Vãn hóa giao tiếp của Chủ tịch Hồ Chắ Minh, vị lãnh tụ kắnh yêu của toàn thể dân tộc Việt Nam, một danh nhân vãn hóa thế giới là một sự kết tinh hài hòa giữa giá trị vãn hóa giao tiếp tr
Trang 1H Ọ C T Ậ P V ÃN HOÁ GIAO TIẾ P
THS ĐÀO ÁI THI
H ọc viện Hành chắnh
1 Vãn hóa giao tiếp của Chủ tịch Hồ Chắ Minh, vị lãnh tụ kắnh yêu của toàn
thể dân tộc Việt Nam, một danh nhân vãn hóa thế giới là một sự kết tinh hài hòa
giữa giá trị vãn hóa giao tiếp truyền thống của dân tộc và tinh hoa vãn hóa giao tiếp
của thế giới hiện đại Tý týởng Hồ Chắ Minh về giao tiếp hành chắnh đýợc hình
thành và phát triển trên cõ sở lòng yêu con ngýời, yêu sự nghiệp giải phóng dân tộc,
yêu quê hýõng, đất nýớc
Vãn hóa giao tiếp của Hồ Chắ Minh thể hiện một phong thái đặc biệt, đầy
nhân vãn, nhân bản của con ngýời Ngýời luôn bình dị, lạc quan, yêu đời, xử lý một
cách khéo léo các tình huống giao tiếp xảy ra có lợi cho công việc chung của nhà
nýớc Ngýời luôn có một phong cách và kỹ nãng giao tiếp giản dị, gần gũi, ân cần,
cởi mở, tế nhị và chu đáo với mọi ngýời Nói đến phong cách Hồ Chắ Minh là nói đến giá trị vãn hóa giao tiếp ở ngýời
Cố Thủ týớng Phạm Vãn Đồng lúc sinh thời đã nói về Hồ Chắ Minh: "Chủ
tịch Hồ Chắ Minh cao mà không xa, mới mà không lạ, to lớn mà không làm ra vĩ đại, sáng chói mà không gây choáng ngợp, gặp lần đầu mà nhý thân thuộc từ lâu"
(1) Sức thuyết phục của nhân cách và phong cách giao tiếp hành chắnh của Ngýời
tỏa sáng cho hoạt động giao tiếp hành chắnh của chúng ta ngày nay
Chủ tịch Hồ Chắ Minh đã đýợc UNESCO công nhận là Anh hùng giải phóng
dân tộc, Danh nhân vãn hóa thế giới: "Sự đóng góp quan trọng về nhiều mặt của
Chủ tịch Hồ Chắ Minh trong các lĩnh vực vãn hóa, giáo dục và nghệ thuật là kết tinh
của truyền thống vãn hóa hàng ngàn nãm của nhân dân Việt Nam và những tý týởng
của Ngýời là hiện thân của những khát vọng của các dân tộc trong việc khẳng định
bản sắc dân tộc mình và tiêu biểu cho việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau của các
dân tộc" (2) Vãn hóa giao tiếp hành chắnh của Hồ Chắ Minh là một chuẩn mực cho
tất cả cán bộ, công chức noi theo trong quan hệ giao tiếp với nhân dân thực hiện đýờng lối chủ trýõng, chắnh sách của Đảng và pháp luật của Nhà nýớc, tiến tới đýa
các nghị quyết của Đại hội X của Đảng đi vào hiện thực
2 Cán bộ, công chức trong giao tiếp hành chắnh hiện nay cần nắm vững một
số nguyên tắc cõ bản trong vãn hóa giao tiếp hành chắnh của Hồ Chắ Minh nhý
Trang 2sau:Một là, phải biết tôn trọng và lễ phép với nhân dân, hoạt động hành chắnh phải
dựa vào dân, lấy dân làm gốc, luôn chãm lo đến nhân dân
Ngýời viết: "Gốc có vững thì cây mới bền, xây lầu độc lập trên nền nhân
dân" Đó là một chân lý mà Hồ Chắ Minh đã đúc rút ra từ thực tiễn xây dựng và phát
triển nhà nýớc ta
Hai là, phải thýõng yêu, quắ trọng, con ngýời, biết đồng cảm, chia sẻ giúp đỡ
lẫn nhau
Ngýời nói: chớ nịnh hót ngýời trên, chớ xem khinh ngýời dýới, chân thành,
khiêm tốn, thật thà, đoàn kết, học ngýời và giúp ngýời tiến bộ Xem xét, đánh giá
con ngýời phải không đýợc chủ quan phiến diện, một chiều theo cảm tắnh mà phải
khách quan, toàn diện, không thiên vị, không thành kiến, hẹp hòi Tôn trọng công lý,
yêu thýõng con ngýời là nền tảng cõ bản trong vãn hóa giao tiếp hành chắnh của Hồ
Chắ Minh
Ba là, cán bộ, công chức cần phải có đạo đức cần, kiệm, liêm, chắnh
Hồ Chủ tịch nói: "Ngýời cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù
tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo đýợc nhân dân"(3) Trong hoạt động hành chắnh
Ngýời coi trọng cả hai nhýng luôn khẳng định đức là gốc Bản thân Hồ Chủ tịch
cũng là một hiện thân trong sáng về tấm gýõng cần, kiệm, liêm, chắnh Ngýời nói:
"Bất kỳ ở địa vị nào, làm công tác gì chúng ta đều là đầy tớ của nhân dân, cõm
chúng ta ãn, áo chúng ta mặc, vật liệu chúng ta dùng đều do mồ hôi, nýớc mắt của
nhân dân mà ra Vì vậy chúng ta phải đền bù xứng đáng cho nhân dân Muốn làm
nhý vậy, chúng ta cần phải cần, kiệm, liêm, chắnh"(4)
Bốn là, phải giữa chữ "tắn" Trong quan hệ giao tiếp hành chắnh giữ chữ tắn là
để lòng dân tin yêu nhà nýớc
Muốn giữ đuợc chữ tắn, công chức hành chắnh phải luôn "lời nói đi đôi với
việc làm, không nói suông, không hứa suông, không nói một đằng làm một nẻo"(5)
Khổng Tử nói: "bỏ lýõng thực thì có thể chết đói, chứ dân không tin thì chắnh quyền
sụp đổ"
Nãm là, nắm vững nguyên tắc "dĩ bất biến, ứng vạn biến"
Cái "bất biến" đó là mục tiêu vì con ngýời và do con ngýời, vì hạnh phúc của
nhân dân, độc lập tự do của dân tộc Cái " vạn biến" là thực tiễn luôn vận động và
biến đổi không ngừng, do vậy trong giao tiếp con ngýời cần phải linh hoạt, nãng động, thắch nghi với sự thay đổi đó
3 Trong hoạt động hành chắnh hiện nay, cần áp dụng các nguyên tắc trên vào
trong các mối quan hệ giao tiếp hành chắnh cõ bản sau để thể hiện tầm cao của giá
Trang 3trị vãn hóa giao tiếp mà cán bộ, công chức sống, học tập và noi gýõng Bác Hồ vĩ đại:
Một là, trong quan hệ với cấp trên - dýới phải nâng cao vai trò của vãn hóa
quyền lực
Đối với cấp dýới, cán bộ lãnh đạo phải biết đặt đúng ngýời, đúng việc, đúng
sở trýờng, sở đoản của họ Ngýời nói: "chúng ta phải khéo dùng ngýời, sửa chữa
những khuyết điểm của họ, giúp đỡ ýu điểm của họ Thýờng chúng ta không biết
tùy tài mà dùng ngýời" (6) Trong giao tiếp phải giúp cấp dýới cho đúng
Có nãm cách giao tiếp với cấp dýới trong vãn hóa quyền lực của Hồ Chủ tịch,
đó là:
- Chỉ đạo, biết ủy quyền: "thả cho họ làm, thả cho họ phụ trách, dù sai lầm
chút ắt cũng không sợ Nhýng phải luôn luôn tùy hoàn cảnh mà bày vẽ cho họ về
phýõng hýớng công tác, cách thức công tác, để cho họ phát triển nãng lực và sáng
kiến của họ " (7)
- Nâng cao, phát huy sáng kiến: kịp thời biểu dýõng những sáng kiến, động
viên, khen ngợi kịp thời
- Kiểm tra, cải tạo: thái độ đối với những khuyết điểm của cấp dýới cần
khoan dung, nhân ái, giúp đỡ họ thấy rõ nguyên nhân và chỉ cho họ cách khắc phục,
tránh mắng mỏ, xúc phạm nhân cách của họ
- Đánh giá: đánh giá cấp dýới phải khách quan công bằng, bao dung, độ
lýợng, không hẹp hòi, xoi mói, bắt bẻ, cố chấp
- Giúp đỡ: "phải luôn dùng lòng nhân ái mà giúp đỡ, lãnh đạo cán bộ Giúp họ
sửa chữa những chỗ sai lầm Khen ngợi họ lúc họ làm đýợc việc Và phải luôn luôn
kiểm soát cán bộ" (8)
- Biết lắng nghe: "Không nên tự tôn, tự đại mà phải nghe, phải hỏi ý kiến của
cấp dýới" (9)
Đối với cấp trên:
- Cần có thái độ tôn trọng, kắnh trọng, lắng nghe và tiếp thu ý kiến chỉ đạo của
cấp trên
- Nghiêm túc chấp hành quyết định của cấp trên, nếu có gì thắc mắc cần trình
bày thẳng thắn trung thực, thuyết phục để cấp trên hiểu
- Cần có thái độ trung thành, trung thực, thẳng thắn, khiêm tốn trong quan hệ
với cấp trên, không a dua, xu nịnh, luồn cúi
- Cần phải báo cáo khách quan trung thực, không gây nhiễu thông tin, thông
tin truyền lên cấp trên phải đúng đắn để cấp trên có biện pháp xử lý hiệu quả
Hai là, trong quan hệ với đồng cấp, chú ý:
Trang 4- Cần khiêm tốn nhã nhặn khi trao đổi bàn bạc những ý kiến về những vấn đề
phối hợp trong hoạt động hành chắnh với những ngýời đồng cấp
- Chú ý lắng nghe ý kiến của nhau, không chủ quan, vội vàng cho ý kiến của
mình là tuyệt đối đúng Cùng nhau thảo luận để tìm ra ý kiến chung hoặc thuyết
phục đồng nghiệp hiểu vấn đề mình nói, nếu chúng ta thấy ý kiến của mình là đúng
- Biết phối hợp, đoàn kết, thýõng yêu nhau và chia sẻ hệ thống giá trị chung
của tổ chức, trên cõ sở tôn trọng giá trị và nhân cách của nhau
Ba là, trong quan hệ đối với nhân dân, cần nâng cao vai trò của vãn hóa phục
vụ
- Sự nghiệp vãn hóa Hồ Chắ Minh là sự nghiệp vì dân, theo Ngýời, suy nghĩ,
hành động, sáng tác đều xuất phát từ cái Tâm: vì nhân dân phục vụ Ngýời đã từng
nói vào nãm 1946 "Tôi thiết tha mong muốn cho nền vãn hóa mới của nýớc nhà lấy
hạnh phúc của đồng bào, của dân tộc làm cõ sở"(10)
- Trong giao tiếp với dân, Ngýời luôn tâm niệm phục vụ nhân dân làm khuôn
phép cho giao tiếp hành chắnh Ngýời viết: Dân rất tốt, vì thế bất kỳ việc gì cũng vì
lợi ắch của dân mà làm, cách làm việc tuyên truyền, khẩu hiệu, viết báo.v.v của
chúng ta đều phải lấy câu này làm khuôn mẫu: "Từ trong quần chúng mà ra, về sâu
trong quần chúng"(11)
- Phong cách giao tiếp ứng xử với dân trýớc hết là kắnh trọng, lễ phép, không
hống hách, cửa quyền, hách dịch, quan liêu, vi phạm quyền dân chủ của nhân dân,
luôn lắng nghe ý kiến của dân đồng thời giải quyết kịp thời những výớng mắc, đõn
thý khiếu nại, tố cáo của dân
Tóm lại, trong giao tiếp hành chắnh cần quán triệt Tý týởng Hồ Chắ Minh
trong mọi suy nghĩ, tình cảm và hành động của mọi ngýời, thể hiện trình độ vãn hóa
giao tiếp cao thông qua ngôn ngữ, thái độ, cử chỉ, tác phong, hành vi đối với đối
týợng giao tiếp Cán bộ, công chức hành chắnh cần luôn rèn luyện, tu dýỡng đạo đức, tác phong, thái độ và hành vi ứng xử trong hoat động hành chắnh để đem lại
hỉệu lực và hiệu quả của quản lý hành chắnh
T ài liệu tham khảo:
(1) Ph ạm Vãn Đồng, Hồ Chắ Minh- một con ngýời, một dân tộc, một thời đại,
m ột sự nghiệp, NXB Sự Thật, 1990, Tr.17
(2) T ý týởng Hồ Chắ Minh, NXB Chắnh trị Quốc gia, 1995, Tr 5-6
(3); (4); (5); (6); (7);(8); (9) X,Y,Z s ửa đổi lề lối làm việc Tr 67, 68, 75
(10) B ác Hồ với vãn nghệ sĩ Tr 348, NXB Tác phẩm mới, 1985
(11) H ồ Chắ Minh Toàn tập, NXB ST 1984, T 4, Tr 84, 459-462)