Tai hoi thao liy y kiln dong gop Nghi dinh cua Chinh phu quy dinh ve BVMT, danh gia moi truong chien luge, danh gia tac dpng moi trucmg va ke hoach BVMT, do Bo Tai nguyen va Moi trucmg t
Trang 1THUC DAY XA HOI HOA BAO VE MOI TRlTOiNG LANG NGHi d NlTdC TA HIEN NAY
T R A N N G O C NGOAN' NGUYEN SONG TUNG"
Tom tit: Tren co so nghien ciiu nhiJng bit cap trong quan ly moi truong cua cac Iang nghS nude
ta nhiing nam vira qua; bai bao g(;ri y ve mot so giai phap thiic day Chuong trinh xa hoi hoa (XHH) bao ve moi truong (BVMT) trong cac Iang nghe Trong do tap trung vao 5 giai phap chinh: (1) thiSt lap co sd phap ly cho vSn d^ XHH; (2) xay dung va thuc hien quy uoc, huong uoc, cam kSt ve BVMT; (3) phat trien cac phong trao quSn chiing tham gia BVMT; (4) xay dung va trien khai thirc hien cac mo hinh XHH doi vdi timg loai Iang nghe; (5) xay dimg va hoan thien co chS huy dong cong dSng dong gop ngu8n luc D6ng thai, bai viSt dua ra mot so
goi y ii triln khai mo hinh XHH BVMT Iang nghS 6 nuac ta hien nay
PROMOTE SOCIALIZATION ON VILLAGE ENVIRONMENT PROTECTION IN VIETNAM
Attract: Based on shortcomings in environment management in craft villages nationwide which
have recently been observed in previous studies, this paper provides recommendations on promoting socialization program on environment protection in craft villages in Vietnam The five major solutions discussed include: (1) building legal framework for socialization program; (2) building and implementing regulations, rules, and commitments among villagers on environment protection; (3) creating participatory events on environment protection; (4) building and implementing models for socialization by each craft village; (5) building and completing mechanisms for social contribution in terms of resources for environment protection This paper also provides recommendations for the implementation of socialization
on village environment protection in Vietnam
1 D^t van de nghS nong thon, thiic diy san xuit tai cac Cac Iang nghe a nuoc ta hien nay phat 'ang nghS da lam tang miic thu nhap binh triSn va phan b6 rong khSp ca nuoc nhung qu^n cua ngucri dan nong thon, cac cong nghe khong ddng dSu, do la do nhiSu ySu t6 khac mcri dang ngay cang duoc ap dung pho bien
nhau nhu vi tri dia Ii, dac dilm tu nhien, mat Cac Iang nghe moi va cac cum Iang nghe
d6 phan b6 dan cu, diiu kien xa hoi va truyin khong ngimg duoc khuyen khich phat trien th'dng lich sir Su phan b6 va phat triln Iang "ham dat dugc su tang ttucmg, tao cong an
nghi, thong thuong tap trung vao nhung khu viec lam va thu nhap on dinh it khu vuc nong
vuc nong thon dong dan cu nhung it ddt san *6n So luong cac Iang nghe a cac vimg noi xuit nong nghiep, nhilu lao dong liic nong chung co xu huong tang len, chi co nganh nhan Cac Iang nghi nong thon da dong mot khai thac, san xuat vat lieu xay drag co xii
vai tro quan ttong va lau dai trong lich sil * « &^ d? * i n h sach cua Nha nuoc han che
phat triln Viet Nam Trong nhttag nam gin su phat trien cua cac nganh nay do o nhiem
day, Iang nghi dang thay ddi nhanh chong m™ ^°<^e va quan trong han la chat_ lugng
theo nin kinh t l thi truang, cac hoat dong san khong canh tranh dugc vai cac san pham san xuit tilu thii cong phuc vu tieu diing trong ""at cong nghiep
nuac va xuit khiu dugc tao diiu kien phat Theo so lieu thong ke nuoc ta co khoang triln Qua trinh CNH cimg vdi viec ap dimg 3.000 Iang nghe, trong do co khoang 240 cac chinh sach khuyen khich phat triln nganh Iang nghe truyin thong Cac Iang nghi giai
TS TrSn Ngpc Ngogn, Vien Oja Ii nhan van
Trang 2quylt viec Iam cho khoang 11 trieu lao dong,
thuong xuyen va khong thucmg xuyen, gom
viec lam cho nguoi gia, tre em va
nguoi khuylt tat S6 lugng Iang nghe mien
Bic chilm gin 70% s6 lugng cac Iang nghe
trong ca nuoc, trong do tap trung nhieu nhat
va manh nhit la a viing dong bSng song
H6ng Tuy nhien, co thi thiy trong nhirng
nam gin day, moi trucmg Iang nghi dang noi
len la mot vin dl cip bach Cimg vcji viec gia
tang phat triln ca vl s6 lugng Iang nghi va
loai nganh nghe, 6 nhilm moi trucmg cang
ngay cang tang, nhieu noi vugt qua tam kiem
soat Clia cac cip chinh quyen Tai khu vuc
dong bang song Hong la noi co so lugng
Iang nghi Ion nhit tren ca nuoc nen khu vuc
nay dugc coi la dai dien nhat cua birc tranh
v6 6 nhiSm moi trucmg Iang nghe Viet Nam
NhSn thiic dugc van de do, BVMT Iang nghe
da dugc de cap tai nhieu van ban cua Dang,
Nha nuac
Tuy nhien, do nang luc, nguon luc han che,
nen hau het cac dia phucmg con cham trong
viec quan triet va trien khai cac chinh sach,
van ban quy pham phap luat ve BVMT tai
chinh quyen dja phucmg cap huyen, cip xa va
dac biet la cac hg Iang nghe, ca so san xuat
tai Iang nghe Nhieu hg, co so san xuat ciing
nhu chinh quyen dia phuong cap xa, huyen
khong hieu hoac hiiu chua dung ve quyin,
trach nhiem cua co quan, to chirc, ca nhan
minh trong cong tac BVMT; trach nhiem xir
ly chat thai san xuat do co sa thai ra va trach
nhiem dong gop cac khoan kinh phi cho cong
tac BVMT Chinh vi vay, ngoai rit it s6 vu vi
pham phap luat vl BVMT tai Iang nghi da
dugc xii ly, nhimg cong cu quan ly khac ciing
trien khai rit kho khan
Hien nay, cong tac BVMT Iang nghe dang
diing trucic nhieu thach thiic dang quan tam
nhu: thach thiic giQa yeu ciu bao ve moi
truong vai Igi ich kinh tl truoc mit trong diu
tu phat trien; thach thiic giiJa t l chiic va nang
lire quan ly moi trucmg con nhilu bit cap
truoc nhimg doi hoi phai nhanh chong dua
cong tac quan ly moi truong vao nIn nip;
thach thiic giOa co sci ha tang, ky thuat
4
BVMT lac hau vol khoi lugng chat thai dang ngay cang gia tang; thach thirc giiia nhu ciu ngay cang cao ve nguon von cho BVMT voi
kha nang co han cua ngan sach Nha nuac vi
su diu tu cua doanh nghiep va ngu6i dan cho cong tac bao ve moi truang con 6 mirc rSt thip
Trong nhiing thach thitc neu tren, dac biet
nli len la thach thiec giua nhu cdu ngay cang cao ve nguon von cho BVMT vai kha ndng co han cua ngan sach Nhd nuac vd su dau tu cua doanh nghiep vd nguai ddn cho cong tac BVMT con a muc rat thap
Tai hoi thao liy y kiln dong gop Nghi dinh cua Chinh phu quy dinh ve BVMT, danh gia moi truong chien luge, danh gia tac dpng moi trucmg va ke hoach BVMT, do Bo Tai nguyen va Moi trucmg to chirc ngay 22/8/2014, Thii truong Bg TN&MT, Biii Cach Tuyen nhan manh: van de 6 nhiem o cac Iang nghd dang la mot trong nhiing kho khan cua cong tac BVMT hiSn nay Thii trucmg cho biet: "co the noi, dieu kien ciia Viet Nam kho khan nhat la nguon tai chinh,
do vay chu truang cua Nha nuoc la tim each XHH van de BVMT tren eg s6 xac dinh hanh Iang phap ly chuan tao dieu kien cho cac cong ty, cac tap doan tai chinh tham gia duai dang PPP (cong - tu hgp tac) hoac dau tu vao
do de CO the thu dugc Igi nhu^n Ifiu dai co the hoan von dugc"
2 Cong tac quan ly Nha nu-orc doi vol BVMT tai Iang nghe
2.1 Mot so van ban ve quan ly moi trffcmg Iang nghe
Nhan thiic dugc tam quan trgng ciia viec phat triln Iang nghe nong thon, cac tac dong tich cue va tieu cue cua no den doi s6ng nguoi dan; Dang, Chinh phu, cac Bg/nganh, cac t l chiic doan thi chinh tri, xa hoi da quan tam, chi dao, diiu hanh cac hoat dgng phat trien ben vimg nganh nghi nong th6n va BVMT, CO thi diem qua mot so van ban chinh ducii day:
- Van ban co y nghia quan trpng nhat do la Nghi quylt sd 4I-NQ/TU' ngay 15/11/2004
Trang 3Clia Bo Chinh tri vl "BVMT trong thM ky
diy manh CNH, HDH dit nucic" trong do da
xac dinh mot trong cac nhiem vu cu the la:
"khac phuc co ban nan 6 nhilm moi truong
Iang nghe, cac ca so cong nghiep, tieu thu
c6ng nghiep di doi vcSi hinh thanh cac cum
cong nghiep bao dam cac diiu kien vl xir ly
moi trucmg; chu dpng co kl hoach thu gom
va xix ly khii lugng rac thai ngay cang tang
len"
Chiln luoc BVMT qu6c gia din nam
2010 va dinh hucing din nam 2020 (ban hanh
theo Quylt dinh s6 256/2003/QD-TTg ngay
02/12/2003 Clia Thu tuong Chinh phu da xac
dinh ngi dung ve BVMT tai cac khu vuc
trpng dilm la "chii trpng BVMT tai cac Iang
nghi"
- Nghi quylt s6 19/2011/QH13 ciia Qu6c
hpi khoa Xin vl kit qua giam sat va diy
manh viec thuc hien chinh sach, phap luat vl
moi truang tai cac khu kinh tl, Iang nghi da
nhan manh: "Nha nuac diu tu mot phan kinh
phi n§ng cip ca so ha ting cac Iang nghe
dugc cong nhan, dac biet la dii voi cac Iang
nghi truyin thdng Nhan rpng cac mo hinh
XHH ve BVMT Iang nghe co hieu qua; xay
dimg cac huong uoc, quy uoc gan voi cam
kit BVMT Iang nghi;"
-Ngay 11/4/2013, Thii tucing Chinh phii
da phe duyet De an tong the BVMT Iang
nghe den nam 2020 va dinh hudng den nam
2030, the hien quyet tam cua Nha nuac trong
cong tac ke hoach hoa cac nhiem vu BVMT
doi vcM Iang nghi, nhim thirc hien cac yeu
ciu cua Dang, Quic hpi
Nhin chung, cong tac chi dao, dieu hanh
ciia bp may quan ly Nha nucic tir Trung uong
din dia phuang vl BVMT Iang nghi da duoc
quan tam d mot miic do nhat dinh; tuy nhien,
trSn thuc tl viec triln khai thuc Men gap rit
nhilu kho khan vol nhilu nguyen nhan chu
quan va khach quan nen Iang nghi tilp tuc
phat triln mot each thieu quan ly va chat
lugng moi trucmg Iang nghi ngay mot xiu di
2.2 Nhirng bat cap trong quan ly moi
tru&ng Iang nghe hif n nay
Ve bg may quan ly Nha nuoc ve BVMT a nuac ta da dugc xay dung va ciing co, hoan ,thien tir nam 1993 cho den nay ci ca cap Trung uong va dia phuong, nhung lire lugng can bp nay con rat thieu ve so lugng, tinh than trach nhiem doi voi cong viec va trinh d6 chuyen mon con han chl Trong s6 nay, so can bp tham gia true tiep vao cong tac quan
ly moi trucmg Iang nghS lai cang mong, dan din hieu qua va kit qua trien khai cong tac BVMT tai cac Iang nghe con rat yeu kem Theo Bao Nam Djnh (thii Bay, 10/05/2014),
"Qua dgt kiem tra ciia Bg TN va MT ve cong tac BVMT Iang nghi tren dia ban tinh Nam Dinh da chi ra mot so ton tai nhu cap uy Dang, chinh quyIn m^t s6 dia phuang co Iang nghe chua thuc su quan tam quan ly cong tac BVMT Tai nhieu Iang nghe, con tin tai nhilu vi ph^m vl BVMT mOrc dg khac nhau, gay kho khan, ton kem cho cong tac khac phuc, xii ly 6 nhiem moi truong; anh huong nghiem trgng va lau dai den siic khoe ngucri dan sinh s6ng tai Iang nghi va cac vimg Ian can"
Viec diu tu va sir dung ngan sach cho cong tac quan ly moi truong t^i Iang nghS cho den nay da dugc quan tam; cac khoan thu phi BVMT doi veil nuoc thai, chat thai rin theo quy dinh tai cac Nghi dinh so 67/2003/ND-CP, Nghi dinh 04/2()07/ND-CP, Nghi dinh so 174/2007/ND-CP va Nghj dmh 26/20I0/ND-CP da tao them nguin thu cho ngan sach dia phucmg, gop phan chi d^u tu giai quyet cac van de moi trucmg dong thai giiip nguoi dan co trach nhiem hon trong viec
xa thai; cac hoat dgng tuyen truyen da thu hiit dugc nhilu t l chiic xS hpi, doanh nghiep tham gia; da hinh thanh dugc cac t l thu gom rac thai; phat triln cac mo hinh tu quan ve BVMT trong nhan dan Mot so dia phuang dang tiin hanh sip xip, co phan hoa cac cong
ty moi truong; cac khoan thu phi moi truong
da tang song khong dap ling dugc yeu cau chi thuc te
Mac dii Men nay cac dia phuang diu co kl hoach "Trien khai thuc Men Dl an ting thi
Trang 4hucing din nam 2030" Tuy nhien, cac giai
phap diu mang tinh chat cM dao chung
chung, thieu cac giai phap cu the; dSc biet la cac giai phap ve tai chinh
Vi du: Trong K I hoach triln khai thuc hien dl an tong the BVMT Iang nghe den nam 2020 va dinh hucing din nam 2030 tren dja ban tinh Bic Ninh co ghi:
Giai phap vl tai chinh
Nguon von thuc hien:
- Ngan sach nha nuoc (bao gdm cd ngdn sach trung uang, ngan sach dia phuang, v6n ODA)
theo phan cip quan ly ngan sach Nha nuoc hien hanh
- Von tin dung uu dai cua Nha nuac theo quy dinh hien hanh
- NguIn v6n dong gop tir cac co scr san xuit trong Iang nghe
Ngudn: UBND tinh Bdc Ninh, s6 22/KH-UBND, ngay 10/4/2014 - Ki hoach triin khai thifc Men di dn ting thi BVMT Idng nghi den nam 2020 vd dinh hucmg din nam 2030 tren dia ban tinh Bdc Ninh
Trong cac nguon dau tu tir ng§n sach Nha
nuoc cho Iang nghe chu yeu la dau tu cho
xay dung co sa ha tang nong thon, ty 1$ kinh
phi danh cho cac cong trinh xir ly 6 nhiem va
BVMT la rit nho hoac khong co Tai cac
Bg/nganh, dia phuong, trong khoan chi 1%
tong chi ngan sach Nha nucic cho BVMT
hang nam ciing chi danh mot phan nho kinh
phi dl triln khai cac hoat dpng BVMT Iang
nghe Mot so dia phuang bat dau ap dung
hinh thirc thu phi tir ngi bg cac Iang nghi dl
hang trai cac hoat dpng BVMT tai dja
phuong, nhung vol mirc phi quy dinh nhu
hien nay khong dam bao cho viec tu trang
trai va khuyin khich cho cac hoat dpng ciia
cac to chiic lam cong tac moi trucmg Vin dl
XHH gSp rat nhieu kho khan tii nhiing ban
che nay
Ben canh do, viec diu tu va sit dung cac
nguIn kinh phi cho hoat dpng xil ly chit thai
va BVMT Iang nghi con dan trai, thilu ding
bp va kemhieu qua Tit nguIn ngan sach Nha
nuac va hi trg ciia cac du an qu6c tl, tai mot
so Bg/nganh va dia phuang, cac mo hinh thu
nghiem vl xir ly chit thai, quan ly moi
trucmg, huy dpng sir tham gia ciia cong ding
trong cong tac BVMT, da dugc triln khai
va mot so mo hinh datkit qua tot, dugc cong
dong va chinh quyIn dia phuang hoan
nghenh, danh gia cao, nhung viec duy tri tinh
ben vimg va nhan rgng mo hinh lai rit kho
khan va bit cap Nguyen nhan chii ylu la do
khi xay dung Du an chua tinh diy du cac ylu
t l bin vihig: nhilu du an khong bin virng hoac khong the nhan rpng do khong xac dinh
ro trach nhiem cua cac ben lien quan; mot s6
du an khong thanh cong vi cong nghS chua phii hgp; mot so du an khong hi$u qua do
\mg nghe thay d6i cong nghe hoac chuyin dii nganh nghi san xuit; con phi biin \k do
y thiic cua ngutji dan thip, hoat dgng cua chinh quyen dia phugng thilu sau sat nen khong van hanh hoac khong c6 kinh phi cho van hanh du an
Ben canh nhimg kit qua ban diu vl XHH trong cong tac BVMT, a nhilu dia phuong hien nay vin dang liing ting co nhilu bit cap, chua xac dinh dugc muc tieu, hinh thirc, chua xay dung dugc cac quy djnh phap ly dl khuyen khich khii tu nhan tham gia sau rpng han niia vao BVMT, bien phap t l chirc cong tac XHH dai veil hoat dpng BVMT tai dja phuong Cling nhu tai cac Iang nghi cua minh quan ly con lung tung
2.3 Nhirng tin tai trong XHH BVMT & nong thon noi chung va cac Iang nghe &
nvE&c ta noi rieng
Theo cac nghien ciru tir thirc tiin quan ly moi truong noi chung va Iang nghi noi rieng cho thay: cac to chirc djch vu m6i
truang a nong thon phan Icin dugc hinh
thanh tu phat nen hoat dpng kem hieu qud
va khong bin vCtag
Trang 5Cac nguyen nhSn chinh din din thuc t r ^ g
tren CO thi kl din nhu sau: (I) Chiic nfag
quan ly nha nuac vl m6i trucmg khu vuc
nong thon giOa cac nganh chua co sir phan
cong ro rang cho mot co quan quan ly dan
den hoat dpng ching cheo va bo ngo (can bg
cap xa va huyen lam chirc nang quan ly tai
nguyen la chinh va quan ly moi trucmg la
phu); (2) Chua co chinh sach hi trg cho cac
hoat dgng quan ly chit thai nong thon va Iang
nghe; kinh phi hoat dpng cua cac t l chiic
dich vu moi truang a nong thon chu yeu tir
nguon thu phi dich vu moi truang do nguoi
dan dong gop, chi du de tra thii lao cho nguai
thu gom rac vdi mirc chi bing 30 - 40% thu
nhap cua ngucri thu gom rac of do thi Ngucri
thu gom rac chua dugc huang cac che dp bao
Mem xa hpi, bao Mem y te, nhieu nai chua co
bao hp lao d6ng; (3) Chua dugc su quan tam
diing miic cua cac cap chinh quyen dia
phuong; (4) Cac to chile dich vu moi truong
nong thon chua dii nang luc de giai quyet
tron ven cac van de quan 1^ ch^t thai: hau het
cac t l chirc xa hpi o n6ng thon mcii chi thuc
Men dugc cac npi dung vl tuyen truyen, nang
cao nhan thiic cong ding, to chiic thu gom
chit thai ma chua co cac bien phap xir ly dan
din tinh trang 6 nhiem moi trucmg do chat
thai ngiy cang gia tang (chii ylu la dich
chuyin 6 nhiem til nai nay sang nai khac);
(5) Nhan thiic ciia cong dong con ban che cilng
la nguyen nhan lam can trd cong tac XHH cac
hoat dpng quan ly moi fruong 6 nong thon va
Iang nghi; (6) Cac hoat dgng to chiic cho
cong ding tham gia quan ly chit thai nong
thon va Iang nghe mang nang tinh phong trao
(tMlu tinh bin vimg), chu ylu thuc Men
trong cac dip ll, tit ma chua dugc duy tri
thu6ng xuyen, chua tra thanh nhiem vu cila
cac ca quan va cac cap chinh quyln Q rit
nhilu dja phuang da co huang udc vl Iang
van hoa mcci, trong do qui dinh rit cu the ve
nip sing van hoa trong cuoi hoi, tang ll
nhung rit it cac huong uoc dl cap den cac
qui dinh vl quan ly chit thai va ve sinh moi
trucmg hoac de cjp mot each chung chung
3 Thuc aiy XHH BVMT trong cic Iang nghi
Cong tac XHH BVMT cin dugc xac dinh huong vao cac muc tieu co ban nham tao ra sir chuyen bien can ban trong nhan thiic cua toan xa hgi, huy dpng mpi nguW tham gia hoat dpng, tao dugc su dong thuan ve nhgn thirc va hanh vi trong cong ding ve BVMT; lam cho mpi ngucyi hidu dugc ring BVMT lien quan din Igi ich cua chinh hp, la quyln
va nghia vu ciia timg ca nhan, to chiic trong epng ding Tren ca so do xSy dung epng d6ng trach nhiem trong BVMT
Xa hpi hoa bao ve moi truang nhim huy dgng, van dgng va to chirc sir tham gia rOng rai ciia toan xa hpi, bao gom su huy dpng ve vat lure, nhan luc, su tham gia bang nhiing hanh dpng cu the vao su nghiep BVMT Qua
do giam ganh n ^ g trong v ^ de BVMT Idn vai ngan sach Nha nude
Nhu vay co the thay rang cong tac XHH BVMT ma Dang va Nha nude ta xac dinh hucing trgng tam vao viec tao ra su gan ket cong dong trong BVMT; tao ca so va tiin dl nhit quan cho viec thuc Men phuang c h ^
"Nha nuac va Nhan dan cung Iam" Tren CO so nhttng muc tieu mang tinh chat dinh huang da neu fren, XHH BVMT trong cac Iang nghe can dugc cu the hoa thanh nhirng n6i dung co ban:
Mot la, thiit lap co sd phap ly cho vin dl
XHH BVMT trong Iang nghi Tren co sd chii truong, quan dilm cua Dang tien hanh xay dimg, ban hanh he thing van ban phap luat tao ra moi trudng phap ly cin thiit cho hoat dpng XHH bao ve moi trudng Iang nghe Xay dung va hoan thien co che, chinh sach, cac chuong trinh hanh dgng theo hudng khuyen khich, dgng vien ca nhan, to chiic tham gia cong tac BVMT Hinh thanh cac Ioai hinh to chirc danh gia, tu vin, giam dinh, cong nhan, chiing nhan vl BVMT
Thti hai, chii trgng xay dung va thuc Men
quy uoc, hucmg udc, cam kit vl BVMT trong Iang nghe Viec xay dung va thuc hien cac van ban quy pham xa hgi nay dua tren y
7
Trang 6cM, nguyen vgng, su tu nguyen thoa thuan va
cung la nhiing quy tac xu su chung ap dung
cho cac ca nhan va toan thi cong ding dan cu
tren cung dia ban
Thii ba, phat triln cac phong frao quan
chiing tham gia BVMT Trude hit cac
phong trao tac dpng true tiep den nhan thiic
cua mpi nguoi dan, dac biet la ngudi dan
cua Iang nghi ve moi trudng va sir can thiet
phai bao ve moi trucmg Qua dd tuyen
truyen, van dpng va huy dgng su tham gia
cua toan the epng dong vao cac hoat dpng
bao ve moi trucmg
Thti tu, xay dimg va triln khai thuc hien
cac mo hinh XHH BVMT cu thi va co tinh
chat thuyet phuc ddi vdi timg loai Iang nghe
Viec x§y dung cac md hinh nay gan lien vdi
ddi sdng van hda ciia ngucri dan, dugc long
ghep vao cac boat dpng kinh te - xa hpi va
cac hoat dgng van hda ciia ca epng dong Iang
nghi va cip xa Qua t l chirc thuc Men cac
md hinh se la co sd danh gia, tir dd phat Men
cac mo hinh diem de pho bien va nhan rpng
Thti nam, xay dung va hoan tMen co che
huy dpng cong ddng ddng gop ngudn lire cho
cdng tac BVMT NguIn lire bao gIm su diu
tu ve vdn, nguon lire con ngudi, ngudn luc
khoa hpc cong nghe, cac sang kien vl t l
chile Tren co sd do gop phin thuc Men
thanh cdng cac chuang trinh, md hinh ciing
nhu cac phong trao BVMT
4 Phat huy vai tro cua cong dong trong
BVMT ling nghe
Cdng dong tham gia vao giai quylt cac
van de mdi trudng trade hit la npi dung thi
Men tinh dan chu, tiic la mgi ngudi dan cd
quyln va dugc khuyin khich tham gia vao
cdng viec quan ly ciia Nha nude, gop phin
ciing vdi Nha nude thuc Men BVMT Iang
nghe Tuy nhien, vin dl cin dugc nhin manh
d day la y thiic cua cdng ding vl mdi trudng
Dd la CO sd, nIn tang cho cac ylu td nang cao
nhan thuc, thai dp va hanh ddng cu thi cua
cac thanh vien trong cong ddng
Phuong thirc quan ly dua vao cong ding la
mot tap hgp md hinh quan ly cd su tham gia
Clia cdng ding; trong dd, cdng ddng la ngudi dua ra quyet dinh cuoi cimg ve tat ca cac van
dl lien quan din qua trinh lap kl hoach vk
triln khai thuc Men Td chiirc quan I^ dua vao cdng ding la mot t l chuc tu nguyen, phi Igi nhuan, hinh thanh d mot dia phucmg cu thi, giir vai trd, chirc nang va nhi^m vu cung cip dich vu xuat phat tir Igi ich chung cda cdng ddng Lgi ich d day bao gdm Igi ich kinh tl, van boa, xa hpi va mdi trudng nham muc tieu chinh la cai tMen, nang cao va cai thien moi trudng sdng cho cM'nh ban than cac thanh vien trong cdng ddng
Xet ve gdc dg hieu qua quan ly, phat triln hinh thirc quan ly dua vao cdng ding se lam giam ganh nang cho cac ca quan quan ly Nha nude: no la mot md Mnh hieu qua nhit trong huy dgng vdn diu tu xa hpi, giiip giam tai vin diu tu tir ngan sach Nha nude; giiip chuyen giao trach nMem quan ly tai nguyen
va bao ve moi tradng cho epng ding, 14m giam tai cdng tac quan ly hing ngay cua chinh quyen dia phuang; cac epng ding co thi tu minh quan ly va bao ve mdi tradng tit ban chinh quyln, bdi nhilu quy dinh ciia Nha nude khdng cd tac dung do su thilu hiiu bilt
ve hoan canh, tap quan cua dia phuong; trai
lai, nhilu tradng hgp thi chl quan ly vi
BVMT cua cdng ddng td ra cd hieu qua va ben viing; ddng thdi giiip ngudi dan nang cao nhan thiic vl quan ly va BVMT, tang cudng khIi doan kit t?ii cac khu dan cu, md dudng cho cac quy dinh phap luat cua Nha nude di vao cugc sdng ciia ngudi dan, giai quyet mot each hieu qua cac tranh chip trong cdng ding
Tuy nhien, XHH cong tac BVMT dugc dit
ra phai cd hucing di va cac giai phap diing dan Trong do, viec xay dung cac md hinh cdng ddng tham gia BVMT hay md hinh XHH bao ve mdi tradng la mot npi dung quan trgng
5 M^t so gffi y XHH BVMT Iang nghe *
nude ta hifn nay
Cac md hinh XHH BVMT dugc xJy d\mg
Trang 7do la mot qua trinh cd sir dau tu ve tri tue,
tam huylt va ca nhiing ylu t l vat chit khac
Theo kinh nMem trong nude va quoc te, md
hinh XHH BVMT dugc triln khai tren nhieu
hudng khac nhau va thdng thuong se theo hai
phuong thiic: thu nhit, ngudi dan chu ddng
tMet lap cac md hmh theo kilu tu quan; thil
hai la, ngudi dan sS cimg vdi cac co quan
Nha nude ma cu thi la cac Trung tam, cac
Vien ngMen ciiu khoa hpc ap dung va triln
khai tren thuc t l cac md Mnh
Cac hoat dgng cin dugc tiin hanh la:
- Mudn cd dugc s^r tham gia Men qua ciia
epng ddng trade hit cin tiin hanh khao sat,
dieu tra lay y kiln trong nhan dan vl nhiing
dieu da Iam dugc va chua lam dugc trong
vifc cai tMen, BVMT gin vdi san xuit nhim
tim Men tam tu, nguyfn vpng trong nhan
thiic cua cdng ding cung nhu nhimg biic xilc,
kho khan ciia hp de co dugc ke ho£ich ho^t
ddng phu hgp
- Thirc Men cac hoat ddng tham van cdng
ding thuong xuyen, td chirc liy pMeu tham
dd y thiic cdng dong theo cac tieu chi BVMT
Iang nghe, tien hanh phong van sau, thu thap
kiln" nghi cua cOng ddng vl nhOng vin dl
mdi tradng dang diln ra tai dja phuang Ra
soat, bd sung, xay dung quy trinh thanh, kiem
tra mdi tradng trong Iang nghi cd sir tham
gia ciia cdng ddng Tham van cdng ddng vd
xay dimg md Mnh t\r quan BVMT ciia cdng
ding dSn cu va triln khai cac dich vu mdi
tradng Thdng qua tham vin cdng ding se
tao dugc su ddng thuan, trach nhiem va su
ung hg cua cdng ddng trong cdng tac XHH
hojt ddng BVMT Iang nghi Tir dd gop phin
dua cdng tac BVMT vao thuc te cupc sdng
cua timg hg gia dinh cd tinh tMet thuc va
M?u qua
- Triln khai cac ho?t dpng nhim nang cao
nang luc quan ly va su tham gia tich cue ciia
epng ddng trong BVMT Iang nghi; frong do
cin nang cao nSng luc ciia dpi ngu quan ly
mdi tradng vdi sir tham gia ciia thanh vien
dai dien cho cac hp san xuit \kn% nghd; ddng
thdi tMet lap he thdng quan ly mdi tmdng ciia Iang, xa mang tinh chuyen trach cao
- Xay dung Quy BVMT ciia cdng ding, thuc Men chii tmong kinh te hda nganh tai nguyen mdi tradng, theo do cSn ra soat lai va chuyen ddi cac co che quan ly khdng phu hgp sang CO chl quan ly theo hudng thi tradng Dii mdi tu duy va quan diem trong viec xay dung chinh sach thue, pM mdi trudng; chinh sach thue dugc coi la mdt chinh sach kinh te rit quan trgng dieu chinh cae chii the trong nIn kinh tl, xa hpi, cac hoat ddng trong lmh virc mdi tradng Cac khoan thu thul bao v§ mdi tnrdng gop phan t^o ngudn thu diing de
cM cho dau tu giai quydt cac van de ve mdi tradng, ddng thdi gdp phin nang cao nhan thirc vl BVMT trong cdng ddng Xac dinh'ro nhimg ITnh vuc Nha nude can thuc Men, nhiing ITnh vuc can keu gpi cac doanh ngMep, cac hp gia dinh lam nghi thyc Men;
md rpng quyen tu chii cho cac cgng ddng (dSc bift la cac Iang nghe) trong viec xay dung mile pM vl mdi tradng
- Cdng ding Iang nghi la nhiing ngudi tr\rc tilp tham gia san xuit, ciing la tac nhan gay d nhilm mdi tradng, ddng thdi lai la nhimg ngudi phai ganh chiu true tilp hau qua cua viec d nhiem Do dd, cdng ddng cd vai trd quan trgng va quylt dinh dii vdi vin dl nang cao nang lire san xuat va BVMT Cd thi noi, d day dang tin tai mot mau thuin: do la giOa nhan thiic vl Men tt?ng mdi tradng va hanh dgng nhim BVMT ciia cdng ddng Qua khao sat cho thay, ngudi dan nhan bilt dugc mdi tracmg dang d nhiem, song lai chua y thiic day dii nhirng hau qua cua no nen chua
cd nhimg hanh ddng giam thilu d nhilm, BVMT Vi vSy, cin tich cue nang cao nhan thiic va giao due mdi tradng cho cgng ding vdi nhihig ngi dung chinh: nang cao nhgn thiic gitt gin ve sinh sach se noi d, noi san xuat; tien hanh van dgng cac hd gia dinh chii dpng, tich cue thu gom rac diing noi quy dinh Clia dja phuong, khdng viit rac bira bai ra cac ncri cdng cgng; chii trpng din nang lire xii ly cac loai chit thai san xuit tir hg gia dinh, dac biet can coi trpng din cac gia dinh dang true
Trang 8tiep tham gia vao qua trinh san xu4t Ngudi
san xuat can nang cao y thirc ton trpng van de
ve sinh mdi trudng, chii y tdi viec "siji xuat
sach hon" Khuyen khich, tap huan, chuyen
giao cho cac hg din cd ke hoach đi mdi
cdng nghe hudng tdi "san xuat xanh", tan thu
cac san pham phu de tai san xuat, vira tang
thu nhap, vixa giam nguIn thaị Viec giao due
mdi tracmg cho ngudi dan cd the tien hanh da
c%ng dudi mpi hinh thuc: mot mat, van đng
ngudi dan tham gia cac chuong trinh ve sinh
mdi tmdng ndng thdn va Iang nghe; mat
khac, phat huy vai trd dpi ngii quan ly mdi
tradng, cac t l chiic xa hpi (Hpi Iang nghi,
Doan Thanh Men, Hpi Phu nil, Cini Chiln
binh, Hpi Ngudi cao tudi) vao cdng tac
BVMT tai dia phuong
XHH BVMT Iang nghe cd the duy tri mdt
each ben vimg can cd su vao cupc quyet liet
cua cae cap chinh quyen dia phucmg tir cap
tinh, huyen, xa va thdn Tien hanh xay dung
cac tieu chi BVMT nude, dit, khdng khi trd
thanh cac quy udc thuc Men ciia cac xdm,
ngo va huong udc chung ciia Iang nghi din
cac quy udc cua xạ Coi day la tieu chi va
dieu kien xet thi dua, cdng nhan gia dinh van
hda; hing thang, tiin hanh kilm tra, giam sat
tir cdng đng, neu guong dien Mnh nhiing hp gia dinh Iam tdt, chua tdt trdn cac phuong tien trayen thdng cua dia phucmg
Tuy nhien, de cd the giai quyet m|t each triet de cac v£in de d nhiem Iang nghe, khdng thi thilu dugc cac giai phap mang tinh cMnh sach nhu: cdng tac quy hoach va quy hôch lai cac Iang nghe BVMT, san xuat sach hon, cai tien ky thuat, cdng nghe san xuit cin phai can cii vao diiu kien san xuit, vai trd nang lire san xuit chii dao cua timg gia dinh,
dl cd nhimg giai phap bin viing mang tinh chinh sach va chii trgng din giai phap nSng cao nang luc quan ly mdi tradng tir chinh cac
hp san xuit din cdng ding san xuit Itag nghị
Qua viec thuc Men cac md hinh XHH bao
ve mdi tradng se mang Isii nhttng chuyin Men tich cue frdn mgi phuong dien ciia đi sdng kinh td, van hda - xa hgi, nhu gin kit giira muc tieu phat ttiln kinh tl vdi myc tieu BVMT, nang cao y thiic cdng đng vl vin dl BVMT, giiip khic phiic va cai tM?n nhung van de mdi frudng bile xiic tai cac Iang nghi Men naỵ
TAI LlfU THAM K H A O
1 Nghi quyet s6 41/NQ/TW ngay 15/11/2004 cua BO Chinh tri ve c6ng tic bio v$ mdi ttvOng tnmg Ititri ky cdng ngttidp ftda, tiidn d^i hda dit nu^c
2 06 Xuan Biic (2013) - Bsi hpc Quoc Gia Hi Npi, Nang cao nSng It/c QtMT ting nghi gin vii St/ tham gia cua cijngcrong, T?p chi M6i trúdng 07/2013 a ^ ^ „ »
L ? / ? r ^'^iF'l'^h ^^°A "^9 ''^ "'*" " " " '"^" ""'"'' ' ^ * P^^P ' " » "^ '"S' "^"9 tai cic khu kinh ti, ling nghi (rhl/chi(n Nghi quyit so 10U/NI3/UBTVQH 12)
m / « f ' f " j T ^ J ! ; ' * " ^ ; ' ^ ^ i " ' ^ ° ^ ° ' " ^'^ ^^'^^ ""^'^ "* CWnh sSch, Bp TN&MT, CM tmong XHH cOng tic BVMTvi chinh sich wu dii tliu tu- trnng linh vi/c mil tmdng raia vm Nam hl^n naỵ
Wam™n"Jý ^'^' ^ ^ ^*" "^"^' '^^"''*" ™ ^ * " ~ '^"^° (01062013), Md hinh XHH cdng tic BVMT D W L^!fỉ,?,^^iwi-^°^''-' "^1' "^ ^'*" "* " / ' '^° ""'^ °"*"9 Ngai, Ap dmgphttmg thOc quin If ct(ra viec;5ng đng ai quin ly til nguyen vi mil tmdng biin i- ' »r a v r v Ll'^Tn^fLf" ^âÍ^'^^'" °^"^' ^^'^ '*'"''• ^^= Si="9' '<^ ""S^" T-d c/iSc thiic hl^n Bi in ting thi Bid vi fit tn^ng ling nghi din nim 2020 vi dmh hi/Ong din nam 2030
Ii ^i-oJIin ?'"'''K^5U>?.I^>?''>' ''''"• '-* ^ ^ " CLP, XHH cdng tic quin If chit thil sinh hoat ndng thdn - thijc M g
i/ag/ip/iap Tap chl KHSCN Thuy lpi,Vi#n Khoa hpc Thuy IpiVN:
L ? M » r i ^ f l ' ! ' f * * ' v f t""^ "^ ' * •^^" ^ ^"" '™9 '=^<' "ố đng BWT ndng thdn ni/dc ta - cic khu vuc Phil tnin ling nghi , Vi^n Bia 11 nhSn vSn - Vi«n H4n lam KHXH Vift Nam (2013 - 2014)
10