Doi tugng chju tac dgng dnh hudng eua ngdp lut khd da dgng, bao thS cimg mgt loai thigt hai ta cd nhiSu phuong phdp ude lugng tinh todn, diSu nay tdy thuoc vao mdc do chi tiSt va tam qua
Trang 1GlOfI THIEU CAC PHlTOfNG P H A P DJNH LlTgfNG LOI ICH
TRONG DAU TU" GIAM THIEU RUI RO N G A P L ^ T
Nguyin ThiSn Dung^; Nguyen Quang Kim^; Nguyen Thu Hi^n
Tdm tat: Viit Nam dugc xdc dinh la ndm trong viing chiu nhiiu thi?t hgi do thien tai, trong do
^gdp lut la mdt logi hinh thien tai phd biin nhdt Hdng ndm ngdp lut gdy ra rdt nhieu thiit hgi vi ngu&i, tdi sdn, co sa hg tdng, kinh ti, dnh hu&ng xa hgi vd phd hdy mdi tru&ng, do do ddu tu vdo cdc cdng trinh phdng chong vd gidm nhe rui ro nggp lut da vd dang la mot trong nhitng uu tiin hdng ddu cita Nhd nu&c trong viec bdo vi tinh mgng vd tdi sdn cua nhdn ddn Vdn di ddt ra Id cdc
du dn cd thuc sic hiiu qud vd ddm bdo bin virng rdi ro trong diiu kiin han hep ciia ngudn vdn ngdn sdch ddu tu Do do cdn phdi ddnh gid hieu qud ddu tu cdc du dn mgt cdch nghiim tdc vd cdn trgng tic giai dogn quy hogch din giai dogn lap die dn ddu tu Nghiin cieu ndy se trinh bdy khdi qudt cde phuangphdp dfnh lugng cdc logi thiit hgi do ngdp lut di ldm co so phdn tieh ddnh gid hiiu qud ddu tu cdng trinh phong chdng vd gidm nhe rui ro nggp lut
T u khoa: Rui ro ngdp lyt, hieu qud ddu tu, dinh lugng, gidm thieu rui ro
1 M O DAU
Viet Nam nam frong vung nhiet ddi gio mua,
la mpt frong nhihig nude thuge Chdu A Thdi Binh
Duong noi chju anh hudng nang nS do thudng
xuyen phdi ddi mat vdi nhiSu loai hinh thien tai
khoe liet Trung binh hdng nam, ude tinh thigt
hai do thiSn tai gdy ra eho nen kinh tS tuang
duong khodng 1-1.5%GDP (World Bank, 2010)
Theo Ludt phdng chdng thien tai (33/
2013/QH13), thiSn tai dugc dinh nghia la hien
tugng tu nhien bdt thudng cd thS gdy thiet hai
vS ngudi, tai sdn, mdi trudng, dieu kien s6ng vd
cdc hoat dgng kinh te - xd hdi
Khi nhdc dSn eae rui ro thien tai, thi rui ro
ngap lut dugc xem Id mgt trong nhihig rui ro
phd bi^n nhdt eung nhu dnh hudng thiet hgi to
ldn vS ngudi vd tai san nhu cac tinh miSn
Trung, mgt so do rhj ldn nhu thanh ph6 Hd Chi
Minh, Ha Ngi, VTnh Phuc Hang ndm, mgt
ngudn ngan sdch nha nude rdt ldn dugc ddnh
ddu tu vao c6ng tdc phdng chdng va gidm nhg
rui ro ngdp lut, ey thS la cac dy an liSn quan din
quy hoach tiSu thodt lii, cac edng trinh bdo ve
phdng chdng vd gidm nhe rui ro ngap lut
' Truang Dgi hge Thuy l<?i
D d i v d i m g t q u d e g i a d a n g p h a t triSn n h u
V i e t N a m , d u n g t r u d c rdt n h i e u v a n d e edn phdi gidi quySt, c d n p h d i d a n h n g d n sdch ddu t u n g o d i
g i a m t h i e u rui r o vS thiSn tai c d n phdi d a u t u
e h o e o s d h g t a n g , a n n i n h q u o c p h d n g , y t e v a gido d y e V i v g y d d i v d i e a c d y a n d a u t u g i d m
t h i e u rui r o t h i e n tai n o i c h i m g v d rui r o n g d p l u t
n d i rieng e d n phdi d u g c x e m x e t v d tinh t o a n
m g t e a c h c a n t h a n d y a trSn p h a n t i c h d a n h gid
d a y d u h i g u q u d d a u t u d a m b d o s d d y n g n g u d n
v ^ n m g t c d c h toi u u v d h i e u q u d nhdt DS d a n h
gid d u g e d a y d u h i e u q u d k i n h xk c u a c a c d y a n
d d u t u p h d n g t r a n h v a g i a m n h e rui r o c a n e d
n h i e u tiep c g n , p h u a n g p h a p p h d n t i c h ddnh gid
d a m u c tieu, p h u o n g p h d p p h d n t i c h c h i p h i h i g u
q u a ( C B A ) , P h u o n g p h a p p h a n t i c h tdi u u rui
r o d e ddnh gid h i g u q u d d d u t u d u dn TrSn t h e
g i d i p h u a n g p h d p C B A v i n d u g c s d d u n g n h u
m d t c d n g e y e h u y e u frong m d td v a tinh t o a n
c h i p h i v d lgi i e h e d a cdc quySt d i n h ddu t u
m a n g t i n h ddu t u e o n g ( M e c h l e r , 2 0 1 6 ) P h u o n g
p h a p C B A c u n g d u g e s d d u n g t r o n g p h d n t i c h
g i d m t h i e u riii r o thiSn tai frong cdc linh v y e
c d n g tgi M y , A u s f r a l i a v d nhiSu n u d e k h a c ( K r a m e r , 1 9 9 5 ; M e c h l e r , 2 0 0 5 )
Trang 2dugc hiSu chinh la phdn thiet hgi gidm di do ddu anh hudng huu hinh hay vd hinh md cd nhung
tu dy dn Do dd dS cd thS tinh todn phdn lgi ich phuong phdp udc lugng phu hop
sd dung frong phdn tich chi phi lgi ich cda dy Doi vdi moi loai hinh thiet hai khdc nhau s6
dn, can phdi tinh todn ddy du thiSt hai cda nggp xdc djnh ra mgt sd phuong phdp dung dl udc lut trude vd sau khi cd dy dn Trong nghien cdu lugng eac thiet hgi khdc nhau, nhung cdng cd nay chi phi frong phdn tich hiSu qua ddu tu
chinh la cdc chi phi ddu tu, qudn 1^ van hdnh,
sua chiia vd dai tu cua edng trinh phong chong
va gidm nhe thiSn tai duge mac djnh la biSt vi
viec tinh toan la tudng minh vd de dang, theo
cac quy dinh hign hdnh Doi tugng chju tac
dgng dnh hudng eua ngdp lut khd da dgng, bao
thS cimg mgt loai thigt hai ta cd nhiSu phuong phdp ude lugng tinh todn, diSu nay tdy thuoc vao mdc do chi tiSt va tam quan trgng eiing nhu anh hudng ldn den lgi ich cua dy dn dau tu giam thiSu rdi ro ngdp lyt (vi dy: ddi vdi thigt heii ndng nghiSp ed thS se udc lugng thdng qua cac phuang phap nhu, phuong phdp thay ddi diSn gdm ed dgng tdc ddng true tiSp vd gidn tiSp, td tich; phuong phdp thay ddi nSng suat; d6i \ logi hinh thiSt hai hihi hinh den thiet hai vd thiet hai liSn quan den sde khde con ngudi c6 hinh, do d6 cdn thiSt phdi hg thdng ddy du eac thS do ludng thdng qua phuang phdp th6ng ke phuang phdp djnh lugng, udc lugng tiSn te hda ve chi phi phyc hdi, chi phi co hdi do khong cde thiet hgi cda cdc d6i tugng fren tham gia qud trinh san xudt cua bdn than nguoi
2 CO S 6 L ^ L U i ^ bj anh hudng sdc khde, con Id chi phi ca hgi 2.1 Phur<mg phap nghien cdu rui ro ngap tham gia sdn xudt ddi vdi nhihig ngudi cham lyt soc kSm theo, hoac su dyng phuang phdp diSu
tra phdng vdn danh gia ngau nhien dp dirng ddi vdi cdc ngudi dan )
Trudc khi udc lugng thiet hai cdn phdi nhdn
dgng va phdn loai dugc cdc ddi tugng chiu thiet
- So ngircri
n l v o n g ;
- S6 ngirM
b i thuonfc;
- S o ngiriri
m a t tich
d u j m g ;
- N h a cini;
- l l ^ U l o i i e
- C!hi ti£u
cAy i r ^ e ;
- Clii ti£u - Siin xufil
c o n g ngliiijp
- M O i
InrfmB 6
nhiSm;
- C 6 n g trinh Clip
n u 6 c bj h u
- P P d i i u
ink t i l i n g
- P P c h i
k h 6 c :
- PP c h i
P P ihay suAt, thay
<t>>i di$ii
P P d i i u tra t h o n g
P P tlwy dtii nAtig NuAi;
- P P t h a y Ih^:
- i'P d i e u tra t)lAn£
- P P chi
phi CO h$i
- P P c h i ph( p h g c li^i;
\
- T J i i s B T i B i a
- C P s i r a
c h t t u :
- C P p h O n g : h 6 n g :
- C P v g s i n h
m d i trufnig
- P P d i e u IT^, t h o n g
kS:
- P P d i i u
I r a d A n h
11.1A ngSu
- P P C P CO Ii9i:
- p p C P
p h v 1)6 i:
- P P C P
t h u y U)^
- P P dieu tra, t h d n g
ke;
- P P di^u
g i a n g f i u
Hinh I.Sadd khdi phdn logi thiit hgi vd phuang phdp u&c lugng thi$t hgi
Trang 3mdt each ddnh gid kinh tS eda nii ro nggp lut, dS
cd thS lugng hda dugc cdc thi$t hgi kinh tS do
ngdp lyt gdy ra cd the su dyng nhiSu phuong
phap khde nhau nhung dugc chia idm hai nhdm
chinh dd Id nhdm danh gid true tiSp vd nhdm
danh gia gidn tiSp
2.2 Cac phiromg p h a p dinh lu-yng true tiep
Cdc phuong phdp ddnh gia trye tiSp dugc sd
dyng de ddnh gid thiet hai vgt eh^t hihi hinh vd
cdc thigt hai do thudng ed gid trj thj frudng dd la
phuang phap thay ddi ndng sudt, phuang phdp
chi phi sue khde, phuong phdp chi phi co hgi,
phuang phdp chi phi phdng ngda, phuang phdp
chi phi thay the
2.2.1 Phucmg phdp thay ddi nang sudt
Phuong phap ndy thudng su dyng de tinh
todn thiet hgi do ngdp lut trong ndng nghigp,
ldm nghiep, thuy sdn tdc nhdn ciia nggp lyt cd
ths lam gidm san lugng ndng sdn thu hoach d
nhung noi bj dnh hudng trye tiSp, nd ciing cd
the lam gidm nang suat canh tdc thyc tS Ngap
lut lam anh hudng den qud trinh sinh trudng cda
cdc loai eay frdng ndng sdn, dnh hudng den chat
lugng nude do bj d nhiem ddi vdi ngdnh thuy
sdn Mgt sy thay ddi phgm vi ngdp, ehieu sdu
ngdp sS Idm thay doi ySu td, cdc hinh thai cua
cdc ySu td ddu vdo eua sdn xudt ciing nhu hgn
chS khd nang phdt triSn vd sinh trudng cua dgng
thyc vdt ttong vimg bj ng|ip, ldm han che su lua
ehgn san xudt ndng nghidp, ciing nhu cdc quyet
djnh ddu tu san xudt eua ngudi ddn trong vung
bj dnh hudng eda nglip
Anh hudng cua ngdp lyt dugc xem nhu mgt
ySu td mdi trudng dnh hudng den qua trinh sinh
trudng, qud trinh sdn xudt, qud trinh quyet djnh
ddu tu md rgng, do do xem xet dnh hudng thigt
hgi cua ngdp lyt xem nhu Id nghien cihi mdi
quan he giiia biSn chdt lugng mdi trudng va
muc sdn lugng de xem xet va so sanh, dy dodn
vS ngudn lgi thu vS hay mat di cua lgi nhugn sdn
xudt khi cd sy thay doi v^ phgm vi ngdp vd
chiSu sdu ng|ip, mde do d nhiem mdi trudng do
ngdp lut DS sd dyng phuong phap thay d6i
ndng sudt ddi hdi phai cd sy phdn tich vS quy
trinh sinh hge, khd ndng cdng nghe, khd nang
ddi vdi quySt djnh sdn xudt vd dnh hudng eda sy thay doi kSt qua sdn xuat tdi phuc lgi chung cda toan xa hdi
Ddi vdi ndng nghiep thi anh hudng khdng chi
d phdn di^n tich bi ngdp khdng thS canh tdc ma cdn d ch5 phdn dign tfeh ddt da eanh tdc bj nggp lam gidm sdn lugng do giam ndng suat, vd mdc
dg gidm n ^ g suat eiing khdc nhau theo dg sau cua nggp, theo phgm vi d nhilm ngudn nude DS xdc djnh chi tiSt thigt hgi nay dya trSn ham gidm sdn ndng suat ddi vdi cdc dd sdu ngdp khdc nhau,
tu dd tinh todn thigt hgi do gidm ndng sudt vd giam sdn Iugng DS ddnh gid thiSt hai ve kinh te cua ngdnh ndng nghiSp, phuong phap thay ddi nang sudt de tinh todn su chenh lech lgi ich tu viec san xuat ndng nghiep, ehan nudi thdy hdi sdn trudc vd sau khi xdy ra nggp lyt
2.2.2 Phmmg phdp chiphi cah^i
P h u a n g p h d p c h i p h i c o h g i Id p h u o n g p h d p
k h o n g d o l u d n g s y t h a y d d i lgi i c h c u a n g ^ p lut
m a t h a y v a o d d u d c l u g n g lgi ieh e u a n h i i n g
b o a t dOng nSu n h u k h d n g c d n g d p lyt x d y ra, ddy Id p h u a n g p h a p q u a n frgng frong l y a c h g n
r a quySt djnh P h u a n g p h a p n a y t h u d n g d u g c s u
d y n g t r o n g v i e c l y a c h g n e a c d u dn e d lien q u a n
d e n m d i t r u d n g P h u c m g p h d p n a y d u g e s d d y n g
d d i v d i c a c d d i t u g n g , k h u v y c c d n h i e u l y a
c h g n k h d c n h a u frong v i g e p h d t t r i e n v d i p h u a n g
dn tiSn h d n h k h a i t h d c v a s d d y n g "CAi phi ca
hdi cua mgt hogt ddng la lgi ieh cao nhdt trong cdc hogt dgng thay thi bf mdt di khi tiin hdnh hogl ddng dd " N h i i n g n g u y e n tdc k h i s u d y n g
p h u a n g p h d p c h i p h i c o h g i d u g c x d c djnh t h e o
c a c b u d e sau:
Bu&c 1: X d c djnh d a n h sdch cdc hogt d g n g cd
the lya e h g n vd thirc hiSn tai n a i c a n nghien c u u
Bu&c 2: D y t i n h ISi r d n g h a y lgi ieh t h y c c u a
m o i hogt d g n g ( p h u o n g d n ) frong d a n h m y c
Buoc 3: C h i p h i c o h g i l a lgi ich c a o n h d t
d u g c d u t i n h
K h i t h y c h i g n p h u o n g p h a p p h d n t i c h chi p h i
CO h g i frong d a n h g i a thigt h a i d o n g d p lyt c u n g
c d n p h a i l u u y d o Id k h d n g d o n gidn, d o n h d n td
m d i t r u d n g ( n g a p lyt) s e h i d n h h u d n g v d t h a y
d d i e d n p h u t h u g e n h i S u v d o m d i t m d n g c h u n g
Trang 4luge phdt triSn cua dja phuong ciing nhu khd
nang khai thdc eua ngudi dan Hon nda, khi tinh
toan lgi ich cua cde phuong an cdng khd ddm
bdo dugc dg chinh xac cao, do phdi du tinh, du
bdo vd cdn nhieu thdi gian vd kinh phi ddu tu
nghien euu
Ddi vdi cde nii ro nggp lyt, phuong phdp chi
phi CO hgi thudng dugc su dung tinh todn ddi
vdi eac dign tich dat dugc chuySn ddi muc dich
khi md gidi quyet dugc bai toan ngdp lut, hoSc
ban ehS nggp lyt thi gidi quyet duge bai toan d
nhiSm mdi trudng, Idm tang khd nang cdnh quan
vd gid trj tinh thdn sdc khde, cho ngudi dan
s6ng true tiSp frong pham vi dd, din dSn gid trj
ddt dai duge ndng ISn, thuc ddy phdt trien sdn
xuat, kinh doanh djch vu
Phuong phdp chi phi co hgi eiing dugc su
dung dS tinh todn thigt hgi sdn phdm cua con
ngudi do bi mSc cdc bSnh lien quan den d nhiem
moi trudng do ngdp lyt, ldm sut gidm khd nSng
lam vige, thiet hgi do phdi danh then gian ndm
vien dieu trj, ngudi nha bgnh nhan phdi bd thdi
gian lao ddng sdn xudt de phuc vy chdm soc
ngudi than trong viSn hoSic tinh todn cho thiet hgi
do thiet hai td vong sinh mang thdng qua dong
gop vdo gid trj sdn xudt hang ndm eua ngudi do
cho toan xd hgi (Thong thudng dya fren GDP
binh quan ddu ngudi cua vung nghiSn cdu)
2.2.3 Phucfng phdp chi phi sire khoe
Khi danh gid ve dnh hudng dSn sue khoe cua
ngap lyt, thi ngodi eac van de thuong tich, chan
thuong do bj lu cu6n, do bj nude ngap, cdn cd
nhung anh hudng do mdi trudng bj d nhiSm bao
gdm khdng khi vd nguOn nude sinh hogt bj d
nhiem Do do do ludng thigt hgi sdc khoe do
thuang tich vd benh tgt bdi dnh hudng d nhiSm
nguon nude vd mdi trudng la cdng vige quan
trgng ciia cac nha kinh tS mdi trudng DS do
ludng duge gid trj thigt hgi lien quan dSn sdc
khde con ngudi can phdi tiSn hanh nghiSn euu
mgt cdch can th|in vd ty my, ddng thdi phdi biSt
each tdeh nhihig tdc ddng khdc ISn sue khde eon
ngudi, de ldm dugc di^u nay thudng rdt khd
chinh xdc vd dam bdo dugc sy dung ddn cdn
thiSt, dOng thdi dS do ludng thigt hai cdn cd mdt
tri tai benh vien, sd ngudi khdng diSu trj tgi benh viSn nhung mdt chi phi thuOc diSu tn Trong khi tinh todn cdn thiSt phdi tdeh cdc loji benh khdng liSn quan den ngdp lyt, dl tinh toan dugc chinh xde thigt hgi do ngdp lut ISn sire khde con ngudi NSn tdng cua cdng viec danh gia ndy Id sy liSn quan giiia cdc chi phi dSn phuc hdi sdc khde do bj anh hudng cua ngdp lyt gay ra trye tiSp nhu chan thuang, b^nh truyen nhiSm do 6 nhiSm nude NghiSn cuu dugc xac djnh dya trSn ty Ig mac benh thudng xuyen d^
do ludng tde dgng eda nhimg sy cd bdt thuong,
dp dung tinh toan thiet hgi sdc kh6e eon ngu6i Hdu qua v^ sue khde dugc chia lam 2 nhom: BSnh tat va td vong
+ Chiphi do b^nh tgt
C h i p h i d o b e n h t a t s e b a o g o m c f c chi phi
c h S a b e n h , chi p h i thigt h a i d o n g h i ldm hay mit
t h d i g i a n l a m v i e e v a e h i p h i thigt h a i d o ngucri thdn phdi n g h i l d m d S c h d m s d c n g u d i benh
+ Chi phi do («• vong
C h i p h i t d v o n g t d e Id ti'nh todn thigt hai ve
n h d n m g n g d o i v d i rui r o n g d p lyt, t h d n g thudng
g i a tri n h a n m g n g Id rdt l d n k h d n g t h e do dem
b a n g tiSn, t u y n h i S n x e t v e g d c c g n h toan xa hoi
k h i m g t n h d n m g n g m d t d i , t h i c h i p h i td vong
cd thS d u g c d a n h gid b d n g c d c h x e m xet nhting
d d n g g d p k i n h t e b j m a t d i d o k h d n g cdn song
n u a T r o n g s u d t c u g e d d i l d m v i g e , mgt ngirW
cd t h e d d n g g d p v d o q u d t r i n h s a n xudt hang
h d a , d i c h v y m a x d h g i t i e u d u n g Khi moi
n g u d i bj t d v o n g n g u y S n n h a n d o : nggt nude, lu
c u o n frdi, h o d c c h d n t h u a n g n d n g dan tdi tii
v o n g frong q u d t r i n h lii, n g d p lut dien ra Khi d6, gid trj d o n g g d p e u a n g u d i t u v o n g v d i qua trinh sdn x u a t la d i m g l a i , d o d d e h d n g t a co the tinh gid trj sdn x u ^ t n g u d i d d cd thS tgo r a nSu nguoi
d d e d n s d n g B d n g c d e h s u y ludn Y m u o n thanh
t o d n ( W T P ) t r u n g b i n h t r o n g g i d m thiSu nii ro,
t a e d t h e u d c l u g n g gid tri m g t nhdn mgng, theo
t i n h t o d n gid trj t h d n g kS c u a m d t m a n g s6ng ( V S L - V a l u e o f S t a t i s t i c a l Life)
V S L = W T P x l / I O O O 0 (1)
T h e o n h d m t d e gid A m a u d R e y n a u d va M H
N g u y e n ( 2 0 1 3 ) d a s u d u n g p h u a n g phap l\ra
Trang 5ciia gidm thieu rui ro lii lut, dS tinh todn dugc
gia trj thdng ke cua m^t mang sdng tgi tinh
NghS An va dugc udc lugng tu khodng 2.517
triSu VND cho dSn 3.590 trigu VND tuong
duong vdi khoang 77 l4n tdi 111 ldn gid trj thu
nhdp binh quan hdng nam cua cac hg gia dinh
tgi Nghe An Trong bdi bdo ndy, gid trj thigt hgi
vS nhdn mang ciia eon ngudi s6 duge tinh todn
frSn CO sd dp dyng nghiSn cdu trudc bang cdch
tinh trugt gid vd thu nhdp binh quan cua ngudi
ddn vung nghien cuu dS sd dyng quy doi gid trj
tuong duong vdi thdi diSm hien tai tinh todn
2.2.4 Phteangphdp tt&c lugfng bdng chiphi
thay thi
Chi phi thay the khodn tien phdi bd ra dS thay
thS mgt tai san ndo do hodc da bj hdng hoac trd
nSn loi thdi, hodc Id chi phi de phyc hdi mdi
trudng cdn thiet sau rui ro ngdp lyt Trong tdi
nguyen mdi trudng thi phuong phdp ehi phi thay
the lien quan dSn ehi phi cdn thiSt de khdi phue
lgi tdi da mdi trudng dd bj thigt hgi vd cdc chi
phi ndy dimg dS do ludng tdi da md cgng ddng
se phai chi tieu liSn quan den riii ro thiet hgi mdi
trudng Ddi vdi nhiing thigt hai HSn quan den tdi
sdn nhu co sd ha tdng, tdi san cua cdc hg gia
dinh, cac cd nhdn, cung nhu khdi phyc lgi frang
thai ban ddu cua mdi trudng edn phdi dugc tinh
todn nhu la thiet hgi do ngdp lyt Cdc bude dS
tiSn hdnh tinh todn udc lugng chi phi thay thS:
Bu&c 1: Xdc djnh cac ddi tugng tdi sdn bj
thiet hai, cdc nhdn td mdi trudng bj anh hudng
va suy gidm cdn phdi thyc hign ddu tu thay the
hodc phuc hdi frgng thai ban ddu trudc khi cd
ngdp lyt x^y ra
Buac 2: DiSu tra tmh todn mue do dnh hudng,
xdc dinh cdc gid thdnh eua chi phi thay thS ddi
vdi cdc tdi san bi thiet hgi ndng hodc phuc hdi
lgi cdc tdi san trSn co sd giii nguySn muc dich
vd khd ndng phuc vy ban dau, do ludng udc
lugng chi phi cdi tao va phyc hoi lgi mdi trudng
Bu&c 3: Xde djnh vS mdt gid trj: dS tinh toan
vS mdt gid trj dya vao ca sd gid thanh, eua timg
logi CO trSn thj tnrdng, ddi vdi mgt sd doi higng
lien quan dSn suy gidm mdi frirdng thi phdi udc
Iugng cy thS chi phi dS phuc hdi
phi duge tinh toan theo hien hdnh de xay dyng mdi m5t cdng trinh cd edng nang, gia trj sd dyng vd higu qud kinh tS tuang duong, nhung vdt lifu, phuang phdp vd ky thudt hign dai se dugc sd dung dS xay dyng vd logi b6 tit cd cdc
bg phdn da bj loi thdi, hu hdng Td dd se tgo lgi
ich eho viec phat trien kinh tk, doi mdi co sd hg
tdng, kl thudt vd cdi thign mdi trudng song frong viing nghien cdu^
Vige xdc djnh ndy ed thS duge thye hien thdng qua mdt frong hai cdch sau:
+ Xdc djnh chi phi tdi sdn xudt mgt tai sdn tuong ddng fren thj trudng;
+ Xae djnh chi phi phdt triSn, thay thS hoac xay dyng mdi mgt logi tdi sdn tuong ty; + Xdc djnh chi phi phuc hdi nguySn frang ban ddu ddi vdi cde ddi tugng id mdi trudng bi anh hudng
2.2.5 Phucmg phdp u&c iu^g bang chiphi phdng ngira
Ddy Id phuong phdp tinh s6 tien ma cdc hg
ddn phdi bd ra hang ndm dk phdng ngda rui ro
do ngdp lut, eac chi phi ndy liSn quan den chi phi true tiSp do cdc hg gia dinh, cd nhdn bd trye tiSp dS ngan ngua nhung rui ro khi cd ngdp lyt xay ra, khi ed cdc gidi phdp c6ng trinh xdy ra thi chi phi phdng ngua eua eac hg ddn eung gidm Chi phi phdng ngua dugc hinh thdnh dya frSn ly thuySt hdnh vi ty bdo vg (PMT- Protective Motivation Theory), dya frSn gid djnh ve nh$n thuc eua moi cd nhan trudc cdc rui ro dd vd dang va se xdy ra, m5i mgt ca nhan, m^t h<i gia dinh hay m^t cgng ddng se hinh thdnh eac chi^n luge ung ph6 vd gidm nhg rdi ro frong tuong lai nSu gap phdi rui ro Dung trudc cdc tdc dgng rui
ro thiSn tai trong qud khd cdc hg gia dinh cd nhdn thdc ve xde suat xdy ra ngap lyt ciing nhu ludng trude, udc lugng trudc cdc thif t hai cd the xdy ra doi vdi cd nhdn, gia dinh vd xd hdi TrSn
CO sd nhdn thdc cdc nil ro, cdc ea nhdn vd hg gia dinh se hinh thdnh nSn mgt phan xg ty nhien dd
Id tim cdch tu bao vf bdn thdn minh, hg gia dinh minh phdng khi ed riii ro Do dd hg se cd mgt
http://phuongphapnghiencuukhoahoc.com
Trang 6eac chien luge mang tirdi phu hgp vdi myc tiSu
giam thiSu rui ro, ciing nhu phu hgp vdi ngudn
thu nhap cua ban than vd hg gia dinh Do dd vdi
nii ro nggp lyt thi cdc ehi phi phdng ngda cdng
Id mgt logi chi phi can phdi duge tinh den nhdm
the hien chi phi dau tu gidm nhg riii ro d cdp
quy mo nhd cua hd gia dinh, nd se co tdc dfng
gidm thieu riii ro vd tinh d l tdn thuong cua ede
hg gia dinh trudc rui ro nggp lut Cdc chi phi
phong ngira doi vdi loai hinh nii ro ngdp lut den
td cdc hd gia dinh ed thS Id chi phi dau tu trang
bi cdc phuang tifn nhu thuySn, ca no, bao tdi
dung nong sdn, chi phi tdn cao nen nhd, ehi phi
xdy nhd vdi tinh chdt kiSn co, hogc cd them cde
gdc xep frSn cao nhdm ung phd khi ngdp xdy ra
cd thS so tdn ngudi va tai sdn cua hg gia dinh
gidm thigt hgi Nhihig chien luge eua eac hg gia
dinh dugc thS hifn ro frong nghiSn euu (NguySn
Thifn Diing, 2016) Chi phi phong ngua duge
cdc hf gia dinh lya chgn dya trSn myc tiSu cy
thS doi vdi timg chiSn luge giam nhg hogc td
hgp cac chien luge bao gdm cd nhiing chiSn
luge ddu tu mang tinh ddi ban vd chiSn luge ddu
tu mang tinh ung phd khan edp Vi du doi vdi
cdc hd gia dinh frong vung chju dnh hudng ngdp
lyt, hg se cd xu hudng mua sam thuySn dS ehd
cdc tdi sdn khi cdn thiSt, hodc ddu tu xay dyng
gdc xep, tdng 2 hoac ndng cao nSn nha nham
trdnh bj ngdp frong nhd de bdo vg tdi sdn
2.2.6 Phuffng phdp diiu tra ihu thgp dir
li^u thong ke
Phuang phdp dii lieu Ijch sd Id phuong phdp
nghien euu bang cdch dya fren vige thu thdp s6
lifu thdng kS trong lich sd, tim ngudn gdc phat
sinh, qua frinh phdt trien vd biSn hda (diSu kien,
hoan cdnh, khong gian, thdi gian cd dnh hudng)
de xdc djnh gia trj thift hgi do rui ro nggp lut
Ap dung dinh tinh cho tdt cd eae loai thiet hai
Phuong phdp diSu fra thu thgp dii lieu Ijch su cd
thS dugc tiSn hanh khdo sdt fren mft vimg, mgt
nhdm ddi tugng mang tinh dgi difn cho cd vung
nghiSn euu rgng ldn nhdm phdt hifn nhiing quy
lugt phdn b6, trinh dg phat triSn, nhung d^c
diSm ve mat djnh tinh va dinh lugng cda cdc ddi
tugng can nghiSn cihi Cdc tdi lifu, s6 lieu diSu
ddi tugng edn thiSt cho qud trinh nghien cdu va
Id can ed quan trgng de dinh lugng ti'nh todn cho
ea vung rgng ldn ddng thdi cd thS dung dS di xudt nhung giai phdp khoa hge hay gidi phap thyc tien
2.2.7 Phuffng phdp thu thgp s6 li^u bdng diiu tra phong vdn true tiip
Phuang phdp thu thap sd lifu b5ng phong vdn trye tiSp Id phuong phdp dua ra nhiing cau hdi vdi ngudi ddi thoai de thu thdp thdng tin Trudc moi ddi tugng duge chgn dS phdng vdn, ngudi nghien eihi cdn cd nhiing cdch tiep can khdc nhau de thu dugc td ngudi duge phdng vin nhiing thdng tin edn thiSt cho nghiSn cdu Ddi vdi ddnh gid rui ro ngdp lut, thong thudng eac so lifu thdng ke duge cdc nhd quan
ly, cdc CO quan cdc cdp vd cdc ngdnh dja phuong lift ke va udc lugng, do ti'nh dien rfng va dan frai ciing nhu dg phue tgp eua cdc ddi tugng nil
ro ngdp lyt nen ede sd ligu thong ke mdi chi 6 mdc danh gid d mdc true tiSp, phdn anh tnrc tiep ve sd lugng va dgc biet la ddi tugng chu ySu Id ede cdng trinh phdc Igi, co sd hg tiing, cac thift hgi so bg cua cae hg gia dinh, do do chua phdn dnh dugc ddy du thift hgi cua cac h§ gia dinh Do dd cdn thiSt phdi co sy phdn tich tdng hgp sd lifu tu cdc ngudn thdng ke eua cac dja phuang, ddng thdi phdi cd cdc ngudn thong tin sd lieu true tiSp do cdc ddi tugng bj anh hudng ddnh gid vd ude lugng nhdm hodn thien cac sd lifu ddnh gid thigt hgi dugc ddy du va chinh xde
Bdi bdo nay fren co sd tOng hgp thu thdp cac ngudn sd lieu thdng kS, ghi ehep fren so sach, frSn cdc nghiSn edu tnrdc do con true tiSp danh gia thigt hai cua cde hg gia dinh noi md ehua oi nguon so lifu day du vd tin c^y dl udc lugng them vdo gia frj thift hgi nggp lyt
2 3 Nhdm phmmg phdp irdt lirang gidn tiep
2,3.1 Phuangphdp dieu tra ddnh gid ngau nhien CVM (Contigent Value Method)
Ddy Id phuong phap thudng dugc sd dung frong tinh todn udc lugng cdc gid trj liSn quan den tai nguySn mdi trudng, frong khi dd thiSn tai ngdp lyt anh hudng nghiem frgng dSn moi
Trang 7danh gia ngau nhien (CVM) eiing Id mgt
phuang phap do ludng lien quan dSn thift hai
mdi trudng Ngoai nhiing nguyen nhan trSn
phuong phap CVM cung dugc su dyng dS do
ludng cdc thift hai sdc khde, thigt hgi lien quan
dSn tinh thdn va tin ngudng Bdn chat cua
phuong phap CVM Id di do ludng nhiing gid frj
khdng cd san frSn thj trudng, do dd phdi ddt ra
cdc tinh hudng gid tudng de trye tiep hdi cac hd
gia dinh thdng qua sy sdn sang chi frd hay y
mudn thanh todn (WTP), va y mudn dugc dSn
bd (WTA) td dd co thS xdc djnh ra dugc gid tri
cda ddi tugng thift hgi dd, hoae gid trj thyc cua
mgt tai san m^t cdnh quan moi trudng, mgt mdi
trudng sdng ddi vdi mgt hg gia dinh Phuang
phdp dieu fra gid tudng thudng duge sd dyng de
danh gia thigt hgi doi vdi cdc hg gia dinh liSn
quan dSn moi trudng, sue khde va tin nguong,
ddy eung la mdt phuong phdp ket hgp eung vdi
cac phuong phap do ludng true tiep d tren de do
ludng thigt hgi ciia cdc hg gia dinh noi ma cac
sd lieu ve thdng kS khdng the hifn dugc vd chua
day dd
2.3.2 Phuong phdp ddnh gid hu&ng thu
Phuang phdp ddnh gid hudng thy do ludng
cae dnh hudng phuc Igi eua sy thay doi trong
cdc tdi san vd djeh vu mdi trudng bdng each
udc lugng anh hudng eua cdc thuoc tinh moi
trudng len gid trj cua cac hang hda thj trudng
ndo dd Phuong phdp nay da dugc dp dyng phd
biSn dS xem xet dnh hudng cda cac thuge tinh
mdi trudng len gia tri tdi sdn, thudng Id ddt dai
vd nhd d Ddt dai vd nhd d la cdc loai tdi san cd
sdn gia thj trudng, nhung khi chung bj tde dgng
cda ngdp lut thi gid tri se bj dnh hudng vd eu
thS Id gidm di r5 rft vi vdy khi cdn co su xdc
dinh chenh lgch gid trj tai sdn la bao nhiSu do
vd tu do suy ra gid ngudi ta sdn long chi frd cho mdt cdi thign ehdt lugng mdi trudng, cu the san sang ehi trd cho gidi phap ph6ng chdng ngdp lyt cua cac hg ddn trong vimg chju anh hudng eua ngdp lyt
Ta ed ham danh gia nhu sau: Ph = fn (Shi, , Shj;Nhl, ,Nhk;, Ehi, , Ehm)
Trong do: Pi,: Gid nha; Shi, , Shj: Dac dilm cau true cda can nha; Nhi, ,Nhk: Dac diem hdng xdm; vd Ehi,.-, Ehm: Dgc diSm moi trudng Dgng ham thudng dugc sd dyng cho ham ddnh gid hudng thy la dgng ham log-log: LnPn = axhiS„+ bxlnNh + cxlnEh (2)
U * Cat d a ^ Dg^ l^t M a u u i o g o n l H i i d o D ^ l g t IE}
Hinh 2 Biiu thi tuang quan gid nhd ddt v&i cdi thiet ngdp l^it
2.4 Tong hgp cac loai thift hai va tinh toan thiet hai
Tu phdn tich cdc phuong phdp dugc dung de danh gid thift hgi cda cac ddi tugng liSn quan den thift hai do ngap lyt, nhgn thay rang can phdi cd
sy vgn dyng tdt cd cdc phuong phdp mgt cdch linh boat vd tuy timg ddi tugng, cimg nhu cdn phdi su dyng cd cdc nhdm phuong phap true tiSp
va nhdm phuong phdp gian tiep, udc lugng thift hai bao g6m ca 3 giai doan: Giai doan phong ngira (trudc khi ngdp); giai dogn ung phd (frong khi ngdp), giai doan phuc hdi (sau khi ngdp) Thdi diem
thiet hai
Chi phi thigt
hai frudc khi
ngdp lut
Doi tugng chinh
Xay dung
Mua sdm
Nhdn thuc
Dy bdo, cdnh bdo
Loai hinh thiet hai Tdn cao nen, xdy cao tang Mua sdm thiSt bj cuu hg Tang chi phi ddo tgo, tuySn truySn DAU tu hf th6ng dy bao, canh bdo
Ti'nh todn thiet hai Chi phi xdy dyng tang thSm Chi phi mua sdm tang them Tinh toan gid thi trudng Chi phi ddu tu
Trang 8Thiet hgi
trong khi
ngdp lyt
Thiet hai sau
ngap lut
Nhd cua, tai san
Ndng nghigp
Thuy sdn
Sdn phdm xa hdi
Co sd ha tdng
Cdng nghifp
Thdi gian xa hgi
Du lich
Nude sach va
VSMT"
Sue khde va con
ngudi
Gid trj ddt dai
Moi trudng ddu tu
Nhd ngdp nude Nhd eua bi do Tdi sdn bj mat, hdng Phuong tien di lai
Thift hai cdy cdi hoa mdu Thiet hai gia sue gia cdm Mat luong thye va hgt gidng Mat gid trj thuy sdn nudi frdng Mat gia tri thdy sdn khai thdc Sua chiia dam, ho, ao nudi thuy san
Gidm gid lam do nghi vifc Sua ehua dudng xd Sua cong trinh thdy lgi Sua trgm difn, hf thong viSn thdng lien Igc
Sda trudng hoc, try sd, co quan Sda cdng trinh y te, edng cgng
Co sd nhd may, khu edng nghifp
Hao phi thdi gian do dinh fre giao thong
Gidm sd lugng va chdt lugng dich vy, gidm lugng khach Chi phi cung cdp nude sach Chi phi mdi trudng Chi phi khdm chiia benh do nude 6 nhiem
Chi phi khdm chiia benh do sue khde, chdn thuang, sang chdn tdm ly
Ngudi nhd chdm sdc benh nhan
Tu vong Gid tri ddt d va kinh doanh Giam khd ndng thu hut vdn ddu
tu trye tiSp td ben ngoai
LTdc fr'nh thift hgi Chi phi khac phyc, LTdc tinh thiet hgi Chi phi thay th^ Chi phi khde phuc, T/de tinh thigt hgi, Chi phi thay thS Thay ddi san lugng, Thay ddi ndng sudt Thay ddi san lugng Tinh todn gid thj trudng Tinh toan gid thi trudng Thay ddi sdn lugng Thay ddi san lugng Chi phi khac phyc, Tinh theo gid thi trudng Chi phi CO hgi Chi phi khac phye Chi phi khde phyc Chi phi khac phyc Chi phi khac phuc Chi phi khdc phue Chi phi khdc phuc, Chi phi thay thS Chi phi ca hgi Chi phi CO hdi, Chi phi bdo hiSm Chi phi khde phyc, Tinh todn gia thi tnrdng Chi phi khde phuc Chi phi sdc khde
Chi phi sue khoe Chi phi CO hgi Chi phi CO hdi Tinh todn ^ a thj trucmg Chi phi ca hgi
Hinh 3 Tong hgp cdc loai Ihiet hgi va linh lodn chi phi Ihiet hgi
Trang 9Qudn ly rui ro ben vdng Id mgt each tiep can cdn nhiSu ban chS DS su dyng dugc phuong
md Vift Nam dd vd dang hudng tdi nham gidm phdp CBA cdn thiSt phdi djnh lugng dugc lgi nhe rui ro thien tai noi chung vd rui ro ngdp lut ich cua cde cdng trinh phdng chong vd gidm nhe ndi riSng mdt each cd hifu qua vd ben viing rui ro ngap lyt, thong qua djnh lugng vd udc
Quan ly rdi ro ngdp lyt se ludn di kSm vdi eae lugng cdc thift hgi do ngap lut gdy ra Phuong
quyet djnh ddu tu gidm thiSu rui ro nggp lyt mgt phap phdn tich chi phi Igi ich (CBA) vin tiSp each hifu qud, dya frSn tinh todn day dd ehi phi tuc Id mgt cdng cu quan trgng frong ddnh gia va
vd Igd ich eua moi mgt dy dn ddu tu xdy dyng, lua chgn quyet djnh ddu tu gidm nhg riii ro thiSn ddm bdo su dyng tdi uu ngudn vdn ddu tu, dgc tai hign nay eiing nhu sdp tdi tgi Vift Nam TAI LIEU THAM KHAO
World Bank report, (2010), Qude Hgi, (2013), Lugt phong chdng thien tai so 33/2013/QH13 Nguyen Thien Diing, (2016), "Assessing household's vulnerability in rural Vietnam affected climate
change and proposed policies to risk reduction, "Conference processing in Water Security on
Climate Change, Bankok, Thailand, 2016
Mechler, R (2016), Reviewing estimates ofthe economic efficiency of disaster risk management:
opportunities and limitations of using risk-based cost-benefit analysis, Spinger
Mechler, R (2005), Cost-Benefit Analysis (CBA) of Natural Disaster Risk Management in
Developing Countries GTZ, Federal Ministry for Economic Cooperation and Development
Kramer, R A (1995), Advantages and Limitations of Benefit - Cost Analysis for Evaluation
Investment in National Disaster Mitigation, vol Disaster prevention for Sustainable Development,
Economic and Policy Issues Washington, D.C.,, pp 61-76
Amaud Reynaud, Manh-Hung Nguyen, Thanh Duy Nguyen (2016) " Valuing Flood Risk Reduction:
Results From a Choice Experiment in Viet Nam", Springer Netherlands, vol Vol 21, no N.5,
pp 603-617, October 2016
Abstract:
OVERVIEW METHODS TO EVALUATE THE BENEFIT
IN FLOOD RISK REDUCTION INVESTMENT PROJECTS
Vietnam is a country located in the region suffered damage caused by natural disasters, and flood
is also one of the most popular natural risks Every years, flood damages to people, property, infrastructure, economy, society, and environmental devastation Therefore, flood risk reduction investment projects are becoming more important and urgent to save lifes and property of social Given issues how to choose flood inflastructure investment projects are efficient in economies but still reach high savety There are many methods, but using Benefit - cost analysis could be easy to evaluate projects from planning to design period This paper will introduce methods to evaluate the damages fi-om flood risk and use it to benefit cost analysis in evaluating investment projects
Keywords: Flood risk Investment Benefit, Evaluating, Natural risk reduction
Ngdy nhdn bdi: 11/8/2017 Ngdy chdp nhdn ddng: 13/10/2017