TIỂU LUẬN môn học xã hội học đại CƯƠNG đề tài bất BÌNH ĐẲNG xã hội và PHÂN TẦNG xã hội

Từ những khái niệm bất bình đẳng đã nêu ở trên, chúng ta có thể đưa ra một khái niệm ngắn gọn về bất bình đẳng xã hội như sau: bất bình đẳng xã hội là sự không bằng nhau về những lợi ích

BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA TRUYỀN THÔNG

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN HỌC: XÃ HỘI HỌC ĐẠI CƯƠNG

ĐỀ TÀI: BẤT BÌNH ĐẲNG XÃ HỘI VÀ PHÂN TẦNG XÃ HỘI Giảng viên hướng dẫn: Lê Thị Minh Thư

Sinh viên thực hiện: Lê Thị Thúy Kiều

MSSV: D20VH160

Lớp: 20DTT2

Khóa học: 2020-2021

Thủ Đức, ngày 05/07/2021

MỤC LỤC

Phần I: PHẦN MỞ ĐẦU……… 1

1 Bất bình đẳng xã hội……… 1

1.1: Định nghĩa……… 1

1.2: Những cơ sở tạo nên sự bất bình đẳng xã hội……… …1

1.3: Một số quan điểm về bất bình đẳng xã hội……….2

2 Phân tầng xã hội……… 4

2.1: Định nghĩa……….….4

2.2: Lý thuyết phân tầng xã hội……….5

2.3: Các hệ thống phân tầng xã hội………7

2.4: Các tháp phân tầng……….……8

Phần II: PHẦN NỘI DUNG……… ….10

1 Bất bình đẳng xã hội……… 10

1.1: Quan điểm cá nhân về bất bình đẳng xã hội……… 10

1.2: Một số ví dụ, chứng minh và phân tích dưới lăng kính xã hội học……….11

2 Phân tầng xã hội……….13

2.1: Quan điểm cá nhân về phân tầng xã hội……….13

2.2: Một số ví dụ, chứng minh và phân tích dưới lăng kính xã hội học……….15

Phần III: PHẦN KẾT LUẬN……… 18

1 Một số giải pháp và khuyến nghị về bất bình đẳng xã hội và phân tầng xã hội………… …18

1.1 Nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng……… …18

1.2 Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước………18

1.3 Nâng cao vai trò của Mặt trận tổ quốc và các tổ chức liên quan………19

1.4 Nâng cao hiệu quả sự tham gia của người dân………20

Tài liệu tham khảo……… 21

LỜI MỞ ĐẦU Cùng với sự vươn lên không ngừng của nền kinh tế, khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin… giúp cho xã hội ngày càng phát triển Điều đó làm cho cuộc sống của con người ngày càng tốt đẹp hơn Nhưng không phải xã hội lúc nào cũng ẩn chứa những điều tốt đẹp, mà còn chứa đựng trong đó

vô số những “bất cập xã hội” những vấn đề ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống con người “Bất bình đẳng xã hội và phân tầng xã hội” là một trong những vấn đề như vậy Trong đề tài này em sẽ đi phân tích những nét cơ bản về khái niệm, một số quan điểm, lý thuyết… của bất bình đẳng xã hội

và phân tầng xã hội Qua sự hiểu biết của mình, em sẽ nêu lên quan điểm

cá nhân, đưa ra ví dụ chứng minh, phân tích nó dưới lăng kính xã hội học

Và cuối cùng em sẽ đưa ra một số giải pháp, khuyến nghị để làm giảm bất bình đẳng xã hội và phân tầng xã hội hiện nay Mặc dù cố gắng nghiên cứu, tìm hiểu, song bài tiểu luận cũng không thể tránh được những thiếu sót, rất mong sẽ có được sự đóng góp của cô và những ai quan tâm đến đề tài này

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến cô-giảng viên môn xã hội học đại cương đã cho em đề tài hay và đã giúp đỡ em hoàn thành đè tài này Và em cũng xin gửi lời cảm ơn đến tất cả những ai đã quan tâm đến đề tài

PHẦN I PHẦN MỞ ĐẦU

1, Bất bình đẳng xã hội:

1.1 Định nghĩa:

Tất cả các xã hội đều được đặc trưng bởi sự khác biệt xã hội Đó

là quá trình con người tạo ra khoảng cách do ứng xử khác nhau về vị thế, vai trò cùng những đặc điểm khác Qúa trình đó chuẩn bị cho bất bình đẳng xã hội, là điều kiện mà con người có cơ hội không ngang bằng nhau về sử dụng của cải, quyền lực và uy tín Bất bình đẳng là một hiện tượng mang tính kế thừa ở mọi thời đại nó tồn tại trong mọi

xã hội do cơ cấu xã hội mang lại Bất bình đẳng không phải là một hiện tuợng tự nhiên, tồn tại một cách ngẫu nhiên giữa các mối quan

hệ trong xã hội, mà nó tồn tại “khi có một nhóm xã hội kiểm soát và khai thác các nhóm xã hội khác”

Trong vận động và phát triển của xã hội thì bất bình đẳng luôn là vấn đề trung tâm của xã hội học Bất bình đẳng xã hội hình thành, tồn tại song song với sự phát triển qua những xã hội khác nhau Điều

đó cũng cho ta nhận biết được rằng hệ thống bất bình đẳng sẽ khác nhau trong những xã hội khác nhau và nguyên nhân chính là do thể chế chính trị và hoàn cảnh, điều kiện sinh sống của từng nơi quyết định Bất bình đẳng có ý nghĩa quyết định đối với sự phân tầng trong

tổ chức xã hội Do đó, trong tiếp cận xã hội của mình nhà xã hội học hướng tới tìm hiểu cách mà các nhóm xã hội khác nhau có mối quan

hệ bất bình đẳng với những nhóm xã hội khác như thế nào

Từ những khái niệm bất bình đẳng đã nêu ở trên, chúng ta có thể đưa ra một khái niệm ngắn gọn về bất bình đẳng xã hội như sau: bất bình đẳng xã hội là sự không bằng nhau về những lợi ích, cơ hội về mặt vật chất lẫn tinh thần cũng như thỏa mãn các lợi ích đó của các nhân trong một nhóm xã hội hay nhiều nhóm xã hội khác nhau

Xã hội học cố gắng tìm hiểu nguồn gốc của bất bình đẳng trong văn hóa và cơ cấu xã hội của bản thân các xã hội Những khác biệt

về mặt sinh học không được xem là bất bình đẳng xã hội, nhưng nó

có thể trở thành tiền đề tạo nên sự bất bình đẳng xã hội, đây chỉ có thể là một trong nhiều nhân tố dẫn đến bất bình đẳng Với văn hóa và

cơ cấu xã hội, các nhà xã hội học xem đây như là nhân tố chủ yếu tạo nên những bất bình đẳng xã hội giữa các cá nhân trong xã hội

1.2 Những cơ sở tạo nên sự bất bình đẳng xã hội:

Bất bình đẳng diễn ra không giống nhau ở các xã hội khác nhau Đặc biệt, ở những xã hội có quy mô lớn và hoàn thiện, nền sản xuất xã hội phát triển cao, sự phân công lao động càng đa dạng, phức tạp và bất bình đẳng xã hội càng trở nên gay gắt

Những nguyên nhân tạo ra bất bình đẳng vô cùng đa dạng và khác nhau giữa các xã hội và nền văn hóa, gắn liền với đặc điểm giai cấp xã hội, giới tính chủng tộc, tôn giáo, lãnh thổ,… Trong từng thời kì , cơ sở tạo nên bất bình đẳng cũng có sự khác nhau Một yếu tố trở nên mạnh

mẽ vào giai đoạn này nhưng lại ít ảnh hưởng trong giai đoạn khác Bất bình đẳng tồn tại và đi liền với vấn đề và yếu tố mang tính thời sự trong

xã hội rất đa dạng, các nhà xã hội học quy chúng thành ba nhóm cơ bản sau: thứ nhất là những người có cơ hội trong cuộc sống, thứ hai là địa vị

xã hội và thứ ba là ảnh hưởng chính trị

Những cơ hội trong cuộc sống là những thuận lợi vật chất có thể cải thiện chất lượng cuộc sống, tài sản, thu nhập, công việc, lợi ích chăm sóc sức khỏe hay đảm bảo an ninh xã hội Cơ hội là những thực tế cho thấy những lợi ích vật chất và sự lựa chọn thực tế của nhóm xã hội bất

kể thành viên của nhóm có nhận thức được điều đó hay không

Sự khác nhau về địa vị xã hội, tức là sự khác nhau về uy tín hay vị trí

do quan niệm và đánh giá của các thành viên khác trong xã hội Địa vị

xã hội là sự phản ánh vị thế xã hội của cá nhân, do cá nhân đạt được ở trong một nhóm hoặc là một thứ bậc trong nhóm này khi so với thành viên trong nhóm khác, được xác định bởi một loạt đặc điểm kinh tế, nghề nghiệp, sắc tộc…

Bất bình đẳng do ảnh hưởng chính trị là khả năng của một nhóm xã hội thống trị những nhóm khác hay có ảnh hưởng mạnh mẽ trong việc ra quyết định cũng như việc thu được nguồn lợi từ các quyết định Trong thực tế, bất bình đẳng do ảnh hưởng chính trị có thể được nhìn nhận như

là có được từ ưu thế vật chất hay địa vị cao Bản thân chức vụ chính trị

có thể tạo ra cơ sở để đạt được địa vị và những cơ hội trong cuộc sống, đặc biệt đối với các cá nhân giữ chức vụ chính trị cao

1.3 Một số quan điểm về bất bình đẳng xã hội:

Bất bình đẳng xã hội là một hiện tượng xã hội phổ biến, nhưng phải chăng nó là hiện tượng xã hội bất biến? Tuy nhiên, đây là vấn

đề còn nhiều ý kiến khác nhau Chúng ta sẽ xem xét một số quan điểm tiêu biểu về bất bình đẳng xã hội

Aristotle (384-322 TCN) từng cho rằng: “Đàn ông bản chất là thống trị, đàn bà là bị trị, và đó là một luật lệ” Ngay cả đến hiện nay, quan điểm này vẫn còn tồn tại Steven Goldberg (1967) nêu quan điểm:

“Sự thống trị và sự thành đạt cao của nam giới là khả năng không thể đảo ngược, bởi có những khác biệt về sinh học giữa nam và nữ” Thực ra những quan điểm hoàn toàn tương tự có thể được tìm thấy trong các xã hội khác Trong không ít các gia đình Việt Nam hiện đại, tư tưởng trọng nam khinh nữ vẫn còn tồn tại Người con trai luôn được dành cho những ưu tiên và cơ hội nhiều hơn người con gái

và tất yếu điều này làm cho bất bình đẳng ngày một kéo dài và trầm trọng hơn Ví dụ: hiện nay ở các vùng nông thôn miền núi một số gia đình không có điều kiện thường sẽ ưu tiên con trai được đi học , còn con gái thì không

Trong luận văn về nguồn gốc của sự bất bình đẳng năm 1753, Jeasn-Jacques Rousseau vạch rõ nguồn gốc của sự bình đẳng trong

xã hội là chế độ tư hữu tài sản Theo ông, bất bình đẳng không phải

là một quy luật tự nhiên, mà là sản phẩm cả xã hội loài người; nó tồn tại và phát triển từ khi xuất hiện chế độ tư hữu tài sản; rằng con người đã tạo nên sự bất bình đẳng thì còn người cũng có thể xóa bỏ

nó Những đặc điểm về kinh tế - chính trị và thị trường lao động tạo

ra những khác biệt về vị trí của các cá nhân trong cơ cấu xã hội gây

ra bất bình đẳng kinh tế Ông cũng đã phân biệt rõ hai loại bất bình đẳng tự nhiên và bất bình đẳng xã hội – bất bình đẳng do cơ chế xã hội tạo nên

Một số nhà xã hội học khác cho rằng bất bình đẳng là không thể tránh khỏi, do xã hội có những nhiệm vụ này cần thiết hơn những nhiệm vụ khác và khả năng thực hiện những nhiệm vụ này khác nhau Họ lập luận rằng bất bình đẳng xã hội về lợi ích giữa các cá nhân là cần thiết để thúc đẩy người tài nhất thực hiện những nhiệm

vụ khó khăn nhất Chính sự bất bình đẳng thúc đẩy các cá nhân lao động, học tâp để mang lại cơ hội cho chính bản thân mình Do vậy không thể thủ tiêu bất bình đẳng vì bình đẳng có thể nguy hiểm cho

xã hội như nhà kinh tế hoc A.Lechevalier phân tích: “Bình đẳng chung thậm chí còn đi ngược lại ý niệm về sự công bằng, không chỉ

là công bằng về nổ lực cá nhân, về nhu cầu, ham muốn mà cả những thiệt thòi”

Những quan điểm trên quá nghiêng về mặt sinh học của con người hoặc nghiêng về yếu tố kinh tế Khi bàn về vấn đề này chúng ta không thể không nói đến hai bậc tiền bối của xã hội học là K.Marx

và Max Weber

K.Marx chủ yếu dự trên sự nghiên cứu các học thuyết kinh tế mà ông coi là nền tảng của cơ cấu giai cấp Mối quan hệ giai cấp là chìa khóa của mọi vấn đề trong đời sống xã hội K.Marx khẳng định:

“Những tư tưởng thống trị của một thời đại bao giờ cũng là những tư tưởng của giai cấp thống trị” và phục vụ cho giai cấp thống trị

Max Weber nghiên cứu cấu trúc xã hội sau K.Marx hơn nửa thế

kỉ Do vậy, ông đã ghi nhận những thay đổi trong cơ cấu giai cấp xã hội để phát triển lý thuyết xã hội học về phân tầng xã hội Theo đó, lĩnh vực kinh tế không còn là vấn đề quan trọng đối với sự phân chia giai cấp và tầng lớp xã hội trong xã hội tư bản hiện đại, cấu trúc xã hội nói chung và sự phân tầng xã hội nói riêng chịu tác động của hai nhóm yếu tố cơ bản là yếu tố kinh tế và yếu tố phi kinh tế trong quá trình hình thành, biến đổi cấu trúc xã hội và sự phân tầng xã hội Ông còn cho rằng việc các cá nhân chiếm được hay không chiếm lĩnh được thị trường (sự hiểu biết, bản lĩnh, kỹ năng nghề nghiệp) là vấn

đề cốt lõi tạo nên bất bình đẳng xã hội

2, Phân tầng xã hội:

2.1 Định nghĩa:

Phân tầng là một khái niệm cơ bản của xã hội học Tuy nhiên, để hiểu được khái niệm phân tầng xã hội, trước hết ta cần thiết phải nghiên cứu khái niệm tầng xã hội

Tầng xã hội: là tổng thế, là tập hợp các cá nhân có cùng hoàn cảnh

xã hội, họ giống nhau về địa vị kinh tế, chính trị, địa vị xã hội và khả năng thăng tiến cũng như giành được ân huệ hoặc vị trí cao trong xã hội

Phân tầng xã hội: Có nhiều quan niệm khác nhau về phân tầng, M.Weber khi nói về phân tầng đã đưa ra nguyên tắc tiếp cận ba chiều hay ba khía cạnh là địa vị kinh tế, địa vị chính trị, địa vị xã hội, cấu thành các tầng lớp xã hội

P.A.Solokhin nhà xã hội học người Mỹ gốc Nga, coi phân tầng xã hội là sự phân hóa của tổng thể các cá nhân thành những giai cấp trong thang bậc của đẳng cấp Phân tầng xã hội thể hiện rõ nhất trong

sự tồn tại của tầng lớp cao nhất và tầng lớp thấp nhất

Tony Bilton cho rằng, phân tầng xã hội là một cơ cấu bất bình đẳng ổn định giữa các nhóm xã hội và được duy trì bền vững qua các thế hệ Đồng thời ông cũng chỉ ra những điều kiện dẫn đến sự phân phối lợi ích không đồng đều giữa các thành viên hay nhóm xã hội, đó

là những cơ hội trong cuộc sống, là địa vị xã hội và sự ảnh hưởng chính trị

John J.Macions trong cuốn Xã hội học, coi phân tầng xã hội là đặc điểm của cá nhân Phân tầng xã hội là hệ thống rộng khắp xã hội phân bổ không đều tài nguyên xã hội trong các nhóm người

Cũng theo John J.Macions, phân tầng xã hội mang tính phổ biến, gắn bó chặt chẽ với gia đình và đặc biệt có sự ủng hộ của niềm tin Trên cơ sở tập hợp và phân tích chúng ta có thể nói ngắn gọn về phân tầng xã hội như sau: Phân tầng xã hội là sự phân chia xã hội thành các tầng lớp khác nhau về địa vị kinh tế, địa vị chính trị, học vấn, kiểu dáng nhà ở, nơi cư trú, cách sinh hoạt, cách ứng xử, sở thích nghệ thuật

 Nguyên nhân dẫn đến sự phân tầng xã hội

Thứ nhất: Do sự bất bình đẳng mang tính cơ cấu của tất cả các chế độ xã hội (trừ giai đoạn đầu của thời kì nguyên thủy) Thực

tế, mỗi con người trong mỗi một xã hội, luôn có sự khác biệt về thể chất, trí tuệ (có người có sức khỏe , yếu, thông minh, kém cỏi, người gặp những cơ may thăng tiến, người chịu rủi ro, thiệt thòi…) Chính sự khác biệt một cách tự nhiên, khách quan này tạo

ra những khả năng chiếm giữ các địa vị xã hội cao thấp khác nhau

Thứ hai: Do sự phân công lao động Đưa đến sự khác nhau về nghề nghiệp, thu nhập, các điều kiện làm việc, đó cũng là những yếu tố tạo nên sự khác nhau về địa vị xã hội Ngoài ra, còn có những yếu tố chủ quan cá nhân tác động vào quá trình phân tầng

xã hội Ví dụ: trong xã hội cực quyền, sự lạm dụng và thao túng quyền lực của các lãnh chúa (xã hội cũ) và giá hội cũng tạo ra phân tầng hoặc gay gắt hơn, làm biến dạng những trật tự vốn có của xã hội

Có thể nói phân tầng xã hội là một hiện tượng tự nhiên, phổ biến, khách quan Tuy nhiên mức độ phân tầng khác nhau trong những

xã hội khác nhau, vào những thời kì khác nhau

2.2 Lý thuyết phân tầng xã hội:

Lý thuyết phân tần xã hội được hình thành từ rất lâu ở phương Tây, nhìn chung có thể chia lý thuyết và đặc điểm phân tầng xã hội thành hai loại sau:

 Lý thuyết chức năng: Theo ý thuyết này, phân tầng xã hội và bất bình đẳng xã hội là những hiện tượng xã hội phổ biến, không tránh khỏi Hiện tượng đã tồn tại, đang tồn tại và tiếp tục tồn tại như một nét nổi bật hiện nay và trong tương lai Những người theo lí thuyết này cho rằng, phân tầng xã hội và bất bình đẳng xã hội thực hiện một chức năng cần thiết và tích cực trong đời sống

xã hội Đại diện tiêu biểu cho lý thuyết này là Davis và Moore tin rằng, sự bất bình đẳng xã hội bảo đảm những vị trí xã hội quan trọng nhất phải do những người có tài năng nhất đảm nhiệm một cách có ý thức, trên cơ sở đó dẫn đến sự khác nhau về uy tín địa

vị và thu nhập giữa các cá nhân trong xã hội Vì vậy, cần thiết chế hóa bất bình đẳng xã hội

Tóm lại, phân tầng xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội, tức là mỗi tầng xã hội có chức năng xã hội riêng Việc phân tầng xã hội là tất yếu Các tầng xã hội với các chức năng khác nhau mới có thể đảm bảo được các yêu cầu của xã hội, đảm được sự tồn tại và phát triển của xã hội Ví dụ: nông dân có chức năng cung cấp lương thực, thợ may có chức năng cung cấp quần áo, Hạn chế của lý thuyết chức năng là đã đặt sự phân tầng có tính tiêu chuẩn và văn hóa trong một cái khung bất bình đẳng vật chất cụ thể

 Lý thuyết xung đột: Những người theo lý thuyết này cho rằng, phân tầng xã hội là do nguyên nhân từ bất bình đẳng giai cấp tạo nên, nó liên quan đến địa vị của họ trong kinh tế, mà cốt lõi là chế

độ tư hữu về tư liệu sản xuất Đây chính là nguyên nhân dẫn đến phân tầng xã hội và đấu tranh giai cấp, nhằm xóa bỏ những mâu thuẫn, xung đột trong những quan hệ sở hữu, từ đó tạo điều kiện cho lực lượng sản xuất phât triển, đồng thời là nguồn gốc, động lực thúc đẩy sự phát triển của lịch sử trong xã hội có giai cấp Những người theo lý thuyết xung đột đã phê phán gây gắt thuyết chức năng về phân tầng xã hội Theo họ, việc thuyết chức năng cho rằng phân tầng xã hội là tích cực sẽ hủy hoại tài năng to lớn và hạn chế sự phát triển tiềm năng của những thành viên ở tầng lớp bên dưới

Lý thuyết xung đột xã hội đề xướng việc lấy giai cấp và đấu tranh giai cấp làm động lực chủ yếu cho sự phát triển của nhân loại trong các xã hội có giai cấp(K.Marx)

2.3 Các hệ thống phân tầng xã hội:

Phân tầng xã hội xuất hiện từ rất sớm trong xã hội loài người Ở nhiều giai đoạn khác nhau của lịch sử xã hội loài người và những nền văn hóa, thì phân tầng xã hội cũng xuất hiện với nhiều hình thức khác nhau Dựa vào quá trình phát triển của xã hội, chúng ta có thể chỉ ra hai hệ thống phân tầng cơ bản sau: Hệ thống phân tầng đóng

và hệ thống phân tầng mở

 Hệ thống phân tầng xã hội đóng: theo K Marx xã hội chiếm hữu

nô lệ và xã hội phong kiến là hệ thống phân tầng đóng, nhất là xã hội chiếm hữu nô lệ được coi là đóng hoàn toàn Ở xã hội này được chia ra làm hai đẳng cấp cơ bản là chủ nô và nô lệ, hai đẳng cấp này tạo nên hệ thống phân tầng đóng, vách ngăn giữa hai đẳng cấp này trở nên chết cứng và đóng kín Ranh giới giữa các tầng xã hội hết sức rõ rệt và được duy trì một cách nghiêm ngặt, địa vị của mỗi người bị ấn định ngay từ đầu, khi mới sinh ra bởi nguồn gốc, chủng tộc Một người được sinh ra ở đẳng cấp nào và

vị thế mà người đó có sẽ đi theo người đó suốt cuộc đời, khó để thay đổi cho dù người đó có tài giỏi và thông minh hơn người Sự liên kết giữa các đẳng cấp bị nghiêm cấm, nhất là vấn đề hôn nhân Điều này được thể hiện trong câu ca dao: “Con vua thì lại làm vua, con sãi ở chùa đi quét lá đa”

Trong xã hội phong kiến vách ngăn giữa các đẳng cấp về cơ bản đã có những khe hở để cho một số người có thể len lỏi từ đẳng cấp thấp lên đẳng cấp cao và ngược lại Tuy nhiên, số người như thế không đáng kể, đến mức trở thành hiện tượng hiếm hoi Trong lịch sử từng tồn tại nhiều

hệ thống phân tầng như vậy, chẳng hạn Ấn Độ,Nam Phi và đến nay vẫn còn tồn tại một số vùng ở Ấn Độ,mà biểu hiện rõ nhất là trong hôn nhân

 Hệ thống phân tầng xã hội mở: Đặc trưng chủ yếu của phân tầng này là địa vị của con người phụ thuộc vào địa vị của họ trong hệ thống kinh tế Như vậy, từ khi chủ nghĩa tư bản ra đời, nhân loại

đánh dấu một cột mốc mới, đó là sự chuyển dịch từ xã hội đóng sang xã hội mở Trong hệ thống mở vẫn tồn tại sự phân tầng xã hội, vẫn còn giai cấp và sự bất bình đẳng xã hội, nhưng đã có sự mềm dẻo, uyển chuyển hơn về vách ngăn giữa các giai cấp, tầng lớp trong xã hội Thậm chí ở một số quốc gia vấn đề này chỉ mang ý nghĩa tượng trưng Xã hội tạo ra các điều kiện để các cá nhân tự khẳng định tài năng của mình Địa vị của cá nhân phụ thuộc vào nghề nghiệp và thu nhập của họ Phân tầng xã hội này giải phóng sức lao động xã hội, do vậy tăng tính năng động xã hội, tạo ra sự phát triển mạnh mẽ

Hiện tượng một cá nhân vươn lên tầng trên hay tụt lại phía sau là bình thường, có thế trong một thời gian ngắn và không gian hẹp Cá nhân ngoài

vị thế có sẵn do giới tính hoặc chủng tộc thì còn có những vị thế xuất phát học vấn, tài năng, ý chí và thậm chỉ sử dụng đến cả thủ đoạn và mánh khóe

 Tháp phân tầng xã hội hình thoi (hình quả trám): tháp phân tầng xã hội loại này, phần lớn là nhóm người trung lưu, còn nhóm người giàu, quyền lực và nghèo chiếm tỷ lệ nhỏ So với tháp phân tầng hình chóp thì tháp phân tầng hình thoi có tiến bộ hơn Tuy nhiên, sự khác biệt về mặt xã hội, giàu nghèo vẫn còn rất cao Nhật Bản những thập niên cuối của thế kỷ 20 thuộc tháp phân tầng loại này

 Tháp phân tầng xã hội hình quả trứng: đây là tháp phân tầng, mà tầng lớp trung lưu chiếm đa số nằm ở giữa phần quả trứng Trong xã hội nhóm những người giàu, nhóm những người nghèo và bất bình đẳng xã hội vẫn còn So với hai tháp phân tầng trên thì tháp phân tầng này tiến bộ hơn nhiều, vì không còn nhóm người quá nghèo hoặc nắm toàn bộ tài sản của xã hội Na Uy, Thụy Sỹ, Thụy Điển hay Đan Mạch là những nước thuộc tháp phân tầng hình quả trứng

 Tháp phân tầng xã hội hình giọt nước: các nước Đông Âu phát triển trước đây thuộc tháp phân tầng xã hội loại này Phần lớn các thành viên trong xã hội có mức sống trung bình, khá và một bộ phận nhỏ người trong xã hội rơi vào cảnh đói nghèo

 Tháp phân tầng xã hội hình đĩa bay: Đây là mô hình xã hội đáng mơ ước, biểu hiện của tháp phân tầng loại này là, tầng lớp trung lưu, khá chiếm đại đa số bộ phận trong xã hội, song vẫn còn sự khác biệt về mức sống nhưng sự khác biệt đó rất nhỏ, không đáng kể