Thực trạng này đòi hỏi cần đặc biệt chú trọng việc giáo dục đạo đức cho học sinh Giáo dục đạo đức cho học sinh trong các trường trung học phổ thông được thực hiện dưới nhiều hình thức kh
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Giáo dục phổ thông có vai trò quan trọng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh Mục tiêu của giáo dục phổ thông được Luật Giáo dục đề cập:“Giáo dục phổ thông nhằm phát triển toàn diện cho người học về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo; hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho người học tiếp tục học chương trình giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp hoặc tham gia lao động, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Như vậy, giáo dục đạo đức cho học sinh trong là một trong những nhiệm
vụ quan trọng trong các các trường trung học phổ thông
Công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ việc giáo dục đạo đức chưa được đổi mới về nội dung và phương thức để có sức hấp dẫn, lôi cuốn học sinh Một số nội dung, phương thức giáo dục chưa phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, điều kiện thực tế của nhà trường dẫn đến cho một bộ phận học sinh chạy theo lối sống thực dụng, xa rời các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc, có thái độ thờ ơ, bàng quan trước các sự kiện kinh tế, chính trị của đất nước Điều nguy hiểm hiện nay là đã xuất hiện một bộ phận học sinh sống ích kỷ, chạy theo lợi ích vật chất, thậm chí có một số học sinh phạm vào các tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật Thực trạng này đòi hỏi cần đặc biệt chú trọng việc giáo dục đạo đức cho học sinh
Giáo dục đạo đức cho học sinh trong các trường trung học phổ thông được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như lồng ghép, tích hợp vào các môn văn hóa, thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp, qua các hoạt động đoàn, qua các hoạt động trải nghiệm…
Quán triệt tinh thần và mục tiêu của Nghị Quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo: “cần tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng tăng cường sự trải nghiệm, nhằm phát huy tính sáng tạo cho học sinh, tạo
ra các môi trường khác nhau để các em được trải nghiệm nhiều nhất, đồng thời
Trang 2là sự khởi nguồn sáng tạo, biến những ý tưởng sáng tạo của HS thành hiện thực
để các em thể hiện hết khả năng sáng tạo của mình” Học thông qua hoạt động trải nghiệm, HS được tiếp xúc, được trực tiếp tham gia vào các hoạt động học tập gắn liền với thực tiễn và tạo ra những giá trị mới về kiến thức, sáng tạo trong cách giải quyết vấn đề mà không bị gò bó, thụ động Từ đó hình thành ý thức, phẩm chất, kĩ năng sống và năng lực cho HS
Như vậy có thể thấy hoạt động trải nghiệm giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình rèn luyện nhân cách hình thành phẩm chất, năng lực cho học sinh; Hoạt động trải nghiệm bên cạnh việc giúp các em học sinh bổ sung và hoàn thiện những tri thức đã học trên lớp còn hình thành cho học sinh thái độ đúng đắn, các hành vi và thói quen tốt, các kỹ năng hoạt động và ứng xử trong các mối quan hệ xã hội về chính trị, đạo đức, pháp luật
Huyện Thiệu Hóa có 3 trường trung học phổ thông trên địa bàn,trong thời gian qua những năm qua, xã hội có sự chuyển biến tích cực về mọi mặt, trong đó giáo dục đạo đức nhằm xây dựng nền tảng đạo đức mới, đạo đức trong nền kinh
tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, phát huy được thế mạnh, đồng thời khắc phục mặt trái của cơ chế thị trường Bên cạnh tác động tích cực, sự ảnh hưởng mặt trái nền kinh tế thị trường len lỏi vào môi trường học đường tạo nên một vấn đề đáng lo ngại hiện nay, đó là sự suy thoái đạo đức của một bộ phận học sinh Biểu hiện của sự suy thoái đạo đức học sinh đó là: có lối sống thực dụng, thiếu ước mơ và hoài bão, sống thiếu lý tưởng, xa rời đạo đức truyền thống, tiếp thu thiếu chọn lọc lối sống từ bên ngoài, đua đòi học hành sa sút, vô
lễ với thầy cô giáo, trốn học, nghiện game, mắc vào các tệ nạn xã hội làm xói mòn nghiêm trọng giá trị truyền thống hiếu học của huyện Thiệu Hóa Hơn nữa,
sự du nhập văn hóa phương Tây với sản phẩm đồ trụy, không lành mạnh thông qua các phương tiện như phim ảnh, game, internet tác động làm ảnh hưởng đến tâm, sinh lý của các em học sinh dẫn đến quan điểm về tình bạn, tình yêu sai lầm Tình trạng bạo lực học đường không chỉ đối với các em nam sinh, mà còn
có cả các em nữ sinh Tất cả những biểu hiện đó cho thấy, sự lệch lạc trong suy nghĩ và hành vi về nhân cách đạo đức học sinh, gióng lên hồi chuông cần thức
Trang 3tỉnh, cảnh báo về lối sống, nhân cách của học sinh hiện nay
Các trường THPT huyện Thiệu Hóa tỉnh Thanh Hóa, trong thời gian qua mặc dù đã quan tâm đến giáo dục đạo đức cho học sinh, tuy nhiên nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục đạo đức chưa được đổi mới chưa chú trọng đến việc hình thành cho học sinh thái độ đúng đắn, các hành vi và thói quen tốt, các kỹ năng hoạt động và ứng xử trong các mối quan hệ xã hội về chính trị, đạo đức, pháp luật Giáo dục đạo đức cho học sinh chỉ tập trung giáo dục cho học sinh thông qua môn học giáo dục công dân, còn việc giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm rất ít được thực hiện
Hạn chế nêu trên do nhiều nguyên nhân, nguyên nhân trực tiếp là công tác quản lý giáo dục đạo đức nói chung và công tác quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm còn nhiều yếu kém Một số cán bộ quản lý còn chưa mạnh dạn, chủ động, thậm chí còn né trách khi chỉ đạo, tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho học sinh
Xuất phát từ những lý do đó, tôi đưa ra sáng kiến “Quản lý giáo dục đạo
đức cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học phổ thông huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh hiện nay”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số biện pháp quản
lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học phổ thông huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh hiện nay
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học phổ thông
1.4 Phương pháp nghiên cứu
-Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Trang 4Sáng kiến được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp nghiên cứu tài liệu kết hợp phương pháp thu thập thông tin, phương pháp phân tích - tổng hợp;
lôgic - lịch sử; tổng kết thực tiễn
-Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Sáng kiến sử dụng phương pháp, quan sát, phỏng vấn, điều tra, tổng kết kinh nghiệm, nghiên cứu các sản phẩm hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinhthông quahoạt động trải nghiệmtrong các trường trung học phổ thông huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa
-Phương pháp toán học
Sử dụng công cụ Excel, phương pháp toán thống kê để tổng hợp, xử lý, phân tích các số liệu thu được nhằm đưa ra các kết luận
1.5 Những điểm mới của SKKN
Trong những năm việc giáo dục đạo đức cho học sinh qua hoạt động trải ở các trường trung học phổ thông huyện Thiệu Hóa thông đã được chú ý, quan tâm Tuy nhiên, sự quan tâm này mới chỉ dừng lại ở mức độ trong các báo cáo hàng năm, thường kỳ, chưa có những hoạt động chuyên và hiệu quả, tình trạng xuống cấp đạo đức của học sinh trung học phổ thông ở huyện Thiệu Hóa ngày càng diễn ra nhiều và lan rộng, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do công tác quản lý giáo duc đạo đức cho học sinh nói chung và quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh qua hoạt động trải nghiệm còn những hạn chế
Vì vậy, nếu đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh qua hoạt động trải nghiệm các trường trung học phổ thông sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức trong thời gian tới
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
HĐTN là hoạt động được tổ chức ở các môn học, nó là cầu nối giữa công tác giảng dạy trên lớp của giáo viên với công tác giáo dục học sinh tiếp cận với thực tế nhằm giúp học sinh củng cố, bổ sung những kiến thức đã được học qua
Trang 5các môn học ở trên lớp Mục tiêu của HĐTN là phát triển sự hiểu biết của HS trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, từ đó làm phong phú thêm vốn tri thức của HS Đồng thời ĐTN là cơ sở giúp HS tự so sánh bản thân với người khác, hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng ban đầu, cơ bản, cần thiết, phù hợp với sự phát triển chung của các em (kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tham gia các hoạt động tập thể, kĩ năng nhận thức,…) Giúp HS hình thành và phát huy tính chủ thể và tính tích cực, tự giác trong việc tham gia vào các hoạt động chính trị xã hội Trên cơ sở đó, bồi dưỡng cho các em thái độ đúng đắn với các hiện tượng tự nhiên và xã hội, có trách nhiệm đối với công việc chung
Trong lĩnh vực môn học đạo đức hiện nay, nhà trường cũng đan xen các buổi giảng dạy lý thuyết với những hoạt động thực tiễn bổ ích gắn với các chủ
đề đạo đức giúp các em hiểu và phát triển nhân cách hành vi Quản lý công tác giáo dục đạo đức đòi hỏi người quản lý phải quán triệt yêu cầu toàn diện liên tục
và thường xuyên theo kế hoạch Họ phải có sự phối hợp đồng bộ và cùng hướng vào mục đích chung, giáo dục cho học sinh những phẩm chất đạo đức tốt đẹp, bồi dưỡng nhận thức, rèn luyện hành vi thói quen đạo đức phù hợp với chuẩn mực của xã hội.[10]
Theo cách phân tích, tìm hiểu vấn đề, tác giả đưa ra khái niệm và sử dụng
khái niệm trong quá trình thực hiện sáng kiến kinh nghiệm như sau: Quản lý
hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm ở các trường THPT là quá trình sử dụng tác động sư phạm có định hướng, có tính chất lựa chọn những hoạt động thực tiễn phù hợp của nhà trường để từng
cá nhân HS được bồi dưỡng, trải nghiệm nghiệm nhằm phát triển những phẩm chất đạo đức (chuẩn mực, hành vi đạo đức) ở các em phù hợp với bối cảnh xã hội hiện nay
2.2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm trong các trường Trung học phổ thông huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa
Trang 62.2.1 Giới thiệu khái quát về giáo dục THPT huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa
Giáo dục đào tạo luôn là lĩnh vực được quan tâm đầu tư tại địa bàn huyện Thiệu Hóa Hệ thống trường học các cấp phân bố đều trọng khắp trên địa bàn đáp ứng nhu cầu đi học của trẻ em trong độ tuổi Cùng với truyền thống hiếu học, trong những năm qua, GD&ĐT huyện Thiệu Hóa có những chuyển biến tích cực, qui mô tiếp tục tăng ở các cấp học, bậc học Chất lượng dạy và học từng bước được nâng lên Tỉ lệ học sinh khá, giỏi, đỗ tốt nghiệp, thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng đều tăng, đội tuyển học sinh giỏi của huyện đạt giải cao tại các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, quốc gia Ngành GD&ĐT huyện đã phấn đấu thực hiện tốt nhiệm vụ, chấp hành và thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, ra sức thi đua “Dạy tốt, học tốt”, thực hiện tốt Chỉ thị 06/CT-TW của Bộ Chính trị về cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”
Về khối THPT: Toàn huyện có 3 trường (trong đó 2 trường công lập và 1 trường dân lập) Các trường đều được xây dựng khang trang, sạch đẹp, cơ sở vật chất đảm bảo đáp ứng đầy đủ cho hoạt động giảng dạy
Bảng 2.1: Tình hình đội ngũ giáo viên, số lượng HS, số lớp học tại các trường THPT huyện Thiệu Hóa
TT Trường THPT Thiệu Hóa, THPT Lê Văn Hưu, THPT Nguyễn Quán Nho
1 2016-2017 195 3250 79
2 2017-2018 189 3206 79
3 2018-2019 181 3147 77
4 2019-2020 214 4095 96
5 2020 - 2021 227 4074 98
Nguồn: Phòng GD&ĐT huyện Thiệu Hóa
Trang 7Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý của các trường THPT trên địa bàn huyện Thiệu Hóa có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực sư phạm và phương pháp giảng dạy, đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới Nhà trường luôn cố gắng đảm bảo đủ về số lượng giáo viên định biên theo qui định
Hiện nay, đội ngũ giáo viên THPT đảm bảo đồng bộ và cân đối cơ cấu Theo bảng 2.1 cho thấy năm học 2019-20120 số lượng giáo viên là 214 người trong
đó đạt chuẩn là 98% và trên chuẩn là 70% tăng vọt so với các năm do số lượng
HS và lớp học tăng mạnh nên nhà trường mở rộng công các tuyển dụng Phòng GD&ĐT huyện Thiệu Hóa cũng tập trung chỉ đạo thực hiện nghiêm túc và đạt hiệu quả cao chương trình và quy chế chuyên môn
Bảng 2.2 Kết quả xếp loại đạo đức của HS trường THPT trên địa bàn huyện Thiệu Hóa, tinh Thanh Hóa 2020-2021
T
T Khối
Kết quả xếp loại học tập
1 Khối 10 784 24,91 206 6,55 49 0,21 5 0,16
2 Khối 11 841 26,72 138 4,39 29 0,14 9 0,28
3 Khối 12 985 31,30 81 2,57 12 0,082 2 0,06
Nguồn: Phòng GD&ĐT huyện Thiệu Hóa
Phòng GD&ĐT huyện Thiệu Hóa đã tập trung chỉ đạo thực hiện tốt chương trình đổi mới giáo dục phổ thông ở các cấp học trong đó có cấp học THPT Chỉ đạo thực hiện nghiêm túc và đạt hiệu quả cao chương trình và quy chế chuyên môn Công tác giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm được chỉ đạo triển khai hiệu quả với nhiều hình thức phong phú, tạo môi trường học tập đa dạng cho các em để có tác dụng tốt trong việc giáo dục nhân cách
Các trường THPT tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp giáo dục đạo đức, kiểm tra đánh giá HS không chỉ trên lý thuyết mà tổng hợp toàn diện các hoạt động của các em Giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm được đẩy
Trang 8mạnh giúp HS biết cách giao tiếp lễ phép, có ý thức vươn lên trong học tập và rèn luyện đức tính tốt, rèn luyện kỹ năng sống, từ đó giảm tỷ lệ học sinh bỏ học
Lồng ghép vào các buổi giáo dục đạo đức trong nhà trường là các hoạt động giáo dục thể chất, giáo dục pháp luật, giáo dục an ninh trật tự an toàn trường học, phòng chống ma tuý, mại dâm, HIV/AIDS, giáo dục an toàn giao thông được tăng cường chỉ đạo và đạt kết quả tốt
2.2.2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm trong các trường THPT huyện Thiệu Hóa, Tỉnh Thanh Hóa
- Ngành giáo dục luôn là ngành được quan tâm đầu tư, việc giáo dục toàn diện cho học sinh THPT trong đó có phát triển đạo đức là một trong những mục tiêu quan trọng của ngành Đối với các trường THPT trên địa bàn huyện Thiệu Hóa, lãnh đạo các trường có sự nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm
CBQL,GV,HS trong đều hiểu rõ mục tiêu thực hiện, coi trọng giá trị giáo dục đạo đức trong nhà trường
- Nhà trường luôn tạo mọi điều kiện để thực hiện các nội dung, xây dựng phương pháp, hình thức về giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm
Dựa vào chương trình giáo dục phổ thông mới cùng với sự nỗ lực đảm bảo các điều kiện trọng hoạt động dạy của giáo viên học của HS mà giáo dục đạo đức luôn có những kết quả tốt tạo nên lối sống lành mạnh cho các em HS Thầy và trò nhà trường luôn có nhứng cách tiệp cận bài học đạo đức mới mẻ trong các hoạt động trỉa nghiệm trong và ngoài giờ lên lớp, tình hiểu khám phá môi trường
xã hội để hiểu rõ hơn những giá trị đạo đức ngày nay
- Đối với việc quản lý hoạt động giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm, CBQL nhà trường từng bước triển khai và quản lý công tác lập kế hoạch sắp xếp bố trí quá trình dạy và học hợp lý Đồng thời xác định được điều kiện về cơ sở vật chất, tài chính, quỹ thời gian cho việc thực hiện kế hoạch
- Công tác tổ chức ,chỉ đạo thực hiện kế hoạch giáo dục đạo đức thông qua
Trang 9hoạt động trải nghiệm có chú trọng việc phối hợp với các lực lượng trong và ngoài nhà trường tham gia công tác giáo dục đạo đức cho HS Phát huy tốt vai trò của GV giảng dạy cùng Đoàn thanh niên trong các hoạt động giáo dục đạo đức
- Chương trình, kế hoạch giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm luôn đảm bảo đúng kế hoạch đề ra và gắn kết với các kế hoạch giảng dạy của nhà trường Điều đó thể hiện sự nhất quán trong công tác lập kế hoạch
và tổ chức thực hiện
- Vấn đề kiểm tra đánh giá thực hiện kế hoạch cũng được nhà trường đảm bảo theo quy định Lực lượng tham gia kiểm tra đánh giá là những cán bộ có năng lực có kinh nghiệm chuyên môn tốt và có khả năng tổng hợp đánh giá các hoat động dạy và học một cách công bằng khách quan
2.2.3 Một số vấn đề còn tồn tại trong quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm trong các trường THPT huyện Thiệu Hóa, Tỉnh Thanh Hóa
Bên cạnh những thuận lợi, quản lý giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm còn gặp rất nhiều khó khăn, trở ngại Cụ thể:
-Một bộ phận giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng, tác dụng của giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm cho HS THPT nên hiệu quả việc giáo dục đạo đức cho HS chưa cao, chưa giúp được HS hình thành
và rèn luyện lược thói quen hành vi tốt Do chạy theo thành tích, một số GV chỉ
lo việc dạy chữ mà quên mất việc dạy người
-Kế hoạch giáo dục đạo đức của các trường tuy được thiết lập đầy đủ nhưng nhìn chung thì chưa có kế hoạch riêng mà còn lập chung với kế hoạch năm học nên nội dung kế hoạch chưa thật cụ thể Việc tổ chức các hoạt động giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm cũng còn nhiều hạn chế, vẫn còn mang tính hình thức đối phó, chưa sâu sát thực tế Nội dung, hình thức, biện pháp giáo dục chưa phong phú và còn thiếu tính thực tiễn nên chưa thật sự sinh động , hấp dẫn HS Thời lượng cho môn đạo đức thông qua hoạt động trải
Trang 10nghiệm còn quá ít, một số GV hiện nay chỉ quan tâm đến giáo dục đạo đức cho
HS ở một số nội dung mà họ tâm đắc nhất mà chưa bao quát được các hoạt động của xã hội
- Việc lồng ghép giáo dục đạo đức vào trong các hoạt động dạy học, các buổi trải nghiệm chính khóa chưa được quan tâm Nhiều GV chỉ chú trọng đến kiến thức dành cho học phần của mình mà quên lồng ghép những giá trị đạo đức cần được tiếp nhận vào trong các giờ học
- Công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm ở một số lĩnh vực vẫn còn hạn chế, việc khen thưởng cho cá nhân, tập thể hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giáo dục đạo đức chưa được quan tâm đúng mức
- CSVC cho các hooạt động trải nghiệm chưa đầy đủ do có quá nhiều khoản khác phải chi nhất là phải đầu tư cho các trang thiết bị phục vụ việc giảng dạy nói chung Do đó, điều kiện để tổ chức giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm chất lượng thấp, hiệu quả giáo dục chưa cao
Công tác phối hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường thiếu tính đồng bộ, thường xuyên, chủ yếu vẫn là phối hợp giữa nhà trường với Ban đại diện cha mẹ học sinh, giữa GV chủ nhiệm và cha mẹ học sinh mà chưa
có sự vào cuộc của một sô tổ chức ban ngành ngoài trường nên chưa tạo được môi trường giáo dục thật sự lành mạnh , tạo nên sức mạnh tổng hợp trong giáo dục để cùng chăm lo cho thế hệ trẻ
2.3 Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm của các trường trung học phổ thông huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa
2.3.1 Tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức đối với các thành viên tham gia giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm
- Mục tiêu của biện pháp