© 2009 NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường2.1 Thu thập thông tin marketing Quyết định marketing Những quyết định về thị trường, sản phẩm, giá bán, phâ
Trang 1CHƯƠNG 2 THU THẬP THÔNG TIN MARKETING
VÀ NGHIÊN CỨU MARKETING
Nguyễn Tiến Dũng Viện Kinh tế và Quản lý, Trường ĐH Bách khoa Hà Nội
Website: dungnt.tk (sites.google.com/site/nguyentiendungbkhn)
Email: dungnt-fem@mail.hut.edu.vn
Trang 2© 2008 NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
Các nội dung chính
2.1 Thu thập thông tin marketing
2.2 Quá trình nghiên cứu marketing
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 2
Trang 3© 2009 NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
2.1 Thu thập thông tin marketing
Quyết định marketing
Những quyết định về thị trường, sản phẩm, giá bán,
phân phối và xúc tiến bán
Thông tin marketing
Những thông tin phục vụ cho việc đưa ra các quyết định marketing tốt hơn
Hệ thống thông tin marketing:
con người, thiết bị và phương pháp, liên hệ qua lại với nhau
nhằm cung cấp những thông tin marketing cần thiết một cách chính xác và kịp thời
cho những người ra quyết định marketing
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 3
Trang 4NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
2.1.1 Thu thập thông tin marketing nội bộ
Các loại thông tin marketing nội bộ
Các đơn đặt hàng: đã đặt, đang giao, đã giao, đã
thu tiền
Các kết quả tiêu thụ: lượng bán, doanh thu, tồn kho, thị phần theo thời gian, theo khu vực, theo loại sản phẩm và theo nhóm khách hàng
Tình hình công nợ: các khoản phải thu theo khu vực, theo nhóm khách hàng, tuổi nợ
Các thông tin khác: đặc điểm sản phẩm, giá bán,
chính sách nhân viên bán hàng, chính sách đầu tư cho phát triển sản phẩm, xúc tiến bán của doanh
nghiệp …
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 4
Trang 5Chương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
Hệ thống báo cáo qua mạng nội bộ
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 5
Trang 6Chương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
2.1.2 Thu thập thông tin sự kiện về môi
trường bên ngoài doanh nghiệp
Những thông tin mang tính sự kiện về những diễn biến trong môi trường marketing của doanh nghiệp
Các loại thông tin:
Môi trường vi mô bên ngoài:
Trang 7© 2008 NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
Đóng vai người mua hàng
Mua thông tin từ các tổ chức khác
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 7
Trang 8NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
2.1.3 Thu thập thông tin nghiên cứu marketing
Thông tin nghiên cứu marketing là những thông tin liên quan đến những quyết định marketing cụ thể
mà một tổ chức phải đưa ra
Nguồn thông tin:
Tự tiến hành các nghiên cứu marketing
Thuê ngoài
Các nhà cung cấp dịch vụ nghiên cứu thị trường
Doanh nghiệp nước ngoài: A.C Nielsen, TNS, GfK…
Doanh nghiệp trong nước
Tổ chức đào tạo và nghiên cứu
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 8
Trang 9Các nội dung nghiên cứu thị trường
Nghiên cứu về môi trường vĩ mô
Nghiên cứu về môi trường ngành và đối thủ cạnh tranh
Nghiên cứu về khách hàng
Nghiên cứu về các chính sách marketing: sản
phẩm, giá bán, phân phối, truyền thông marketing, khác biệt hoá và định vị
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 9
Trang 102.2 Quá trình nghiên cứu thị trường
2.2.1 Xác định mục tiêu nghiên cứu
2.2.2 Lập kế hoạch nghiên cứu
Trang 112.2.1 Xác định mục tiêu nghiên cứu
Đ/n: Những thông tin mà nhà nghiên cứu thị trường phải thu được để giúp nhà marketing ra quyết định
Xác định Vấn đề marketing
Nhà quản trị không biết nên quyết định như thế nào thì hợp lý
Từ Vấn đề marketing tới Mục tiêu nghiên cứu
Thảo luận với Nhà quản trị marketing
Thu thập dữ liệu thứ cấp
Nghiên cứu sơ bộ
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 11
Trang 12Vấn đề QTMKT và Mục tiêu NC marketing
Vấn đề quản trị marketing Mục tiêu nghiên cứu marketing
Nên thiết kế sản phẩm với
những đặc điểm hay thuộc
tính như thế nào?
Khách hàng mục tiêu đòi hỏi hay coi trọng những đặc điểm gì của sản phẩm?
Nên hạ giá bán hay giữ giá? Sự nhạy cảm của người tiêu dùng đối với giá
Hiệu quả tương đối của việc hạ giá so với việc giữ giá và tăng chất lượng, tăng truyền thông
Nên phân phối sản phẩm
theo những kênh phân phối
nào?
Sức bán, khả năng sinh lời và điều kiện để đưa sản phẩm tới các kênh phân phối
Nên quảng cáo sản phẩm
trên phương tiện nào?
Hiệu quả truyền thông của các phương tiện đối với khán giả mục tiêu của doanh nghiệp
Nên tập trung phục vụ nhóm
khách hàng nào?
Khả năng sinh lời của các nhóm khách hàng Mức độ phù hợp của khách hàng với điểm mạnh của doanh nghiệp
Mức độ cạnh tranh hiện tại và tương lai trên các nhóm khách hàng
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 12
Trang 13© 2008 NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường 2-13
Mục tiêu nghiên cứu marketing:
Những điều mà nghiên cứu marketing phải thu được để giúp nhà marketing ra quyết định
Trang 142.2.2 Lập kế hoạch nghiên cứu
a Xây dựng danh mục thông tin cần thu thập và tính
ưu tiên của các thông tin
b Lập kế hoạch thu thập dữ liệu thứ cấp
c Lập kế hoạch thu thập dữ liệu sơ cấp
d Xác định ngân sách nghiên cứu
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 14
Trang 15a Xây dựng danh mục thông tin cần thu thập và tính
ưu tiên của các thông tin
Danh mục thông tin cần thu thập
Thông tin về bản thân doanh nghiệp
Thông tin sự kiện về môi trường bên ngoài: môi trường vĩ mô và vi
mô, các đối thủ, khách hàng
Thông tin chuyên sâu về khách hàng
Tính ưu tiên của thông tin
Trang 16Dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp
Thông tin (information) và dữ liệu (data)
Thông tin là dữ liệu đã qua xử lý
Dữ liệu thứ cấp
Đã được người khác thu thập, cho mục đích khác
Sẵn có tại thời điểm nghiên cứu
Phương pháp thu thập: tiếp cận nguồn dữ liệu để khai thác, nghiên cứu tại bàn (desk research)
Dữ liệu sơ cấp
Chưa có ai thu thập tại thời điểm nghiên cứu
Phương pháp thu thập: nghiên cứu thực địa (field reseach)
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 16
Trang 17© 2008 NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
Danh mục nhu cầu thông tin:
3 Thói quen sử dụng sản phẩm nước giải khát: nhãn hiệu, dịp
sử dụng
1 Khoảng giá mà họ chấp nhận được
1 Mức độ ưa thích đối với màu sắc, mùi và vị của các sản
phẩm Sarsi và Cream Soda
1 Mức độ sẵn lòng bỏ tiền ra để mua Sarsi và Cream Soda khi có nhu cầu
2 Những thông tin cá nhân: giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp, thu nhập …
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 17
Trang 18b Lập kế hoạch thu thập dữ liệu thứ cấp
Dữ liệu về bản thân doanh nghiệp: thu thập từ hệ thống tài liệu nội bộ
Dữ liệu về môi trường bên ngoài doanh nghiệp:
Phương tiện thông tin đại chúng: báo, tạp chí, phát
Trang 19 Lập kế hoạch:
Phân loại dữ liệu
Nhận diện nguồn tin
Lựa chọn cách tiếp cận và khai thác nguồn tin
Xây dựng lịch trình thu thập dữ liệu
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 19
Trang 20c Lập kế hoạch thu thập dữ liệu sơ cấp
c1 Lựa chọn phương pháp nghiên cứu
c2 Lập kế hoạch lấy mẫu
c3 Thiết kế bản câu hỏi
c4 Xây dựng lịch trình thu thập dữ liệu sơ cấp
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 20
Trang 21c1 Lựa chọn phương pháp thu thập dữ liệu
sơ cấp
Nghiên cứu định tính
Phỏng vấn sâu (depth interview)
Thảo luận nhóm chuyên đề (focused-group discussion)
Nghiên cứu định lượng
Quan sát (observation)
Điều tra (Khảo sát ý kiến cá nhân – survey)
Nghiên cứu thử nghiệm (experimental researches)
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 21
Trang 22Điều tra (Khảo sát ý kiến)
Thu thập ý kiến cá nhân
Phỏng vấn qua điện thoại
Khảo sát qua thư
Khảo sát qua email
Khảo sát qua trang web
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 22
Trang 23© 2008 NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
Xác định tổng thể mục tiêu: nghiên cứu ai?
Xác định kích thước mẫu: nghiên cứu bao nhiêu?
Xác định cơ sở chọn mẫu: việc chọn mẫu dựa trên cơ sở
dữ liệu nào về tổng thể?
Phương pháp chọn mẫu: chọn mẫu như thế nào?
Chọn mẫu ngẫu nhiên
Chọn mẫu không ngẫu nhiên
c2 Lập kế hoạch chọn mẫu
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 23
Trang 24Các phương pháp chọn mẫu
Các phương pháp chọn mẫu
ngẫu nhiên
Các phương pháp chọn mẫu không ngẫu nhiên
Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 24
Trang 25© 2008 NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
Quy trình thiết kế bản câu hỏi
Nghiên cứu thăm dò
Viết bản câu hỏi: viết nháp và hoàn chỉnh
Thử nghiệm bản câu hỏi (phỏng vấn thử)
Cấu trúc của bản câu hỏi
Phần giới thiệu
Phần thân
Phần thông tin cá nhân và quản lý giám sát
Hai loại câu hỏi chính
Câu hỏi mở
Câu hỏi đóng
c3 Thiết kế bản câu hỏi
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 25
Trang 26© 2008 NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
Câu hỏi mở (open-ended questions)
Người được hỏi có thể tự do lựa chọn cách trả lời
TD: Cô (chị) thấy sản phẩm bột giặt Omo như thế nào?
Ưu điểm:
tưởng hoàn thiện của người được hỏi
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 26
Trang 27© 2008 NTDChương 2: Thu thập thông tin marketing và nghiên cứu thị trường
Câu hỏi đóng (close-ended questions):
Người được hỏi bị bó buộc về cách trả lời
Dạng thức:
Câu hỏi có-không
Câu hỏi với các phương án trả lời sẵn (câu hỏi trắc nghiệm)
TD: Cô (chị) thấy khả năng giặt tẩy vết bẩn của nhãn hiệu Omo như thế nào?
Rất kém 1 2 3 4 5 Rất tốt
Ưu điểm:
Dễ tổng hợp dữ liệu, thống kê ý kiến
Nghiên cứu định lượng
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 27
Trang 28d Xác định lịch trình và ngân sách nghiên
cứu
Lịch trình nghiên cứu
Xây dựng danh mục các công việc cần thực hiện
Xác định quan hệ giữa các công việc: song song hay nối tiếp
Dự kiến thời gian cho mỗi công việc: trung bình, ngắn nhất và dài nhất
Tính tổng thời gian cần thực hiện
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 28
Trang 29 Ngân sách nghiên cứu
Xây dựng danh mục các công việc cần thực hiện
Dự kiến đơn giá cho các công việc
Tính ra ngân sách nghiên cứu
Ngân sách nghiên cứu phụ thuộc vào:
Khả năng chi trả của doanh nghiệp
Độ chính xác cần đạt của nghiên cứu: độ chính xác yêu cầu càng cao kích thước mẫu càng lớn, số lượng biến số và công việc càng nhiều chi phí nghiên cứu càng cao
Số lượng thông tin cần thu thập
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 29
Trang 302.2.3 Thu thập dữ liệu
Giai đoạn tốn nhiều thời gian và chi phí nhất
Vấn đề quản lý tiến độ: nghiên cứu marketing dễ bị kéo dài hơn so với dự kiến
Vấn đề sai số
Sai số do lấy mẫu: do việc không nghiên cứu được trên toàn bộ tổng thể
Sai số không do lấy mẫu: do các yếu tố khác như
phỏng vấn viên, người trả lời, bản câu hỏi, quy trình thực hiện, thời tiết …
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 30
Trang 31 Diễn giải ý nghĩa các kết quả thống kê
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 31
Trang 322.2.5 Viết báo cáo và thuyết trình kết quả nghiên cứu
Báo cáo nghiên cứu marketing: Các nội dung chính
Mục lục
Tóm tắt nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Các kết quả nghiên cứu
Kết luận và đề xuất
Các phụ lục và tài liệu tham khảo
Thuyết trình kết quả trước khách hàng
Tóm lược những kết quả chính
Tập trung vào bảng và hình quan trọng
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 32
Trang 33Câu hỏi ôn tập Chương 2
1 Thông tin marketing là gì? Có những loại thông tin marketing
nào? Nhà marketing có thể thu thập chúng bằng những cách nào?
2 Thông tin marketing nội bộ là gì? Chúng gồm những loại thông
tin nào? Nhà marketing có thể sử dụng những cách nào để thu thập thông tin này?
3 So sánh thông tin sự kiện về môi trường bên ngoài và thông tin
nghiên cứu thị trường (nghiên cứu marketing) về các phương diện: đặc điểm thông tin, tần suất thu thập, phương pháp thu thập thông tin.
4 Phân biệt dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp Các dữ liệu thứ
cấp về marketing có thể thu thập được bằng những cách nào?
5 Phân biệt các phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: quan sát,
thảo luận nhóm, khảo sát ý kiến cá nhân và nghiên cứu thực nghiệm Nêu phạm vi ứng dụng của mỗi phương pháp.
© 2012 Nguyễn Tiến Dũng Chương 2: Thu thập thông tin marketing và Nghiên cứu marketing 33