KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HKI – NĂM HỌC 2021 2022 Bài thi môn Họ tên SV Mã lớp học phần Số trang Mã đề MSSV Số thứ tự Lưu ý Sinh viên không được ghi thông tin vào phần của Cán.
Trang 1KHOA LÝ LU N CHÍNH TR Ậ Ị BÀI THI K T THÚC H C PH N HKI – NĂM H C 2021-2022 Ế Ọ Ầ Ọ
Bài thi môn:
Họ tên SV
Mã lớp học phần:
Số trang:
Mã đề:
MSSV:
Số thứ tự:
Lưu ý:
- Sinh viên không được ghi thông tin vào phần của Cán bộ chấm thi
- Bài làm không vượt quá 06 trang
GK CHẤM BÀI
(ghi đầy đủ họ tên)
Điểm bài thi Câu 1:
Câu 2:
Câu 1:
Câu 2:
BÀI LÀM
Câu 1.“Hàng hóa sức lao động là loại hàng hóa đặc biệt, mang yếu tố tinh thần và lịch sử Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động có tính năng đặc biệt mà không hàng hóa thông thường nào có được, đó là trong khi sử dụng nó, không những giá trị của nó được bảo tồn mà còn tạo ra được lượng giá trị lớn hơn” (Nguồn: Giáo trình Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr.88)
Từ lý luận của kinh tế chính trị Mác - Lênin:
a Anh (chị) hãy phân tích lý luận hàng hóa sức lao động để làm rõ nội dung trên.
b Đề xuất giải pháp để nâng cao giá cả của hàng hóa sức lao động ở nước ta hiện nay.
(5.0 điểm)
Câu 2 : Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định: “Chúng ta thừa nhận rằng, chủ nghĩa tư bản chưa bao giờ mang tính toàn cầu như ngày nay và cũng đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, nhất là trong lĩnh vực giải phóng và phát triển sức sản xuất, phát triển khoa học - công nghệ Nhiều nước tư bản phát triển, trên cơ sở các điều kiện kinh tế cao và do kết quả đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, đã có những biện pháp điều chỉnh, hình thành được không ít các chế độ phúc lợi xã hội tiến bộ hơn so với trước… Tuy nhiên, chủ nghĩa tư bản vẫn không thể khắc phục được những mâu thuẫn cơ bản vốn có của nó”.
(Nguồn: https://laodong.vn/thoi-su/mot-so-van-de-ly-luan-va-thuc-tien-ve-chu-nghia-xa-hoi-va-con-duong-di-len-chu-nghia-xa-hoi-o-viet-nam-909714.ldo)
Từ lý luận của kinh tế chính trị Mác - Lênin:
a Anh (chị) hãy phân tích vai trò tích cực và những giới hạn phát triển của chủ nghĩa tư bản để làm rõ nhận định trên.
b Anh (chị) hiểu như thế nào về con đường đi lên của nước ta là “quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa”?
(5.0 điểm)
BÀI LÀM
Trang 2Câu 1.
a) - Hàng hóa là sản phẩm của lao động, thông qua trao đổi, mua bán có thể thỏa mãn một số nhu cầu nhất định của con người Hàng hóa có thể đáp ứng nhu cầu cá nhân hoặc nhu cầu sản xuất
- Sức lao động: Theo C.Mác: “Sức lao động hay năng lực lao động là toàn bộ những năng lực thể chất và tinh thần tồn tại trong cơ thể, trong một con người đang sống và được người đó đem ra vận dụng mỗi khi sản xuất ra một giá trị sử dụng nào đó”
Vậy điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa là: một là, người lao động được tự do
về thân thể; hai là, người lao động không có đủ các tư liệu sản xuất cần thiết để tự kết hợp với sức lao động của mình tạo ra hàng hóa để bán, nên họ phải bán sức lao động Giá trị của hàng hóa sức lao động do thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất và tái sản xuất sức lao động quyết định
- Hàng hoá sức lao động là loại hàng hoá đặc biệt vì bản thân nó khác với bất kỳ loại hàng hoá nào khác Bên cạnh các yếu tố về vật chất, hàng hoá sức lao động còn bao hàm
cả văn hoá và lịch sử Để tồn tại và phát triển, việc đáp ứng đầy đủ yếu tố vật chất là chưa
đủ, con người cần phải được thoải mái về tinh thần, cần được đáp ứng cả về văn hoá Tuỳ thuộc và điều kiện của mỗi thời kỳ lịch sử, mỗi quốc gia nhất định, các nhu cầu này sẽ được thỏa mãn một cách khác nhau
Có thể thấy, với bất kỳ một loại hàng hoá nào, giá trị của nó đều được biểu hiện trong quá trình lao động của người công nhân Tuy nhiên, hàng hoá sức lao động lại có một điểm đặc biệt mà không một loại hàng hoá thông thường nào có được
Với hàng hoá sức lao động, giá trị của hàng hoá sức lao động được biểu hiện trong quá trình sử dụng là giá trị của nó không những được bảo tồn mà đồng thời tạo ra một giá trị mới lớn hơn giá trị của bản thân hàng hóa sức lao động Trong khi đó, giá trị sử dụng của hàng hoá thông thường sẽ mất đi sau quá trình tiêu dùng, sử dụng
Ví dụ: Một nhà tư bản thuê một công nhân về làm việc cho xưởng là 8h/ngày với số tiền
là 20 đô để làm ra 1 lượng sản phẩm nhất định Nhưng chỉ với 4h thì người công nhân đó
đã hoàn thành với lượng sản phẩm có giá trị lớn hơn 20 đô, và 4h còn lại họ tiếp tục làm
ra 1 lượng sản phẩm nữa Do đó họ tạo ra một giá trị mới lớn hơn giá trị của bản thân hàng hóa sức lao động
b) Giải pháp nâng cao giá cả hàng hóa của sức lao động:
- Vận dụng lý luận hàng hóa sức lao động phải phù hợp với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và xu thế phát triển chung của nền kinh tế tri thức
Trang 3- Tăng cường, nâng cao kiến thức của bản thân người bán sức lao động
- Chủ động học tập để có những văn bằng cụ thể chứng tỏ trình độ
- Tùy theo môi trường làm việc mà trau chuốt cho bản thân để phù hợp với ngành nghề, chẳng hạn như làm người mẫu thì trau chuốt vẻ bề ngoài hơn là kĩ thuật làm lụng,
- Vận dụng lý luận một cách phù hợp vào thực tế điều kiện, hoàn cảnh Việt Nam Với lợi ích của người sử dụng lao động và người lao động cần phải hài hòa, cân đối Tránh việc làm phát sinh, gây mâu thuẫn gay gắt mà phải tạo mối quan hệ gần gũi, thân thiết, thống nhất giữa người lao động và người đi thuê lao động
- Vận dụng lý luận về hàng hóa sức lao động phải gắn liền với việc hình thành đội ngũ lao động có trình độ và cơ cấu hợp lý, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Câu 2:
a) Trước hết, Tổng Bí thư khẳng định thành tựu của chủ nghĩa tư bản là không thể phủ nhận và đây là những thành tựu, tiến bộ chung của nhân loại và vì vậy chúng ta cần phải tiếp thu một cách có chọn lọc Điều này rất quan trọng, bởi vì từ trước đến nay, cũng có một số người cho rằng tất cả cái gì của phong kiến, tư bản, của chế độ cũ là xấu xa, sai trái và đi đến phủ nhận sạch trơn Đấy là cách nhìn bảo thủ, mang nặng màu sắc đối đầu ý thức hệ, rạch ròi giữa ta và địch, bạn và thù, cái gì của ta cũng tốt, cái gì của thù cũng xấu Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Chúng ta thừa nhận rằng, chủ nghĩa tư bản chưa bao giờ mang tính toàn cầu như ngày nay và cũng đạt được nhiều thành tựu to lớn, nhất là trong lĩnh vực giải phóng và phát triển sức sản xuất, phát triển khoa học - công nghệ” Thứ hai, khi nói về chủ nghĩa xã hội, Tổng Bí thư đã nói tới ba khía cạnh, ba nội hàm, ba tư cách của chủ nghĩa xã hội Đó là chủ nghĩa xã hội như một học thuyết, một phong trào và một chế độ Cách nhìn chủ nghĩa xã hội như vậy rất khoa học, đa chiều và toàn diện hơn Bởi
vì, nếu ai đó chỉ nhìn chủ nghĩa xã hội như một phong trào thì dễ bị dao động vì sự “đi lên hay đi xuống” của phong trào đó Nếu chỉ nhìn chủ nghĩa xã hội như một học thuyết thì dễ thấy nó bị “xơ cứng, giáo điều, lạc hậu” Còn nếu nhìn nó như một chế độ thì e rằng thực tiễn ở Liên Xô và các nước Đông Âu làm cho người ta dễ hoài nghi.Thứ ba, chúng ta vẫn thường nói Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, nhưng trong bài viết này, Tổng Bí thư đã chỉ rõ, bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa là chỉ bỏ qua những mặt hạn chế của chủ nghĩa tư bản như áp bức, bất công, bóc lột, thói hư tật xấu nhưng không bỏ qua những thành tựu giá trị văn minh
mà nhân loại đạt được trong thời kỳ phát triển tư bản chủ nghĩa và có sự kế thừa chọn
Trang 4lọc Chúng ta cần phải sáng suốt, tỉnh táo và kế thừa có chọn lọc những thành tựu, giá trị văn minh mà nhân loại đạt được như công nghệ, kinh tế, y học…Vây những vai trò tích cực Chủ nghĩa tư bản phát triển qua hai giai đoạn là chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh và chủ nghĩa tư bản độc quyền mà nấc thang tột cùng của nó là chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước Trong suốt quá trình phát triển, chủ nghĩa tư bản cũng có những mặt tích cực đối với phát triển sản xuất Đó là Chuyền nền sản xuất nhỏ thành nền sản xuất lớn hiện đại Sự ra đời của chủ nghĩa tư bản đó giải phóng loài người khỏi nền kinh tế tự nhiên, tự túc, tự cấp; chuyển sang phát triển kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa, chuyển sản xuất nhỏ thành sản xuất lớn hiện đại Dưới tác động của quy luật giá trị thăng dư và các quy luật kinh tế của sản xuất hàng hoá, chủ nghĩa tư bản đó làm tăng năng suất lao động, tạo
ra khối lượng của cải khổng lồ hơn nhiều xã hội trước cộng lại.Quá trình phát triển của chủ nghĩa tư bản làm cho lực lượng sản xuất phát triển mạnh mẽ với trình độ kỹ thuật và công nghệ ngày càng cao; từ kỹ thuật thủ công lên lên kỹ thuật cơ khí, sang tự động hoá, tin học hoá và công nghệ hiện đại Cùng với sự phát triển của kỹ thuật và công nghệ là quá trình giải phóng sức lao động, nâng cao hiệu quả khám phá và chinh phục thiên nhiên của con người Chủ nghĩa tư bản đó thúc đẩy nền sản xuất hàng hoá phát triển mạnh và đạt tới mức điển hình nhất trong lịch sử, cùng với nó là quá trình xã hội hóa sản xuất cả
về chiều rộng và chiều sâu Đó là sự phát triển của phân công lao động xã hội, sản xuất tập trung với quy mô hợp lý, chuyên môn hóa sản xuất và hợp tác lao động sâu sắc, mối liên hệ kinh tế giữa các đơn vị, các ngành, các lĩnh vực ngày càng chặt chẽ làm cho các quá trình sản xuất được liên kết với nhau và phụ thuộc lẫn nhau thành một hệ thống, thành một quá trình sản xuất xã hội Còn giới hạn lịch sử của chủ nghĩa tư bản bắt nguồn
từ mâu thuẫn cơ bản của chủ nghĩa tư bản; đó là mâu thuẫn giữa tính chất và trình độ xã hội hóa cao của lực lượng sản xuất với chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Mặc dù chủ nghĩa tư bản đó có điều chỉnh nhất định trong quan hệ sở hữu, quản
lý và phân phối nhưng không thể khắc phục được mâu thuẫn này Mâu thuẫn cơ bản nói trên biểu hiện thành những mâu thuẫn cụ thể sau đây: Mâu thuẫn giữa tư bản và lao động thể hiện sự phân hóa giàu-nghèo và tình trạng bất công trong xã hội tăng Sự bần cùng hoá tuyệt đối lẫn tương đối của giai cấp công nhân vẫn đang tồn tại Tuy đại bộ phần tầng lớp trí thức và lao động có kỹ năng được cải thiện mức sống và gia nhập vào tầng lớp trung lưu, nhưng vẫn không xoá được sự phân hoá giàu-nghèo sâu sắc Thu nhập của 358 người giàu nhất thế giới lớn hơn thu nhập hàng năm của hơn 45% dân số thế giới Tình trạng công nhân, người lao động thất nghiệp ngày càng tăng Trong xã hội tư bản, sự bất
Trang 5bình đẳng và các tệ nạn xã hội vẫn tồn tại phổ biến, sự suy đồi về xã hội, văn hoá và đạo đức ngày càng trầm trọng Mâu thuẫn giữa các nước chậm phát triển, bị lệ thuộc với các nước đế quốc trở thành mâu thuẫn giữa các nước và tầng lớp thượng lưu giàu có ở phương Bắc với các nước và tầng lớn nghèo khổ ở phương Nam Mâu thuẫn giữa các nước tư bản chủ nghĩa với nhau, chủ yếu là giữa ba trung tâm kinh tế, chính trị hàng đầu của thế giới tư bản, giữa các tập đoàn tư bản xuyên quốc gia Mâu thuẫn này có phần dịu
đi trong thời kỳ cũn tồn tại sự đối đầu giữa hai hệ thống thế giới tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa, nay có chiều hướng phức tạp sau khi chiến tranh lạnh kết thúc Một mặt,
sự phát triển của xu thế toàn cầu hoá và của cách mạng khoa học và công nghệ khiến các nước đó phải liên kết với nhau Mặt khác, do tác động của quy luật phát triển không đều
và lợi ích cục bộ của giai cấp thống trị ở mỗi nước, các nước đó đó trở thành đối thủ cạnh tranh với nhau, tranh giành quyền lực và phạm vi ảnh hưởng trên thế giới, nhất là giữa ba trung tâm Mỹ, Nhật Bản và Tây Âu Biểu hiện của mẫu thuẫn giữa các nước ấy trước hết
là cuộc chiến tranh thương mại, chiến tranh về đầu tư kỹ thuật, tài chính cũng như sự cạnh tranh giữa TNCs dưới nhiều hình thức Mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tư bản với chủ nghĩa xã hội là mâu thuẫn xuyên suốt thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trờn phạm vi toàn thế giới Chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liờnxô và Đông Âu sụp đổ khiến chủ nghĩa xã hội tạm thời lõm vào thoỏi trào, nhưng bản chất thời đại không hề thay đổi Loài người vẫn ở trong giai đoạn quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội mở đầu bằng Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại Tuy hình thức biểu hiện có khỏc trước, nhưng đấu tranh giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản vẫn là cuộc đấu tranh quyết liệt trên phạm vi toàn thế giới.Chủ nghĩa tư bản ngày nay- với những thành tựu của
nó, là sự chuẩn bị những điều kiện, tiền đề cho sự ra đời của chủ nghĩa xã hội trờn phạm
vi toàn thế giới Nhưng bước chuyển từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội vẫn phải thụng qua cuộc cỏch mạng xã hội và cuộc cách mạng này diễn ra bằng phương pháp hoà bỡnh hay bạo lực, điều đó hoàn toàn tuỳ thuộc vào những điều kiện lịch sử, cụ thể của từng nước và bối cảnh quốc tế chung trong từng thời điểm, vào sự lựa chọn của các lực lượng cách mạng
b) Theo quan niệm của Hồ Chí Minh, “ Chủ nghĩa xã hội “ còn được hiểu với tư
cách là một chế độ xã hội thuộc hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa mà việc xây dựng và hoàn thiện nó như một quá trình lịch sử lâu dài để từng bước đạt tới mục tiêu.
Trang 6Mục đích của CNXH là không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, trước hết là nhân dân lao động Đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân là một trong những vấn đề quan trọng Cùng với chế độ mới, nền kinh tế mới, việc xây dựng XHCN còn nhấn mạnh tới nền văn hóa mới và con người mới XHCN trong mục tiêu của CNXH.
Thời kì quá độ đi lên CNXH là thời kỹ cải biến CM sâu sắc toàn bộ lĩnh vực đời sống xã hội, bắt đầu từ khi giai cấp công nhân và nhân dân lao động giành được chính quyền nhà nước cho tới khi tạo ra được những cơ sở của CNXH trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Các quan niệm về con đường đi lên CNXH: có hai con đường đi lên CNXH Một là, quá độ trực tiếp chủ nghĩa xã hội Đây là con đường tiến lên CNXH ở các nước tư bản phát triển Hai là, quá độ lên CNXH qua nhiều khâu trung gian, nhiều bước quá độ Đây là con đường tiến lên CNXH ở các nước lạc hậu, kinh tế kém phát triển Giữa 2 giai đọan của chế độ CNXH ko có vách ngăn phù hợp, vì vậy miền Bắc đi lên CNXH trước miền Nam “Quá độ bỏ qua” chế độ TBCN trong thời đại hịên nay chỉ là sự vận dụng đúng lịch sử của nhân lọai
đã có như Nga Đức Pháp Mỹ từ chế độ nô lệ bỏ qua chết độ phong kiến lên TBCN Tóm lại, có thể trả lời câu hỏi:”Vì sao Việt Nam đi lên CNXH bỏ qua TBCN ?” qua các lý so sau: Phù hợp với chí ý nguyện vọng của nhân dân Phù hợp với hiện thực Việt Nam Phù hợp với cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin Đây chính là cơ sở lý luận mang tính tất yếu của thời kỳ qúa độ lâu dài ở
VN Vậy tính tất yếu của thời kì quá độ lên CNXH ở Việt Nam là gì? Quy luật phù hợp với sự chuyển đổi đối với các nước đi lên XHCN trong thời đại ngày nay, hay nói cách khác đấy chính là sự phù hợp với lý luận cách mạng ko ngừng của chủ nghĩa Mác - Lênin Sau cuộc cách mạng dân tộc dân chủ thành công, dưới sự lãnh đạo của Đảng CSVN ở miền Bắc, nước ta chuyển ngay sang cách mạng XHCN, vừa xây dựng XHCN ở miền Bắc, vừa đấu tranh chống Đế Quốc Mỹ ở miền Nam, đồng thời đấy cũng là sự phù hợp với xu thế của thời đại ngày nay: CNTB với những mâu thuẫn ngày càng gay gắt và sâu sắc chắc chắn sẽ bị thay thế bởi hệ thống XHCN trên phạm vi tòan thế giới Chủ nghĩa tư bản không phải là tương lai của loài người Đây là xu hướng khách quan thích hợp với lịch sử sự phù hợp với lịch sử của Việt Nam thể hiện ở sự phù hợp thời kì quá độ ở nước ta với
Trang 7lý luận chung về tính chất tất yếu của thời kì quá độ, cụ thể là: Nhà nứớc ta đã thực hiện rõ điều này trên quan điểm: ”Bỏ qua chủ nghĩa tư bản tức là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa nhưng hấp thu kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới thời TBCN.” Đất nước ta còn yếu kém, nhìều tàn dư của chế độ xã hội cũ và chiến tranh để lại Công cuộc đi lên CNXH là một công việc khó khăn phức tạp do đó cần phải có thời gian để cải tạo xã hội, tạo điều kiện về vật chất và tinh thần cho CNXH Và sự thắng lợi của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở nứoc ta đã có đủ điều kiện quá độ lên TBCN, đó là những điều kịên: Nhân dân đoàn kết tin tưởng vào chế độ XHCN Chính quyền thuộc về giai cấp công nhân và nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng CS Có sự giúp đỡ của các nước tiên tiến, các nước XHCN anh em và phong trào cách mạng tiến bộ của thế giới Tóm lại, thời kỳ qúa
độ lên CNXH bỏ qua thời kỳ TBCN là tính tất yếu, là sự lựa chọn sáng suốt của Đảng và nhân dân ta.