu tố con người trong

sự nghiệp xõy dựng chủ nghĩa xó hội.

Giải quyết được vấn đề

XH, tạo điều kiện, thúc

đẩy XH phát triển.

● Ngược lại, kiềm hãm

*

xã hội là Nhà n-ớc Khách thể của các chính sách xã hội là các tầng lớp dân c-, nhóm dân c- hay toàn thể cộng

đồng dân c- đối t-ợng nghiên cứu và giải quyết của chính sách xã hội là các vấn đề xã hội.

nh÷ng quan hÖ gi÷a con ng-êi

víi con ng-êi

● Mặc dù hơn 90% văn bản Luật

của Quốc hội là do Chính phủ dự

thảo, trình ban hành, nhưng

Chính phủ đang là “con nợ” lớn.

● Theo “chinhphu.vn”, đến cuối

năm 2011, Chính phủ, Thủ tướng

Chính phủ còn chưa ban hành 58

văn bản hướng dẫn thi hành đối

với 22 luật, trong đó có 14 văn

bản chậm khoảng 2 năm, có 15

Bộ, cơ quan ngang Bộ được “ghi

trong sổ nợ” chưa xong nghĩa vụ.

● Gần 2 năm qui định tử hình bằng

tiêm thuốc độc chưa thực hiện

được.

*

3.2 Ph©n lo¹i chÝnh s¸ch XH:

Để có cơ chế thực hiện các chính sách XH, cần

phân loại các chính sách XH Có nhiều cách chia

Theo đối tượng, tính chất và phạm vi của chính

sách xã hội, có thể chia ra:

● Chính sách XH được tính đến, được lồng ghép,

được xây dựng trong khi hoạch định và thực hiện

chính sách kinh tế;

● Chính sách XH cơ bản, chung cho mọi đối tượng

trong cộng đồng (giáo dục, y tế, bảo hiểm XH, );

● Chính sách XH hướng vào giải quyết một số vấn đề

xã hội gay cấn, cấp bách (chống tham nhũng, xoá

đói giảm nghèo, bài trừ tệ nạn xã hội, );

● Chính sách xã hội cho một số đối tượng đặc biệt

(phụ nữ, người già, người tàn tật, )

Ph©n lo¹i chÝnh s¸ch x· héi theo nguån kinh

phÝ

● Theo cách phân loại này, chính

sách xã hội có thể chia ra:

● Chính sách xã hội được đầu tư từ

ngân sách nhà nước;

● Chính sách xã hội được trợ giúp

từ nguồn hợp tác và viện trợ quốc

3.3 Đặc trưng của ChÝnh s¸ch x· héi (ph©n

biÖt víi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ, chÝnh trÞ, văn ho¸, t- t-ëng, )

●Một, chính sách xã hội là chính sách liên quan trực tiếp

đến con người và bao trùm mọi mặt cuộc sống của con người.

●Hai là, chính sách xã hội mang tính xã hội, nhân văn và

nhân đạo sâu sắc, bởi vì mục tiêu cơ bản của nó là hiệu quả xã hội, góp phần ổn định, phát triển và tiến bộ xã hội, đảm bảo cho mọi người được sống trong tình nhân ái, bình đẳng và công bằng.

*

3.3 Đặc trưng của ChÝnh s¸ch x· héi (ph©n

biÖt víi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ, chÝnh trÞ, văn ho¸, t- t-ëng, )

●Ba là, chính sách xã hội của Nhà nước thể hiện

trách nhiệm xã hội cao, tạo ra những điều kiện và

cơ hội như nhau để mọi người phát triển và hoà nhập vào cộng đồng (khác với làm từ thiện, không phảI là sự bao cấp, ban ơn mà là trách nhiệm)

●Bốn là, hiệu quả của chính sách xã hội là ổn định

xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo công bằng xã hội,

*

● Giữa các loại chính sách xã hội bao giờ cũng có mối quan hệ hữu cơ với nhau, có những miền giao nhau, đặc biệt là giữa chính sách kinh tế và chính sách xã hội; cần giải quyết hài hòa

● Phải xác định đúng giới hạn, mức độ giữa chúng Quá thiên về CS XH sẽ triệt tiêu động lực phát triển, thiếu nguồn lực vật chất để thực hiện …

● Liên hệ chính sách cho người nghèo hiện nay, có nơi, có lúc tạo cho người ta “xin được nghèo”, thiếu động lực vươn lên

3.3 Đặc trưng của ChÝnh s¸ch x· héi (ph©n biÖt víi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ, chÝnh trÞ,

văn ho¸, t- t-ëng, ):

- Cách phân loại trên đây chỉ là t-ơng đối Bởi vì các chính sách xã hội có mối quan hệ hữu cơ với nhau, đan xen vào nhau và không ngừng biến

đổi

- Về thực chất, đó là hệ thống chính sách xã hội h-ớng vào nâng cao dân trí, dân sinh, dân chủ, đảm bảo mọi ng-ời sống ấm no, hạnh phúc, nhân ái, bình đẳng và công bằng

- Ngoài chính sách xã hội cơ bản, bao giờ nhà n-ớc cũng phải có những chính sách xã hội cấp bách giải quyết những vấn đề xã hội gay cấn, th-ờng xảy ra trong những thời điểm nhất định./

Chớnh sỏch xó hội bao trựm cỏc mặt của đời sống con người, cỏc nhúm người và toàn bộ cộng đồng dõn cư Vi vậy luụn luụn cú vị trớ hàng đầu trong hệ thống chớnh sỏch kinh tế - xó hội của Nhà nước.

Điều đú xuất phỏt trước hết từ vai trũ của con người, của nguồn lực con người với sức sỏng tạo

vụ tận đối với sự phỏt triển xó hội

*

4 Vai trò của chính sách xã hội đối với sự phát triển:

Chớnh sỏch xó hội là cầu nối

giữa tang trưởng kinh tế và tiến

bộ xó hội, là cụng cụ hữu hiệu

để định hướng xó hội chủ nghĩa

sự phỏt triển của nước ta

Chớnh sỏch xó hội cũn là cụng cụ

hữu hiệu để Đảng và Nhà nước

ta định hướng xó hội chủ nghĩa

cho sự phỏt triển của đất nước

*

4 Vai trò của chính sách xã hội đối với sự phát triển:

● Khắc phục và hạn chế cỏc khuyết tật của kinh tế thị trường về phõn tầng xó hội và phõn hoỏ giàu nghốo, tạo điều kiện cho những người bị thiệt thũi

cú điều kiện vươn lờn hoà nhập với cộng đồng;

● Thực hiện sự cụng bằng trong phõn phối và thu nhập theo nguyờn tắc phõn phối theo lao động;

● Tạo ra những cơ hội như nhau cho tất cả cỏc tầng lớp dõn cư và cỏ nhõn phỏt huy tài năng, tham gia lao động, tham gia vào sự nghiệp giỏo dục đào tạo, văn hoỏ, y tế, thể dục thể thao và cỏc hoạt động chớnh trị xó hội khỏc;

● Tạo lập nếp sống lành mạnh, văn minh, duy trỡ và phỏt huy bản sắc văn hoỏ dõn tộc, gúp phần bảo đảm sự phỏt triển bền vững của đất nước

Chính sách xã hội của Nhà n-ớc ta rõ ràng là một công cụ để thực hiện cơ chế thị tr-ờng Điều đó thể hiện trên các mặt:

tÕ tuy cã môc tiªu riªng, môc tiªu tù

th©n cña nã, song nã cã môc tiªu

chung lµ nh»m ph¸t triÓn x· héi

● ChÝnh s¸ch x· héi lµ yÕu tè cña sù

ph¸t triÓn vµ n»m trong yÕu tè ph¸t

triÓn, vi vËy, ®Çu t- cho chÝnh

s¸ch x· héi chÝnh lµ ®Çu t- cho ph¸t

triÓn bÒn v-ng

● Các vấn đề xã hội, đặc biệt là các vấn đề xã hội gay cấn, phát sinh có nguyên nhân và nguồn gốc sâu xa từ kinh

tế Vì vậy, các chính sách và ch-ơng trình xã hội này phải

đ-ợc thực hiện bằng các giải pháp kinh tế, phải tính hiệu quả KT-XH và theo quan điểm phát triển, không làm theo kiểu hành chính bao cấp.

● Khi nói đến tiến bộ xã hội có nghĩa là đề cập đến mặt chất l-ợng của sự phát triển xã hội và tính hợp quy luật của sự phát triển xã hội.

● Để kết hợp giữa chính sách kinh tế và chính sách xã hội đòi hỏi phải tìm ra giới hạn hợp lý giữa chúng./

Sự kết hợp giữa chính sách kinh tế và chính sách xã hội đ-ợc xác định phụ thuộc vào định h-ớng chính sách ở tầm

vĩ mô và trong xây dựng ph-ơng án chính sách cụ thể ở đây có 3 ph-ơng thức lựa chọn:

● Chính sách xã hội đi sau chính sách kinh tế;

● Chính sách xã hội đi tr-ớc chính sách kinh tế;

● Chính sách xã hội đi đồng thời và song song với chính sách kinh tế.

Ph-ơng thức lựa chọn của chúng ta là: “Phải kết hợp ngay

từ đầu tăng tr-ởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội, Ph-ơng thức kết hợp giữa chính sách kinh tế và chính sách xã hội ở tầm quốc gia là:

● Kết hợp ngay trong mục tiêu và ph-ơng h-ớng chiến l-ợc phát triển kinh tế - xã hội của đất n-ớc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội;

● Kết hợp trong quy hoạch tổng thể, trong kế hoạch dài hạn phát triển kinh tế - xã hội 5 năm;

● Kết hợp trong việc xây dựng và thể chế hoá, luật pháp hoá các chính sách xã hội;

● Kết hợp trong kế hoạch và cân đối ngân sách hàng năm

● Kết hợp trong việc lồng ghép các ch-ơng trình, dự

án kinh tế với các ch-ơng trình, dự án xã hội./

Trong quá trinh kết hợp giữa chính sách kinh

tế và chính sách xã hội ở tầm vĩ mô, cần chú ý một số vấn đề có tính chất nguyên tắc sau đây:

● Thứ nhất, trong hoạch định chính sách phải tuân thủ

nghiêm ngặt các quy luật của nền kinh tế hàng hoá để phát triển sản xuất và tăng trưởng kinh tế, đồng thời phải lường trước những mặt khiếm khuyết để chủ động điều chỉnh thông qua cơ chế và chính sách phù hợp, kịp thời

● Thứ hai, cần xác định thật rõ vai trò của Nhà nước Nhà

nước không can thiệp trực tiếp và thô bạo vào quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của các chủ thể kinh tế,

mà bằng cách tạo ra môi trường pháp lý, hành lang pháp

lý cho họ.