(SKKN HAY NHẤT) một số giải pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường học tập cho trẻ trong trường mầm non phú thanh, huyện quan hoá

Môi trường học tập trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường mầm non và hiệu quả của nhữ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP CHO TRẺ Ở TRƯỜNG MẦM NON PHÚ

THANH HUYỆN QUAN HOÁ

Người thực hiện: Phạm Thị Đương

Chức vụ: Phó hiệu trưởng Đơn vị công tác: Trường mầm non Phú Thanh SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý

THANH HÓA, NĂM 2021

1 Mở đầu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 4

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 4

2.2 Thực trạng của vấn đề 6-72.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 72.3

1 Mở đầu 1.1 Lý do chọn đề tài.

“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”

“Tất cả trẻ em đều có quyền được sống hạnh phúc trong tình yêu thương,nhân ái, được đùm bọc trong mái ấm gia đình, được phát triển trong môi trườnglành mạnh” [1]

Nội dung giáo dục mầm non phải đảm bảo phù hợp với đặc điểm tâm sinh

lý của trẻ em, hài hoà giữa nuôi dưỡng chăm sóc và giáo dục; giúp trẻ phát triển

cơ thể cân đối, khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, biết kính trọng, yêu mến lễ phép với ông,

bà, cha, mẹ, thầy giáo cô giáo và người trên; yêu quý anh chị, em, bạn bè; thậtthà, nhanh nhẹn, hồn nhiên, yêu thích cái đẹp; ham hiểu biết, thích đi học [2]

Nghị quyết Trung ương Đảng đã nêu: Giáo dục Mầm non là bộ phận rấtquan trọng trong sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ, vì đây là một tiềm lực phát triểnmạnh mẽ nếu chăm sóc, nuôi dưỡng tốt, đúng khoa học thì các cháu phát triểntoàn diện về thể chất và trí tuệ một cách đúng đắn, mạnh mẽ, là giai đoạn cực kỳquan trọng của con người mới Nghị quyết cải cách giáo dục của Bộ chính trịcũng đã nêu vì mục tiêu đào tạo của giáo dục mầm non “Giáo dục mầm non thuhút trẻ từ 2 tháng đến 6 tuổi, có nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục và nuôi dưỡng cáccháu nhằm tạo ra những mầm mống về thể chất và năng lực con người làm chocác cháu phát triển thuận lợi về thể lực, tình cảm và trí tuệ chuẩn bị cho cáccháu vào học phổ thông [3]

Môi trường giáo dục có sự ảnh hưởng đến sự thành công trong học tậpcủa trẻ và ảnh hưởng đến việc nội dung và kết quả mong đợi có đạt được haykhông [4]

Môi trường học tập trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ

ở trường mầm non và hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần thựchiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ

Môi trường học tập bao gồm: Môi trường xã hội và môi trường vật chất,môi trường bên trong và ngoài lớp học

Xây dựng môi trường học tập trong trường mầm non là một nhiệm vụ hếtsức quan trọng và có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi này Môitrường tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫntrong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm mộtcách tích cực, qua đó kiến thức và kỹ năng ở trẻ dần được hình thành

Môi trường học tập phải đảm bảo an toàn về thể chất, tâm lý cho trẻ, nơi

đó trẻ được bảo vệ, yêu thương, tôn trọng trong tập thể cũng như mỗi cá nhân,

và được xây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dụctrẻ Trẻ được trải nghiệm, tham gia các hoạt động vui chơi cùng các bạn, từ đó

giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, năng động, sáng tạo, cởi mở, chủ động hơn trong mọihoạt động.

Môi trường học tập thân thiện, đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tíchcực chủ động của trẻ từ việc tự lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyếtđịnh và tìm cách giải quyết nhiệm vụ Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm vớihành động của mình và biết đánh giá những thành công hay thất bại trong quátrình chơi, trẻ sẽ dần rút ra những bài học cho bản thân mình Trong quá trìnhhoạt động, trẻ sẽ phối hợp chơi cùng nhau như cùng xây dựng, cùng chơi giađình, bác sĩ… trên cơ sở đó giúp trẻ tái hiện lại các mối quan hệ gia đình, cộngđồng Qua đó, trẻ học được cách làm việc với người khác, học cách lắng nghe vàchia sẻ suy nghĩ của bản thân với bạn bè Đây là cơ sở hình thành tính tập thể vàđoàn kết ở trẻ

Môi trường học tập là những tác động kích hoạt, kích thích học tập kể cả

từ bên trong và bên ngoài, môi trường học tập đóng vai trò quan trọng và gópphần quyết định đến sự tập trung vào học tập

Cải thiện cơ sở vật chất, trang bị hoàn thiện môi trường học tập sẽ giúpcho trẻ có một tâm lý thoải mái vui vẻ, tạo nhiều hứng thú cho học tập

Môi trường học tập là tập hợp của âm thanh xung quanh, ánh sáng, cơ sởvật chất, giáo trình, giáo án, phương pháp giảng dạy,… các yếu tố này sẽ gópphần làm cho môi trường học tập, thân thiện tốt hơn

Một điều cơ bản cần phải có khi học trong môi trường học tập tốt đó làđược giáo viên xem trọng Giáo viên phải xem trọng những kiến thức hiện có, sựđóng góp ý kiến, khả năng học hỏi tích lũy, thay đổi bản thân của trẻ, hiểu vàtôn trọng giá trị của trẻ là dấu hiệu của việc tạo lập một môi trường học tập hiệuquả và cần phải được thực hiện thông qua hành động của chính giáo viên, quacác điều kiện tạo ra trong quá trình giảng dạy chứ không chỉ đơn thuần là thểhiện qua lời nói

Xây dựng môi trường học tập an toàn, lành mạnh, thân thiện, đa dạng,phong phú trong trường mầm non vô cùng cần thiết và đặc biệt quan trọng, gópphần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện, tự tin giữa giáo viên với trẻ

và giữa trẻ với nhau Hơn thế nữa, nó còn được ví như người giáo viên thứ haitrong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạtđộng của trẻ, qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện

Trong thực tế hiện nay, đa số giáo viên đã biết cách xây dựng môi trườnghọc tập cho trẻ hoạt động, trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động học tập do cô

tổ chức Tuy nhiên vẫn còn không ít hạn chế như: môi trường cho trẻ hoạt độngchưa phong phú, còn mang tính áp đặt, cách bố trí các góc hoạt động chưa linhhoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đồ

chơi…Là một Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn nhà trường tôi luôn trăntrở làm thế nào để tạo mọi cơ hội cho trẻ được học tập một cách tốt nhất Để đạtđược mục đích đó không chỉ đòi hỏi cán bộ, giáo viên nắm chắc mục đích, yêucầu của việc đổi mới, hiểu thế nào là đổi mới nội dung, hình thức tổ chức cáchoạt động giáo dục trẻ, trên cơ sở đó tổ chức các hoạt động một cách có hiệuquả mà còn phải linh hoạt, sáng tạo, tạo cơ hội cho trẻ được hoạt động Vì vậynăm học 2020 - 2021 tôi đã chọn đề tài “Một số giải pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường học tập cho trẻ trong trường Mầm non Phú Thanh, huyện Quan Hoá” để nghiên cứu và tìm ra một số giải pháp giúp giáo viên xây dựngmôi trường hoạt động học tập trẻ ngày càng tốt hơn.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Tìm ra giải pháp chỉ đạo giáo viên thực hiện tốt vấn đề xây dựng môi

trường học tập cho trẻ Đề tài này mang tính chất thiết thực và cụ thể phù hợpvới đề án “ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”, đồng thời phùhợp với yêu cầu chăm sóc giáo dục trẻ theo chương trình giáo dục mầm non

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Nhận thức về tầm quan trọng đối với vai trò là Phó hiệu trưởng phụ tráchchuyên môn của nhà trường, tôi luôn tìm tòi, sáng tạo, tích cực tham mưu vớihiệu trưởng, vận động các bậc phụ huynh để xây dựng môi trường học tập chotrẻ bằng cách nghiên cứu về đội ngũ giáo viên và môi trường nhà trường

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứusau: Trang trí môi trường trong và ngoài lớp học; Phối hợp giữa nhà trường vàphụ huynh để xây dựng môi học tập cho trẻ; Tăng cường công tác kiểm tra, đánhgiá đột xuất giúp giáo viên tích cực xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Mục tiêu của chăm sóc giáo dục Mầm non là giúp trẻ em phát triển về thểchất, nhận thức, ngôn ngữ tình cảm thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên

về nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1, hình thành và phát triển ở trẻ emnhững chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những

kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi Khơi dậy và phát triển tối đa nhữngkhả năng tiềm ẩn, đặt nền móng cho sự phát triển ở cấp học tiếp theo [5]

Ban đại diện cha mẹ học sinh, làm cầu nối giữa cha mẹ trẻ và nhà trường,

hỗ trợ nhà trường trong việc vận động phụ huynh tham gia thực hiện tốt các hoạtđộng chăm sóc, giáo dục trẻ [6] Để xây dựng môi trường học tập cho trẻ hoạtđộng là xây dựng một môi trường an toàn, thân thiện, ấm cúng, trình bày đẹpmắt, thu hút, giúp trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động, có cơ hội trảinghiệm và giao tiếp một cách tích cực Môi trường đó gồm hai bộ phận: môi

trường vật chất và môi trường tinh thần, chúng không thể tách rời và liên quanchặt chẽ bổ sung lẫn nhau

Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên, xã hội và yếu tố vật chất baoquanh con người, có mối quan hệ mật thiết với nhau, ảnh hưởng tới đời sống và

sự tồn tại phát triển của con người Trong nhà trường, môi trường học tập vàmôi trường sư phạm bao gồm tổng hòa các yếu tố môi trường tự nhiên, khônggian, môi trường văn hóa qua giao lưu học tập sinh hoạt của các thành viêntrong nhà trường với nhau và giữa giáo viên với trẻ Môi trường hoạt động đóvừa thỏa mãn nhu cầu vui chơi, giao tiếp, nhận thức, nhu cầu hoạt động cùngnhau của trẻ, vừa tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ khả năng của mình, qua đó kiến thức,

kỹ năng của trẻ được hình thành, củng cố và bổ sung, đây là những nhân tố gópphần hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ mầm non Khi trẻ được hoạtđộng trong môi trường học tập phù hợp sẽ hình thành và phát triển ở trẻ nhữngchức năng tâm, sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹnăng sống cần thiết phù hợp lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khảnăng tiềm ẩn đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc họctập suốt đời

Môi trường học tập đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tích cực, chủđộng của trẻ từ việc lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và giảiquyết nhiệm vụ Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm với hành động của mình vàbiết đánh giá những thành công hay thất bại trong quá trình chơi, trẻ sẽ dần rút

ra những bài học cho bản thân Trong qúa trình hoạt động, trẻ sẽ phối hợp chơicùng nhau như: cùng chơi xây dựng, gia đình, bác sĩ…trên cơ sở đó giúp trẻ táihiện lại các mối quan hệ gia đình, cộng đồng Qua đó trẻ học cách làm việc vớingười khác, học cách lắng nghe và chia sẻ suy nghĩ của bản thân với bạn bè Đó

là cơ sở hình thành tính tập thể và đoàn kết ở trẻ Môi trường học tập phù hợp,

đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú cho trẻ và cả giáo viên, góp phần hìnhthành và nâng cao mối quan hệ thân thiện, tự tin giữa giáo viên với trẻ và giữatrẻ với nhau

Môi trường học tập trong trường mầm non gồm có môi trường bên trong

và môi trường bên ngoài lớp học Cả hai môi trường này đều rất quan trọng đếnviệc dạy và học của cô và trẻ Trẻ sẽ tham gia vào các hoạt động và các loại tròchơi khác nhau tùy thuộc vào môi trường mà trẻ đang hoạt động Vì vậy trẻ cần

có cơ hội để chơi và học ở môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớphọc nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt

Trường mầm non Phú Thanh đã tuyên truyền sâu rộng đến toàn thể cácbậc cha mẹ trẻ và cộng đồng, xã hội về ý nghĩa của việc xây dựng môi trườnghọc tập cho trẻ trong trường mầm non Đồng thời nhà trường tạo nhiều cơ hội

cho gia đình trẻ và cộng đồng được tham gia vào các hoạt động của nhà trường;

xây dựng mối quan hệ tích cực đối với gia đình trẻ, phối hợp chặt chẽ với giađình và cộng đồng trong chăm sóc, giáo dục trẻ Tôn trọng sự khác biệt và nhucầu của mỗi gia đình để có những phối hợp với từng gia đình trong chăm sóc,giáo dục trẻ bằng nhiều hình thức, phương pháp nhằm thu hút các bậc cha mẹ vàcộng đồng tham gia hiệu quả vào công tác xây dựng môi trường học tập trongtrường mầm non

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Trường mầm non Phú Thanh là trường thuộc vùng đặc biệt khó khăn củahuyện Quan Hoá, có 3 dân tộc anh em cùng sinh sống, dân cư rải rác phân bốkhông đồng đều, phụ huynh học sinh chủ yếu sống bằng nghề nông nghiệp vàbuôn bán nhỏ lẻ, trình độ dân trí còn thấp, học sinh của trường chiếm 95% trẻ làngười dân tộc thiêu số, tuy đã được cấp trên quan tâm xây dựng cơ sở vật chất,nhà trường có 8 phòng học kiên cố xong các phòng chức năng, phòng hiệu bộcòn thiếu Nhà trường hiện có tổng 19 cán bộ, giáo viên, nhân viên Trong đó:

Ban giám hiệu 2, giáo viên 14, nhân viên 3 và hiện tại nhà trường thiếu 1 Phóhiệu trưởng Toàn trường có tổng 8 nhóm, lớp với số trẻ là 116 trẻ, nhà trường

có 3 điểm trường có 1 điểm chính và 2 điểm lẻ, điểm lẻ cách điểm chính 11 km

và có một điểm trường phải qua sông qua đò Vì vậy để tạo môi trường học tậpcho trẻ vẫn còn gặp nhiều khó khăn

Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm rất lớn của huyện ủy, ủy bannhân dân huyện Quan Hoá, ủy ban nhân dân xã Phú Thanh Sự chỉ đạo trực tiếpsát sao của phòng Giáo dục đào tạo Quan Hoá

100% giáo viên đứng lớp có trình độ chuyên môn đạt trên chuẩn, có năng lực,nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ Một số giáo viên đã đạt giáo viên dạy giỏi cấp huyện

Tuy nhiên về thực tế mà nói giáo viên mầm non nói chung và giáo viêntrường mầm non Phú Thanh nói riêng, đang tồn tại tại ở một số khó khăn như:

Đồ dùng, đồ chơi còn thiếu chưa đáp ứng được với nhu cầu đổi mới giáo dục

Kinh phí hỗ trợ cho việc đầu tư nguyên vật liệu cho giáo viên làm đồdùng đồ chơi còn thiếu

Sự sáng tạo về làm đồ dùng đồ chơi của giáo viên còn hạn chế, giáo viênchưa biết tận dụng các sản phẩm của trẻ để trang trí môi trường cũng như chưatạo được các góc mở cho trẻ hoạt động, chưa phát huy được tính tích cực của trẻ

Đồ dùng đồ chơi mua sẵn không đáp ứng được việc học tập và vui chơicủa trẻ theo chủ đề và theo hướng giáo dục mầm non hiện nay

Thời gian dành cho việc làm đồ dùng đồ chơi của giáo viên không có nhiều

Việc thiết kế môi trường học tập cho trẻ hoạt động chưa phong phú, cách

bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các

góc Hình ảnh trên mảng tường chủ yếu để trang trí, giáo viên chưa tận dụng cáchình ảnh trang trí làm phương tiện dạy học.

Nền nếp các lớp chưa đồng đều, một số trẻ còn nhút nhát chưa chủ độngtham gia vào các hoạt động

Tổng số giáo viên được đánh giá: 14 giáo viên T

1 Giáo viên tích cực sáng tạo xây dựng môitrường trường “mở” cho trẻ hoạt động 4/14 28,5

2 Sáng tạo trong làm đồ dùng đồ chơi 4/14 28,5

3 Sử dụng linh hoạt các sản phẩm của trẻ làm đồ

Với thực trạng của nhà trường như trên là một Phó hiệu trưởng phụ tráchchuyên môn nhà trường, tôi nhận thấy làm tốt công tác xây dựng môi trườnggiáo dục cho trẻ sẽ thu hút được sự tham gia của chính quyền địa phương và nơiđáng tin cậy của phụ huynh học sinh khi cho con em mình đến trường Góp phầnnâng cao tinh thần trách nhiệm cho đội ngũ giáo viên, nhân viên trong nhàtrường là một nhiệm vụ rất quan trọng Chính vì thế năm học 2020 - 2021 nàytôi đã mạnh dạn đi sâu vào tìm hiểu và thực hiện một số giải pháp chỉ đạo giáoviên xây dựng môi trường học tập cho trẻ

2.3 Các giải pháp đã sử dụng giải quyết vấn đề.

2.3.1 Môi trường bên trong và ngoài lớp học

Môi trường trong lớp.

Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp họcthêm lôi cuốn trẻ giáo viên trường mầm non Phú Thanh tạo một môi trường tronglớp học với những màu sắc sinh động và ngộ nghĩnh Môi trường có không gian,cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hằng ngày của trẻ

Bố trí các góc hoạt động hợp lí: Góc hoạt động cần yên tĩnh bố trí xa góchoạt động ồn ào, góc thư viện/sử dụng sách, tranh ở những nơi nhiều ánh sáng…

Các góc hoạt động có “ranh giới” rõ ràng, có lối đi cho trẻ di chuyểnthuận tiện khi liên kết giữa các góc chơi Sắp xếp các góc để giáo viên có thể dễdàng quan sát được toàn bộ hoạt động của trẻ Tên hoặc ký hiệu các góc đơngiản, gần gũi với trẻ, được viết theo đúng quy định mẫu chữ hiện hành Nhiềugóc sẽ ở trong lớp và có góc sẽ được đưa ra ở ngoài trời

Các góc chơi bày biện hấp dẫn Có đồ chơi, học liệu và phương tiện đặctrưng cho từng góc Học liệu, nguyên vật liệu, đồ dùng, đồ chơi trong góc hoạtđộng đóng vai trò không nhỏ trong quá trình học và chơi của trẻ Vì vậy các đồdùng và học liệu mà giáo viên cung cấp cho các góc hoạt động cần được lên kế

hoạch thật cẩn thận để hỗ trợ giáo viên lên kế hoạch cho việc học của trẻ và đểthu hút trẻ tham gia, cũng như tạo ra các cơ hội học tập khác.

Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu, học liệu có giá đựng ngăn nắp, gọngàng, để ở nơi trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng, dễ cất Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vậtliệu được thay đổi và bổ sung phù hợp với mục tiêu chủ đề/hoạt động và hứngthú của trẻ

Hình ảnh trang trí nhóm, lớp

Từ kinh nghiệm dạy học tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú mỗi khi được cắm cờ

bé ngoan Hơn nữa trang trí bảng bé ngoan đẹp, thường xuyên thay đổi tạo sự mới

lạ giúp trẻ cố gắng tích cực trong các hoạt động để được cắm cờ bé ngoan Bảng béngoan có thể thay đổi một đến hai lần trong năm tạo sự tươi mới cho trẻ

Ví dụ: Bảng bé ngoan tôi cho giáo viên thay đổi theo học kì Học kì I vàhọc kì II là hai bảng bé ngoan khác nhau.

Hình ảnh bảng bé ngoan

Hình ảnh bảng bé ngoan