Một trong những giải pháp để giúp học sinh hứng thú hơn thì giáo viên nên cho hs lĩnh hội, vận dụng kiến thức thông qua các trò chơi.. Mục đích nghiên cứu+ Nghiên cứu cơ sở pháp lý, cơ s
Trang 1MỤC LỤC
1.Mở đầu………2
1.1 Lí do chọn đề tài……….2
1.2 Mục đích nghiên cứu……… 3
1.3 Đối tượng nghiên cứu……….3
1.4 Phương pháp nghiên cứu………3
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm……… 4
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm………4
2.2 Thực trạng của việc phát triển năng lực cho học sinh………5
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề ……….5
2.3.1 Xây dựng một số trò chơi trong dạy học môn Hóa học……… 5
2.3.2 Hướng dẫn học sinh thiết kế và tổ chức trò chơi trong lớp học…………14
2.3.3 Chuẩn bị điều kiện cơ sở vật chất……… 15
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm………15
3 Kết luận và kiến nghị……… 17 Tài liệu tham khảo……… 18
Trang 21 Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết trong những năm gần đây, Bộ GDĐT đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai thực hiện các phương pháp dạy học, hoạt động giáo dục và kiểm tra đánh giá tích cực Song song với đó Bộ GD còn tăng cường chỉ đạo hướng dẫn dạy học và vận dụng kiến thức vào việc giải quyết các vấn đề thực tiễn thông qua các dự án Đặc biệt là Công văn 4612 ban hành năm 2017 hướng dẫn thực hiện chương trình hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh là bước tổng kết các đổi mới trước đây để triển khai đồng bộ ở các địa phương , đây vừa là sự chuẩn bị để giáo viên
và nhà trường từng bước làm quen ,vừa là bước tiếp cận với yêu cầu mới của Giáo dục phổ thông cũng như yêu cầu của xã hội
Việc chỉ đạo và hướng dẫn của Bộ GDĐT và Sở GDĐT suốt thời gian qua đã có tác động tích cực đến nhiều địa phương, nhà trường Bản thân tôi xem đây là một thử thách lớn để mỗi giáo viên chúng ta cần thay đổi phương pháp dạy học nói chung và môn Hóa học nói riêng Trong đó, phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực được chú trọng Nếu trước đây khi dạy kiến thức thì Giáo viên là người cung cấp kiến thức, học sinh tiếp nhận Thì nay, GV phải lên kế hoạch tổ chức hoạt động sao cho chính HS là người được trải nghiệm cùng nhau và tự mình chiếm lĩnh kiến thức thông qua các kĩ năng thuyết trình, thảo luận nhóm, tư duy cá nhân, phản biện, thực hành Để từ kiến thức nền HS
sẽ được áp dụng kiến thức đã học để sáng tạo ra sản phẩm phục vụ cho hoạt động của cuộc sống Cũng vì vậy mà các em sẽ thấy lí thuyết, kiến thức khô khan có ý nghĩa, có gắn kết với thực tế cuộc sống
Một trong những giải pháp để giúp học sinh hứng thú hơn thì giáo viên nên cho hs lĩnh hội, vận dụng kiến thức thông qua các trò chơi Cao hơn nữa là giáo viên hướng dẫn học sinh tự thiết kế trò chơi để dạy học lẫn nhau Vừa học, vừa chơi, kiến thức không những khắc sâu mà các em sẽ thấy việc học rất gần gũi hơn nữa kĩ năng tư duy sáng tạo được khơi gợi cần nhiều cho mọi công việc
và ngành nghề (Ví dụ các em nghiện game có biết rất nhiều các trò chơi, Vậy các bạn sẽ ứng dụng trò chơi đó để thiết kế bộ sản phẩm gồm mô hình, luật chơi, xây dựng bộ câu hỏi dựa trên hoạt động nhóm ) Chính vì những lí do trên,
tôi đã chọn đề tài “ Phát triển năng lực của học sinh thông qua tổ chức trò
chơi ở chương trình hóa học hữu cơ lớp 12”.
Trang 31.2 Mục đích nghiên cứu
+ Nghiên cứu cơ sở pháp lý, cơ sở lí luận của việc phát triển năng lực của học sinh thông qua tổ chức trò chơi môn Hóa học
+ Tìm hiểu thực trạng của công tác phát triển năng lực của học sinh thông qua tổ chức trò chơi ở chương trình hóa hữu cơ lớp 12
+ Xây dựng và tổ chức một số trò chơi thông qua môn Hóa học lớp 12 để phát triển năng lực cho học sinh
1.3 Đối tượng nghiên cứu
+ Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 12 trường THPT Nguyễn Thị Lợi, thành phố Sầm Sơn năm học 2020-2021
+ Không gian nghiên cứu: Trường THPT Nguyễn Thị Lợi, thành phố Sầm Sơn
+ Khách thể nghiên cứu: Học sinh lớp 12C, 12D, 12K, 12H trường THPT Nguyễn Thị Lợi
+ Thời gian nghiên cứu: Học kì I Năm học 2020-2021
1.4 Phương pháp nghiên cứu
+ Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
+ Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp đúc rút sáng kiến kinh nghiệm
2.Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lý luận về dạy học phát triển năng lực và dạy học thông qua trò chơi
2.1.1.Khái niệm năng lực, năng lực người học
Năng lực là các khả năng và kỹ năng nhận thức vốn có ở cá nhân hay có thể học được…để giải quyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống Năng lực cũng hàm chứa trong nó tính sẵn sàng hành động, động cơ, ý chí và trách nhiệm xã hội để
có thể sử dụng một cách thanh công và có trách nhiệm các giải pháp…trong những tình huống thay đổi (Weinert, 2001)[1]
Năng lực của người học là khả năng làm chủ những hệ thống kiến thức, kỹ năng, thái độ phù hợp với lứa tuổi và vận hành (kết nối) chúng một cách hợp
lý vào thực hiện thành công nhiệm vụ học tập, giải quyết hiệu quả những vấn đề đặt ra cho chính các em trong cuộc sống (Nguyễn Công Khanh, 2013) [1]
2.1.2 Năng lực của học sinh
Năng lực của học sinh là khả năng làm chủ những hệ thống kiến thức, kỹ năng, thái độ phù hợp với lứa tuổi và vận hành (kết nối) chúng một cách hợp
lý vào thực hiện thành công nhiệm vụ học tập, giải quyết hiệu quả những vấn đề đặt ra cho chính các em trong cuộc sống
Trang 42.1.3 Hệ thống năng lực chung
Năng lực chung là năng lực cơ bản, thiết yếu để con người có thể sống và làm việc bình thường trong xã hội Năng lực này được hình thành và phát triển
do nhiều môn học, liên quan đến nhiều môn học Vì thế có nước gọi là năng lực xuyên chương trình
Các năng lực chung cốt lõi của học sinh khi kết thúc chương trình giáo dục phổ thông là:
Năng lực học tập (tự học, học suốt đời), Năng lực giải quyết vấn đề,Năng lực tư duy sáng tạo, Năng lực tự quản lý và phát triển bản thân, Năng lực giao tiếp, Năng lực hợp tác, Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, Năng lực sử dụng ngôn ngữ, Năng lực tính toán.[1]
2.1.4 Đổi mới phương pháp dạy học nhằm chú trọng phát triển năng lực
của học sinh
Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp [2]
2.1.5 Quan điểm dạy học thông qua trò chơi
Giáo dục thông qua trò chơi được định nghĩa là việc áp dụng các yếu tố điển hình của trò chơi (luật chơi, ghi điểm, tính cạnh tranh) vào các lĩnh vực hoạt động khác, đặc biệt nhằm thu hút người sử dụng trong việc giải quyết vấn
đề [từ điển Oxford] Nó đã được sử dụng trong tiếp thị và cũng có ứng dụng trong giáo dục Ngoài việc thúc đẩy lợi ích học tập cụ thể, trò chơi là một hình thức học tập tích cực.[3]
2.1.6 Lợi ích của dạy học thông qua trò chơi
Trò chơi không đơn thuần là giải trí Chúng có thể là cuộc tìm kiếm giải pháp cho các vấn đề hệ trọng thách thức người chơi giải quyết các vấn đề của thế giới thực ở quy mô toàn cầu: đói nghèo, biến đổi khí hậu, hoà bình toàn cầu
Giáo dục thông qua trò chơi tác động trực tiếp đến sự tham gia và động
cơ, gián tiếp dẫn đến việc hình thành thêm kiến thức và kỹ năng Giáo dục thông qua trò chơi khuyến khích học sinh thực hiện một hành động
Trang 5Người học thường được thúc đẩy bởi các cơ hội học tập thực hành và tích cực Các thực hành liên tục của việc ra quyết định, lập kế hoạch và học tập trong môi trường trò chơi rất dễ dịch sang các tình huống hàng ngày mà trẻ sẽ phải đối mặt khi chúng lớn lên
Các nhà giáo dục có thể nhận được phản hồi nhanh chóng bằng cách xem cách trẻ tham gia và phản ứng Trong khi chơi một trò chơi, trẻ em cũng có thể
tự do phạm sai lầm mà không có bất kỳ hậu quả lớn nào gây tổn hại về thể chất hoặc tinh thần Họ có thể thử nghiệm trong một môi trường an toàn khi chơi game Bất kỳ sai lầm nào được thực hiện có thể được thảo luận trong một thiết lập nhóm sau đó Đồng thời khi học tập thông qua trò chơi có thể phát huy được các loại trí thông minh.[4]
2.2 Thực trạng của vấn đề phát triển năng lực cho học sinh thông qua việc tổ chức trò chơi của môn Hóa học.
Trong những năm học vừa qua việc phát triển năng lực cho học sinh thông qua tổ chức trò chơi ở môn Hóa học dành cho học sinh lớp 12 nói riêng và học sinh toàn trường nói chung chưa triển khai được nhiều, việc thực hiện được
tổ chức theo các hình thức sau:
+ Giáo viên trình chiếu trò chơi lên màn hình, học sinh toàn lớp thảo luận để tìm ra kết quả
+ Một số giáo viên giao nhiệm vụ của trò chơi về nhà cho học sinh sau đó thu kết quả để đánh giá
Hiệu quả của việc phát triển năng lực cho học sinh thông qua việc tổ chức trò chơi còn có những hạn chế sau:
- Giáo viên mất nhiều thời gian để suy nghĩ, thiết kế các hoạt động , chuẩn bị đồ dùng… nên việc tổ chức còn chưa được thực hiện ở một số giáo viên
- Học sinh còn bị ảnh hưởng bởi cách truyền thụ trước đây nên ỷ lại, lười suy nghĩ, không chuẩn bị bài ở nhà, trong giờ học thì lơ là không tập trung…làm giảm hiệu quả của trò chơi
- Thời gian 1 tiết học tương đối ngắn cho việc bố trí cơ sở vật chất, tổ chức nhóm chơi trong khi tư duy của học sinh thì đa số là chưa nhanh dẫn đến việc tổ chức một số trò chơi không đủ thời gian để giáo viên nhận xét, đánh giá hết tất cả các nhóm chơi
5 UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 62.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 2.3.1 Xây dựng một số trò chơi trong dạy học môn hóa 2.3.1.1 Trò chơi mảnh ghép
a Luật chơi:
- Chia lớp thành các nhóm nhỏ (3-6 học sinh)
- Ghép các hình tam giác tạo ra hình sau
- Các tam giác ghép lại phải có các cạnh đối nhau biểu diễn cùng một thông tin hoặc 1 câu hỏi và 1 câu trả lời
- Thời gian tối đa 10 phút: Đội nào xong trước thời gian, đúng được 20 điểm
- Hết thời gian: tính số cạnh đối nhau ghép chính xác ( mỗi cặp đúng 1 điểm), chấm chéo các nhóm
b Ví dụ: Khi dạy bài luyện tập chương Cacbohidrat ta có thể sử dụng các mảnh
ghép với nội dung như sau:
- Giáo viên cắt các hình tam giác rời ra và sử dụng để học sinh chơi trò mảnh ghép như hướng dẫn ở trên
Trang 7c Nhận xét
- Thích hợp cho phần kiểm tra lí thuyết hoặc học lí thuyết mới, học sinh sẽ rất ham ghép hình và có tính cạnh tranh cao giữa các nhóm Việc ngại học lí thuyết đã được giải quyết, mà kiến thức thì được xào đi xào lại dễ nhớ
- Năng lực hợp tác và giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ được phát triển mạnh mẽ vì học sinh bị sức ép về thời gian, tính thi đua các nhóm diễn ra mạnh mẽ nên cần phải hợp tác cùng nhau mới có kết quả cao
- Có thể sử dụng cho tất cả các môn học, hiệu quả tốt
- Giáo viên có thể thiết kế các kiểu hình khác nhau
2.3.1.2 Trò chơi: Bingo!
a Luật chơi:
- GV phát cho mỗi học sinh một tờ Bingo yêu cầu trong thời gian 10 phút làm đúng được theo hàng ngang, hoặc hàng dọc hoặc hàng chéo
- Hết thời gian giáo viên đọc đáp án, Học sinh nào đúng hết ở 1 hàng dọc hoặc ngang hoặc chéo sẽ hét to bingo! Sẽ giành chiến thắng nhận được phần thưởng cá nhân hoặc thưởng điểm
- Ví dụ: Thiết kế Bingo cho bài ôn tập cuối học kì 1 khối 12.
Nêu loại chất hữu cơ đã học vào từng ô tương ứng với chất đã cho
HCOOCH 3 CH 3 COOCH 3 CH 2 =CH-CH=CH 2 CH 3 -NH 2 H 2 H-CH
CH 3 CH 2 OH (-CH 2 -CH 2 -) n CH 3 CH 2 COOCH 3 (-CH 2 -CHCl-) n (CH 3 ) 3 N
C 3 H 5 (OH) 3 C 6 H 12 O 6 CH 3 COONH 4 C 12 H 22 O 11 (C 6 H 10 O
(C 17 H 35 COO) 3 C 3 H 5 C 15 H 31 COOH H 2 N-CH-COOH CH 2 =CH-COOH C 6 H 5 COOH
CH 3
b Nhận xét:
- Có thể áp dụng cho tất cả các môn học
Trang 8- Sử dụng cho hoạt động cá nhân, có thể dùng để kiểm tra bài cũ hoặc củng cố kiến thức bài học và biến thể cho phù hợp
- Phát huy được năng lực tính toán, tự học, tự quản lí và phát triển bản thân
2.3.1.3 Trò chơi: “Giải mật thư vận chuyển hàng hóa’’
a Luật chơi:
- Hãy tưởng tượng chúng ta là đội quân tham gia trận chiến phải chuyển mật thư từ trên xuống dưới gồm 2 cụm (2 dãy lớp)
-Có 4 mật thư, Tính điểm cho mỗi mật thư là 10 điểm (4 điểm mỗi câu hỏi/mật thư và 2 điểm trình bày nhóm)
- Mỗi mật thư được giải trong 5 phút, và chuyển thư từ trên xuống dưới 4 lần sẽ giải hết 4 mật thư
- Có 2 cụm: Mỗi cụm gồm 4 nhóm học sinh, Các nhóm phải phân công nhiệm vụ cho từng thành viên về người lưu trữ mật thư, người nói và giải mật thư, người vận chuyển
- Sau khi giải hết mật thư thì Giáo viên sẽ cho các nhóm chấm chéo mật thư khi chiếu đáp
án của từng mật thư Công bố điểm và trao giải nhóm nhất, nhì, ba
- Ví dụ: Khi dạy bài Vật liệu Polime có thể dùng các mật thư với nội dung như sau:
Mật thư 1
1.Nêu điểm giống và khác nhau giữa phản ứng trùng hợp và phản ứng trùng ngưng
2.Cho 3 ví dụ về polime điều chế từ phản ứng trùng hợp, 3
ví dụ về polime được điều chế từ phản ứng trùng ngưng
Mật thư 2
1.Hãy phân biệt khái niệm chất dẻo và vật liệu compozit?
2 Những polime nào sau đây được sử dụng làm chất dẻo?
Polietilen, poli(vinyl clorua), polibutađien, poli (phenol-fomanđehit), poliisopren, poli stiren, poli propilen
8
Trang 9Mật thư 3
1.Tơ có mấy loại? Cho ví dụ từng loại?
2 Viết PTHH điều chế các tơ sau:
Mật thư 4
1 Hãy phân biệt tính dẻo và tính đàn hồi? Phân biệt tơ nhân tạo và tơ tổng hợp?
a Cao su isopren c Cao su Buna-S
b Cao su Buna d Cao su Buna-N
b Nhận xét:
- Trò chơi áp dụng cho tất cả các môn học, cho từng mục đích kiểm tra, đánh giá và dạy học của giáo viên
- Phát huy năng lực hợp tác, năng lực tính toán, năng lực tư duy sáng tạo, xử lí thông tin, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sử dụng ngôn ngữ, viết phương trình hóa học và đọc tên các chất
2.3.1.4 Trò chơi: Đấu trường trung tâm a Chuẩn bị
- Phiếu bốc thăm để ở trung tâm (là các câu hỏi bài tập đánh số câu 1,2,3 ) tùy mục đích thầy cô sử dụng thời gian bao nhiêu trong tiết học
- Phiếu câu hỏi 1,2,3 ( là các bài tập ở các mức độ tương ứng với số phiếu bốc thăm- tùy
GV sử dụng phù hợp trình độ hs)
- 3 Giấy A3, bút dạ kẻ 4 bậc thang tương ứng với các câu hỏi
- Bộ phiếu trả lời câu hỏi ( đáp án A,B,C,D) tương ứng với số câu hỏi bốc thăm được
b Luật chơi
- Chia lớp thành 4 góc chơi Mỗi góc có 6-8 HS và 1 trọng tài
9 UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 10- Mỗi góc chơi là 1 bộ đấu trường trung tâm Mỗi góc chơi gồm 6 đội (có thể nhiều hơn tùy GV) Mỗi đội gồm 2 học sinh (để thảo luận cùng nhau giải bài tập) Mỗi bộ chơi sẽ có 6 ô khác màu( có thể tự vẽ) tương ứng 6 đội kéo dài đến trung tâm có 4 vạch ( đó là bậc thang tương ứng câu hỏi đội đó trả lời được sẽ bước dần đến từng bậc ( tiến dần trung tâm) Bắt đầu chơi bất kì đội nào theo chỉ định của trọng tài
- Đội đầu tiên chơi sẽ bốc thăm câu hỏi ở trung tâm thì trọng tài đưa 6 câu hỏi đã bốc được cho 6 đội cùng làm Tối đa 2 phút
- Phát xong câu hỏi đội nào làm xong nhanh thì giơ phiếu đáp án lên.trọng tài nhìn vào phiếu đáp án so sánh Nếu đúng thì quyền bốc thăm tiếp theo là đội trả lời đúng đó và đội ấy sẽ đi được nấc thang đó(để tiến dần trung tâm) đánh dấu bằng bút từng bậc thang đã đi hoặc dùng kẹo đặt vào nấc thang đi được Nếu sai đội khác có quyền giơ phiếu tiếp Nếu hết 2 phút không đội nào đưa câu trả lời thì đội kế tiếp với đội đã bốc câu hỏi sẽ dành quyền bốc phiếu câu hỏi (kế tiếp theo chiều kim đồng hồ)
- Trò chơi diễn ra đến khi đội nào đi đến nấc thang cuối cùng thì dừng lại và đội đó dành chiến thắng là 1 phần quà (có thể cho điểm 10)
- GV có thể đếm các bậc thang các đội còn lại đi được để phân giải hai, ba (có thể thưởng điểm 9,8) Kết thúc trò chơi cho HS ăn kẹo đã đánh dấu các bậc thang đi được
Ví dụ: Khi dạy bài Luyện tập chương: Este- Lipit giáo viên có thể tổ chức trò
chơi với bộ câu hỏi như sau:
Câu 1: Etyl axetat không tác dụng với
A H2O (xúc tác H2SO4 loãng, đun nóng) B H2 (xúc tác Ni, nung nóng)
C dung dịch Ba(OH)2 (đun nóng) D O2, to
10 UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com