Từ chất thải, rác thải vứt bừa bãi trong sinh hoạt, chăn nuôi cho đến sựlạm dụng quá mức thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học, thuốc kích thíchsinh trưởng của người dân.. được vứt ra
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HOÁ
TRUNG TÂM GDNN - GDTX HOẰNG HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÍCH HỢP GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH QUA GIẢNG DẠY BÀI: HOÁ HỌC VÀ VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG “BÀI 45 SÁCH GIÁO KHOA LỚP 12”
Người thực hiện: Lê Thị Nguyệt Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trung tâm GDNN – GDTX Hoằng Hóa SKKN thuộc lĩnh vực: Hóa học
THANH HOÁ, NĂM 2021
Trang 21.3 Đối tượng nghiên cứu
1.4 Phương pháp nghiên cứu
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận :
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.3 Biện pháp thực hiện các giải pháp của sáng kiến kinh nghiệm
2.3.1 Ô nhiễm môi trường do sinh hoạt vứt rác thải bừa bãi, do đốt
rác không đúng quy trình.Tác hại của nó và biện pháp phòng ngừa
2.3.2 Ô nhiễm môi trường do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân
bón hóa học
2.4 Thực trạng vấn đề sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
PHẦN III: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
Trang 3UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 4I MỞ ĐẦU1.1.Lí do chọn đề tài.
Những năm gần đây nạn ô nhiễm môi trường đang là mối quan tâm của toàn
xã hội Từ chất thải, rác thải vứt bừa bãi trong sinh hoạt, chăn nuôi cho đến sựlạm dụng quá mức thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học, thuốc kích thíchsinh trưởng của người dân Chưa bao giờ lượng rác thải sinh hoạt và các loại hóachất dùng trong sản xuất nông nghiệp nhiều như bây giờ, nó tăng lên một cáchchóng mặt, nhưng vấn đề đặt ra ở đây là các loại rác thải không được thu gom
và xử lí theo đúng quy trình, các loại hóa chất dùng trong nông nghiệp khôngdùng theo đúng liều lượng mà ngược lại các loại túi nilon, đồ dùng sinh hoạttrong nhà hết thời gian sử dụng, rác thải từ việc ăn uống, xác chết động vật
được vứt ra khắp nơi, cứ chỗ nào tiện và gần đều có thể là nơi đỗ bến của cácloại rác đó kể cả ngay sát nhà mình, gặp trời mưa thì trôi đi theo nguồn nướclàm ô nhiễm môi trường nước, còn trời nắng thì bốc mùi hôi thối từ đó tạo điềukiện cho ruồi, muỗi, kí sinh trùng gây bệnh hoạt động từ đó phát tán vào khôngkhí , vào nguồn nước rồi ngấm vào nguồn nước ngầm, chưa hết môi trường màchúng ta đang sống còn bị ảnh hưởng rất nặng bởi sự lạm dụng của các loạiphân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật của người dân Đây chính là nguyênnhân hàng đầu gây ra các loại bệnh đặc biệt là bệnh ung thư, tim mạch Do đó,tất cả mọi người trong chúng ta đều phải hiểu biết về ô nhiễm môi trường vàthực hiện bảo vệ môi trường sống của chính mình thường xuyên, không phảimột lần mà là suốt đời
Là một giáo viên, những việc tôi có thể làm được bây giờ đó là:
- Giữ gìn môi trường xung quanh nơi tôi đang sống một cách trong sạch,vận động và hướng dẫn những người thân và hàng xóm của mình không xả rácbừa bãi, khi đổ rác thải phải phân loại các chất dẻo và nhựa để tái chế, các loạirác thải còn lại phải thu gom đem xử lí đúng nơi quy định, không đốt rác bừabãi Khi sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật phải đúng liều lượng vàtheo hướng dẫn của cán bộ kĩ thuật
- Làm tài liệu giảng dạy cho học sinh có ý thức bảo vệ môi trường sống củamình, biết được môi trường khi bị ô nhiễm có ảnh hưởng gì đến sức khỏe và nếubiết được điều này thì các em phải làm gì để ngăn chặn, giảm bớt sự ô nhiễm đó
Và sáng kiến của tôi đưa ra ở đây là: Tích hợp giáo dục ý thức bảo vệ môi
trường cho học sinh qua giảng dạy bài:Hóa học và vấn đề môi trường “ Bài
45 sách giáo khoa lớp 12”’
1.2 Mục đích nghiên cứu.
- Nhằm giúp học sinh có ý thức bảo vệ môi trường, nắm được các yếu tố ảnhhưởng đến môi trường, tác hại và cách giảm thiểu sự ảnh hưởng đó đến sứckhỏe cộng đồng
- Góp phần tuyên truyền và hướng dẫn những người thân như bố, mẹ, ông, bà
của các em giữ gìn môi trường xung quanh nơi mình đang sống như không xảrác, đốt rác bừa bãi, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật một cách hợp lí
1
UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 5- Tham gia các hoạt động cộng đồng để bảo vệ môi trường
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Sử dụng giảng dạy cho cả tiết dạy chính khóa và tiết thảo luận, đối tượng họcsinh có thể sử dụng tài liệu này không chỉ có học sinh khối 12 mà cả học sinhkhối 10 và 11
- Đề tài được đưa vào nghiên cứu trên lớp 12A6, 12A2 của trung tâm GDTX Hoằng Hóa
GDNN Dựa vào nhiều năm giảng dạy và thấy được từ thực tế về sự ô nhiễm nặng nề của môi trường đang sống
- Quá trình tìm hiểu từ các phương tiện thông tin đại chúng như tivi, mạng
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm.
Cung cấp những thông tin mới nhất, gần nhất về những tác hại về mặt kinh
tế, về ô nhiễm môi trường do sử dụng phân bón hóa học chưa đúng cách, chưađúng liều lượng gây ra, đồng thời giáo dục cho học sinh các biện pháp bảo vệ vàphát triển môi trường từ đó lồng ghép việc giáo dục bảo vệ và phát triển môitrường bền vững trong giảng dạy môn Hóa học
Giáo dục bảo vệ môi trường trong môn hoá học THPT hình thành cho họcsinh tình yêu thiên nhiên, sống hoà đồng với thiên nhiên, quan tâm đến thế giớixung quanh, có thói quen sống ngăn nắp, vệ sinh
Đích quan trọng của giáo dục bảo vệ và phát triển môi trường không chỉlàm cho mọi người hiểu rõ sự cần thiết phải bảo vệ môi trường mà quan trọng làphải có thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự với môi trường
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM2.1 Cơ sở lí luận.
-Như chúng ta đã biết một cuộc sống khỏe bao giờ cũng cần một môi trường
sống trong lành Tuy nhiên hiện nay con người đang gây ô nhiễm môi trườngsống của chính mình một cách nặng nề và gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏecủa chúng ta, gây ra nhiều bệnh tật hiểm nghèo
- Không khí ô nhiễm khiến chúng ta dễ mắc phải hen xuyễn và các bệnh vềđường hô hấp khác, gây tổn thương hệ miễn dịch, nội tiết và khả năng sinh sản
- Nguồn nước bị ô nhiễm bởi các loại hóa chất như kim loại nặng, thuốc trừsâu gây kích thích ảnh hưởng đến sinh sản, nguy hại đến hệ thần kinh, gan,thận, ung thư, nếu tiếp xúc với không khí có thủy ngân còn gây bệnh parkinson,tim mạch, vô sinh
- Đất ô nhiễm bởi kim loại nặng sẽ gây ung thư, ảnh hưởng đến khả năng sinhsản, các chất dioxin được tạo ra do qúa trình đốt rác gây quái thai, làm giảm hệmiễn dịch
Do những sự ảnh hưởng ghê gớm đó nên chúng ta phải tìm cách làm giảm ônhiễm môi trường
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm a Thuận lợi:
- Do là vấn đề cấp bách đang được toàn xã hội quan tâm nên các tài liệu tuyên truyền bằng sách báo, bằng hình ảnh, video rất đa dạng và phong phú
Trang 6- Học sinh được tiếp cận với các thiết bị điện tử thông minh như điện thoại, máy tính…
b Khó khăn:
- Tài liệu trong sách giáo khoa viết về tác động của con người đến môi trường
và tác hại ngược của nó còn hạn chế do đó nội dung để cung cấp cho học sinhchưa được nhiều
- Đa số các em học sinh khi truy cập mạng đều phục vụ sở thích riêng của mình như chơi điện tử, nghe nhạc hay xem phim …
2.3 Biện pháp thực hiện các giải pháp của sáng kiến kinh nghiệm.
Đề tài này được trình bày theo hai phần:
- Phần 1: Ô nhiễm môi trường do sinh hoạt vứt rác thải bừa bãi, do đốt rác
không đúng quy trình.Tác hại của nó và biện pháp phòng ngừa
- Phần 2: Ô nhiễm môi trường do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa
học.Tác hại của nó và biện pháp phòng ngừa
2.3.1 Ô nhiễm môi trường do sinh hoạt vứt rác thải bừa bãi, do đốt rác không đúng quy trình.Tác hại của nó và biện pháp phòng ngừa.
a Ảnh hưởng do sinh hoạt vứt rác thải bừa bãi và biện pháp phòng ngừa + Ảnh hưởng do sinh hoạt vứt rác thải bừa bãi
Kinh tế phát triển đi kèm theo đó là nạn ô nhiễm môi trường, do ý thức gìn giữmôi trường của người dân chưa cao, hàng năm khu vực nông thôn ở Việt namphát sinh trên 13 triệu tấn rác thải sinh hoạt, 7500 tấn vỏ bao bì thuốc bảo vệthực vật
Rác thải tràn lan ở các khu vực
- Rác thải trong hộ gia đình với đủ loại thực phẩm dư thừa với khí hậu nhiệt đớinóng ẩm và mưa nhiều ở nước ta là điều kiện thuận lợi cho quá trình lên men,thối rửa tạo mùi khó chịu và thải ra các khí như H 2S, NH3, CH4, SO2… ra môitrường không khí Theo tài liệu trong nước cho biết khi vật bị thối rữa trong hơithối có chất amin và những chất dẫn xuất hydrosunfua kích thích sự
3
UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 7hô hấp của con người, kích thích nhịp tim đập nhanh gây nguy hiểm đối vớingười bị tim mạch ngoài ra các khí này là nguyên nhân gây nên hiện tượng hiệuứng nhà kính.
- Trong rác thải có chứa rất nhiều các chất độc, nếu vứt bừa bãi thì các chất độcnày thâm nhập vào đất sẽ tiêu diệt nhiều loài sinh vật hữu ích như giun, ếchnhái… làm cho đất bị giảm tính phổ biến sinh học tạo điều kiện thuận lợi chosâu bọ sinh sôi và phát triển, phá hủy cây trồng
- Thành phần của rác thải sinh hoạt có chứa các chất hữu cơ dễ bị phân hủy, khitrời mưa nước từ các loại rác thải theo dòng chảy đi vào các nguồn nước mặtlàm ô nhiễm gây chết các loại vật nuôi ở ao, hồ, sông, suối Mặt khác, ngấmxuống lòng đấtlàm ô nhiễm nguồn nước ngầm, thông thường sẽ mang vi sinh vậtgây bệnh, kim loại nặng, chất hữu cơ từ đó đi vào cơ thể người vì đây là nguồnnước chính dùng cho sinh hoạt và cach tác, tích lũy qua thời gian gây vô số cácloại bệnh nguy hiểm trong đó có bệnh ung thư quái ác
- Ngoài ra tình trạng vứt bao bì thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi sau khi sử dụngkhá phổ biến Thói quen rửa bình bơm và dụng cụ pha chế không đúng nơi quyđịnh gây ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng, gây ngộ độc cho người và động vậtthủy sinh
Chai, lọ, vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật được vứt bừa bãi sau khi sử dụng
+ Biện pháp phòng ngừa
Trang 8Với sự ảnh hưởng nghiêm trọng của rác thải đến sức khỏe con người như thế, chúng ta phải làm gì?
- Các hộ gia đình nên có thùng chứa rác và tự phân loại rác trước khi cho vàothùng, các loại chất dẻo và nhựa nên bỏ riêng để được thu gom xử lí riêng, còncác loại rác khác sẽ được gom và xử lí tập trung (phương pháp dân gian hay sửdụng là phương pháp ủ) để làm phân bón hữu cơ bón cho cây
- Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phải thu gom vỏ chai, lọ, bao bì đựng đếnđúng nơi quy định để được xử lí, không rửa bình bơm và dụng cụ pha chế ở nơi
ao, hồ sông, suối
b Ảnh hưởng do đốt rác sinh hoạt bừa bãi và biện pháp phòng ngừa
+ Ảnh hưởng do đốt rác sinh hoạt bừa bãi
- Do không có sự đầu tư về xử lí rác thải của các cơ quan chức năng và do sựthiếu hiểu biết về ảnh hưởng của việc đốt rác thải đến môi trường mà hiện nay ởbất kì nơi nào ở khu vực nông thôn chúng ta đều có thể bắt gặp các hộ gia đìnhthu gom rác sau đó tự xử lí bằng cách đem đốt, những tưởng việc đó là dọn vệsinh , làm sạch môi trường nhưng họ không biết rằng đó chính là nguyên nhângóp một phần rất lớn gây ô nhiễm môi trường, từ đó ảnh hưởng ngược trở lạiđến sức khỏe của chính mình và cho người khác
Hình ảnh đốt rác bừa bãi của người dân
- Theo nghiên cứu khi một số rác thải chứa kim lại nặng như thủy ngân, chấtdẻo có chứa chất clo làm từ nhựa PVC( có trong một số vật dụng thường dùngnhư: Vật liệu cách điện, ống dẫn nước, vải che mưa…) Khi đốt có khả năngsinh ra chất dioxin là một loại hóa chất độc hại mà quân đội Mĩ rãi xuống miềnNam Việt nam gây chết người, phá hủy các đặc tính di truyền gây ung thư vàquái thai, dị dạng ở nhiều đời
5
UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 9Hình ảnh nạn nhân bị nhiễm chất độc màu da cam dioxin
- Gây mùi khó chịu, thậm chí hít phải lượng lớn có thể gây chóng mặt, buồnnôn…
- Việc đốt rác bừa bãi gây nguy hiểm cho con người vì nó thải ra khí CO2 , Hg… các loại hạt lơ lửng có kích thước nhỏ có thể dễ dàng đi vào phổi con người, khi hít phải các loại khí này nguy cơ mắc các bệnh về phổi, đường hô hấp
là rất cao Ngoài ra khi con người chỉ cần hít một lượng rất nhỏ Hg cũng có thể gây vô sinh
+ Biện pháp phòng ngừa
Sơ đồ phân loại rác thải
Trang 10- Các hộ gia đình nên có thùng chứa rác và tự phân loại rác trước khi cho vào
thùng, các loại chất dẻo và nhựa nên bỏ riêng để được thu gom xử lí riêng, còn
các loại rác khác sẽ được gom và xử lí tập trung (phương pháp dân gian hay sử
dụng là phương pháp ủ) để làm phân bón hữu cơ bón cho cây Tuyệt đối không
được dùng phương pháp đốt tại nhà để xử lí rác Rác sau khi được thu gom sẽ có
đội vệ sinh mang đi chôn lấp hoặc xử lí theo đúng quy trình
2.3.2.Ô nhiễm môi trường do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa
học.Tác hại của nó và biện pháp phòng ngừa.
a Phân bón hóa học đến môi trường
Như chúng ta đã biết phân bón hoá học là nguồn dinh dưỡng chủ yếu cho
cây trồng, cây hấp thụ phân bón để phát triển Khi sử dụng phân bón hợp lí thì
đất sẽ tăng độ phì, tăng năng suất cho cây trồng Nhưng hiện nay do lợi nhuận và
do thiếu hiểu biết mà một số bộ phận người dân đốc thúc sự lớn lên của cây
bằng cách bón phân một cách dư thừa cho cây Theo tính toán của các chuyên
gia trong lĩnh vực nông hóa học ở Việt Nam hiện nay lượng phân đạm cây trồng
chỉ hấp thụ được 30 - 40%, phân lân từ 40 - 45%, kali từ 40 - 50% … Như vậy,
còn 60 - 65% lượng đạm tương đương với 1,77 triệu tấn ure, 55 - 60% lượng lân
tương đương với 2,07 triệu tấn supe lân và 55 - 60% lượng kali tương đương với
344 nghìn tấn KCl được bón vào đất mà cây trồng chưa sử dụng hết Vậy lượng
phân bón dư thừa này có ảnh hưởng đến môi trường như thế nào?
- Ảnh hưởng đến môi trường nước: Một lượng lớn phân bón bị rửa trôi từ đất
vào nước làm nước bị ô nhiễm Anion NO3- trong phân bón có tính linh động cao
nên dễ bị rửa trôi xuống các tầng sâu, theo nghiên cứu ion này khi hấp thụ vào
cơ thể người sẽ gây hội chứng trẻ xanh và nguy cơ bị ung thư dạ dày khá cao
Ngoài ra hàm lượng N, P, K trong phân bón khi ngấm vào mạch nước ngầm
làm cho nước bị nhiễm các kim loại nặng như Cu, Zn, Mn (có trong phân vi
lượng), Cd (có trong phân lân), As, Hg từ đó sẽ tích lũy các kim loại nặng trong
cơ thể
Dưới đây là bảng nêu rõ sự ảnh hưởng của các kim loại nặng đến sức khỏe
Kim loạiTT
nặng
Trang 11UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 12Ni có rất nhiều ứng dụng trong cuộc sống: luyệnthép, pin sạc, chất xúc tác, đúc tiền, bảng kim loại,các sản phẩm đúc,… Ngộ độc niken cũng như cáchợp chất của nó sẽ gây đau đầu tức ngực, ho, khóthở, cực kỳ mệt mỏi tổn thương tim mạch-hệ hôhấp, suy thận,… Ngoài ra với người có da nhạycảm có thể bị dị ứng Ni làm cho da bị ngứa, đỏ,xuất hiện mụn nước rất khó điều trị.
Khi tiếp xúc với chì làm cho mắt, cổ họng, và mũiđau rát Nhiễm độc chì gây nhức đầu, cáu kỉnh,giảm trí nhớ, mất ngủ, ăn không ngon, sụt cân,buồn nôn, đau bụng, vận động khó khăn, bị chuộtrút, tăng nguy cơ cao huyết áp, về lâu dài sẽ gâycác bệnh về thận, tổn hại não, thiếu máu, ảnhhưởng đến sinh sản và thai nhi,…
+ Cr được xem là nguyên tố vi lượng cần thiết cho
cơ thể nên nếu thiếu hụt Cr sẽ gây bệnh “thiếu hụtcrom”
+ Hợp chất Cr(VI) rất độc: nếu sử dụng một lượngkhoảng nửa thìa trà thì sẽ gây tử vong ngay Khinhiễm đôc Cr(VI) sẽ gây tổn thương mắt, ung thư,đột biến gen,…
Mn rất quan trọng đối với cơ thể, mỗi ngày mỗingười cần khoảng 2-5mg Mn Tuy nhiên ngộ độc
Mn vẫn có thể xảy ra gây rối loạn hoạt động thầnkinh với biểu hiện rung giật như bệnh Parkinson
- Ảnh hưởng đến môi trường đất: Làm mất cấu trúc của đất,
làm đất chai cứng giảm khả nănggiữ nước của đất, giảm tỉ lệthông khí trong đất từ đó giảmnăng suất cây trồng
