Bài thi kết thúc học phần môn phong tục tập quán

Bài thi môn Sinh viên Lớp BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ HÀ NỘI BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ II NĂM HỌC 2020 2021 Học phần Phong tục tập quán Việt Nam Mã học phần VH23B38 H. Câu 1 (4 điểm): Anh, chị hãy trình bày đặc điểm trang phục của người Việt (người Kinh) trước đây? Nhận xét một số thay đổi trong trang phục của người Việt (người Kinh) hiện nay so với trước đây? Câu 2 (6 điểm): Anh, chị hãy so sánh phong tục hôn nhân của người Việt (người Kinh) hiện nay và trước đây? Liên hệ thực tiễn.

BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ: II NĂM HỌC: 2020-2021

Học phần: Phong tục tập quán Việt Nam

Mã học phần: VH23B38

Hình thức thi: Tự luận nộp bài sau

Ngày thi: 19/5/2021

Đề thi:

Câu 1 (4 đi m): ể Anh, ch hãy trình bày đ c đi m trang ph c c a ngị ặ ể ụ ủ ười Vi t ệ (người Kinh) trước đây? Nh n xét m t s thay đ i trong trang ph c c a ngậ ộ ố ổ ụ ủ ười

Vi t (ngệ ười Kinh) hi n nay so v i trệ ớ ước đây?

Câu 2 (6 đi m): ể Anh, ch hãy so sánh phong t c hôn nhân c a ngị ụ ủ ười Vi t ệ (người Kinh) hi n nay và trệ ước đây? Liên h th c ti n.ệ ự ễ

Câu 1

Đ c đi m trang ph c c a ng ặ ể ụ ủ ườ i Vi t (ng ệ ườ i Kinh) tr ướ c đây là:

Khát quát chung v đ c đi m trang ph c c a ng ề ặ ể ụ ủ ườ i Vi t tr ệ ướ c đây:

 Có th nói, trang ph c c a ngể ụ ủ ườ Vi t tri ệ ước đây có s quy đ nh khá nghiêm ự ị ngặt,

kh t khe, th hi n s phân bi t đ a v xã h i khá rõ ràng Ta có th k đ n m t ắ ể ệ ự ệ ị ị ộ ể ể ế ộ

s bi u hi n nh : ố ể ệ ư

Tính chặt chẽ này cũng có thể nhận thức được qua tính giai cấp trên trang phục, ở từng mẫu

áo, kiểu quần, màu sắc, hoa văn, trang điểm Trang phục thể hiện tôn ti, trật tự phong kiến, ngăn cấm mọi sự vi phạm

+ Dân tì trước đây không được m c đ nhu m mà ph i m c trang ph c t i, đ n gi n, ít ặ ồ ộ ả ặ ụ ố ơ ả

h a ti t màu nh nâu, đen, tr ngọ ế ư ắ

+ Vua, quan sẽ m c các đ nhu m màu nh đ , vàng, đ c bi t trên trang ph c thặ ồ ộ ư ỏ ặ ệ ụ ường

được thuê các h a ti t c u kì, tinh t , cao quý, bi u tọ ế ầ ế ể ượng cho quy n l c c a t ng l p ề ự ủ ầ ớ trên nh hình r ng, phư ồ ượng,

 Tính phong phú, đa d ngạ

+ Ch t li u: ấ ệ

Chất liệu may mặc, để đối phó hữu hiệu với môi trường tự nhiên, người Việt xưa sở trường ở việc tận dụng các chất liệu có nguồn gốc thực vật là sản phẩm của nghề trồng trọt, cũng là những chất liệu may mặc mỏng, nhẹ, thoáng, rất phù hợp với xứ nóng nh t t m, t đay, ư ơ ằ ơ gai, v i bông, ả

Đi u này cũng xu t phát t vi c ề ấ ừ ệ trước kia, bên cạnh nghề trồng lúa nước, nghề trồng dâu, nuôi tằm là hoạt động sản xuất cơ bản trong đời sống của xã hội người Việt Vào những thế

kỷ đầu Công Nguyên, nhiều người nước ngoài tiếp xúc với Lạc Việt đã phải thốt lên rằng: cây bông ở đây có thể giải quyết được áo chăn cho thiên hạ Dĩ nhiên cách nói có phần khoa trương nhưng đã lột tả được sự giàu có về nguyên liệu quan trọng này

Về hàng tơ, chưa kể các loại trong Cung Đình, cho đến thế kỷ XVIII, chúng ta thống kê được gần 30 loại mặt hàng, mỗi loại còn có nhiều kiểu khác nhau, ví dụ như gấm, có gấm the, gấm láng, gấm mây, gấm hoa

+ Ch ng lo i: ủ ạ

- V ch c năng: ề ứ

Đ m c trên: y m, áo, ồ ặ ế

Đ m c dồ ặ ưới: ta có th k ra nh váy, qu n, khể ể ư ầ ố

Đ đ i đ u: nón, khăn m qu , m n, khăn x p, mũồ ộ ầ ỏ ạ ấ ế

Đ đi chân: dép, gu c, giàyồ ố

- V m c đích s d ng:ề ụ ử ụ

2

Đ lao đ ng: áo cánh nâu, ồ ộ váy đ p, nóụ n lá, khố

Đ m c trong l h i: áo dài, áo t thân, áo năm thân, ồ ặ ễ ộ ứ áo lối mớ ba, mớ bảy

Đ m c trong nhàồ ặ : áo y m, qu n l a đen, ế ầ ụ

Đ m c ngoài đồ ặ ườ : áo dàing

 Đ c đi m ặ ể trang ph c namụ

+ Trang ph c thụ ường nh t:ậ

Nhìn chung người Vi t, thệ ường ngày m c áo cách nâu, x ng c, c tròn, x tà, hai túi ặ ẻ ự ổ ẻ

dưới Ðây là lo i áo ng n m c v i qu n lá t a ng r ng Ðó là lo i qu n có c p ho c ạ ắ ặ ớ ầ ọ ố ộ ạ ầ ạ ặ dùng dây rút Trước đây nam đ tóc dài, búi tó, ho c th t khăn đ u rìu, đóng kh ể ặ ắ ầ ố + Trong l , t t, h i hè:ễ ế ộ

Nam thường m c áo dài màu đen, ho c lo i v i the có lót tr ng bên trong, đ u đ i khăn ặ ặ ạ ả ắ ầ ộ

x p, qu n t a màu tr ng Ðó là lo i áo dài, x nách ph i không trang trí hoa văn, n u có ế ầ ọ ắ ạ ẻ ả ế

ch là lo i hoa văn d t cùng màu tinh t trên v i Chân đi gu c m c.ỉ ạ ệ ế ả ố ộ

 Đ c đi m tặ ể rang ph c nụ ữ

+Trang ph c thụ ường nh t:ậ

Ph n mi n B c và b c Trung b thụ ữ ề ắ ắ ộ ường m c áo cách ng n v i nâu phía trong m c ặ ắ ả ặ

y m Ðó là lo i áo c tròn, vi n nh , tà m ; n u m c v i y m thì thế ạ ổ ề ỏ ở ế ặ ớ ế ường không cài cúc

ng c Chi c y m màu vàng t t m hay hoa hiên, nâu non, là vuông v i mang chéo trự ế ế ơ ằ ả ước

ng c, góc trên khoét tròn hay ch v đ làm c C y m có d i v i bu c ra sau gáy, dự ữ ể ổ ổ ế ả ả ộ ưới

có hai d i v i dài bu c sau lả ả ộ ương hình ch nh t ho c tam giác ữ ậ ặ Nó được mặc bởi phụ nữ Việt ở mọi tầng lớp giai cấp xã hội, từ các tôn nữ công chúa nơi cung cấm, các phu nhân tiểu thư của những gia đình quý tộc, đến những người phụ nữ bình dân Váy là lo i váy kín ( ng),ạ ố

có n i m c ng n đ n ng chân nh B c và Trung b Th t l ng là bao l ng b ng v i ơ ặ ắ ế ố ư ắ ộ ắ ư ư ằ ả màu (có n i g i là ru t tơ ọ ộ ượng) qu n ra ngoài c p váy Khi ra đấ ạ ường h thọ ường mang khăn vuông đ i theo l i "m qu " ho c các lo i nón: thúng, ba t m ộ ố ỏ ạ ặ ạ ầ

+ Trang ph c trong l , t t, h i hè:ụ ễ ế ộ

Trong nh ng d p này ph n Vi t thữ ị ụ ữ ệ ường mang áo dài Áo dài có hai lo i: Lo i x ng c ạ ạ ẻ ự buông v t không cài cúc bên trong thạ ường m c áo "c xây" cho kín đáo; lo i th hai là ặ ổ ạ ứ

lo i áo năm thân, x nách ph i c đ ng Có lo i m c theo l i v t đè chéo lên nhau dùng ạ ẻ ả ổ ứ ạ ặ ố ạ dây l ng bu c ngang thân r i buông xu ng phía trư ộ ồ ố ước H thọ ường đ tóc dài v n khăn ể ấ thành vành tròn quanh đ u, ngoài trùm khăn ho c đ i nón ba t m, nón thúng Các thi u ầ ặ ộ ấ ế

n thữ ường búi tóc đuôi gà Mùa rét ph bi n qu n trên đ u chi c khăn vuông màu ổ ế ấ ầ ế thâm Ð trang s c thồ ứ ường mang là các lo i trâm, vòng c , hoa tai, nh n, vòng tay mang ạ ổ ẫ phong cách t ng vùng.ừ

Nh n xét m t s thay đ i trong trang ph c c a ng ậ ộ ố ổ ụ ủ ườ i Vi t (ng ệ ườ i Kinh) hi n nay ệ

so v i tr ớ ướ c đây là:

3

 Y ph c đã có s cách tân so v i thi t k truy n th ng, tr nên năng đ ng, g n ụ ự ớ ế ế ề ố ở ộ ọ gàng h n Đ c bi t, s du nh p trang ph c phơ ặ ệ ự ậ ụ ương Tây vào nước ta đã t o ra s h i ạ ự ộ

nh p văn háo trang ph c c a ngậ ụ ủ ười Vi t.ệ

Khái ni m trang ph c hi n đ i Vi t Nam đệ ụ ệ ạ ở ệ ược đ t ra kho ng nh ng năm đ u c a thặ ả ữ ầ ủ ế

k 20 Khi đó, xã h i Vi t Nam đang trong giai đo n n a thu c đ a, n a phong ki nỷ ộ ệ ở ạ ử ộ ị ử ế

v i nhi u bi n chuy n sâu s c v kinh t , chính tr , văn hóa, xã h i Trong giai đo n này,ớ ề ế ể ắ ề ế ị ộ ạ nhi u b âu ph c đề ộ ụ ược du nh p cho phù h p v i l i s ng đô th , cùng v i đó là m tậ ợ ớ ố ố ở ị ớ ộ

s b trang ph c truy n th ng cũng đố ộ ụ ề ố ược cách tân Tiêu bi u nh t cho xu hể ấ ướng này là

b qu n áo dài tân th i trong nh ng giai đo n th p niên 30, 40 c a th k 20 Đó làộ ầ ờ ữ ạ ậ ủ ế ỷ hình th c trang ph c n đứ ụ ữ ượ ả ế ừc c i ti n t áo truy n th ng nh áo t thân, ngũ thân v iề ố ư ứ ớ

s thay đ i hai v t trự ổ ạ ước, sau m c v i qu n sa tanh và đi giày cao gót Cùng v i đó là áoặ ớ ầ ớ

c tròn, qu n âu cũng đã b t đ u xu t hi n.ổ ầ ắ ầ ấ ệ

Lúc này, trang ph c trong lao đ ng c a ngụ ộ ủ ười ph n d n thay b ng áo cánh nâu, theoụ ữ ầ ằ

hướng thân áo may sát eo h n, v t áo lơ ạ ượn vòng, c tròn, trong m c áo lót không tay,ổ ặ

qu n phin đen nh ng v n v n, chít khăn vuông m qu Ki u trang ph c này g n gàng,ầ ư ẫ ấ ỏ ạ ể ụ ọ

kh e kho n, thu n ti n trong lao đ ng s n xu t theo phỏ ắ ậ ệ ộ ả ấ ương th c m i và phù h p v iứ ớ ợ ớ

b i c nh xã h i lúc b y gi ố ả ộ ấ ờ

Áo yếm: Chính vẻ quyến rũ và nữ tính của áo yếm đã khiến nó trở nên gần gũi hơn với cuộc

sống hiện đại Không còn là chiếc áo lót mặc bên trong, áo yếm ngày nay đã được các người đẹp mặc đi dạo phố và cả dự tiệc đặc biệt là việc thực hiện những bộ ảnh chụp bên sen đầy nghệ thuật và được giới trẻ vô cùng yêu thích

Ngày nay nh ng trang ph c tho i mái, phóng khoáng, năng đ ng nh áo thun, qu n ữ ụ ả ộ ư ầ short, qu n bò, qu n ầ ầ Âu, áo vest, cà v t, áo s miạ ơ , là l a ch n c aự ọ ủ nhi u ngề ười vì nó có tính ng d ng khá cao, phù h p trong nhi u hoàn c nh, d m c, d ph i đ mà v n l chứ ụ ợ ề ả ễ ặ ễ ố ồ ẫ ị

sự

Ta có th k đ n m t bi u hi n n a c a s bi n đ i trang ph c c a ngể ể ế ộ ể ệ ữ ủ ự ế ổ ụ ủ ười Vi t là s ệ ự thay đ i trang ph c c a gi i tr ngổ ụ ủ ớ ẻ ười Vi t hi n nay:ệ ệ

- Trang ph c h c đụ ọ ường: N u nh trế ư ước đây đ ng ph c c a h c sinh là khăn ồ ụ ủ ọ đóng áo dì thì ngày nay đ ng ph c h c sinh tr nên đa d ng, phong phú h n t màu s c,ồ ụ ọ ở ạ ơ ừ ắ

ki u dáng nh : áo s mi tr ng qu n t i màu, áo thun nhi u màu v i qu n l ng, ho c ể ư ơ ắ ầ ố ề ớ ầ ử ặ chân váy

- Trang ph c đụ ường ph : Trang ph c đố ụ ường ph c a gi i tr hi n nay nh ố ủ ớ ẻ ệ ả

hưởng r t nhi u t phong cách ăn m c c a Hàn Qu c, phấ ề ừ ặ ủ ố ương Tây v i nh ng chi c áo ớ ữ ế phông, hoodie cá tính, qu n bò, hay nh ng chi c chân váy caro, h a ti t da báo ầ ữ ế ọ ế

- Trang ph c l h i: thụ ễ ộ ường là nh ng b váy, áo, qu n l ng l y, n i b t, b t ữ ộ ầ ộ ẫ ổ ậ ắ

m tắ

4

- Trang ph c thụ ường ngày; gi i tr thớ ẻ ường l a ch n nh ng trang ph c tho i ự ọ ữ ụ ả mái, năng đ ng nh áo phông, qu n short, qu n bò, chân váyộ ư ầ ầ

Có th th y r ng so v i th i kỳ trể ấ ằ ớ ờ ước, văn hóa m c c a ngặ ủ ười Vi t ngày nay phóng ệ khoáng, đa d ng v m u mã, màu s c, ki u dáng và giúp ngạ ề ẫ ắ ể ười m c tôn lên s cá tính, ặ ự năng đ ng.ộ Người Vi t đã bi t ti p thu có ch n l c, h c h i và bi n t u trang ph c c a ệ ế ế ọ ọ ọ ỏ ế ấ ụ ủ

c a các qu c gia khác đ làm phong phú thêm trang ph c và phong cách ăn m c c a ủ ố ể ụ ặ ủ mình

 Ph c trang ụ c a ngủ ười Vi t cũng có s bi n đ i:ệ ự ế ổ

N u nh ngế ư ười Vi t th i trệ ở ờ ước có t c nhu m răng đen đ v a làm đ p, v a b o v ụ ộ ể ừ ẹ ừ ả ệ hàm răng thì đ n hi n nay quan ni m này cũng đã có s bi n đ i, ngế ệ ệ ự ế ổ ười Vi t không ệ còn quan ni m răng đen nhánh, ch c kh e m i là đ p n a mà m t hàm răng tr ng, ệ ắ ỏ ớ ẹ ữ ộ ắ sáng, đ u m i là đ pề ớ ẹ

T c săm mình trụ ước đây c a ngủ ười Vi t đ tránh các con v t nguy hi m n i sông nệ ể ậ ể ơ ước cũng có s thay đ i Ngày nay ngự ổ ười Vi t săm mình đ th hi n cá tính, đ che đi ệ ể ể ệ ể

nh ng khuy t đi m c th , đ l u gi l i nh ng d u m c, k ni m, h ít s d ng ữ ế ể ơ ể ể ư ữ ạ ữ ấ ố ỉ ệ ọ ử ụ

nh ng ữ

h ti t săm c truy n mà l a ch n nh ng h ti t nh , hay nh ng kí hi u t nh ng b ọ ế ổ ề ự ọ ữ ọ ế ỏ ữ ệ ừ ữ ộ

ch La Mã, Pháp, ữ

Nh v y cư ậ ùng v i s ti p bi n c a làn sóng th i trang du nh p t ngoài vàoớ ự ế ế ủ ờ ậ ừ , trang ph c ụ

hi n đ i c a ngệ ạ ủ ười Vi t đã có bệ ước chuy n hóa khi phù h p v i th c ti n c a l i s ng ể ợ ớ ự ễ ủ ố ố

m i, cũng nh đa d ng, phong phú mà không đánh m t nh ng giá tr riêng Đó là con ớ ư ạ ấ ữ ị

đường phát tri n h p logic c a trang ph c Vi t t truy n th ng đ n hi n đ i trong quáể ợ ủ ụ ệ ừ ề ố ế ệ ạ trình h i nh p.ộ ậ Nhìn nh n nh ng bi u hi n này, ta th y nó hoàn toàn phù h p trong b iậ ữ ể ệ ấ ợ ố

c nh hi n nay, tuy nhiên v n còn m t s ít cá nhân có nh ng bi u hi n l ch l c trong ả ệ ẫ ộ ố ữ ể ệ ệ ạ văn hóa ăn m c nh ăn m c quá mát m t i n i linh thiêng, gây ph n c m, ch a đúng ặ ư ặ ẻ ạ ơ ả ả ư

v i thu n phong mĩ t c c a ngớ ầ ụ ủ ười Vi t chúng ta c n ph i lên án, phê phán.ệ ầ ả

Câu 2

So sánh phong t c hôn nhân c a ng ụ ủ ườ i Vi t (ng ệ ườ i Kinh) hi n nay và tr ệ ướ c đây là:

V quan ni m: ề ệ

 Quan ni m v vai trò c a hôn nhân ệ ề ủ

+ Gi ng nhau: ố

5

Người Vi t x a và nay đ u r t coi tr ng hôn nhân, xem đây là vi c h tr ng c a c m t ệ ư ề ấ ọ ệ ệ ọ ủ ả ộ

đ i ngờ ười B i th mà đã có câu t c ng “T u trâu, cở ế ụ ữ ậ ướ ợi v , làm nhà/ C ba vi c y ả ệ ấ

th t là khó thay” Hôn nhân chính là s g n k t gi a nam và n thành m t gia đình, ậ ự ắ ế ữ ữ ộ chung v kinh t , đi u ti t quan h gi i tính và th c hi n ch c năng sinh đ , duy trì nòi ề ế ề ế ệ ớ ự ệ ứ ẻ

gi ng và nuôi d y con cái.ố ạ

+ Khác nhau:

Quan ni m hôn nhân th i x a đ cao quy n l i c a gia đình và h t c cao h n Ngệ ờ ư ề ề ợ ủ ọ ộ ơ ười

Vi t x a thệ ư ường có quan ni m “Cha m đ t đâu con ng i đ y”, r i “Môn đăng h đ i” ệ ẹ ặ ồ ấ ồ ộ ố

Đi u đó ch ng t r ng, hôn nhân th i x a ch y u do s p đ t, mai m i, quy t đ nh ề ứ ỏ ằ ờ ư ủ ế ắ ặ ố ế ị chính là do cha m , con cái không có nhi u quy n khi l a ch n b n đ i c a mình và ẹ ề ề ự ọ ạ ờ ủ

đ c bi t là hôn nhân ph i có s tặ ệ ả ự ương x ng v đi u ki n gia đình hai bên, đ a v xã h i ứ ề ề ệ ị ị ộ

đ tránh m t th di n v i hàng xóm, ngể ấ ể ệ ớ ười ngoài H u h t các vùng nông thôn và đô ầ ế ở

th , vi c hôn nhân đ u ph i qua m t c u n i trung gian là m i lái Nhà trai mu n ch n ị ệ ề ả ộ ầ ố ố ố ọ

v cho con thì xem ch nào “Môn đăng h đ i”, tu i không xung kh c nhau m i ợ ỗ ộ ố ổ ắ ớ

mướn người m i lái M i lái nói v i cha m ngố ố ớ ẹ ười con gái b ng lòng g r i, nhà ằ ả ồ

trái m i đem tr u đ n d m Ngoài ra tu i tác c a m cô dâu chú d cũng đớ ầ ế ạ ổ ủ ẹ ể ược xem là

m t trog nh ng tiêu chu n c a “Môn đăng – h đ i” B i n u cách bi t quá, ộ ữ ẩ ủ ộ ố ở ế ệ

người ta sẽ không làm thông gia v i nhau vì sau sẽ ph i thay đ i cách x ng hô.ớ ả ổ ư

Ngày nay quan ni m này đã có s thay đ i theo chi u hệ ự ổ ề ướng tích c c h n, con cái có ự ơ quy n t do l a ch n ngề ự ự ọ ườ ại b n đ i c a mình, cha m th i nay ngay càng tân ti n, văn ờ ủ ẹ ờ ế minh khi giao quy n quy t đ nh h nh phúc cho con cái, h ch góp ý, đ a ra ý ki n n u ề ế ị ạ ọ ỉ ư ế ế

th y đ i tấ ố ượng con l a ch n không phù h p, có đi m ch a t t đ con xem xét ự ọ ợ ể ư ố ể

l i, r t ít trạ ấ ường h p cha m c m c n, b t ép con cái k t hôn theo ý mình Nhìn góc ọ ẹ ấ ả ắ ế ở

đ lu t pháp đi u này hoàn toàn phù h p, nó b o đ m nhân quy n c a m i cá nhân ộ ậ ề ợ ả ả ề ủ ỗ Không nh ng v y, hôn nhân c a ngữ ậ ủ ười Vi t hi n nay cũng không còn quá quan tr ng vệ ệ ọ ề

vi c ph i “Môn đang h đ i”, hai gia đình có s chênh l ch l n v gia c nh, đi u ki n ệ ả ộ ố ự ệ ớ ề ả ề ệ kinh t v n có th cho con k t hôn, ch c n hai con th t s h p và yêu thế ẫ ể ế ỉ ầ ậ ự ợ ương nhau Ta

có th k ra m t ví d đi n hình hi n nay và đám cể ể ộ ụ ể ệ ưới m i đây làm xôn xao c ng đ ng ớ ộ ồ

m ng c a hot girl Xoài Non v i Streamer n i ti ng là con nhà giàu Xemesis Cô gái này ạ ủ ớ ổ ế

nh n đậ ược không ít bình lu n tiêu c c c a nhi u ngậ ự ủ ề ười khi cho r ng “không x ng” v i ằ ứ ớ thi u gia nhà giàu kia B i cô nàng b h c t năm 17 tu i, trong khi anh chàng kia l i là ế ở ỏ ọ ừ ổ ạ con nhà được ăn h c đàng hoàng, th m chí còn đọ ậ ược đi du h c nọ ước ngoài t nh ừ ỏ Không ch v y, s chênh l ch v gia c nh kinh t gi a hai ngỉ ậ ự ệ ề ả ế ữ ười cũng là lí do khi n c ngế ộ

đ ng m ng chê bai cô gái kia vì gia c nh nhà cô bình thồ ạ ả ường, trong khi chàng trai l i là ạ con nhà giàu n i ti ng Tuy nhiên, b m c nh ng l i bàn tán c a m i ngổ ế ỏ ặ ữ ờ ủ ọ ười, b ng tình ằ yêu th c s h v n l y nhau và nh n đự ự ọ ẫ ấ ậ ượ ự ủc s ng h r t l n t cha m hai bên.ộ ấ ớ ừ ẹ

6

 Quan ni m v cách l a ch n b n đ i cho con cái ệ ề ự ọ ạ ờ

M t quan ni m n a cũng độ ệ ữ ược người Vi t x a xem tr ng là “L y v xem tông, l y ệ ư ọ ấ ợ ấ

ch ng kén gi ng” Đi u này cho th y ngồ ố ề ấ ườ ư ấi x a r t xem tr ng đ n tình tr ng s c ọ ế ạ ứ

kh e c a gia đình, quan h b m , anh em trong gia đình, dòng h nh th nào Th m ỏ ủ ệ ố ẹ ọ ư ế ậ chí, nhi u m ch ng ngày x a khi ch n dâu cũng có nh ng tiêu chu n ch n dâu kh t ề ẹ ồ ư ọ ữ ẩ ọ ắ khe nh không ch n cô gái có gò má cao vì sẽ “sát ch ng”, u tiên nh ng cô gái kh e ư ọ ồ ư ữ ỏ

m nh, c th đ n đ n vì cho r ng sẽ “m n đ ” và có th giúp cho công vi c lao đ ng ạ ơ ể ầ ặ ằ ắ ẻ ể ệ ộ trong gia đình B i lẽ, ngở ười Vi t x a ch y u là làm nông nhi p nên r t c n nhân l c ệ ư ủ ế ệ ấ ầ ự

m i khi mùa v đ n.ỗ ị ế

Ngày nay quan ni m nhìn v b ngoài đ ch n con dâu, hay d a vào tình tr ng s c ệ ẻ ề ể ọ ự ạ ứ

kh e c a gia đình đ l a ch n đ i tỏ ủ ể ự ọ ố ượng cho con cái đã d n đầ ược xem nh h n r t ẹ ơ ấ nhi u Do xã h i văn minh, nhi u ngành ngh m i ra đ i, ngề ộ ề ề ớ ờ ười Vi t cũng không còn ệ quá coi tr ng vi c con dâu ph i có s c kh e t t, đ y đ n đ gánh vác công vi c gia ọ ệ ả ứ ỏ ố ầ ặ ể ệ đình n a Hay vi c ch d a vào v b ngoài đ đoán tính cách con dâu cũng ít nhi u ữ ệ ỉ ự ẻ ề ể ề không còn ph bi n n a, ngày nay tính cách, thái đ , cách đ i nhân s th m i là th ổ ế ữ ộ ố ử ế ớ ứ

nh ng ngữ ười m ch ng d a vào đ đánh giá ngẹ ồ ự ể ười con dâu

 Quan ni m xem tu i tr ệ ổ ướ c khi k t hôn ế

H p tu i là m t trong nh ng tiêu chu n hàng đ u c a ngợ ổ ộ ữ ẩ ầ ủ ười Vi t x a khi ch n dâu, ệ ư ọ

ch n r t x a đ n nay ọ ể ừ ư ế Vi c xem tu i đây không ph i là s chênh l ch tu i tác gi a ệ ổ ở ả ự ệ ổ ữ hai người mà quan tr ng là tu i c m tinh con gì m i ngọ ổ ầ ở ỗ ười tính theo h can chi c a ệ ủ

âm l ch Ngoài ra,ị người ta còn so tu i theo nguyên lý âm dổ ương, ngũ hành, t c là ứ

“m nh” c a hai ngệ ủ ười Vì ai cũng cho r ng h p tu i nhau thì gia đình m i hòa thu n, ằ ợ ổ ớ ậ

th m chí vi c này còn nh hậ ệ ả ưởng đ n c đế ả ường con cái, tính m ng c a nhau.ạ ủ

Có th nói đ n nay, quan ni m này v n để ế ệ ẫ ược coi tr ng, không thua kém gì cho v i ọ ớ ngày x a Th m chí còn có r t nhi u trư ậ ấ ề ường h p vì không h p tu i nhau, nên cha m ọ ợ ổ ẹ ngăn c p, cách tr mà ph i chia tay, không đ n đấ ở ả ế ược v i nhau.ớ Nhi u cô gái ngày nay ề

trước khi l a ch n ti n đ n v i m t chàng trai nào cũng sẽ xem y u t h p tu i nh ự ọ ế ế ớ ộ ế ố ợ ổ ư

m t tiêu chí đ quy t đ nh có nên ti n xa thêm v i chàng trai hay không.ộ ể ế ị ế ớ

V quy trình t ch c l c ề ổ ứ ễ ướ i

Gi ng nhau: ố

Nhìn chung v c b n l cề ơ ả ễ ưới ngày nay c a ngủ ười Vi t v n mang nh ng nét đ p c a l ệ ẫ ữ ẹ ủ ễ

cưới truy n th ng x a v i ề ố ư ớ các nghi th c nh ứ ư l tr m ngõ, l ăn h i, l cễ ạ ễ ỏ ễ ướ ễ ại, l l i m tặ

L ch m ngõ: l xem m tễ ạ ễ ặ

7

L n p t : l ăn h iễ ạ ệ ễ ỏ

L thân nghênh: l cễ ễ ưới ( xin dâu, t ch c l cổ ứ ễ ướ ại t i nhà trai)

L l i m t: thễ ạ ặ ường di n ra vào ngày th hai ho c th t sau l cễ ứ ặ ứ ư ễ ướ ể ả ơi đ c m n công n ơ

dưỡng d c c a b m cô dâu Nghi l này n ch a ý nghĩa, ph n ánh đ o hi u c a ụ ủ ố ẹ ễ ẩ ứ ả ạ ế ủ

người Vi t ệ

Đ c bi t trong l cặ ệ ễ ưới, có m t nghi th c không th thay th t x a đ n nay đó là nghi ộ ứ ể ế ừ ư ế

th c đôi trai gái vào th p hứ ắ ương bàn th gia tiên đ báo cáo gia tiên và cũng xin s ờ ể ự

ch p thu n c a ông bà, t tiên đ cho phép gia đình có thêm m t thành viên n a, đôi ấ ậ ủ ổ ể ộ ữ

tr chính th c tr thành v ch ng.ẻ ứ ờ ợ ồ

Khác nhau

L c ễ ướ i ngày x a ư

Do nh hả ưởng văn hoá Trung Hoa, hôn nhân c a ngủ ười Vi t x a có sáu l chính Đ ti nệ ư ễ ể ế

đ n l cế ễ ưới, hai gia đình ph i th c hi n nh ng l chính sau:ả ự ệ ữ ễ

L n p thái: ễ ạ sau khi ngh hôn, nhà trai mang sang nhà gái m t c p “nh n” đ t ý đã ị ộ ặ ạ ể ỏ kén ch n n i y.ọ ở ơ ấ

L v n danh: ễ ấ là l do nhà trai sai ngễ ười làm m i đ n h i tên tu i và ngày sinh tháng Đố ế ỏ ổ ẻ

c a ngủ ười con gái

L n p cát ễ ạ : l báo cho nhà gái bi t r ng đã xem bói đễ ế ằ ược qu t t, nam n h p tu i ẻ ố ữ ợ ổ nhau thì l y đấ ược nhau, n u tu i xung kh c thì thôi, quan ni m thoáng h n ngế ổ ắ ệ ơ ười ta tìm cách hóa gi i.ả

L n p t (hay n p tr ng): ễ ạ ệ ạ ư là l n p đ sính l cho nhà gái, tang ch ng cho s h a ễ ạ ồ ễ ứ ự ứ hôn ch c ch n.ắ ắ

L th nh kỳ: ễ ỉ là l xin đ nh ngày gi làm rễ ị ờ ước dâu t c l cứ ễ ưới

L thân nghinh (t c l r ễ ứ ễ ướ c dâu hay l c ễ ướ đúng ngày gi đã đ nh, h nhà trai i): ờ ị ọ mang l đ n đ rễ ế ể ước dâu v ề

Khi nhà trai xin cưới và n u nhà gái thu n thì tr l i cho ông bà mai Sế ậ ả ờ ự tr l i này còn ả ờ bao g m vi c thách cồ ệ ưới, nghĩa là nhà trai trong l đón dâu câu ph i có nh ng đ l gì, ễ ả ữ ồ ễ bao nhiêu Thách cưới, nhà gái thường đòi v i s lớ ố ượng l n, yêuớ c u thầ ường là tr u, ầ

rượ cau, trà, bánh trái, g o, heo,u, ạ đ trang s c,ồ ứ y ph c cho cô dâu và ti n m t.ụ ề ặ

Đúng ngày cưới, người ta ch n gi hoàng đ o m i đi, thọ ờ ạ ớ ường là v chi u D nề ề ẫ đ u đám ầ

rước nhà trai là m t c già nhi u tu i độ ụ ề ổ ược dân làng kính n v tu i tác,ể ề ổ t cách,ư đ a v ị ị

xã h i,ộ đóng vai ch hôn.ủ

mi n B c Vi t Nam ngày x a,

Ở ề ắ ệ ư t i nhà trai,ạ người ta ch đám rờ ước dâu v M t qu ề ộ ả

qu lò than đ t h ngả ố ồ đ t trặ ước ngưỡng c a đ y đ ch cô dâuử ấ ể ờ v v i nghĩa:ề ớ l a h ng ử ồ

sẽ đ t h t nh ng tà ma theo ám nh cô dâu và sẽ đ t vía t t c nh ng k đ c m m đ c ố ế ữ ả ố ấ ả ữ ẻ ộ ồ ộ

mi ng đã qu m ng cô dâu d c đệ ở ắ ở ọ ường

Cô dâu và l gia tiên nhà ch ng xong,ễ ồ ông bà cũng nh b m ch ng t ng cho cô dâu ư ố ẹ ồ ặ món quà, thường là ti n ho c là đ n trang.ề ặ ồ ữ

Hai ngày sau l cễ ưới, v ch ng đ a nhau v thăm cha m vợ ồ ư ề ẹ ợ v i m t s l v t,ớ ộ ố ễ ậ tùy theo

t p t c đ a phậ ụ ị ương bên v ,ợ x a l này g i là “Nh h ”.ư ễ ọ ị ỷ N u nhà ch ng cách xa quá, ế ồ ở

8

không v đề ược trong hai ngày thì có th đ b n ngày sau, g i là “T h ”.ể ể ố ọ ứ ỷ

Theo t c l v ch ng đem l chay ho c l m n v nhà đ cúng gia tiên, đ trình bày v iụ ệ ợ ồ ễ ặ ễ ặ ề ể ể ớ gia tiên và cha m , cùng h hàng vi c cẹ ọ ệ ưới đã xong xuôi toàn mãn

L c ễ ướ i ngày nay:

So v i ngày x a lẽ cớ ư ưới ngày nay có s gi n lự ả ược rút g n b t các nghi th c rọ ớ ứ ườm rà, c u ầ kì

ph ng di n lu t đ nh, sau khi đăng ký k t hôn đôi trai gái đ c pháp lu t b o v

M t l cộ ễ ưới ngày nay c a ngủ ười Vi t thệ ường có các nghi l sau:ễ

Đăng ký k t hôn ế

L cễ ưới ngày nay thường đượ ổc t ch c sau khi đã đứ ược chính quy n c p gi y ch ng ề ấ ấ ứ

nh n k t hôn Ch p nh, quay phim: m t s thành ph l n, cô dâu và chú r thậ ế ụ ả Ở ộ ố ố ớ ể ường

đ n m t s đ a đi m đ p ngoài tr i đ ch p nh làm k ni m Chu n b v t ph m hôn ế ộ ố ị ể ẹ ờ ể ụ ả ỷ ệ ẩ ị ậ ẩ

l , quà cễ ưới, phòng cưới, ti c cệ ưới, qu n áo, xe hoa… Ph i ch n m t ngầ ả ọ ộ ười trung gian, đóng vai trò b c c u cho hai bên gia đình Đó thắ ầ ường là ngườ ứi đ ng tu i, có uy tín, có ổ kinh nghi m trong ăn nói.ệ

L d m ngõ ễ ạ

Đượ ự ồc s đ ng ý c a nhà gái, nhà trai đem l sang Đ l b t bu c ph i có là tr u, cau, ủ ễ ồ ễ ắ ộ ả ầ

rượu, chè

L Ăn h i ễ ỏ

Hay còn g i là l v n danh, cô gái nhà nào đã nh n l v n danh coi nh đã có n i, có ọ ễ ấ ậ ễ ấ ư ơ

ch n Sau ngày l ăn h i, ph i có báo h , chia tr u Nhà gái trích trong l v t nhà trai ố ễ ỏ ả ỉ ầ ễ ậ

đ a đ n m t lá tr u, m t qu cau, m t gói trà nh , m t cái bánh c m, ho c vài h t m t.ư ế ộ ầ ộ ả ộ ỏ ộ ố ặ ạ ứ

T t c gói thành h p hay phong bao gi y h ng, mang đ n cho các gia đình h hàng, b n ấ ả ộ ấ ồ ế ọ ạ

h u c a nhà gái Nhà trai cũng báo h , nh ng không ph i có l v t này mà ch c n thi p ữ ủ ỉ ư ả ễ ậ ỉ ầ ế báo h Cũng trong l ăn h i, hai h đ nh luôn ngày cỉ ễ ỏ ọ ị ưới

L c ễ ướ i

L xin dâu: ễ Trước gi đón dâu nhà trai c ngờ ử ười đem tr u, rầ ượu đ n xin dâu, báo đoànế đón dâu sẽ đ n.ế

L r ễ ướ c dâu: Đoàn rước dâu c a nhà trai đi thành m t đoàn, có c già c m hủ ộ ụ ầ ương đi

trước, cùng v i ngớ ười mang l v t Nhà gái cho m i c già th p hễ ậ ờ ụ ắ ương vái trước bàn thờ

r i cùng ra đón đoàn nhà trai vào Cô dâu cùng v i chú r l y trồ ớ ể ạ ước bàn th , trình v i t ờ ớ ổ tiên Sau đó hai người cùng b ng tr u ra m i h hàng B m cô dâu t ng quà cho con ư ầ ờ ọ ố ẹ ặ gái mình Có gia đình cũng lúc này bày c bàn cho c h nhà gái chung vui Khách nhà ỗ ả ọ trai cũng được m i vào c Sau đó là c đoàn r i nhà gái, đ đ a dâu v nhà ch ng H ờ ỗ ả ờ ể ư ề ồ ọ nhà gái ch n s n ngọ ẵ ười đi theo cô gái, g i là các cô phù dâu.ọ

Ti c c ệ ướ dù đám c i: ưới to hay nh , cũng ph i có ti c cỏ ả ệ ưới Đ c bi t là nông thôn, ặ ệ ở tính c ng đ ng xóm gi ng, làng xã, h hàng đang còn m nh thì ti c cộ ồ ề ọ ạ ệ ưới là m t d p t t ộ ị ố

đ c ng c tính c ng đ ng y Vào ngày cể ủ ố ộ ồ ấ ưới, h hàng, hàng xóm sẽ t p h p l i đ giúp ọ ậ ợ ạ ể gia đình có đám cưới chu n b c m i khách thành ph , ngẩ ị ỗ ờ Ở ố ười ta thường t ch c ti cổ ứ ệ

cưới ngay sau l thành hôn, thễ ường là sẽ thuê đ u b p v nhà n u ho c đ t bàn ti c t iầ ế ề ấ ặ ặ ệ ạ khách s n.ạ

9

Ngày nay, do s du nh p c a văn hóa phự ậ ủ ương Tây, ti c cệ ướ ủi c a người Vi t ngày càng ệ

xu t hi n nh ng món ăn Âu nh bánh mì s t vang, súp măng cua…, bên c nh nh ng ấ ệ ữ ư ố ạ ữ món c truy n ổ ề

Không ch v y trong bu i l thành hôn c a đôi nam n còn xu t hi n thêm nghi th c ỉ ậ ổ ễ ủ ữ ấ ệ ứ

m rở ượu sâm panh, c t bánh kem, cô dâu tung hoa cắ ướ ượi đ c h c h i t văn hóa ọ ỏ ừ

phương Tây

L l i m t: ễ ạ ặ (còn g i là nh h ho c t h ), sau l cọ ị ỉ ặ ứ ỉ ễ ưới (2 ho c 4 ngày), hai v ch ng tr ặ ợ ồ ẻ

sẽ tr v nhà cha m v mang theo l v t đ t gia tiên L v t cũng có tr u, xôi, l n Bở ề ẹ ợ ễ ậ ể ạ ễ ậ ầ ợ ố

m v làm c m đ m i chàng r và con gái mình m t s trẹ ợ ơ ể ờ ể Ở ộ ố ường h p n u x y ra ợ ế ả chuy n gì mà nhà trai không b ng lòng sau đêm h p c n, thì l nh h l i có nh ng ệ ằ ợ ẩ ễ ị ỉ ạ ữ chuy n không hay, nh ng trệ ư ường h p này r t hi m.ợ ấ ế

V v t ph m ề ậ ẩ

Gi ng nhau: ố

Mâm l thễ ường có trong đám h i thỏ ường có mâm hoa qu , mâm tr u cau, mâm rả ầ ượu, chè, thu c, mâm bánh Hai v t ph m không th thi u trong b t c đám Vi t nào t ố ậ ẩ ể ế ấ ứ ệ ừ

trước đ n nay là tr u và cau ế ầ Ph i có tr u cau vì câu chuy n tr u cau trong c tích Vi t ả ầ ệ ầ ổ ệ Nam là tiêu bi u cho tình nghĩa v ch ng, s th y chung trong tình yêu Mi ng tr u là ể ợ ồ ự ủ ế ầ

đ u câu chuy n, không có tr u là không theo l ầ ệ ầ ễ Tr u và cau đ i di n cho âm và dầ ạ ệ ương, màu xanh c a lá tr u hòa quy n cùng v i múi cau và m t chút vôi tr ng t o thành màu ủ ầ ệ ớ ộ ắ ạ

đ tỏ ươi, là m t minh ch ng cho s hoàn h o và và m t tình yêu b n ch t.ộ ứ ự ả ộ ề ặ

M t đ c đi m chung n a trong mâm l ăn h i mà nhà trai đem sang nhà gái thộ ặ ể ữ ễ ỏ ường l y ấ con s l nh 5,7,9 B i theo quan ni m c a ngố ẻ ư ở ệ ủ ườ ưi x a đây là nh ng con s may m n, ữ ố ắ

nh ng con s đ p có kh năng sinh tài l c sau này cho đôi v ch ng.ữ ố ẹ ả ộ ợ ồ

Khác nhau

Ngày nay mâm l ăn h i c a ngễ ỏ ủ ười Vi t có thêm nhi u mâm l đa d ng h n nh mâm ệ ề ễ ạ ơ ư

l n s a quay nh m chúc phúc cho đôi v ch ng giàu sang, phú quý, mâm l đenđợ ữ ằ ợ ồ ễ ược coi

nh ti n d n cư ề ẫ ưới

V màu s c ề ắ

Gi ng nhau: màu s c ch y u v n đố ắ ủ ế ẫ ượ ử ục s d ng ch đ o trong đám củ ạ ướ ủi c a người

Vi t t x a đ n nay là màu đ , vì nó đ i di n cho tình yêu, s may m n, ng ý chúc ệ ừ ư ế ỏ ạ ệ ự ắ ụ phúc cho đôi v ch ng m i cợ ồ ớ ưới

V trang ph c ề ụ

Gi ng nhau: Có th nói, đám cố ể ưới Vi t dù x a hay ngày nay thì trang ph c đệ ư ụ ượ ửc s

d ng ph bi n nh t v n là áo dài, có s phân bi t áo dài cho nam và cho n ụ ổ ế ấ ẫ ự ệ ữ

Khác nhau:

Trag ph c cụ ướ ưi x a:

Theo truyền thống cô dâu thường mặc áo mớ ba bên trong có áo màu rực rỡ bên ngoài phụ

áo the thâm còn chú rể thì khăn đóng áo the Ở những thập niên trước tân tiến hơn thì cô dâu thường mặc áo dài trắng hoặc váy trắng đơn giản chú rể sẽ mặc quần âu áo sơ mi đóng thùng Hoa cưới thường là hoa giả được thuê hoặc mượn từ các cửa tiệm Ảnh cưới được chụp màu đen trắng hoặc ngay chính tại nhà trai khi tổ chức lễ cưới

10